"33 στιγμές ευτυχίας"

Φαίνεται πως έχουν δίκιο όσοι λένε πως τα μυθιστορήματα ταιριάζουν περισσότερο στον χειμώνα ενώ το καλοκαίρι είναι η εποχή του διηγήματος. Πράγματι, η "παρα θιν' αλός" ξαπλώστρα βολεύεται περισσότερο με μικρές ιστορίες παρά με σχοινοτενείς εξιστορήσεις. Προς χάριν όλων αυτών, λοιπόν, σήμερα θα κάνουμε την γνωριμία μας με έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους ευρωπαίους διηγηματογράφους, τον (ανατολικο)γερμανό Ίνγκο Σούλτσε.

Ο Ίνγκο Σούλτσε γεννήθηκε πριν 49 χρόνια στην Δρέσδη της πάλαι ποτέ Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας και, παρ' ότι βίωσε την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, δεν απεμπόλησε ούτε τις αρχές του ούτε την ιστορία του. Η πέννα του είναι τρυφερή κι ανάλαφρη αλλά μπορεί, με εξαιρετική ευκολία να μεταμορφωθεί σε αδυσώπητο -και, συχνά, μακάβριο- νυστέρι. Είπαν πως θυμίζει πότε Γκόγκολ και πότε Τσέχοφ αλλά, προσωπικά, θεωρώ ότι ο Σούλτσε διατηρεί το δικό του, ξεχωριστό ύφος.

Στο εξώφυλλο του βιβλίου που διάλεξα για σήμερα, το "33 στιγμές ευτυχίας", αναφέρεται η λέξη "μυθιστόρημα", παρ' ότι το βιβλίο περιέχει 33 ανεξάρτητα διηγήματα. Πράγματι, ο Σούλτσε έχει το μοναδικό ταλέντο να συνθέτει μυθιστόρημα με αυτοτελείς διηγήσεις. Οι σύντομες ιστορίες του μοιάζουν με αφαιρετικά σκίτσα. Όμως, αν βάλουμε αυτά τα σκίτσα στην σειρά, θα παρατηρήσουμε, με ευχάριστη έκπληξη, ότι συνθέτουν έναν επιβλητικό πίνακα. Αυτή η ευρηματικότητα είναι που κάνει τον συγγραφέα ξεχωριστό κι αυτή είναι που του χαρίζει διεθνή αναγνώριση και βραβεία.

Το "33 στιγμές ευτυχίας" έχει ως φόντο την Αγιοπετρούπολη(*) και τα 33 διηγήματά του συνιστούν 33 ταινίες μικρού μήκους για την σημερινή πραγματικότητα των κατοίκων αυτής της ρωσσικής μεγαλούπολης. Ο αρρωστημένος έρωτας της Βαλεντίνας για τον Πάβελ, οι "προχωρημένες" ιδέες των συντακτών μιας μικρής εφημερίδας, μια βόλτα στην λαϊκή αγορά της πόλης, ένα μουκαλάκι άρωμα που σπάει, ένα οικογενειακό σαββατοκύριακο στο δάσος, μια θαυματουργή παναγία στο μουσείο, οι γλάροι στην ομίχλη, οι τρεις κόρες της Αντονίνας που παντρεύονται τον ίδιο αμερικανό, μια παράξενη παρτίδα σκάκι... Τριάντα τρεις ιστορίες, άλλοτε γλυκιές κι άλλοτε πικρές αλλά, κάθε φορά που τελειώνεις το διάβασμα κάποιας απ' αυτές, αισθάνεσαι μιαν όμορφη επίγευση. Τριάντα τρία διηγήματα, τριάντα τρεις στιγμές αναγνωστικής ευτυχίας.

Το βιβλίο του Σούλτσε κυκλοφορεί από τον "Καστανιώτη" σε μια προσεγμένη έκδοση 300 περίπου σελίδων, η οποία κοστίζει 17 ευρώ (μείον 10% έκπτωση στα καλά βιβλιοπωλεία). Κι αν σας γεννηθεί η επιθυμία για περισσότερο Σούλτσε (που θα σας γεννηθεί!), δοκιμάστε τις "Απλές ιστορίες" (από τον ίδιο εκδότη, σε κάπως χαμηλότερη τιμή), όπου περιλαμβάνονται διηγήματα εμπνευσμένα από την κωμικοτραγική καθημερινότητα των κατοίκων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Αυτό το καλοκαίρι αφεθείτε στην μαγεία των παραμυθιών ενός μεγάλου διηγηματογράφου κι απεμπλακείτε από την δυναστεία των κυριακάτικων χαζοφυλλάδων με τις βλακώδεις "προσφορές".


(*) Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί αποκαλείται "Αγία Πετρούπολη" μια πόλη που χτίστηκε προς τιμή του αγίου Πέτρου. Μια πόλη δεν μπορεί να είναι ποτέ ούτε αγία, ούτε οσία, ούτε μεγαλομάρτυρας. Ίσως το "Αγιοπετρούπολη" που χρησιμοποιώ να ακούγεται κάπως αδόκιμο αλλά είναι πιο σωστό. Προσωπικά, όσο κι αν δεν είμαι politically correct, εξακολουθώ να την αποκαλώ Λένινγκραντ...

Για την εγκληματικότητα δεν φταίει ο μετανάστης

Στο προχτεσινό σημείωμα ("Η πείνα δεν έχει εθνικότητα") αναφέρθηκα στα προβλήματα εγκληματικότητας τα οποία ταλανίζουν την χώρα μας, ιδιαίτερα δε στην σπέκουλα των αστικών κομμάτων πάνω σ' αυτά. Ας πούμε ότι το σημερινό σημείωμα αποτελεί λογική συνέχεια του προχτεσινού, μιας και θέλω να κάνω λεπτομερέστερη αναφορά σε τρία επί μέρους προβλήματα, τα οποία εκμεταλλεύονται κατά κόρον τόσο η εξουσία όσο και τα αστικά κόμματα.


