16/2/1942: Η ίδρυση του ΕΛΑΣ

Στις 16 Φλεβάρη του 1942 κυκλοφόρησε πλατιά στην Αθήνα και στην Επαρχία η ιδρυτική διακήρυξη του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ), του μαχητικού δηλαδή τμήματος του ΕΑΜ, που έμελλε να γράψει απαράμιλλες σελίδες ηρωισμού στον αγώνα κατά της φασιστικής κατοχής και να δώσει ξανά στη χώρα τη λευτεριά της. Η διακήρυξη εκείνη δυστυχώς δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα για να μπορεί ν' ανατρέξει κανείς στο περιεχόμενό της. Από μαρτυρίες, όμως, που υπάρχουν πληροφορούμαστε πως καλούσε τους Ελληνες πατριώτες να πλαισιώσουν το νέο λαϊκοαπελευθερωτικό στρατό, σκοπούς του οποίου προσδιόριζε τους παρακάτω:

- Αγώνας για την απελευθέρωση της χώρας.
- Περιφρούρηση των κατακτήσεων του λαού και των ελευθεριών του εναντίον κάθε επιβουλής.
- Εξασφάλιση της τάξης μέχρι τη διεξαγωγή εκλογών, στις οποίες ο λαός να εκφράσει ελεύθερα τη θέλησή του.

Η 16η του Φλεβάρη έμεινε στην ιστορία ως η ημέρα ίδρυσης του ΕΛΑΣ. Ο καθένας όμως αντιλαμβάνεται πως η ημερομηνία αυτή ανταποκρίνεται στην ολοκλήρωση της δουλιάς που χρειάστηκε να προηγηθεί ούτως ώστε να είναι δυνατή η ανακοίνωση στον ελληνικό λαό της ίδρυσης μιας νέας αντιστασιακής οργάνωσης για τη διεξαγωγή ένοπλου αγώνα κατά των κατακτητών. Αν επομένως θέλουμε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς ιδρύθηκε ο ΕΛΑΣ, οφείλουμε να ανατρέξουμε στα όσα προηγήθηκαν της 16ης Φλεβάρη του 1942.

Το ζήτημα της ένοπλης αντίστασης κατά του κατακτητή ήταν στην ημερήσια διάταξη από την πρώτη στιγμή που η χώρα βρέθηκε υπόδουλη του φασισμού. Επρόκειτο για μια αναγκαιότητα που ο ελληνικός λαός την αντιλαμβανόταν μέσα από την ίδια του την πείρα και που το ΚΚΕ δεν είχε καμία δυσκολία να αναγνωρίσει από την πρώτη στιγμή της ανασυγκρότησής του. Η ΚΕ του Κόμματος, για παράδειγμα, στις αρχές Ιουλίου του 1941, στην ιστορική απόφαση της 6ης Ολομέλειάς της σημείωνε χαρακτηριστικά: «Οργανώνοντας ακούραστα τον αγώνα για τα καθημερινά ζητήματα όλων των λαϊκών στρωμάτων και την ένοπλη αντίσταση στους κατακτητές, το κόμμα και ο κάθε κομμουνιστής ξεχωριστά οφείλει να προσανατολίζεται έγκαιρα και σωστά στα σοβαρά γεγονότα που αλλάζουν και θ' αλλάζουν κάθε μέρα με γρηγορότερο ρυθμό, να οργανώνει τις δυνάμεις της λαϊκής εξέγερσης για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση της Ελλάδας».

Στο πλαίσιο αυτής της απόφασης, από το καλοκαίρι του '41 κομμουνιστές και άλλοι πατριώτες συγκροτούν ένοπλες αντιστασιακές ομάδες και αντάρτικα τμήματα σε διάφορα μέρη της χώρας. Στα τέλη Ιουνίου του '41 η οργάνωση Λάρισας του Κόμματος έδωσε εντολή στους καταδιωκόμενους κομμουνιστές του Αλμυρού Θεσσαλίας, μ' επικεφαλής τον Μήτσο Τσαρδάκα, να οργανωθούν σε ανταρτοομάδες και να συγκεντρωθούν στην Οθρη. Τον Ιούλη με απόφαση του Γραφείου Μακεδονίας - Θράκης του ΚΚΕ συγκροτείται στην περιφέρεια της Νιγρίτας η ανταρτοομάδα «Οδυσσέας Ανδρούτσος» με επικεφαλής τον κομμουνιστή δάσκαλο Θ. Γκένιο (Λασάνη) και στην περιφέρεια του Κιλκίς η ανταρτοομάδα «Αθανάσιος Διάκος» μ' επικεφαλής τον Χρ. Μόσχο (καπετάν Πέτρο). Το ίδιο διάστημα εμφανίστηκαν αντάρτικες ομάδες στη Δυτική Μακεδονία με το όνομα «Ομάδες Ελευθερίας». Επίσης στα μέσα Ιούλιου με πρωτοβουλία του Κόμματος οργανώθηκαν οι πρώτες ομάδες ενόπλων της οργάνωσης «Πατριωτικό Μέτωπο» στην Ηπειρο (επαρχία Παραμυθιάς - Ηγουμενίτσας) και το Νοέμβρη στην περιφέρεια της Αρτας οργανώθηκε ένα στρατιωτικό τμήμα του ΕΑΜ από αξιωματικούς και πολιτικά στελέχη, με στόχο την οργάνωση του αντάρτικου στην περιοχή. Τέλος, ένοπλες ομάδες εμφανίστηκαν στη Ρούμελη, στη Βοιωτία, στην Πελοπόννησο κ.α.

Με το θέμα του ένοπλου αγώνα ασχολήθηκε και η 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (αρχές Σεπτέμβρη του 1941), στην απόφαση της οποίας διαβάζουμε: «Στο Απελευθερωτικό αυτό Μέτωπο μια από τις πρώτες θέσεις πρέπει νάχουν οι στρατιωτικές δυνάμεις του έθνους, μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και οπλίτες, ανάπηροι κλπ. Οι δυνάμεις αυτές θα αποτελέσουν τη μαχητική βάση για την τεχνική οργάνωση του απελευθερωτικού αγώνα». Ακριβώς στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και το ΕΑΜ, στο πρώτο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό, για το οποίο κάνουμε λόγο στην αρχή αυτού του σημειώματος.

Ο ελασίτης Θωμάς Πάλλας (Καπετάν Κόζιακας). Καταδικάστηκε τρις εις θάνατον και εκτελέστηκε το 1949.

Οι διαδικασίες ενοποίησης των αντάρτικων τμημάτων και οργάνωσης του ένοπλου αγώνα σε πανελλαδική βάση φαίνεται ότι μπαίνουν στην τελική ευθεία αμέσως μετά την ίδρυση του ΕΑΜ. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι στο πρώτο τεύχος του θεωρητικού περιοδικού του ΚΚΕ «Λαϊκή Επιθεώρηση», στο κύριο άρθρο, ο Κ. Καραγιώργης έγραφε: «Ο καιρός δε μας παίρνει: πρέπει να βάλουμε γερά οργανωτικά θεμέλια σε όλη την Ελλάδα, να ετοιμάσουμε τα μαχητικά τμήματα για την άμεση δράση, για τον παρτιζάνικο πόλεμο, για το πανεθνικό σαμποτάζ». Στο ίδιο τεύχος ο Παντελής Καραγκίτσης (Ορφέας Βλαχόπουλος - Σίμος), μέλος της ΚΕ του Κόμματος, συμπλήρωνε με έμφαση: «Το κίνημα των πατριωτικών ανταρτικών σωμάτων σαν σοβαρή μορφή πάλης για το τσάκισμα των ξένων κατακτητών μας πρέπει να επεκταθεί, να οργανωθεί σε όλες εκείνες τις περιφέρειες της χώρας μας που το περιβάλλον τους επιτρέπει και επιβάλλει τη δημιουργία πατριωτικών σωμάτων».

Η αναγκαιότητα επιτάχυνσης των διαδικασιών οργάνωσης του ένοπλου αγώνα οδηγεί και στη συγκρότηση στρατιωτικών επιτροπών. Από τα στοιχεία που υπάρχουν, σε κεντρικό επίπεδο, λειτουργούσαν, μάλλον, τρεις σημαντικές τέτοιες επιτροπές με βαρύνουσα σημασία για όλο το αντιστασιακό κίνημα. Ηταν η «Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή» που λειτουργούσε στο πλαίσιο του ΚΚΕ υπό την καθοδήγηση του Γ. Σιάντου, ο οποίος είχε άμεσο βοηθό του γι' αυτή τη δουλιά το μέλος της ΚΕ του Κόμματος Πολύδωρο Δανιηλίδη, ήταν η «Στρατιωτική Οργάνωση Αθήνας - Πειραιά», με επικεφαλής τον Σπύρο Κωτσάκη και το «Στρατιωτικό Οργανωτικό Γραφείο» του ΕΑΜ με καθοδηγητή τον τότε γραμματέα της Οργάνωσης Θανάση Χατζή. Σε πολλές ιστορικές πηγές γίνεται λόγος για συγκρότηση ενός «Στρατιωτικού Κέντρου Αντίστασης» με καθοδηγητές το Σιάντο και το Δανιηλίδη, στη σύνθεση του οποίου αναφέρεται ότι συμμετείχαν οι στρατιωτικοί Θ. Μακρίδης και Ν. Παπασταματιάδης. Πιθανότατα δεν πρόκειται για μια τέταρτη στρατιωτική επιτροπή, αλλά για την «Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή» που λειτουργούσε στο πλαίσιο της ΚΕ του ΚΚΕ.