1. Οι μετανάστες

Ολοι οι σπεκουλαδόροι, ανεξαρτήτως κομματικής στοίχισης, συνδέουν -άλλος λίγο κι άλλος πολύ- την αύξηση της εγκληματικότητας με την μετανάστευση. Προσπαθούν να κρύψουν ότι το καπιταλιστικό σύστημα ευθύνεται, ουσιαστικά, για το πρόβλημα της μαζικής οικονομικής μετανάστευσης και της συγκέντρωσης άστεγων μεταναστών στον αστικό ιστό της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων. Προσπαθούν, επίσης, να κρύψουν και το ότι οι μετανάστες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν σε περιοχές ήδη υποβαθμισμένες, εγκαταλειμμένες, με φτωχούς εργαζόμενους, έτοιμες να πουληθούν για ένα κομμάτι ψωμί στα επιχειρηματικά συμφέροντα που καιροφυλακτούν.

Να τελειώνει το παραμύθι. Δεν φταίνε για όλα τα κακά της μοίρας μας οι μετανάστες. Όπως λένε κι οι ίδιοι, δεν ήρθαν στον τόπο μας για διακοπές αλλά για να βρουν μια καλύτερη τύχη. Σε τελική ανάλυση, οι μετανάστες είναι ταξικά αδέλφια των λαϊκών ανθρώπων, έστω κι αν έχουν διαφορετική εθνικότητα ή διαφορετικό θρήσκευμα. Πρόκειται για ανθρώπους ουσιαστικά εγκλωβισμένους στην χώρα μας αφού δεν μπορούν να επαναπροωθηθούν στις πατρίδες τους (τουλάχιστον η συντριπτική τους πλειοψηφία) για πρακτικούς λόγους και όχι από ευαισθησία για τις συνθήκες που επικρατούν εκεί. Επίσης, το κράτος δεν μπορεί να επιτρέψει την μετακίνησή τους σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. επειδή δεσμεύεται από τον Κανονισμό "Δουβλίνο II". Σημειώστε ότι αυτός ο κανονισμός έχει ψηφιστεί στην ευρωβουλή από όλα τα κόμματα πλην του ΚΚΕ.


2. Τα ναρκωτικά

Τα 15 τελευταία χρόνια που φούντωσε το πρόβλημα των ναρκωτικών, η επίσημη πολιτική του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ παρουσιάζει την υποκατάσταση ως λύση. Σήμερα, ομολογούν οι ίδιοι ότι η παρουσία της Μονάδας Υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ αυξάνει τον αριθμό των χρηστών και διευκολύνει τη διακίνηση (μιλούν για 2.500 χρήστες-μικροδιακινητές μόνο στο κέντρο της Αθήνας!). Αυτοί είναι που χαρακτηρίζουν τα προγράμματα του ΟΚΑΝΑ ως προγράμματα "υποκατάστασης" και "συντήρησης" κι όχι "θεραπευτικά". Κι ενώ παραδέχονται ότι με την πολιτική αυτή αυξάνεται η χρήση και η διακίνηση, προτείνουν να μεταφερθούν αυτά τα στέκια στα...νοσοκομεία. Δηλαδή, σε έναν χώρο του οποίου προορισμός είναι να κάνει τους ανθρώπους καλά, οι χιλιάδες εξαρτημένοι θα καταφεύγουν για να εξασφαλίσουν την "νόμιμη" δόση τους, ίσα-ίσα για να "κουλάρουν" κι όχι για να θεραπευθούν. Υπέρ αυτής της θέσης έχει ταχθεί αναφανδόν ως και ο Καρατζατέτοιος του ΛΑΟΣ. Με απλά λόγια: το σύστημα πάει να λύσει το πρόβλημα των ναρκωτικών με υποκατάστατα και με την αστυνομία αντί να εκπονήσει μια σωστή θεραπευτική και προληπτική πολιτική.


3. Το παρεμπόριο

Το συγκεκριμένο πρόβλημα αξιοποιείται για την καλλιέργεια ρατσιστικών αντανακλαστικών από οργανωμένες ομάδες, με επικεφαλής γνωστά στελέχη του ΛΑΟΣ και της Χρυσής Αυγής αλλά και από τον λεγόμενο "εμπορικό κόσμο" (εμπορικοί σύλλογοι,  σύλλογοι τουριστικών καταστημάτων κλπ). Μέσα από την παράθεση της επίσημης τοποθέτησης του ΣΔΟΕ, η εξουσία παραδέχεται ότι δεν είναι εφικτός ο έλεγχοςτων εμπορευμάτων επειδή η εισαγωγή τους γίνεται σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άρα, μας λένε ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα είναι αποτέλεσμα της γνωστής ελευθερίας κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, δηλαδή αποτέλεσμα του Μάαστριχτ. Κι ενώ οργιάζει το κυνηγητό του νιγηριανού με τα σιντί ή τα γυαλιά ηλίου, αποκρύπτεται το γεγονός ότι πίσω από τα κινέζικα μαγαζιά και τους αλλοδαπούς μικροπωλητές υπάρχουν τεράστιες εισαγωγικές και μεταφορικές επιχειρήσεις οι οποίες θα μπορούσαν να ελεγχθούν αν υπήρχε πολιτική βούληση. Όλοι αυτοί γνωρίζουν καλά ότι η "νόμιμη" καπιταλιστική ελληνική οικονομία αλληλοσυμπληρώνεται με την παράνομη, τα κεφάλαια εισρέουν από τη μία στην άλλη, ξεπλένονται και επανεπενδύονται. Τα περί αδυναμίας των ελεγκτικών μηχανισμών είναι δικαιολογίες. Τι διάολο, για το κυνήγι του νιγηριανού πώς υπάρχει ελεγκτικός μηχανισμός;

Είναι αποπροσανατολισμός η προπαγάνδα ότι για την αναδουλειά και την πτώση του τζίρου ευθύνονται κυρίως οι παράνομοι μικροπωλητές. Αυτοί είναι ο εύκολος στόχος για να μη θιγεί η κυριαρχία των πολυκαταστημάτων και των εμπορικών αλυσίδων που, με επίσημα στοιχεία, καθημερινά απορροφούν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του τζίρου και συγχρόνως απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές, προνόμια και επιδοτήσεις. Φτηνά εμπορεύματα από την Κίνα, το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν κλπ πουλάνε (και, μάλιστα, σε πολύ μεγαλύτερο όγκο από τους αλλοδαπούς μικροπωλητές) όλα τα πολυκαταστήματα και οι εμπορικές αλυσίδες. Ρίξτε μια ματιά στην προέλευση των εμπορευμάτων π.χ. του Τζάμπο και σας διαβεβαιώ ότι θα δυσκολευτείτε να βρείτε κάτι που να μη προέρχεται από τέτοιες χώρες.