Ολοκληρώνοντας σε γενικές γραμμές την εικόνα της στρατιωτικής προετοιμασίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, θα ήταν σημαντική παράλειψη να μην αναφέρουμε ότι η ΚΕ του Κόμματος, το Νοέμβρη του 1941, έστειλε στη Ρούμελη το Θανάση Κλάρα (μετέπειτα Αρη Βελουχιώτη), με αποστολή να ερευνήσει τις δυνατότητες οργάνωσης του ένοπλου αγώνα. Το Δεκέμβρη ο Κλάρας επέστρεψε και κατέθεσε θετική, ως προς το θέμα, έκθεση στην ΚΕ, πράγμα που έπαιξε σημαντικό ρόλο στις ιστορικές αποφάσεις της 8ης Ολομέλειας της τελευταίας.

Χρύσα Χατζηβασιλείου (ένα από τα 4 μέλη της Νέας Κεντρικής Επιτροπής), Γιώργος Σημίτης (γενικός
διοικητής Ρούμελης στην κυβέρνηση της ΠΕΕΑ και πατέρας τού κατοπινού πρωθυπουργού), Τάκης Φίτσιος
(αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη), Άρης Βελουχιώτης, αρχιμανδρίτης Γερμανός Δημάκης (παπα-Ανυπόμονος).

Στις αρχές Γενάρη του 1942 συνήλθε η 8η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, η οποία στις αποφάσεις της μεταξύ άλλων σημείωνε: «Ο εθνικοαπελευθερωτικός μας ανταρτοπόλεμος έχει πρωτεύουσα σημασία για την απελευθέρωση της χώρας από τον ξενικό ζυγό. Οι κομμουνιστές πρέπει να οργανώσουν, να μαζικοποιήσουν και να επεκτείνουν το ανταρτικό κίνημα στην ύπαιθρο, να περιφρουρήσουν τον εθνικοαπελευθερωτικό του χαρακτήρα και να καταπολεμήσουν αποφασιστικά κάθε τάση που θα οδηγούσε σε αντιλαϊκούς σκοπούς, σε ληστείες και πλιατσικολογήματα».

Στο πλαίσιο αυτής της απόφασης στις 2 Φλεβάρη του 1942, πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική σύσκεψη του ΕΛΑΣ σ' ένα σπίτι στους Αμπελόκηπους, απέναντι από το Παναθηναϊκό. Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Πολύδωρος Δανιηλίδης ως στρατιωτικός υπεύθυνος της ΚΕ του ΚΚΕ, ο Σπ. Κωτσάκης εκ μέρους της Στρατιωτικής Οργάνωσης Αθήνας - Πειραιά, ο Ανδρέας Τζήμας - Σαμαρινιώτης εκ μέρους της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας του ΚΚΕ και ο Θ. Χατζής, εκπροσωπώντας την ΚΕ του ΕΑΜ. Στη σύσκεψη συζητήθηκε και εγκρίθηκε η ιδρυτική διακήρυξη της νέας στρατιωτικής οργάνωσης, καθώς και το όνομα που θα έπαιρνε. Ειδικά γι' αυτό το τελευταίο ζήτημα υπάρχουν αλληλοαντικρουόμενες απόψεις. Οι «νονοί» του ΕΛΑΣ εμφανίζονται περισσότεροι από ένας. Σύγχυση επίσης υπάρχει και για τον τόπο που πάρθηκε η απόφαση σχετικά με το όνομα. Ο Α. Τζήμας, σε μια έκθεσή του προς το Κόμμα αναφέρει πως ο Σιάντος είναι αυτός που έδωσε στο νέο στρατό το όνομα ΕΛΑΣ. Αντίθετα ο Π. Ρούσος ισχυρίζεται πως σε μια σύσκεψη που έγινε στου Ζωγράφου, ενώ ο Σιάντος πρότεινε ο νέος στρατός να ονομαστεί «Ελληνικός Λαϊκός Στρατός», ο ίδιος (ο Ρούσος δηλαδή) πρότεινε να προστεθεί και η λέξη «Απελευθερωτικός» κι έτσι προέκυψε το όνομα ΕΛΑΣ. Ενας από τους βιογράφους του Βελουχιώτη, ο Γ. Χατζηπαναγιώτου (καπετάν Θωμάς) υποστηρίζει όπως ο Αρης είναι αυτός που έδωσε στο νέο στρατό το όνομα ΕΛΑΣ.

Αντίθετα με τους παραπάνω, ο Θ. Χατζής, βάσει των στοιχείων που παραθέτει και οι Σπ. Κωτσάκης και Π. Δανιηλίδης με τα γραπτά τους υποστηρίζουν πως η ονομασία ΕΛΑΣ αποφασίστηκε στη σύσκεψη, της 2/2/1942, στους Αμπελόκηπους και εγκρίθηκε από τα ανώτερα όργανα του κινήματος, την ΚΕ του ΕΑΜ και την ΚΕ του ΚΚΕ. Ο Δανιηλίδης μάλιστα σημειώνει πως μετέφερε στη σύσκεψη πρόταση του Σιάντου ο νέος στρατός να ονομαστεί ΕΛΣ (Ελληνικός Λαϊκός Στρατός), αλλά οι συμμετέχοντες σ' αυτήν αποφάσισαν να προσθέσουν μεταξύ του Λ και του Σ το Α (απελευθερωτικός) κι έτσι προέκυψε το όνομα ΕΛΑΣ. «Την προσθήκη αυτή - γράφει - τη διεκδικεί ο τότε υπεύθυνος της Στρατιωτικής Οργάνωσης Αθήνας Σπύρος Κωτσάκης. Κανείς μας δε σκέφτηκε να του αμφισβητήσει την τιμή αυτή, εκτός από κείνους που θέλουν να πλαστογραφήσουν την ιστορία». Ο Κωτσάκης βεβαίως, στα γραπτά του, πιθανόν από σεμνότητα, δεν προβάλλει καμία διεκδίκηση.

Γιάννενα, 28/12/1944: Σαράφης και Άρης μπαίνουν έφιπποι στην πόλη.

Η ονομασία του ΕΛΑΣ συζητήθηκε στη σύσκεψη στους Αμπελόκηπους, στην ΚΕ του ΚΚΕ, στην ΚΕ του ΕΑΜ και, πολύ πιθανόν, και σε συναντήσεις ηγετικών προσωπικοτήτων της Εθνικής μας Αντίστασης. Ετσι, εκ των υστέρων, ο καθένας μεταφέρει τη συζήτηση στην οποία έλαβε μέρος, με αποτέλεσμα ο ερευνητής να δυσκολεύεται να προσδιορίσει πού, πότε κι από ποιον προτάθηκε η ονομασία ΕΛΑΣ για το νέο στρατό. Βέβαια, όλα αυτά δε θα είχαν καμία σημασία και δε θα τα συζητούσαμε τώρα, αν ο ΕΛΑΣ δεν είχε γίνει αυτός που γνωρίζουμε, ο λαϊκός δηλαδή στρατός που τίμησε και ελευθέρωσε την Ελλάδα, που απέδειξε πως δίκαια το όνομά του οδηγούσε συνειρμικά σ' αυτήν. Οσοι αγωνίστηκαν από τις τάξεις του ασφαλώς πήραν τον μεγαλύτερο τίτλο που μπορούσε να τους δώσει η ζωή, ενώ οι νεότερες και μέλλουσες γενιές απέκτησαν ένα ανεπανάληπτο κεφάλαιο ιστορίας, αναντικατάστατο για την κοινωνικοπολιτική τους διαπαιδαγώγηση.

[Κείμενο: Ριζοσπάστης, 25/2/2001 (απόσπασμα) - Επιλογή φωτογραφιών: Cogito ergo sum]

Χιλιάδες Παύλοι...

Δεν φταίει κανένας άλλος. Εγώ φταίω και μόνον εγώ. Εγώ που είπα σήμερα ν' ασχοληθώ με τον βόθρο τής Χρυσής Αυγής και ξόδεψα πολύτιμο χρόνο τζάμπα και βερεσέ για ποιους; Για τις χρυσαυγήτικες κοτούλες, σαν τον Κασιδιάρη, ο οποίος θέλησε να αποδομήσει το αποκαλυπτικό βίντεο της "Εφημερίδας των Συντακτών" και προσπάθησε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα αλλά το μόνο που κατάφερε ήταν να γελάσει μαζί του κάθε νοήμων άνθρωπος. Και πώς να μη γελάσει, δηλαδή, ακούγοντας τον "αντισυστημικό" να απαρνείται ως και τον ίδιο του τον εαυτό προκειμένου να ξεφύγει;

"Πρόκειται για μοντάζ ενός ασπρόμαυρου κι ενός έγχρωμου βίντεο. Αυτό το κατάλαβε μέχρι και το οχτάχρονο ανηψάκι μου (...) Το βίντεο δείχνει κάποιους που τραγουδάνε. Δεν πρόκειται για επίσημη εκδήλωση της Χρυσής Αυγής (...) Αυτόν τον χαιρετισμό η Χρυσή Αυγή δεν τον αποδέχεται. Εγώ προσωπικά, αν έρθει κάποιος σε εκδήλωση του κόμματος και χαιρετήσει μ' αυτόν τον τρόπο, του πιάνω το χέρι και του το κατεβάζω (...) Υπάρχουν κάποιες παλιές φωτογραφίες που δείχνουν κι εμένα να χαιρετάω έτσι αλλά ποτέ σε επίσημη εκδήλωση του κόμματος (...)".

Αυτά (και άλλα πολλά) δήλωσε από τηλεφώνου σε κάποιο μικρό κανάλι το ανδρείκελο που θεωρεί μαγκιά το να κρύβεται για να γλιτώσει το αυτόφωρο, εισπράττοντας τα φάσκελα που του αξίζουν. Πάλι καλά που βρέθηκε ο Γιώργος Καρατζαφύρερ να τον χαρακτηρίσει ως έναν από τους πέντε ευφυέστερους βουλευτές...