Ειλικρινά, βάζω τα γέλια και τα κλάμματα όταν βλέπω τους εμπόρους να φωνάζουν πως τάχατες χάνουν πελάτες εξ αιτίας του κάθε πλανόδιου μαυρούκου. Ήμαρτον, ρε σεις! Ξέρω ότι με 5-10 ευρώ που δίνω στον μαυρούκο δεν αγοράζω αυθεντικό Λακόστ ή γνήσια Λουί Βυτόν. Το μόνο που αγοράζω είναι ένα μπλουζάκι της πλάκας ή μια τσάντα του κώλου επειδή είναι φτηνά κι επειδή δεν έχω την δυνατότητα να μπω στα μαγαζιά σας και να πληρώσω 100 ευρώ για ένα γνήσιο Λακόστ ή 500 ευρώ για μια γνήσια Λουί Βυτόν. Ούτε εσείς χάνετε πελάτες ούτε το κράτος χάνει φόρους, μιας και στα μαγαζιά σας δεν θα έμπαινα ακόμα κι αν δεν υπήρχε ο μαυρούκος. Γκέγκε;


Συμπέρασμα: η αύξηση της εγκληματικότητας οφείλεται αποκλειστικά στην στρεβλή -έως ανύπαρκτη- κοινωνική πολιτική τής αστικής εξουσίας και στα ύποπτα παιχνίδια που παίζονται "εν κρυπτώ και παραβύστω" με σκοπό το κέρδος κάποιων. Σε μας που μπορούμε και σκεπτόμαστε, δεν είναι δυνατόν να φταίνε οι κακομοίρηδες τούτης της γης απ' όπου κι αν προέρχονται. Εμείς ξέρουμε ότι δεν μας φταίει ο μετανάστης αλλά εκείνος που τον εκμεταλλεύεται.


Υστερόγραφο: Όσον αφορά τα παιγνίδια που παίζονται εις βάρος των μεταναστών στο κέντρο της Αθήνας, προκειμένου να κονομήσουν κάποιοι "εκλεκτοί", θα επανέλθω λίαν συντόμως. Τ' ακούς Πέτρο; Υπομονή!

Η Ελλάδα του μπαρμπα-Κώστα

[Φίλος και αναγνώστης του ιστολογίου, μού έστειλε το παρακάτω κείμενο, το οποίο δημοσιεύθηκε χτες στον ιστοχώρο "Insurance Daily". Το αναδημοσιεύω, όχι επειδή πιστεύω ότι φταίνε οι διάφοροι "μπαρμπα-Κώστες" για τα χάλια αυτού του τόπου (όπως δεν πιστεύω, άλλωστε, ότι "μαζί τα φάγαμε"), αλλά επειδή θεωρώ ότι αυτούς τους "μπαρμπα-Κώστες" τούς δημιουργεί, τους τρέφει και τους συντηρεί το ίδιο το σύστημα, μιας και δεν μπορεί να επιβιώσει δίχως αυτούς. Είμαι σίγουρος ότι στα μούτρα του πρωταγωνιστή της παρακάτω ιστοριούλας, θα αναγνωρίσουν τα δικά τους μούτρα πολλοί "σοσιαλιστές" της σήμερον...]


Τον συνάντησα στην Ανδραβίδα τον μπαρμπα-Κώστα, ύστερα από 20 και πλέον χρόνια. Ήταν στο καφενείο όπου είχαμε πρωτοβρεθεί. Κομματάρχης στην περιοχή ο ογδοντάρης σήμερα αγρότης και, όπως μου είπε, οι καιροί αλλάζουν. Ο ίδιος έκανε μια μικρή περιουσία με τις γεωργικές επιδοτήσεις από την ΕΟΚ. Η μία κόρη του διορίστηκε από τοπικό βουλευτή στην Αγροτική Τράπεζα και η άλλη εργάζεται σε μία Εφορία του Πύργου. Τον γιο του κατάφερε να τον βάλει στη ΔΕΗ της Πάτρας, όπου, μου είπε, ότι «διαπρέπει ως συνδικαλιστής». Οι δύο γαμπροί του είναι δικηγόρος ο ένας και γεωπόνος ο άλλος με απασχόληση στο πρώην υπουργείο Γεωργίας. Η δε νύφη του είναι δασκάλα στο Δημοτικό Σχολείο της Γαστούνης.

«Παλιά ήταν διαφορετικά τα πράγματα», μου εξομολογήθηκε ο μπαρμπα-Κώστας. «Οι βουλευτές μπορούσαν να μάς βοηθήσουν. Τώρα όμως...»

«Μα καλά», του λέω, «αν καταλαβαίνω καλά μπαρμπα-Κώστα είστε όλοι, με μία εξαίρεση, κρατικοί υπάλληλοι. Εσύ έβγαλες δύο δεκάρες από τις κοινοτικές επιδοτήσεις και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς σου απασχολούνται στο Δημόσιο και σε δημόσιες εταιρείες».

«Ε, και λοιπόν, κακό είναι αυτό; Εγώ έδωσα αγώνες για το κόμμα και τα παιδιά μου το στηρίζουν. Να μην κάνει κάτι αυτό και για μας; Χωρίς τις ψήφους που μαζεύουμε ο Χ.Γ. δεν θα έβγαινε ποτέ βουλευτής. Στις τελευταίες εκλογές βγήκε για τρίτη φορά και απ’ ό,τι βλέπω και μαθαίνω είναι και κονομημένος».