Τελικά, προτίμησα να σβήσω όλο εκείνο το σεντόνι που είχα ετοιμάσει, επειδή αναρωτήθηκα σε ποιους απευθυνόμουν: όσοι κουμαντάρουν ναζιστικά μυαλά δεν καταλαβαίνουν κι όσοι βρίσκονται απέναντί τους δεν περιμένουν την δική μου γνώμη. Κρατώ μόνο δυο σχόλια:

(α) Ο χαρακτηρισμός τού αγκυλωτού σταυρού ως αρχαιοελληνικού χαιρετισμού, η επιμονή πως ο ναζιστικός χαιρετισμός είναι απλώς ο χαιρετισμός των αρχαίων σπαρτιατών, ο ισχυρισμός πως ο φασιστικός εσμός που αποχαυνώνεται τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο τής ναζιστικής Γερμανίας δεν είναι παρά μια παρέα που διασκεδάζει και άλλα τέτοια νόστιμα δεν είναι παρά υπεκφυγές κάποιων θρασύδειλων φελλών που δεν τολμούν να υπερασπιστούν ούτε τις ίδιες τις ιδέες τους. Αλλά τί άλλο να περιμένει κανείς από δαύτους όταν ο ίδιος τους ο αρχηγός, ο "φύρερ" τής κακιάς ώρας (εκεί όπου έχεσε ο Χίτλερ, φύτρωσε ο Μιχαλολιάκος), έχει προσπαθήσει να αποστασιοποιηθεί από τον ναζισμό, δηλώνοντας πως "τότε ήμασταν νέοι και κάναμε λάθη";

Παρένθεση. Μόνο κάτι βλαμμένοι κομμουνιστές προτιμούσαν να στηθούν μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα ή να λιώσουν στις φυλακές και στις εξορίες αντί να αποκηρύξουν την ιδεολογία τους... Οι φασίστες προτιμούν μια ζωή να κρύβονται, ως καραμπινάτες κοτούλες. Μια ζωή και για πάντα "σπορά των ηττημένων". Κλείνει η παρένθεση.

(β) Αυτά τα κατακάθια δεν είναι απλώς ηλίθια. Είναι και τυφλά. Ρωτούσαν την μάνα τού Φύσσα "πού είναι ο Παύλος σου τώρα;". Δεν μπορούσαν να δουν γύρω τους χιλιάδες Παύλους, έτοιμους να καρφώσουν το κοντάρι τής σημαίας τους στην καρδιά κάθε φασιστικού κτήνους. Όπως τότε, στο Ράιχσταγκ...

Το ξύγκι της μύγας

Να, λοιπόν, γιατί δεν κλείνει τόσο καιρό αυτή η ρημάδα η αξιολόγηση: είναι υπερβολικό το αφορολόγητο! Εμ, έχουν και τα δίκια τους ο Τόμσεν και το ΔουΝουΤου. Σου λένε, στον πολιτισμένο κόσμο άντε να μη πληρώνει φόρο εισοδήματος ένα 10-12% των μισθωτών, πώς θέλετε εσείς οι βλαχοβαλκάνιοι να μη πληρώνετε φόρους σε ποσοστό πάνω από 50%; Ε, δεν θέλουν και πολύ να πάρουν αμπάριζα ο κυρ-Μπάμπης με την παρέα του...

Επειδή προβλέπω ότι τις επόμενες μέρες θα γίνει απίστευτη σπέκουλα γύρω από το περίφημο αφορολόγητο, ας πούμε δυο-τρία πραγματάκια σήμερα ώστε να μη πιαστούμε αδιάβαστοι. Και πρώτα-πρώτα, ρίξτε μια ματιά στον παρακάτω πίνακα των ευρωπαϊκών κρατών:

[Πίνακας: Cogito ergo sum]

Παρατηρήσεις: (α) Επειδή κάποιες χώρες θεσπίζουν ελάχιστο ωρομίσθιο ή ελάχιστο ημερομίσθιο και σε κάποιες άλλες χορηγούνται περισσότεροι από 12 μισθούς ετησίως, σε όλες τις περιπτώσεις έχει γίνει αναγωγή σε μηνιαία βάση για τον προσδιορισμό τού ελάχιστου μισθού, (β) στις χώρες με αστερίσκο προβλέπονται επί πλέον αφορολόγητα ποσά ή εκπτώσεις φόρου ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, των προστατευόμενων μελών, την αναπηρία ή την ηλικία (π.χ. στην Ουγγαρία δεν υπάρχει ελάχιστο αφορολόγητο αλλά οικογένεια με τρία παιδιά φτάνει αφορολόγητο 8.474 ευρώ), (γ) στις 8 τελευταίες χώρες του πίνακα δεν ισχύει ελάχιστος μισθός αλλά όλες οι αμοιβές προκύπτουν με την συμφωνία εργοδότη και εργαζόμενου.

Προσέξτε την τελευταία στήλη τού πίνακα, όπου το αφορολόγητο κάθε χώρας εκφράζεται σε ώρες με βάση το ελάχιστο ωρομίσθιο. Για παράδειγμα, το αφορολόγητο του βέλγου ισούται με 766,67 ώρες δουλειάς πληρωμένης με το βασικό ωρομίσθιο. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, η αντίστοιχη ένδειξη του έλληνα είναι η υψηλότερη σε όλη την Ευρώπη: αφορολόγητο ίσο με 2.191,88 βασικά ωρομίσθια. Προφανώς, αυτό είναι το νούμερο που έβγαλε το μάτι τού Τόμσεν και της παρέας του.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό που πρέπει να προσέξουμε είναι ότι δεν υπάρχει καμμιά λογική συνάφεια ανάμεσα στα αφορολόγητα ποσά των διαφόρων χωρών. Π.χ. στην πάμπτωχη Βουλγαρία δεν προβλέπεται καθόλου αφορολόγητο (μόνο επιστροφή φόρου 102 ευρώ για κάθε παιδί και μέχρι τρία) αλλά το ίδιο ισχύει και στην πάμπλουτη Ολλανδία. Επίσης, η εξαιρετικά προβληματική Κύπρος διατηρεί το υψηλότερο αφορολόγητο της Ευρώπης (αντιστοιχεί σε μισθό 1.625 ευρώ και έμεινε αμείωτο ακόμη και την περίοδο του μνημονίου!) ενώ πολύ ψηλά βρίσκεται και η οικονομικά πολύ πιο εύρωστη Φινλανδία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουμε γλιτώσει βλακώδη σχόλια του τύπου "παραδειγματιστήτε από την..." ή "μη θέλετε να είσαστε ίσια κι όμοια με την...".

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η έλλειψη σχέσης ανάμεσα στον βασικό μισθό και στο αφορολόγητο. Για παράδειγμα, η Γαλλία έχει θεσμοθετημένο αφορολόγητο 9.700 ευρώ και η Ολλανδία καθόλου, παρ' ότι οι βασικοί μισθοί των δυο χωρών είναι υψηλοί και διαφέρουν ελάχιστα. Αντίστοιχα, ενώ Πολωνία και Κροατία έχουν παρόμοια εξευτελιστικούς μισθούς, το αφορολόγητο της δεύτερης όχι μόνο είναι περίπου τετραπλάσιο από εκείνο της πρώτης αλλά προβλέπει και προσαύξηση 2.088 ευρώ αν υπάρχει παιδί στην οικογένεια.


Ας αφήσουμε, όμως, τις παρατηρήσεις για να δούμε τι συμβαίνει με την περίπτωσή μας. Φυσικά, κανένας από τους τιμητές μας δεν τολμά να βάλει ως παράμετρο στην όλη συζήτηση την καθίζηση των πραγματικών εισοδημάτων των ελλήνων κατά την τελευταία επταετία. Κανείς δεν σημειώνει ότι ο μέσος μηνιαίος βασικός μισθός των 683,76 ευρώ παραμένει άπιαστο όνειρο για όσους δεν έχουν κλείσει τα 25 αλλά και για περισσότερους από τους μισούς εργαζόμενους, οι οποίοι έχουν ξεχάσει τι σημαίνει μόνιμη και σταθερή δουλειά αφού δουλεύουν με ελαστικές μορφές εργασίας.

Επίσης, κανείς δεν προσμετρά το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην οποία έχει επιβληθεί πλέον σχεδόν κάθε λογής φόρος (πλην του "φόρου λίπους" ίσως). Πόσες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιβάλει ειδικό φόρο στον καφέ ή στο υγρό των ηλεκτρονικών τσιγάρων; Πόσες χώρες επιβαρύνουν την τυρόπιττα, τα μπισκότα και τα μακαρόνια με 24% ΦΠΑ; Πόσες χώρες ζητούν από τον κάθε μικροεπαγγελματία να καταβάλει το 27% του εισοδήματός του για ασφάλιση και έναν βασικό μισθό ως "τέλος επιτηδεύματος" (ακόμη κι αν δεν έχει κέρδη); Ε, εμείς έχουμε καταφέρει να τα κάνουμε όλα αυτά μαζεμένα!

Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να αντιμετωπίσω με σοβαρότητα κάποιον που ισχυρίζεται ότι το σημερινό αφορολόγητο των 8.636 ευρώ είναι υπερβολικό και πρέπει να κατεβεί στα 6.000 ευρώ ή ακόμη πιο κάτω. Πού να βρω σοβαρότητα στην άποψη ότι κάποιος που παίρνει μισθό λίγο παραπάνω από 428,50 (6.000 / 14) έχει φοροδοτική ικανότητα και πρέπει να προσφέρει κι αυτός το κατιτίς του στον κρατικό κορβανά; Φοροδοτική ικανότητα κάποιος που δεν έχει καν ικανότητα να τραφεί σωστά; Θα τρελαθούμε τελείως;

Η αλήθεια είναι ότι... μας λένε ψέματα. Με άλλα λόγια, μας παραμυθιάζουν και όσοι λένε πως το αφορολόγητό μας είναι υπερβολικό και όσοι θα πουν (διότι σίγουρα θα το πουν!) ότι για όλα φταίει ο Σώυμπλε επειδή θεωρεί απαράδεκτο να έχουν Ελλάδα και Γερμανία το ίδιο περίπου αφορολόγητο. Η αλήθεια κρύβεται σε μια αδήριτη πραγματικότητα: για να πιάσεις πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ (όπως έχεις ήδη αποδεχτεί διά της υπογραφής σου) αλλά και για να μπορέσεις να κάνεις κάποια ψευτοδιαχείριση της ακραίας φτώχειας (κάτι σαν την "13η σύνταξη", με την οποία πολύ γελάσαμε), πρέπει να βγάλεις από την μύγα ξύγκι. Μένει να δούμε πόσο ξύγκι έχει ακόμη αυτή η παλιόμυγα...