«Εσύ, μπαρμπα-Κώστα, πόσα διαμερισματάκια έχεις;»

«Δύο στον Πύργο, δύο στην Πάτρα και το σπίτι μου εδώ. Έχουμε και τα χωράφια, με τα οποία κανείς δεν ασχολείται τώρα γι’ αυτό προσπαθώ να τα δώσω σε κανέναν που να θέλει να ανοίξει σουπερμάρκετ».

«Δάνεια από ποιες τράπεζες έχεις πάρει μπαρμπα-Κώστα;»

«Μπα, τώρα, την ΑΤΕ και την Εθνική τις ξόφλησα. Είχα πάρει σχεδόν τζάμπα δάνεια από την ΑΤΕ και το 20% μού το χαρίσανε λόγω των πυρκαγιών. Τώρα όμως τα βλέπω σκούρα. Παίρνω δύο συντάξεις και φοβάμαι μπας και τις χάσω. Αυτοί οι κλέφτες φταίνε που φθάσαμε σ’ αυτά τα χάλια.»

Από το 1982 έως το 1997 ο μπαρμπα-Κώστας εισέπραξε από τα κοινοτικά Ταμεία 620.000 ευρώ. Δανείστηκε από την ΑΤΕ και την Εθνική άλλα τόσα. Ποτέ του δεν πλήρωσε μία στην εφορία, εισπράττει 2.350 ευρώ τον μήνα συντάξεις, έχει 1.100 ευρώ έσοδα από δύο ταξί που νοικιάζει και το καλοκαίρι νοικιάζει σε Γερμανούς τρία δωμάτια αδήλωτα που έχει στο Κατάκολο. Την περίοδο 1975-1985 τού χαρίστηκαν 3 εκατ. δραχμές δάνεια από την ΑΤΕ και εισέπραξε κάπου 500.000 για φυσικές καταστροφές.

«Εσύ βολεύτηκες μια χαρά μπαρμπα-Κώστα», λέω στον συνομιλητή μου. «Τα εγγόνια σου τι βλέπεις να κάνουν;»

«Δεν τα βλέπω να κάθονται εδώ. Η Ελλάδα που γνωρίσαμε εμείς τελειώνει, φεύγει. Και μαζί μ’ αυτήν θα φύγουν και οι πιο ικανοί. Έτσι κι αλλιώς, δεν θα είμαστε εδώ για να δούμε την συνέχεια.»

«Ναι, έχεις δίκιο», απαντώ. «Το δικό μας φευγιό είναι ό,τι το πιο σίγουρο.»

Υ.Γ. Ο μπαρμπα-Κώστας -δικαίως, βέβαια – είναι και «αγανακτισμένος».

Η πείνα δεν έχει εθνικότητα

Πάνε καμμιά εικοσαριά χρόνια τώρα που έχουμε "ανακαλύψει" ότι για την εγκληματικότητα στον τόπο μας φταίνε οι μετανάστες. Μάλιστα, κατά το παρελθόν, ορισμένοι δεν δίσταζαν να αποδώσουν ιδιαίτερα εγκληματικά χαρακτηριστικά σε κάθε εθνότητα. Για παράδειγμα, οι αλβανοί ήταν κλέφτες, οι ρουμάνοι έκαναν ληστείες, οι βούλγαροι ειδικεύονταν σε λαθρεμπόριο και ναρκωτικά ενώ οι προερχόμενοι από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ασχολούνταν με το εμπόριο ευκής σαρκός. Λες και τούτη η χώρα ήταν αμόλευτη από έγκλημα κι ήρθαν οι μετανάστες να την μαγαρίσουν.

Δείτε τι παιχνίδι παίζεται σήμερα στην πρωτεύουσα. Σκόπιμα, τα αστικά πολιτικά κόμματα και οι μηχανισμοί τους, μαζί με τα πουλημένα Μέσα Μαζικής Εξαπάτησης, θεωρούν και προβάλλουν ως κύρια αιτία των προβλημάτων του κέντρου της Αθήνας την συγκέντρωση σ' αυτό μεγάλου αριθμού μεταναστών. Ειδικά, το ανερμάτιστο κόμμα του Καρατζατέτοιου, αυτός ο σαχλοεθνικιστικός και κρυπτοφασιστικός εσμός, δεν χάνει ευκαιρία να σπεκουλάρει πάνω στο πρόβλημα αυτό.

Κάθε ώριμα σκεπτόμενος πολίτης αντιλαμβάνεται ότι την εγκληματικότητα δεν την έφεραν οι μετανάστες. Το έγκλημα (ιδίως το οργανωμένο), τα ναρκωτικά, η πορνεία κλπ υπήρχαν από πριν και αποτελούν μια τεράστια οικονομική επιχείρηση με υπέρογκα κέρδη, στο πλαίσιο της καπιταλιστικής οικονομίας. Για παράδειγμα, ο παγκόσμιος τζίρος από τη διακίνηση και εμπορία ναρκωτικών το 2010 έφτασε τα 270 δισ. ευρώ (στοιχεία της Unicef) ενώ ο τζίρος των κυκλωμάτων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα από την πορνεία έφτασε, επίσης το 2010, το 1 δισ. ευρώ (στοιχεία της ΕΣΥΕ). Όλα αυτά, λοιπόν, υπήρχαν και πριν, γιατί είναι φαινόμενα σύμφυτα με το συγκεκριμένο κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Και δεν πρόκειται να εξαλειφθούν αλλά θα συνεχίσουν να υπάρχουν -με εξάρσεις και υφέσεις- όσο κυριαρχεί αυτό το σύστημα.

Αντίστοιχες νοσηρές καταστάσεις υπάρχουν σε όλες τις αναπτυγμένες καπιταλιστικές μητροπόλεις. Μάλιστα, τα πρωτεία στην "πολιτισμένη" Ευρώπη τα κατέχει η ίδια της η πρωτεύουσα, οι Βρυξέλλες! Εξ άλλου, για την Ελλάδα υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία τα οποία δείχνουν ότι στα σοβαρά εγκλήματα η συμμετοχή των μεταναστών στηρίζεται στο ντόπιο στοιχείο και η συμμετοχή Ελλήνων θεωρείται ως sine qua non.