Ένα ολόκληρο πλαίσιο

Η σημερινή μας ιστορία αρχίζει πριν 25 μήνες περίπου, καθώς βαδίζουμε προς τις εκλογές τής 25ης Ιανουαρίου 2015. Εκείνη την εποχή η Χρυσή Αυγή υποβάλλει επίσημο αίτημα προς τον δήμο Πατρέων προκειμένου να συμφωνηθούν οι χώροι και οι ημερομηνίες των προεκλογικών εκδηλώσεων της οργάνωσης. Αντί απάντησης, ο Δήμος Πατρέων εκδίδει την πρώτη του απόφαση μέσα στην χρονιά: ο δήμος Πατρέων αρνείται να διευκολύνει με οποιονδήποτε τρόπο την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής.

Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, η ίδια οργάνωση, με τον μανδύα τού κοινοβουλευτικού κόμματος που υποβάλλει ερωτήσεις στην βουλή, ζητά επίσημα από τον δήμο Πατρέων στοιχεία για τα παιδιά των μεταναστών που φιλοξενούνται στους παιδικούς σταθμούς τού δήμου. Αντί απάντησης, ο δήμαρχος Κώστας Πελετίδης στέλνει έγγραφο προς τους αντιδημάρχους και προς όλες τις υπηρεσίες τού δήμου, με το οποίο τους καλεί να μη δώσουν κανένα στοιχείο στην Χρυσή Αυγή:

Ο Δήμος Πατρέων ουδεμία σχέση θέλει να έχει με τη ναζιστική οργάνωση της Χρυσής Αυγής. Ως εκ τούτου, με κανέναν τρόπο δεν θα διευκολύνει την κοινοβουλευτική ή άλλη δραστηριότητά της και άρα την εγκληματική της δράση, με τη διάθεση στοιχείων του, χώρων που του ανήκουν ή οποιονδήποτε άλλο τρόπο.

Οι χολωμένοι χρυσαυγήτες καταθέτουν ερώτηση στην βουλή, ζητώντας από τον τότε υπουργό εσωτερικών (νυν πρόεδρο της βουλής) Νίκο Βούτση να πάρει μέτρα κατά του κομμουνιστή δημάρχου. Ο Βούτσης απαντά μασώντας τα λόγια του:

Είναι μια πολιτική θέση και ευθύνη την οποία παίρνει ο δήμαρχος, η οποία βεβαίως είναι στην κρίση και των πολιτών και της κοινής γνώμης, του δημόσιου χώρου ευρύτερα (…) Εάν υφίσταται ζήτημα παράβασης καθήκοντος, υπάρχει το ζήτημα των πειθαρχικών ποινών, τις οποίες ο ελεγκτής νομιμότητας επιβάλλει κλπ. Υπάρχει ένα ολόκληρο πλαίσιο στο οποίο θα μπορούσε κανείς να αναφερθεί ως προς αυτό το ζήτημα. Σας το λέω ευθέως, παρότι δε συμφωνώ (διαφωνώ) με την πολιτική θέση αυτού του δημάρχου. Παρότι, σας επαναλαμβάνω, διαφωνώ, δεν θεωρώ πως υπάρχει ζήτημα πειθαρχικής δίωξης σε ό,τι τουλάχιστον με αφορά, δηλαδή να προκαλέσω μία τέτοια δίωξη του δημάρχου.

Είναι προφανές ότι ο υπουργός είναι στριμωγμένος. Από την μια δεν θέλει να εκτεθεί παίρνοντας το μέρος του Πελετίδη κι από την άλλη διστάζει να υποστηρίξει ευθέως τους χρυσαυγήτες. Τελικά, νίπτει τας χείρας του: εγώ δεν θέλω να προκαλέσω δίωξη του δημάρχου αλλά εσείς έχετε κι άλλους τρόπους ("ένα ολόκληρο πλαίσιο") για να βγάλετε άκρη. Ο χρυσαυγήτης βουλευτής Αχαΐας Μιχάλης Αρβανίτης ενθουσιάζεται τόσο από την απάντηση ώστε πλέκει το εγκώμιο του υπουργού!

Πάτρα, δικαστικό μέγαρο, 13/2/2017, ώρα 9.30: Ο Κώστας Πελετίδης απευθύνει χαιρετισμό στο συγκεντρωμένο πλήθος.

Κάπου εκεί πιάνει δουλειά το "πλαίσιο" του Βούτση. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση (την οποία υποτίθεται ότι θα καταργούσε ο ΣυΡιζΑ όταν θα έπαιρνε την εξουσία) εγκαλεί τον Πελετίδη διότι η απόφασή του δεν υποβλήθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση "ώστε να εξετασθεί η νομιμότητά της" αλλά και διότι η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου την οποία επικαλείται "αναφερόταν στη διακριτική δυσμενή μεταχείριση του κόμματος της Χρυσής Αυγής έναντι των λοιπών κομμάτων, αναφορικά με τη διακίνηση του πολιτικού λόγου και την προβολή προεκλογικού υλικού, μόνο σε σχέση με την περίοδο των εκλογών της 25.1.2015 και όχι για οιαδήποτε άλλη περίσταση, ούτε εξουσιοδότησε το δήμαρχο Πατρέων να μη χορηγεί στοιχεία στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του εν λόγω κόμματος ή να μη διαθέτει χώρους του Δήμου για δημόσιες εμφανίσεις του κόμματος αυτού, οπότε το υπ. αριθ. πρωτ. 2490/70160/9.6.2015 έγγραφο δεν εξεδόθη προς εφαρμογή της".

Ιδιαίτερη σημασία έχει το ότι ο -διορισμένος- Γενικός Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Διονύσης Παναγιωτόπουλος δεν βλέπει κανένα πρόβλημα με την Χρυσή Αυγή: "Δεν έχει περιέλθει σε γνώση μας η έκδοση δικαστικής αποφάσεως με την οποία να χαρακτηρίζεται ως εγκληματική οργάνωση ο κομματικός σχηματισμός “ΛΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ - ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ”, επομένως δεν συνάγεται η ισχύς κάποιου νόμιμου λόγου, βάσει του οποίου δικαιολογείται η άρνηση αναγνώρισης στο εν λόγω κόμμα της άσκησης δικαιωμάτων και ευχερειών που αναγνωρίζονται και στα λοιπά κόμματα".

Παρένθεση. Προφανώς, ο Παναγιωτόπουλος έχει λόγο να αναφέρεται σε "έκδοση δικαστικής αποφάσεως", αφού έτσι κάνει διπλή ντρίπλα, αποφεύγοντας τόσο την εξελισσόμενη δίκη των χρυσαυγητών για τον φόνο τού Φύσσα, την δολοφονική επίθεση σε μέλη τού ΠΑΜΕ και σε μετανάστες κλπ όσο και το υπ' αριθ. 215/2015 παραπεμπτικό βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθήνας, με το οποίο παραπέμφθηκαν οι βουλευτές τής οργάνωσης (μεταξύ των οποίων και ο Αρβανίτης) και στο οποίο περιγράφεται με λεπτομέρειες και στοιχεία η εγκληματική της δράση. Το εν λόγω βούλευμα διατυπώνει το συμπέρασμα ότι η Χρυσή Αυγή "είναι εγκληματική οργάνωση ντυμένη με το μανδύα κόμματος". Κλείνει η παρένθεση.

Στις 23 Νοεμβρίου 2015, ο Κώστας Πελετίδης καταθέτει στην Δ' Πταισματοδίκη Πατρών απολογητικό υπόμνημα, όπου αναφέρεται διεξοδικά στην εγκληματική δράση τής φασιστικής οργάνωσης και συμπεραίνει:

Αποτελεί λοιπόν καθήκον και υποχρέωσή μας απέναντι στο λαό της Πάτρας, απέναντι στην ιστορία μας, απέναντι στη νέα γενιά, να είμαστε οι πρώτοι που, με τη δράση μας και τον τρόπο διοίκησης του Δήμου, υψώνουμε τοίχο απέναντι στην αναβίωση του φασισμού και του ναζισμού, να αποκαλύπτουμε με κάθε τρόπο τον πραγματικό χαρακτήρα και το ρόλο των πολιτικών απογόνων των ναζί, να αναδείχνουμε την επικίνδυνη εγκληματική δράση της. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι να μη διευκολύνουμε, με οποιονδήποτε τρόπο, τη δράση τους. (...) Οι πραγματικοί υπόλογοι, δεν είναι ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο της Πάτρας που πράττουν το καθήκον τους απέναντι στο λαό και την ιστορία των αγώνων και των θυσιών του. Είναι η Χρυσή Αυγή με την αποκρουστική ναζιστική θεωρία της, την εγκληματική της δράση, που έχει και το θράσος των φασιστών να εμφανίζεται ως τιμητής και κατήγορος, καθώς και όσοι άμεσα ή έμμεσα τη στηρίζουν και την ανέχονται.

Όμως, το "πλαίσιο" συνεχίζει απτόητο την δουλειά του. Στις 26 Αυγούστου 2016 το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, το οποίο υπάγεται στο υπουργείο δικαιοσύνης, στέλνει έγγραφο στον δήμαρχο πατρέων, αναφέροντας ότι υπάρχει έκθεση του ΣΕΕΔΔ "με αντικείμενο τον έλεγχο νομιμότητας μη χορήγησης στοιχείων από Υπηρεσίες του Δήμου σε υποψήφιο βουλευτή του “Λαϊκού Συνδέσμου – Χρυσή Αυγή”" και σημειώνοντας ότι "οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες μέσα σε δύο μήνες να αναφέρουν στον υπουργό και σε άλλους παράγοντες τις ενέργειες στις οποίες προέβησαν προς συμμόρφωση με την έκθεση".