Φυσικά, υπάρχει και η μικροεγκληματικότητα του δρόμου. Σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να υποτιμήσει κάποιος την ανησυχία του φτωχού μη του κλέψουν το κινητό του ή τα λίγα λεφτά που του έχουν απομείνει από τη επίσημη μεγάλη κρατική κλοπή. Όμως, αυτή η μικροεγκληματικότητα, που προέρχεται από ανθρώπους στα όρια της επιβίωσης, αντιμετωπίζεται μόνο με μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα και όχι με καταστολή.

Προ ημερών, με σταμάτησε στον δρόμο ένα τηλεοπτικό συνεργείο και η νεαρή ρεπόρτερ με ρώτησε αν ανησυχώ από την αύξηση των διαρρήξεων. Χαμογελώντας και δίχως να σταματήσω, της απάντησα με τον γνωστό στίχο "κλέφτης και να μπει, τι θα βρει να πάρει;". Εκείνη, απτόητη, επέμεινε: "πιστεύετε ότι η αύξηση της αστυνόμευσης μπορεί να λύσει το πρόβλημα;". Υποχρεώθηκα να σταματήσω για να απαντήσω σοβαρά. Το περιεχόμενο της απάντησής μου ήταν περίπου το εξής:

Δεν πιστεύω στην αστυνόμευση. Το μόνο που μπορεί να κάνει η αστυνομία είναι να πιάσει τους διαρρήκτες αφού θα με έχουν κλέψει. Για να μη μπει ο διαρρήκτης στο σπίτι μου, πρέπει να έχει φαΐ στο δικό του σπίτι. Όσο πεινάει, καμμιά δύναμη δεν μπορεί να τον κρατήσει μακρυά από το ψυγείο μου. Κι αν αποφασίσω να φρουρήσω άγρυπνα το ψυγείο μου, δεν θα διστάσει να με βγάλει από την μέση, προκειμένου να μπορέσει να φάει. Συνεπώς, ο μόνος εγγυημένος δρόμος για την ασφάλειά μου είναι να έχει ο διπλανός μου (έλληνας ή μετανάστης) το πιάτο του γεμάτο. Οπότε, αντί το κράτος να φροντίζει για την αύξηση της αστυνόμευσης, είναι προτιμώτερο να νοιαστεί για το πώς οι πολίτες του (αδιακρίτως εθνικότητας) θα έχουν δουλειά και θα μπορούν να ζήσουν απ' αυτή.

Καιρός να χωνέψουμε το "ουδείς εκών κακός (=κανείς δεν γίνεται κακός με την θέλησή του)" των προγόνων μας. Κάποτε, η πείνα έβγαζε τους ανθρώπους στα βουνά και τους έκανε ληστές. Σήμερα τους οδηγεί στο πορτοφόλι και στο ψυγείο του διπλανού τους. Και σας διαβεβαιώνω ότι η πείνα του σομαλού ή του πακιστανού μετανάστη δεν διαφέρει σε τίποτε από την πείνα του έλληνα. Η πείνα δεν έχει εθνικότητα. Κάθε άλλη θεώρηση είναι τουλάχιστον ηλίθια.

Τα συνδικάτα στο στόχαστρο

Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω ότι ο βασικός στόχος του καπιταλισμού, προκειμένου να μειωθεί η -αναπόφευκτη- καταστροφή του άναρχα συσσωρευμένου κεφαλαίου, είναι να "φορτώσει" τμήμα των ζημιών του στους εργαζόμενους. Για να φτάσει στον σκοπό του, το μεγαλύτερο εμπόδιο που βρίσκει μπροστά του είναι η οργανωμένη αντίσταση των εργαζομένων μέσα από τα συνδικάτα τους.

Έτσι, το κεφαλαιοκρατικό σύστημα επιτίθεται με λύσσα στο συνδικαλιστικό κίνημα. Κύριος μοχλός σ' αυτή την επίθεση είναι οι πουλημένες ηγεσίες των συνδικαλιστικών οργάνων. Αυτές οι ηγεσίες, οι οποίες δεν διστάζουν να παρουσιάζουν ως κατόρθωμα την υπογραφή συμβάσεων που προβλέπουν αυξήσεις μικρότερες του 1% ή που δέχονται με χλιαρές διαμαρτυρίες την παγίωση μέτρων, όπως η εκ περιτροπής εργασία, οι περικοπές στα ωράρια, το κλάδεμα των ελάχιστων αμοιβών κλπ.

Όπως και να το κάνουμε, στην επιχείρηση "μείωση του κόστους εργασίας", η υγιής συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων θεωρείται εμπόδιο. Τα τελευταία δυο χρόνια βλέπουμε (τόσο στον τόπο μας όσο και στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο) να εμφανίζονται όλο και πιο συχνά, ως μέτρα κατά της κρίσης, μέτρα που οδηγούν στην περιστολή ή κατάργηση του δικαιώματος της συνδικαλιστικής οργάνωσης των εργαζομένων. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτή η επίθεση γίνεται μέσω της κατάργησης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και φυσικά της κατάργησης των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Είτε μας αρέσει είτε όχι, οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας συνιστούν τη ραχοκοκκαλιά του συνδικαλιστικού κινήματος και η κατάργησή τους αναιρεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι εργαζόμενοι συσπειρώνονται σε σωματεία και ομοσπονδίες.

Η επίθεση κατά των συνδικάτων είναι πολύμορφη. Αλλού εκδηλώνεται με νόμους και κυβερνητικές αποφάσεις, οι οποίες χτυπούν ευθέως το δικαίωμα του συνδικαλισμού. Δείτε, για παράδειγμα, τι γίνεται στις ΗΠΑ, όπου σε πολλές πολιτείες προωθούνται αυτή την περίοδο νόμοι με τους οποίους καταργούνται οι συλλογικές συμβάσεις, μιας και θεωρούνται υπεύθυνες για το "υψηλό" κόστος εργασίας. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του Ουινσκόνσιν, όπου, επί πολλές εβδομάδες, χιλιάδες εργαζόμενοι περικύκλωσαν το τοπικό κογκρέσσο για να αποτρέψουν την ψήφιση ενός νόμου με τον οποίο ο κυβερνήτης της πολιτείας επιδιώκει την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων στον δημόσιο τομέα, ενώ με σειρά άλλων μέτρων οδηγεί στην οικονομική ασφυξία τα συνδικάτα.

Σε άλλες περιπτώσεις (όπως στην χώρα μας), η κατάργηση των συμβάσεων επιδιώκεται με σειρά νόμων και αποφάσεων για την -επί της ουσίας- κατάργηση της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και, κατ' επέκταση, των κλαδικών συμβάσεων εν συνεχεία. Έτσι, φθάνοντας στο επίπεδο των επιχειρησιακών συμβάσεων, οι εργοδότες αποκτούν σημαντικό προνόμιο, αφού οι εργαζόμενοι είναι περισσότερο ευάλωτοι στις κάθε είδους πιέσεις και ο εργοδοτικός συνδικαλισμός πιο εύκολα να κάνει τη δουλειά του. Στην πιο προωθημένη της μορφή, αυτή η επίθεση περιλαμβάνει την καθιέρωση των ατομικών συμβάσεων, το βασίλειο της εργοδοτικής αυθαιρεσίας.

Υπάρχουν όμως και άλλες μορφές σ' αυτή την επιχείρηση κατά των συνδικάτων, οι οποίες οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα. Προσέξτε την "πρωτοπόρα" προστυχιά που προωθήθηκε στην Ρουμανία. Εκεί, λοιπόν, συντάχθηκε ένας "εργασιακός κώδικας" σε συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (!), βάσει του οποίου οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας θα πρέπει να περιέχουν κριτήρια επιδόσεων και σχήματα αξιολόγησης των εργαζομένων. Δώστε ιδιαίτερη σημασία σ' εκείνο το "πρέπει" και σκεφθείτε ποιοι θα είναι οι κριτές των επιδόσεων και οι αξιολογητές των εργαζομένων. Τώρα καταλαβαίνετε πόσο εύκολες γίνονται για τους εργοδότες τόσο οι μειώσεις των αμοιβών όσο και οι απολύσεις.

Σαν να μη φτάνει αυτό, ο "εργασιακός κώδικας" καταργεί την προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία, αφού δίνει στα αφεντικά το δικαίωμα για απολύσεις μελών διοίκησης συνδικάτων εφ' όσον αυτοί οι συνδικαλιστές "δεν εκπληρώνουν τους στόχους εργασίας τους". Ποιος θα κρίνει αν οι συνδικαλιστές εκπληρώνουν τους στόχους εργασίας τους; Μα, φυσικά, ο εργοδότης!

Προφανώς, το ΔΝΤ έκρινε ότι αυτός ο "εργασιακός κώδικας" διευκολύνει την πολιτική της ρουμανικής κυβέρνησης για την "διάσωση" της οικονομίας, αν και είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε δραστική μείωση μισθών και αυξημένες απολύσεις εργαζομένων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Και, επίσης προφανώς, η Ρουμανία παίζει τον ρόλο του "πειραματόζωου", ώστε τέτοιοι "κώδικες" να προωθηθούν και σε άλλες χώρες.

Εϊπαμε γιατί γίνονται όλα αυτά. Για την μείωση του κόστους εργασίας, ώστε να μειωθεί το κόστος παραγωγής και να βγει το κεφάλαιο από την κρίση. Το θέμα είναι ποιος πληρώνει το κόστος αυτό. Να πώς αντιλαμβάνεται αυτή την μείωση το καπιταλιστικό σύστημα: την ώρα που ο Μπομπ Ντάιμοντ, διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας Barclay's, εισπράττει (για το 2010) ως μπόνους 6,5 εκατομμύρια στερλίνες και μετοχές της τράπεζας ύψους 14 εκατομμυρίων στερλινών, η ίδια τράπεζα ανακοινώνει το κλείσιμο 100 υποκαταστημάτων της στην Ισπανία και την απόλυση 700 υπαλλήλων.

Κατανοητό; Χαίρετε.

Ένα μνημόσυνο για την Ηλέκτρα

"Ο κάτωθι υπογεγραμμένος ιατροδικαστής Πέτρος Τζαφέρης, μεταβάς σήμερον την 26ην Ιουλίου 1944 εις το ενταύθα νεκροτομείον, ενήργησα λεπτομερώς αυτοψίαν και νεκροψίαν επί του πτώματος αγνώστου γυναικός ετών 33 περίπου.

Πληροφορίαι: Μετεφέρθη διά του υπ' αριθ. 234 εγγράφου του Σταθμού Α' Βοηθειών παραληφθείσα εκ του ξενοδοχείου "Κρυστάλ" (σημ.: εκεί στεγαζόταν η Ειδική Ασφάλεια).