Δυο βδομάδες αργότερα, στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, η αντεισαγγελέας πρωτοδικών Πατρών Αναστασία Αργυράκη εκδίδει το κλητήριο θέσπισμα με το οποίο καλείται ο Κώστας Πελετίδης να δικαστεί στις 13 Φεβρουαρίου 2017 επειδή:

Κατηγορείται ως υπαίτιος του ότι στην Πάτρα στις 09-06-2015, με πρόθεση παρέβη τα καθήκοντα της υπηρεσίας του (…) με σκοπό να προκαλέσει βλάβη σε άλλον και συγκεκριμένα, υπό την ιδιότητά του ως δημάρχου Πατρέων, απέστειλε το υπ’ αριθ. πρωτ. 2490/70160 έγγραφο στην πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Πατρών, στους αντιδημάρχους του Δήμου Πατρέων και στους Προϊσταμένους όλων των διευθύνσεων του Δήμου Πατρέων και παρεμπόδισε την πρόσβαση των μελών του κόμματος “Λαϊκός Σύνδεσμος - Χρυσή Αυγή” στα έγγραφα στοιχεία των υπηρεσιών του Δήμου Πατρέων για τις δημόσιες εμφανίσεις τους, με αντίστοιχη βλάβη τους, συνισταμένη ιδίως στο ότι στερήθηκαν με τον τρόπο αυτό τη δυνατότητα να προβούν στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των ενεργειών του Δήμου Πατρέων και να εκφράσουν δημοσίως στους ως άνω χώρους τις πολιτικές τους απόψεις κατά τη διάρκεια προεκλογικής περιόδου, ενώ κατά τα προεκτεθέντα καθήκοντά του είχε υποχρέωση να τους επιτρέψει την πρόσβαση στα προειρημένα στοιχεία του δήμου και κοινόχρηστους χώρους".

Το καταλάβαμε; Ο Κώστας Πελετίδης κατηγορείται ότι στέρησε από τους φασίστες "τη δυνατότητα να προβούν στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των ενεργειών του Δήμου Πατρέων"! Κοινοβουλευτικός έλεγχος από τους φασίστες σε κομμουνιστή δήμαρχο επί αριστερής διακυβέρνησης!!! Αν δεν ήταν τραγικό, θα είχε όντως πολλή πλάκα.

Δημοκρατία... πόσα πλαίσια δραστηριοποιούνται και πόσες ανωμαλίες γίνονται στο όνομά σου;


Υστερόγραφο. Αρχικά, σκεφτόμουν να δώσω στο σημερινό κείμενο την μορφή ρεπορτάζ και να μιλήσω για τις χιλιάδες πατρινών που κατέκλυσαν τους δρόμους μπροστά και γύρω από το δικαστικό μέγαρο, για την συμπαράσταση στον δήμαρχο όλων των δημοτικών παρατάξεων χωρίς εξαίρεση, για την παρουσία άλλων δημάρχων, για το τηλεφώνημα συμπαράστασης που έκανε πρωί-πρωί στον δήμαρχο ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος ή ακόμη και για το ερμητικά κλειστό γραφειάκι των φασιστών στον δεύτερο όροφο μιας πολυκατοικίας 50-60 μέτρα πιο πέρα. Όμως, μόλις κάθησα μπροστά στο πληκτρολόγιο, άλλαξα γνώμη. Για όλα αυτά θα μάθετε από αλλού, δεν χρειάζεστε ακόμη έναν να το παίζει έγκυρος και έγκαιρος. Πάντως, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές (λίγο μετά τις 3.30' το απόγευμα), η δίκη βρίσκεται σε εξέλιξη.

Σαββατιάτικα (143) - του real estate

*** Οικία Βολταίρου, Παρίσι. *** Δεν το πιστεύω ότι βγάλατε τόση κακία σ' αυτό το κορίτσι. *** Μη δείτε νοικοκυρά και προκομμένη, αμέσως να την κράξετε γιατί έχετε μάθει στα ξέκωλα. *** Μα να μη σκέφτεται κανένας το δράμα της; *** Ομορφούλα, πλούσια, με γαλλικά, πιάνο και σπουδές στο Χάρβαρντ και να ξεπέσει στον Κούλη; *** Που την έχει και σε τέτοιο φτύσιμο ώστε δεν καταδέχεται ούτε στην δήλωση πόθεν έσχες του να την βάλει. *** Απορώ πού βρήκε τόση ψυχική δύναμη και δεν έχει αυτοκτονήσει ακόμη η κοπέλλα. *** Οικία Γκαίτε, Φρανκφούρτη. *** Πάντως, έχω μια απορία, ρε συ Μαρέβα. *** Έχεις σπουδές σε πολιτικές επιστήμες και διοίκηση επιχειρήσεων, έτσι;  *** Τότε, πώς εξηγείς το ότι "μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου διετέλεσα αντιπρόεδρος του Τμήματος Τραπεζικών Επενδύσεων στην BankersTrustCompany"; *** Σπουδές-δουλειά άλλα γι' άλλα; *** Εγώ μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου γιατί διετέλεσα βοηθός λογιστού; *** Θα μου πεις ότι κι ο Κούλης μόλις τελείωσε κοινωνικές επιστήμες, πήγε οικονομικός αναλυτής στην Chase Investment Bank. *** Λες και

Από τενόρος, μεθύστακας; Πα πα πα...

τον πήραν για να δουλέψει; *** Σωστό κι αυτό. *** Οικία Ρήγα Φερραίου, Βιέννη. *** Βενιάμης: "Με διεθνώς ανταγωνιστικούς μισθολογικούς όρους, θα μπορούσαν ακόμα και 50.000 έλληνες να βρουν δουλειά σε ελληνόκτητα πλοία." *** Πολύ σωστός ο πρόεδρος των εφοπλιστών! *** Δηλαδή, Θόδωρε, με μισό μισθό θα βρίσκανε δουλειά 100.000 έλληνες, έτσι; *** Και στο τζάμπα θα εξαφανιζόταν τελείως η ανεργία, ε; *** Καλά έλεγε ο Πρετεντέρης ότι δουλειές υπάρχουν. *** Απλώς, εμείς είμαστε κακομαθημένοι και θέλουμε να πληρωνόμαστε κιόλας. *** ΔΝΤ-1: "Η Ελλάδα δεν χρειάζεται περαιτέρω δημοσιονομική λιτότητα πέρα από τα μέτρα που έχουν ήδη νομοθετηθεί." *** ΔΝΤ-2: "Πρέπει να μειωθούν η συνταξιοδοτική δαπάνη και το αφορολόγητο." *** Τί δεν καταλαβαίνω, ο σχιζοφρενής; *** Μένω ή βγαίνω; (απορία Λαμπιρίκου) *** Οικία Ουίνστον Τσώρτσιλ, Κεντ. *** Έχω και τον συνάδελφο που στηρίζει Κούλη διότι θα κάνει τομές. *** Ρε συ Ηλία, μετά από εφτά χρόνια χειρουργεία με χασαπομάχαιρο, επιμένεις ότι χρειάζονται κι άλλες τομές; *** Το μόνο που μένει τώρα είναι να καλέσουμε τα κοράκια, ρε συ. *** Αν επιμένει ο Κούλης στις τομές, πες του να κάνει μία αλλά καλή. *** Στο λαρύγγι του. *** Αυτό το πρωτοσέλιδο των Νέων "Είμαστε εδώ" πόσο τρομαχτικό! *** Να μη ξεψυχάνε με τίποτα, οι δημοκράτες! *** "Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει" ένα πράμα. *** Μήπως μάθατε τελικά αν η εφημερίδα "Νεοδημοκράτης" έχει σχέση με την Νέα Δημοκρατία; *** Πάντως, οποιαδήποτε σχέση διαψεύδεται από την Ρηγίλλης Συγγρού Πειραιώς (το βρήκα!). *** Άλλο αν εκεί γράφουν Μπεκίρης, Αυγενάκης, Σταϊκούρας, Κωλόχαρτος και άλλα φυτά τού νεοδημοκρατικού κήπου. *** Οικία Λόρκα, Γρανάδα. *** Πάει κι ο Μπαργιώτας από το Ποτάμι; *** Σταύρακα, λιγοστεύουμε επικίνδυνα. *** Θα μας το κλείσουν το μαγαζί, οι αλήτες. *** Να σου πω... δεν το κλείνεις μόνος σου, να έχεις και την αξιοπρέπειά σου; *** Πέντε μείνανε... στείλε δυο στον ΣυΡιζΑ, δυο στην ΝΔ και τον Ψαριανό πέτα τον στα σκουπίδια. *** Αυτόν ούτε το ΠαΣοΚ δεν τον παίρνει. *** Σταύραξ-1: "Συχνά η χώρα σώθηκε από μικρά κόμματα και πολιτικούς που αρχικά δεν υπολόγισε κανείς την δύναμή τους. *** Σταύρακα, παραληρείς; *** Βάλε θερμόμετρο αμέσως. *** Σταύραξ-2: "Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης ήταν ο τραγουδιστής μιας νέας χαράς και μιας νέας πατρίδας." *** Κάνε και μια

Στο μεταξύ, μια κραυγή αγωνίας κάπου στην Πάτρα...