Αυτοψία: Το τριχωτόν της κεφαλής έχει αποκοπή ατέχνως και ανωμάλως διά μαχαιριδίου. Κατά το πρόσθιον τμήμα της κόμης παρατηρείται φρύξις (σημ.: κάψιμο) των τριχών. Από της ρινός και του στόματος φαίνεται εκρεύσαν αίμα. Από της μιάς μασχάλης προς την ετέραν διά του στήθους και συνεχιζόμενα όπισθεν του κορμού υπάρχουσιν δύο παράλληλα εντυπώματα, δίδοντα την εντύπωσιν ότι παρήχθησαν εκ της πιέσεως χονδρού σχοινίου. Φαίνεται ότι το σώμα της θανούσης απαιωρήθη (σημ.: κρεμάστηκε) εν ζωή διά των μασχαλών. Κατά τους καρπούς των χειρών παρατηρούνται εντυπώματα εκ σχοινίου. Κατά την ράχιν της ρινός και αμφοτέρας τας παρειάς και τα βλέφαρα παρατηρούνται εκχυμώσεις κυανώδεις ως και εξοίδησις (σημ.: πρήξιμο). Οι χαρακτήρες δεικνύουσιν ότι εγένοντο συνεπεία γρονθοκοπημάτων. Κατά τας οπισθίας επιφανείας αμφοτέρων των βραχιόνων παρατηρούνται εκχυμώσεις. Κατά τους γλουτούς, μηρούς, κνήμας και άκρους πόδας υπάρχουσιν εκχυμώσεις συρρέουσαι, ταινιοειδείς, χρώματος κυανώδους, λίαν πυκναί και έντονοι. Κατά τα κατώτερα των κνημών και άκρους πόδας παρατηρείται και εξοίδησις κυανού βαθμού. Αι εκχυμώσεις αύται ως και αι των βραχιόνων παρήχθησαν κατόπιν δράσεως σκληρών και αμβλέων οργάνων (οίον μαστιγίου, βουνεύρου [σημ.: βοϊδόπουτσας], πλεκτού σύρματος, σχοινίου, αλύσεως κλπ) βιαιότατα κατανεχθέντων. Το τριχωτόν της κεφαλής παρουσιάζει φρύξιν των τριχών. Κατά την ραχιαίαν επιφάνειαν του αριστερού άκρου ποδός παρατηρείται έγκαυμα δευτέρου βαθμού εκτάσεως ταλλήρου. Κατά την μετάρσιον χώραν του αυτού ποδός έτερον έγκαυμα δίδον όμως τους χαρακτήρας του μετά θάνατον γενομένου. Αι τρίχες των μηρών και κνημών παρουσιάζουν φρύξιν. Φαίνεται ότι τα εγκαύματα και η φρύξις οφείλονται εις επίθεσιν (σημ.: τοποθέτηση) κατ' αυτά ανημμένων σιγαρέττων.

Νεκροψία: Η διάνοιξις των μαλακών μορίων της κεφαλής έδειξεν διασπάρτους εκχυμώσεις κατ' αυτά. Η διάνοιξις της κρανιακής κάψης έδειξεν οίδημα της λεπτής μήνιγγος και διεύρυνσιν των αγγείων αυτής. Ο στόμαχος περιείχε τροφάς εξ άρτου και τομάτας.

Συμπέρασμα: Επί του πτώματος βεβαιούνται κακώσεις προκληθείσαι εκ μαστιγώσεως ήτις εγένετο διά διαφόρων οργάνων (μαστιγίου, βουνεύρου, αλύσεως, πλεκτού σύρματος) άτινα έδρασαν αλλεπαλλήλως και βιαιότατα ως και κακώσεις εξ απαιωρήσεως από των μασχαλών, επίσης δε εγκαύματα εν ζωή και μετά θάνατον γενόμενα. Ο θάνατος οφείλεται κυρίως εις τας κακώσεις καθ' όσον τα εγκαύματα είναι μικράς εκτάσεως.

Σημείωσις: Η ταυτότης της θανούσης εξηκριβώθη υπό της σημάνσεως ένθα ήτο σεσημασμένη ως κομμουνίστρια υπ' αριθ. 59953. Το πτώμα ανήκει εις την Αποστόλου Ηλέκτραν του Νικολάου."


Το παραπάνω κείμενο αποτελεί την έκθεση του ιατροδικαστή, ο οποίος εξέτασε το πτώμα τής αγωνίστριας της Εθνικής Αντίστασης Ηλέκτρας Αποστόλου, η οποία συνελήφθη από την ομάδα του δοσίλογου Ευσέβιου Παρθενίου την Τρίτη 25 Ιουλίου 1944, στις 7.30' το πρωί. Ο Νίκος Καρκάνης στο βιβλίο του "Οι δοσίλογοι της κατοχής" σημειώνει:

"Εκείνη τη βραδιά η Ασφάλεια πρόσφερε κρασί στα όργανά της. Πανηγύριζαν την τόσο σημαντική σύλληψη. Ήξεραν ότι σφάζοντας την Ηλέκτρα, γκρέμιζαν έναν από τους στύλους της Εθνικής Αντίστασης. Ένα μερόνυχτο κράτησε το μαρτύριο. Μες στο μερόνυχτο την αποτελείωσαν."

Μετά την  κατοχή,  ο δοσίλογος αρχιβασανιστής Παρθενίου, τυφλό όργανο των Γερμανών και δολοφόνος δεκάδων ελλήνων πατριωτών, καταδικάστηκε σε ισόβια σε μια δίκη-παρωδία. Εννοείται ότι στις φυλακές δεν έκανε παρά ολιγοήμερες διακοπές. Ας σημειώσουμε, επίσης, ότι ο Παρθενίου δικάστηκε από το μετακατοχικό κράτος για 28 φόνους κομμουνιστών. Μπορείτε να μαντέψετε για πόσες από αυτές τις κατηγορίες αθωώθηκε; Για...28!!!

"Πράσινη ανάπτυξη" ή "πράσσειν άλογα";

Μας έχει φάει τ' αφτιά ο πρωθυπουργός με την "πράσινη ανάπτυξη". Δηλαδή, έχει που μας τα τρώει πολύ πριν γίνει πρωθυπουργός. Εγώ δεν θέλω να είμαι κακοήθης, σαν εκείνους που υποστηρίζουν ότι δεν ξέρει τι λέει. Ούτε θέλω να δείξω συνωμοσιολογικά χαρακτηριστικά, λέγοντας ότι χρησιμοποιεί τον όρο "πράσινη ανάπτυξη" ίσα-ίσα για να ενεργοποιήσει υπέρ του εκείνους τους ψηφοφόρους οι οποίοι έχουν αυξημένες περιβαλλοντικές ανησυχίες. Εγώ εμφορούμαι από άλλες ιδέες και πιστεύω ότι ο πρωθυπουργός μας ξέρει πολύ καλά τι λέει. Μόνο που θεωρώ ότι ψιλοχέστηκε για τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Είμαι σίγουρος ότι, αν του κάνω μια σχετική ερώτηση, θα μου απαντήσει με τον τίτλο του τελευταίου βιβλίου του Νίκου Μπογιόπουλου: "είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε".