αξονική, καλού-κακού. *** Oικία Πικάσσο, Μουζέν Καννών. *** Αξέχαστος Κηλαηδόνης: "Δεν θέλω να συνδεθεί η μουσική μου με το Πρώτο Θέμα, η συγκεκριμένη εφημερίδα μού είναι αντιπαθής." *** Ένας ακόμη λόγος για να σε θυμόμαστε, Λουκιανέ. *** Aς ελπίσουμε ότι του χρόνου τέτοιες μέρες θα είμαστε περισσότεροι απ' όσους θυμήθηκαν εφέτος τον Παντελίδη. *** Γιατί γελάτε, κύριοι; *** Επί τη ευκαιρία, δεν νομίζετε ότι το σύνθημα "Παντέλο ζης, εσύ μας οδηγείς" είναι κάπως τρολλέ; *** Τατσόπουλος για Κονιόρδου: "Είσαι ηλίθια με νοημοσύνη βερύκοκου." *** Πέτρος Σαΐνης. *** Πετράκη, υποψιάζομαι ότι η Λυδία ανήκει στην μισή Αθήνα που άφησες απήδηχτη. *** Οικία Ρεζά Παχλεβί, Νιαβαράν Τεχεράνης. *** Ρε σεις, μπορείτε να μου εξηγήσετε τι γίνεται με την Fraport; *** Της πουλήσαμε 14 αεροδρόμια με 1,23 δισ. κι αυτή τώρα ψάχνει δάνειο 1 δισ. για να μας δώσει την πρώτη δόση; *** Αυτό που πουλάω κάτι επειδή δεν έχω λεφτά σε κάποιον που δεν έχει λεφτά, θα με ρίξει στα σκληρά. *** Nικολόπουλος: "Τα παιδιά χρειάζονται παιδοψυχολόγους και όχι διδαχές σεξουαλικών διαστροφών!" *** Νίκο μου, το ξέρω ότι σου βάζω δύσκολα αλλά ποιοι νομίζεις πως γράφουν αυτές τις διδαχές; *** Ρε μπαγάσα, μου θυμίζεις την εποχή που πιτσιρίκια χτυπάγαμε τα κουδούνια της γειτονιάς και τρέχαμε να κρυφτούμε. *** Ίδιος έχεις μείνει, με το ίδιο μυαλό. *** Οικία Φαρούκ, Αλεξάνδρεια. *** Πρετεντέρης: "Αν δεν βάλει το χεράκι της η Θεοτόκος, παίζει να τους ρίξει μόνος του ο Αδωνις!" *** Κι εσύ το ίδιο μυαλό, Γιάννη μου; *** Τζάμπα το ματσούκι. *** Το μόνο που μπορεί να ρίξει ο Κωλόχαρτος είναι μαλακίες με ρυθμό πολυβόλου. *** Δεν κατάλαβα, ρε Θανάση, γιατί αδημονείς για το πότε θα ξαναβγεί η χώρα στις αγορές; *** Αφού σε πιάνει σύγκρυο όταν η γυναίκα σου κάνει το ίδιο... *** "Θοδωρή, άσε κανένα ψιλό πριν φύγεις", "τι ψιλό;", "δεκάρικα, εικοσάρικα"... *** Ψιλά τα

Άμα ο εργαζόμενος έχει φιλότιμο...

εφταχίλιαρα, ρε γυναίκα; *** Πούστη Σημίτη με τον Παπαδήμο, αξέχαστοι θα μας μείνετε. *** Οικία Μίνωος, Κνωσσός (άνευ Λαβυρίνθου). *** Δεν κατάλαβα την έκπληξή σας που στο Κορδελιό βρέθηκε βόμβα από τον πόλεμο. *** Δηλαδή, το ότι δίπλα μας βρίσκονται ακόμη νοσταλγοί εκείνων που έχασαν τον πόλεμο δεν είναι έκπληξη; *** Μιχαλολιάκου: "Είμαι ελληνίδα, είμαι στρέιτ και δεν γουστάρω την υποκρισία." *** Όταν λες "είμαι στρέιτ", Ουρανία μου, εννοείς ότι υπάρχει άντρας που σε πηδάει; *** Αισιοδοξείτε, παιδιά, για όλους έχει ο θεός τελικά! *** Παρεμπιπτόντως, η Ουρανία δεν είναι χοντρή, είναι εμπλουτισμένη. *** Και μαλακισμένη, εν τάξει, αλλά αυτό έχει σχέση με το μυαλό, όχι με τα κιλά. *** Χοντρομαλακισμένη. *** Τώρα που το σκέφτομαι, δεν νομίζετε ότι έχουμε καιρό να ακούσουμε είδηση για βρομόξυλο σε χρυσαυγήτες; *** Πάει, ξέφτισαν και οι αναρχικοί. *** Οικία Ιησού, Ναζαρέτ (πληροφορίες στο ξυλουργείο, δίπλα). *** Παιδιά, είναι σίγουρο ότι τα φρούτα βοηθάνε στο αδυνάτισμα; *** Συγγνώμη που ρωτάω αλλά δεν βλέπω αποτέλεσμα παρ' ότι έχω ξεσκίσει τις μηλόπιττες. *** Μαρέβα: "Από το 2006 έως το 2014 έζησα την δυσκολότερη φάση της ζωής μου, γιατί βρέθηκα μακριά από τον άνδρα μου." *** Καλέ, οχτώ χρόνια απότιστο το είχες νέα κοπέλλα; *** Δεν πιστεύω να προσέλαβες κηπουρό στην δυσκολώτερη φάση της ζωής σου, έτσι; *** Καιτούλα, αν θες ο γάμος σου να είναι διαφορετικός από όλους τους άλλους, φρόντισε απλώς να μη πας στην τελετή έγγυος. *** Άντε μπράβο, που έχω καιρό να δω νύφη δίχως την κοιλιά στο στόμα. *** Εκτός αν σε φοβίζουν κουτσομπολιά τού στυλ "κάτι κουσούρι θά 'χει

Ευτυχισμένα χρόνια

αυτή" και τέτοια. *** Οικία Σιμόν Μπολίβαρ, Καράκας. *** Ελπίζω οι δωρεάν συμβουλές για αγορές ακινήτων που πρόσφερε σήμερα το ιστολόγιο στους ψαγμένους αναγνώστες να εκτιμηθούν δεόντως. *** Συγγνώμη, με ειδοποιούν από το κοντρόλ ότι το σπίτι τού Βολταίρου πουλήθηκε. *** Για το σαράι τού πασά έχουμε κανένα νέο, παιδιά; *** Έχετε καταλάβει γιατί λύσσαξε ο Κωλόχαρτος με την Ντίσνεϋλαντ; *** Σιγά την μαλακία, ρε Άδωνι, που θέλει κι ένα πενηντάρι εισιτήριο. *** Το "Πάρκο τού Αστερίξ" είναι δέκα φορές καλύτερο και στα ίδια λεφτά. *** Ήταν που ήταν δύσκολο το σημερινό φωτο-κουίζ, ήρθε και η λεζάντα να το δυσκολέψει περισσότερο... *** Όμως, όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, ο Ορέστης Μακρής ξεκίνησε την καρριέρα του ως τενόρος σε οπερέτες, μέχρι που ο Βεάκης διέβλεψε το ταλέντο του στην ηθοποιία. *** Στην τελευταία φωτογραφία, από τα γυρίσματα του "Μεθύστακα" το 1949, ο αξέχαστος Μακρής συζητάει τον ρόλο του με τον Γιώργο Τζαβέλλα υπό το βλέμμα τού Φιλοποίμενα Φίνου. *** Για να μη λέτε ότι σας δουλεύω, ξεσκονίζω το υπ' αριθ. V-51151 δισκάκι τής Polydor (έκδοση 1931 παρακαλώ!) και το βάζω στο πλατώ τού πικάπ για να απολαύσετε έναν 33χρονο Ορέστη Μακρή να τραγουδάει την "Ρεζεντά" της Λόλας Βώττη. *** Kι αν σας ανοίξει η όρεξη, θυμηθήτε τον να τραγουδάει -στα 62 του πια- με την Τζένη Βάνου "Της μιας δραχμής τα γιασεμιά" από την ομώνυμη ταινία τού 1960. *** Από ροκ σε ρεμπέτικα κι από τζαζ σε οπερέτες... *** Αρχίζω να το χάνω; *** Φεύγω πριν τρελάνω κι εσάς χωρίς να μου χρωστάτε. *** Όχι και τάφους ρε παιδιά, αφήστε ήσυχο το Ταζ Μαχάλ! *** Καλό σας σαββατοκύριακο και... υπομονή! ***

Μια φορά κι έναν καιρό στην Ιρλανδία... (2)

Στις 15 Οκτωβρίου 2010 ο Ζαν-Κλωντ Τρισέ αναλαμβάνει δράση προκειμένου να υποχρεώσει (και όχι να πείσει) την ιρλανδική κυβέρνηση να αποδεχτεί ένα πρόγραμμα στήριξης, ένα μνημόνιο. Στέλνει μια πρωτοφανούς χυδαιότητας απειλητική επιστολή στον ιρλανδό υπουργό οικονομικών Μπράιαν Λένιχαν, με την οποία δηλώνει ευθέως ότι η ΕΚΤ θα διακόψει κάθε χρηματοδότηση των ιρλανδικών τραπεζών αν η Ιρλανδία δεν υπογράψει μνημόνιο με την Ευρωζώνη. Ο Τρισέ θυμίζει στον Λένιχαν ότι οι τράπεζες της χώρας του έχουν λάβει ιδιαίτερα υψηλή έκτακτη χρηματοδότηση από την ΕΚΤ αλλά αυτό "δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ως μακροπρόθεσμη λύση" και σημειώνει ότι "το διοικητικό συμβούλιο δεν μπορεί να δεσμευτεί ότι θα διατηρήσει σε μόνιμη βάση το μέγεθος της χρηματοδότησης". 

Βρυξέλλες, Γιούρογκρουπ 14/2/2011: Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου συνομιλεί με τον Μπράιαν Λένιχαν.
Στο φόντο οι υπουργοί οικονομικών Γαλλίας και Ισπανίας, Κριστίν Λαγκάρντ και Έλενα Σαλγάδο.

Ο Κόουεν καταλαβαίνει ότι είναι στριμωγμένος αλλά διστάζει να υπακούσει επειδή φοβάται την λαϊκή κατακραυγή. Όμως οι τραπεζίτες δεν είναι διατεθειμένοι να περιμένουν πολύ. Έτσι, στις 19 Νοεμβρίου ο Τρισέ στέλνει δεύτερη επιστολή στον Λένιχαν. Αυτή την φορά αφήνει κατά μέρος και το τελευταίο ίχνος αβρότητας, δείχνοντας ωμά στον Λένιχαν ποιος είναι το αφεντικό:

Είναι θέση τού Διοικητικού Συμβουλίου ότι μόνο αν λάβουμε γραπτώς από την ιρλανδική κυβέρνηση μια δέσμευση έναντι του Ευρωσυστήματος στα παρακάτω τέσσερα σημεία, θα μπορούμε να εγκρίνουμε περαιτέρω παροχές έκτακτης βοήθειας του ELA στα ιρλανδικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα:
1) Η ιρλανδική κυβέρνηση θα στείλει αίτημα οικονομικής στήριξης στο Γιούρογκρουπ.
2) Το αίτημα θα περιλαμβάνει την δέσμευση να αναλάβει αποφασιστική δράση στους τομείς τής δημοσιονομικής εξυγίανσης, των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και της αναδιάρθρωσης του χρηματοπιστωτικού τομέα, σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την ΕΚΤ.
3) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του ιρλανδικού χρηματοπιστωτικού τομέα θα περιλαμβάνει την παροχή των αναγκαίων κεφαλαίων σ' εκείνες τις ιρλανδικές τράπεζες που έχουν ανάγκη και θα χρηματοδοτηθεί από τους χρηματοοικονομικούς πόρους που παρέχονται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο προς την ιρλανδική κυβέρνηση καθώς και από οικονομικά μέσα ήδη διαθέσιμα στην ιρλανδική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων των των υφιστάμενων ταμειακών διαθεσίμων της.
4) Η αποπληρωμή των κεφαλαίων που παρέχονται με τη μορφή του ELA, θα είναι πλήρως εγγυημένη από την ιρλανδική κυβέρνηση, η οποία θα εξασφαλίσει την καταβολή της άμεσης αποζημίωσης προς την Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας στην περίπτωση καθυστέρησης πληρωμών εκ μέρους των δικαιούχων θεσμικών οργάνων.
(...)
Η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου σχετικά με την καταλληλότητα της έκθεσης του Ευρωσυστήματος σε ιρλανδικές τράπεζες θα εξαρτηθεί βασικά από την ταχεία και αποφασιστική πρόοδο στην διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου σχεδίου δράσης στους τομείς που αναφέρθηκαν σε αυτό το e-mail και στη μετέπειτα εφαρμογή της.

Ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Ο εκβιασμός είναι σαφής: ή αναλαμβάνετε να σώσετε τις τράπεζές σας και υπογραφετε μνημόνιο ή φεύγετε από την ευρωζώνη. Μέσα σε δυο μόλις ημέρες ο Λένιχαν παραδέχεται στον Τρισέ ότι η ιρλανδική κυβέρνηση έβαλε την ουρά στα σκέλια:

Κατ' αρχάς, επιτρέψτε μου να πω ότι κατανοώ πλήρως τις ανησυχίες σας και τις ανησυχίες του Διοικητικού Συμβουλίου, σχετικά με τις επιπτώσεις της τρέχουσας κατάστασης του ιρλανδικού τραπεζικού συστήματος (...) Σχετικά με τα σημεία (1) έως (4) της επιστολής σας, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι η ιρλανδική κυβέρνηση αποφάσισε σήμερα να ζητήσει πρόσβαση σε εξωτερική βοήθεια από τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς μηχανισμούς στήριξης. Αυτή η γενναία και σοβαρή απόφαση πάρθηκε υπό το φως των εξελίξεων που περιέγραψα παραπάνω και τέθηκαν υπ' όψη μας από την πρόσφατη επικοινωνία σας αλλά και των συμβουλών που μου δώσατε προσωπικά και ευγενικά τις τελευταίες μέρες. (...)

Ο καημένος ο Λένιχαν καταλαβαίνει ότι είναι ανίσχυρος και προσπαθεί να εκτονώσει την οργή του με την ειρωνεία αλλά η ουσία είναι ότι στις 21 Νοεμβρίου 2010, μ' αυτή την επιστολή, η Ιρλανδία αποδέχεται ουσιαστικά το μνημόνιό της, το οποίο θα διαρκέσει τρία χρόνια. Στην διάρκειά του, θα δανειστεί 67,5 δισ. ευρώ, το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των οποίων θα διατεθεί υπέρ των τραπεζών της. Η καταστροφή θα είναι τόση ώστε, μέσα στην επόμενη πενταετία, περίπου 1.200.000 ιρλανδοί (σχεδόν ένας στους πέντε) θα αναζητήσουν καλύτερη μοίρα στο εξωτερικό.


Παρ' ότι η αλληλογραφία Τρισέ-Λένιχαν φέρει την ένδειξη "SECRET", ο εκβιασμός δεν άργησε να διαρρεύσει. Στις πιέσεις των δημοσιογράφων να δοθούν οι επιστολές στην δημοσιότητα, τόσο η ΕΚΤ όσο και η κυβέρνηση τήρησαν αρνητική στάση. Το 2012, ο νέος διοικητής τής ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι "η ΕΚΤ πρέπει να χειρίζεται τις σημαντικές και εμπιστευτικές ειδοποιήσεις της σε ευρωπαϊκούς και εθνικούς θεσμούς τής ευρωζώνης με τρόπο που να υπηρετεί αποτελεσματικά το δημόσιο συμφέρον", ενώ η ιρλανδική κυβέρνηση επέμενε πως η δημοσίευση αυτών των επιστολών θα δημιουργούσε προβλήματα στον δανεισμό τής χώρας.

Την σούπα χάλασε η βουλή τής Ιρλανδίας, η οποία αποφάσισε να καλέσει τον Τρισέ σε απολογία. Φυσικά, ο πρώην πλέον διοικητής τής ΕΚΤ αρνήθηκε, εκμεταλλευόμενος το καταστατικό τής ΕΚΤ που του δίνει αυτό το προνόμιο. Μάλιστα δε, απαντώντας στην ιρλανδική βουλή, τόνισε: "Όλες οι αποφάσεις της ΕΚΤ λαμβάνονται συλλογικά ενώ η ευθύνη για την ερμηνεία τους είναι θέμα των εκάστοτε εθνικών κυβερνήσεων. H EKT δεν έχει καμμιά αρμοδιότητα να δίνει οδηγίες σε κυβερνήσεις ή υπουργούς. Η τότε απόφαση της κυβέρνησης της Ιρλανδίας λήφθηκε από την ίδια ενώ όλες οι επιστολές που στάλθηκαν, αποτελούν ιδιοκτησία της ιρλανδικής κυβέρνησης". Τόσο απλά.

Φρανκφούρτη, 2/6/2008: Η ΕΚΤ γιορτάζει τα δέκα χρόνια της και ο διοικητής της Ζαν-Κλωντ Τρισέ
υποδέχεται τον ιρλανδό υπουργό οικονομικών Μπράιαν Λένιχαν.

Κάπου εδώ κλείνουμε έναν κύκλο πέντε κειμένων σχετικών με τον ρόλο των κεντρικών τραπεζών στην εποχή μας. Φυσικά, δεν κάναμε τίποτε περισσότερο από το να φωτίσουμε δυο-τρεις πτυχές τού θέματος αλλά ας μην έχουμε μεγαλύτερες απαιτήσεις από ένα ταπεινό ιστολόγιο. Ως επίλογο, θα χρησιμοποιήσω ένα απόσπασμα από όσα είπε το 2014 ο Φιλίπ Λεγκραίν, πρώην σύμβουλος του προέδρου της Κομμισσιόν Μανουέλ Μπαρόζο:

Ήταν εξωφρενικό εκ μέρους τής Γερμανίας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και -πάνω απ' όλα- της ΕΚΤ να απειλούν την Ιρλανδία με έξωση από το ευρώ αν δεν αποδεχόταν αυτή την ανόητη εγγύηση που τσάκισε τον ιρλανδικό λαό, ο οποίος έχει ήδη υποφέρει αρκετά από την κατάρρευση των τιμών των ακινήτων και την βυθιζόμενη οικονομία, με έναν λογαριασμό 64 δισ. ευρώ για την διάσωση των τραπεζών, 14.000 ευρώ για κάθε άνδρα, γυναίκα και παιδί. (...) Καταλαβαίνω γιατί η ιρλανδική κυβέρνηση έκανε ό,τι έκανε αλλά θα μπορούσε να έχει υψώσει το ανάστημά της. (...) Κατά την διάρκεια της κρίσης, η ΕΚΤ έχει προωθήσει τα συμφέροντα των γαλλικών και γερμανικών τραπεζών, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι αμερόληπτη".

--------------------------------------------------------
Σημείωση: Η αλληλογραφία Τρισέ-Λένιχαν δημοσιεύθηκε στις αρχές Νοεμβρίου 2014 και βρίσκεται στο διαδίκτυο ("Τhe four letters between Lenihan and Trichet in late 2010", Irish Times, 6/11/2014), όπου βρίσκονται και οι δηλώσεις τού Φιλίπ Λεγκραίν ("Irish were bullied and treated outrageously during crisis - Legrain", Independent.ie, 7/5/2014). Η απάντηση του Τρισέ στην Κοινή Εξεταστική Επιτροπή για την Τραπεζική Κρίση της ιρλανδικής βουλής πάρθηκε από την έκθεση της Επιτροπής.

Μια φορά κι έναν καιρό στην Ιρλανδία... (1)

Μέχρι το ξέσπασμα της καπιταλιστικής κρίσης τού 2008, η Ιρλανδία ήταν μια ευτυχισμένη χώρα εξίμισυ εκατομμυρίων κατοίκων. Από την μια, ο παραδοσιακά χαμηλός φορολογικός συντελεστής 12,5%, ο οποίος ισχύει αμετάβλητος ως σήμερα, λειτουργούσε ως κράχτης για πολλές μεγάλες ξένες επιχειρήσεις (Βουλγαρία και Κύπρος είχαν μεν 10% αλλά ήσαν στην άλλη άκρη τής Ευρώπης), κάτι που διατηρούσε την ανεργία στο παραδεισένιο επίπεδο του 4,2%. Από την άλλη, ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης των ισχυρών οικονομιών τής Ευρώπης κρατούσε χαμηλά την εγχώρια ζήτηση δανείων, οπότε οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες (κυρίως της Βρεττανίας και της Γερμανίας) στράφηκαν στην Ιρλανδία και την πλημμύρισαν με δάνεια. Ευτυχισμένα χρόνια.

Δυστυχώς, σ' εκείνα τα χρόνια τής ευφορίας δεν βρέθηκε κανείς να χτυπήσει το καμπανάκι και να φωνάξει ότι αυτή η ευφορία ήταν επίπλαστη. Μέσα στην εξαετία 2003-2008 ο τιμάριθμος ξεπέρασε το 18% και τα αφειδώλευτα δάνεια εκτίναξαν την αξία των ακινήτων στα ύψη αλλά ουδείς "θεσμός" αισθάνθηκε την ανάγκη να επέμβει και να τραβήξει μερικά χαλινάρια. Ούτε καν η ΕΚΤ, η οποία εξακολουθούσε να τροφοδοτεί τις τράπεζες με φτηνό χρήμα, βοηθώντας ουσιαστικά στην μεγέθυνση της φούσκας. Προφανώς, οι αρχιτραπεζίτες τής Ευρώπης δεν θεώρησαν ανησυχητικό το εύρημα της Ντώυτσε Μπανκ ότι τα ξένα κεφάλαια που είχαν τοποθετηθεί στην Ιρλανδία άγγιζαν το δεκαπλάσιο του ΑΕΠ ούτε το εύρημα της Τράπεζας Διεθνών Συμψηφισμών (BIS) αυτό το ποσό αναλογούσε σε κάτι λιγώτερο από 700.000 δολλάρια ανά νοικοκυριό (*).

Το 2008 έφτασε η αποφράδα ημέρα που η φούσκα έσκασε. Οι ξένες τράπεζες άρχισαν να μαζεύουν όπως-όπως τα λεφτά που είχαν σκορπίσει, με πρώτες και καλύτερες τις γερμανικές, οι οποίες είχαν τοποθετήσει στην Ιρλανδία πάνω από 240 δισ. ευρώ (τα 50 απ' αυτά σε ιρλανδικές τράπεζες). Καθώς αυτές οι ξένες τράπεζες άρχισαν να κλείνουν με ταχύτατο ρυθμό τις θέσεις που είχαν ανοίξει στην χώρα, αποσύροντας τα χρήματα από την ιρλανδική αγορά και μεταφέροντάς τα στις έδρες τους, ξέσπασε πανικός. Το κενό έπρεπε να καλυφθεί από τις εγχώριες τράπεζες αλλά κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο δίχως προσφυγή στην βοήθεια της ΕΚΤ. Φυσικά, η ΕΚΤ δεν αρνήθηκε την βοήθειά της προς τις χειμαζόμενες ιρλανδικές τράπεζες. Άλλωστε, οι φίλοι στην ανάγκη φαίνονται. Όμως, η φιλική στάση της ΕΚΤ δεν έμελλε να κρατήσει ισοβίως.

Σύντομα έγινε σαφές ότι η οικονομία τής χώρας δεν μπορούσε να αντέξει το βάρος. Τον Σεπτέμβριο του 2008 η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα ότι επίκειται περίοδος ύφεσης και γι' αυτό πρέπει να ληφθούν ορισμένα επώδυνα μέτρα, όπως αύξηση των φόρων και μείωση ορισμένων κοινωνικών δαπανών. Το καζάνι πήρε να βράζει και οι πρώτες διαδηλώσεις και οι πρώτες απεργίες άρχισαν να εκδηλώνονται. Για να ηρεμήσει τον λαό, η κυβέρνηση εξήγγειλε στις 29 Σεπτεμβρίου απεριόριστη διετή εγγύηση για το σύνολο των υποχρεώσεων των εγχώριων τραπεζών. Εννοείται ότι η εν λόγω εγγύηση δόθηκε καθ' υπόδειξη της ΕΚΤ και εγκρίθηκε από την Κομμισσιόν.

Και τώρα γεννάται ένα βασικό ερώτημα: πού βασιζόταν η ιρλανδική κυβέρνηση όταν έδινε αυτή την εγγύηση; Προφανώς, κάποιοι πετούσαν στα σύννεφα. Ανάμεσά τους, βέβαια, τα "φωτισμένα" μυαλά  που προσδιόρισαν τις επισφαλείς απαιτήσεις των τραπεζών σε μόλις 4 δισ. ευρώ. Σε όποιον διέθετε στοιχειώδη νου, ήταν σαφές ότι αυτό το νούμερο ήταν τελείως εκτός πραγματικότητος. Σύντομα αποδείχτηκε ότι η εγγύηση του ιρλανδικού δημοσίου θα έπρεπε να καλύψει το εξωπραγματικό ποσό των 440 δισ. ευρώ, ήτοι πάνω από 1,6 φορές το ΑΕΠ της χώρας.

Η κυβέρνηση προσπάθησε να κρατήσει τις τράπεζες ζωντανές χρησιμοποιώντας το αίμα του λαού. Ο προϋπολογισμός τού 2009 περιλάμβανε αυξήσεις στην φορολογία εισοδήματος, περικοπές στα πάσης φύσεως επιδόματα, έκτακτες εισφορές... μέχρι κλείσιμο στρατοπέδων, σχολείων και νοσοκομείων αλλά και κατάργηση του προγράμματος εμβολιασμού των μαθητών. Παρ' όλα αυτά, τον Απρίλιο του 2009 κατατέθηκε συμπληρωματικός προϋπολογισμός για να μπαλωθεί μια τρύπα που είχε ξεπεράσει ήδη τα 4,5 δισ. ευρώ σε ένα τετράμηνο.

Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση πάλεψε να σώσει το σύστημα, μεταφέροντας τα βάρη στον λαό. Τι περικοπές σε μισθούς και συντάξεις... τι κόντρα ξύρισμα σε κοινωνικές παροχές... τι αποψίλωση σε δαπάνες για υγεία και παιδεία... Έφτιαξε μέχρι και κρατική εταιρεία που αγόρασε όλες τις επισφαλείς απαιτήσεις των τραπεζών, προκειμένου να καθαρίσουν οι τραπεζικοί ισολογισμοί (**). Αποτέλεσμα; Μηδέν.

Κι ενώ βαδίζουμε προς την εκπνοή τού 2010, δίχως η κατάσταση του ασθενούς να βελτιώνεται παρά τις συνεχείς αιμοδοσίες, ο πρωθυπουργός Μπράιαν Κόουεν αρχίζει να ξυπνάει από τον λήθαργό του και να συνειδητοποιεί ότι σωτηρία δεν υπάρχει. Τα προβλήματα με τις τράπεζες δείχνουν άλυτα, καθώς οι υποχρεώσεις τους δεν υποχωρούν με τίποτε κάτω από το τριπλάσιο του ΑΕΠ. Από δίπλα, οι επιχειρήσεις κλείνουν η μια μετά την άλλη, βυθίζοντας το ΑΕΠ σχεδόν κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες και υπερδιπλασιάζοντας την ανεργία. Και στους δρόμους οι διαδηλώσεις διαδέχονται η μια την άλλη, όλες με συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων λαού. Ως και η καθολική εκκλησία ξεσηκώθηκε, ζητώντας εγγυήσεις ότι η μείωση των δαπανών για την παιδεία δεν θα επηρεάσει την θρησκευτική εκπαίδευση των ιρλανδόπουλων.

Βρυξέλλες, συμβούλιο κορυφής 19/3/2009: Ο Μπράιαν Κόουεν χαριεντίζεται με τον Κώστα Καραμανλή.
Αριστερά ο ούγγρος πρωθυπουργός Φέρεντς Γκιούρκσανυ, δεξιά ο Χαβιέ Σολάνα, πίσω ο Σϊλβιο Μπερλουσκόνι
και πιο πίσω η ελληνίδα υπουργός εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη. Για κάποιον άγνωστο λόγο, όλοι γελούν.

Παράλληλα, η διετής εγγύηση που είχε δώσει η κυβέρνηση το 2008, τελειώνει και οι τραπεζίτες καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους αν κλείσει η κάνουλα που τους ποτίζει με χρήμα. Οι Βρυξέλλες ανησυχούν έντονα και αρχίζουν την πίεση στον Κόουεν, προκειμένου να αποδεχτεί ένα σχέδιο βοήθειας, ένα πρόγραμμα στήριξης, ένα μνημόνιο. Όμως, ο Κόουεν διστάζει καθώς βλέπει την λαϊκή οργή να έχει χτυπήσει κόκκινο.

Με την ατμόσφαιρα να μυρίζει μπαρούτι, ο Οκτώβρης τού 2010 φτάνει στα μέσα του. Και μαζί φτάνει και η ώρα να πιάσει δουλειά ο διοικητής τής ΕΚΤ, ο Ζαν-Κλωντ Τρισέ...


------------------------------------------------------------------
(*) Τα ευρήματα αυτά βγήκαν στο φως το 2010, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως επιχειρήματα για την υπαγωγή τής χώρας σε πρόγραμμα βοήθειας (μνημόνιο). Δείτε ενδεικτικά το "BIS Quarterly Review, September 2010" και το "Deutsche Bank Research: Monitoring cross-border exposure, November 2010".

(**) Λεπτομέρειες είχαμε διηγηθεί εδώ πριν τρία χρόνια σε "Μια ιστορία από την Ιρλανδία"