"Πάντων διδάσκαλος ιστορίη", έλεγαν οι πρόγονοί μας. Οπότε ας ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία της "πράσινης ανάπτυξης", στον ευρωπαϊκό χώρο. Θα πάμε στην Δανία, μια χώρα για την οποία πιστεύεται ευρύτερα ότι ακολουθεί πολιτική με περιβαλλοντικές ανησυχίες. Έχουμε και λέμε, λοιπόν:

Μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον τομέα της "πράσινης οικονομίας" εδώ και πολλά χρόνια, η εταιρεία κατασκευής ανεμογεννητριών Vestas, ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα κλείσει 4 εργοστάσια στην Δανία και θα απολύσει 3.000 εργαζόμενους. Ο λόγος; Όπως ισχυρίζεται η ίδια η εταιρεία, μπορεί μέσα στο 2010 να παρουσίασε μεγάλα κέρδη αλλά όχι τόσο μεγάλα όσο περίμεναν οι επενδυτές. Μάλιστα, η διοίκηση δηλώνει απροκάλυπτα ότι, αν και ο κύκλος εργασιών της εταιρείας αναμένεται να αυξηθεί, δεν συμφέρει να γίνεται η παραγωγή στη Δανία γιατί το εργατικό κόστος είναι υψηλό και τα δικαιώματα των εργαζομένων παράλογα για τις σημερινές συνθήκες παγκοσμιοποίησης και κρίσης.

Τόσο οι σοσιαλδημοκρατικές όσο και οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις της Δανίας έχουν βάλει ως πρωταρχική προτεραιότητα εδώ και 30 χρόνια την περίφημη "πράσινη οικονομία" και την "καθαρή ενέργεια". Έχουν γίνει πάρα πολλές κρατικές επενδύσεις και σχεδιασμοί και έχουν ποντάρει πολύ στο να διαφημίζουν τη χώρα ως πρότυπο "πράσινης ανάπτυξης". Βέβαια, αυτή η ανάπτυξη χαράσσεται με καπιταλιστικά κριτήρια, όπερ σημαίνει ότι όλες οι δραστηριότητες αναπτύσσονται με πρωταρχικό σκοπό την αύξηση των κερδών των εταρειών και την αύξηση της τιμής των μετοχών τους στα χρηματιστήρια.

Να σημειωθεί εδώ ότι η Vestas έχει πάρει πολλά εκατομμύρια κρατικές ενισχύσεις για την καθιέρωσή της στην αγορά και πολλές κρατικές παραγγελίες για αιολικά πάρκα. Πρόσφατα, όμως, εκβίασε την κυβέρνηση (αφού πρώτα εξασφάλισε τις επιχορηγήσεις) ότι, αν δεν αποφασιστεί η εγκατάσταση αιολικού πάρκου στην περιοχή Έστερσιλντ, η οποία έχει κριθεί ακατάλληλη από τις οικολογικές οργανώσεις και έχει προκαλέσει πολλές κινητοποιήσεις των κατοίκων, θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαιά της για δραστηριότητες σε άλλες χώρες.

Τα κέρδη της εταιρείας, όπως προαναφέραμε, δεν είναι ευκαταφρόνητα. Το 2009, για παράδειγμα, ξεπέρασαν τα 6 δισ. κορώνες. Παρά ταύτα, η Vestas στα τελευταία χρόνια έχει μεταφέρει στο εξωτερικό 3.000 θέσεις εργασίας και το 2009 έκανε 1.275 απολύσεις στη Δανία και 600 απολύσεις στην Αγγλία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Vestas έχει 30 εργοστάσια και απασχολεί 23.800 άτομα. Η σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση στη Δανία κατηγορεί το υπουργείο ανάπτυξης και γενικώτερα την κυβέρνηση για το ότι δεν έχουν συγκεκριμένο πλάνο για την ανάπτυξη πράσινης ενέργειας. Έτσι, οι σοσιαλδημοκράτες ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τις κυνικές δηλώσεις του διευθυντή της εταιρείας, ο οποίος δήλωσε, μεταξύ άλλων: "Η εταιρεία μας ποτέ δεν πήγαινε τόσο καλά όσο τώρα και ποτέ δεν ήταν τόσο ανταγωνιστική προς τους ανταγωνιστές της. Το 2010 έχουμε πρωτοφανές ρεκόρ παραγγελιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Καλούμε την κυβέρνηση να επιταχύνει τις διεργασίες για ένα ολοκληρωμένο πλάνο προσαρμογής στην πράσινη ενέργεια μέχρι το 2020. Αυτό, βέβαια, να ξεκαθαρίσουμε ότι αν γίνει δε θα σημάνει και επαναλειτουργία των εργοστασίων στην Δανία. Η παραγωγή πρέπει να γίνεται στις χώρες όπου τα έξοδά της είναι όσο δυνατόν χαμηλότερα, όπως η Κίνα." (!!)

Εδώ έχει ενδιαφέρον να προσεχθούν οι δηλώσεις και άλλων διευθυντών από μεγάλες εταιρείες και άλλων κλάδων που μεταφέρουν την παραγωγή στο εξωτερικό, αφήνοντας πίσω κοινωνικά συντρίμμια και χιλιάδες ανέργους, καθώς και η στάση του κυβερνητικού συνδικαλισμού, ο οποίος προτείνει ως λύση (κρατηθείτε!)...την δωρεάν παροχή ψυχολογικής βοήθειας στους ανέργους!!

Το παράδειγμα της Vestas από την μια πλευρά φανερώνει ξεκάθαρα ότι γίνεται ένας συντονισμένος αγώνας για να κρυφτούν οι πραγματικές αιτίες της κρίσης, οι οποίες πηγάζουν αποκλειστικά και μόνον από τη βασική αντίθεση του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Από την άλλη, ξεσκεπάζει την υποκρισία του πρωθυπουργού μας, ο οποίος προσπαθεί να πείσει -υποτιμώντας την κοινή νοημοσύνη- ότι θα αντιγράψει στην Ελλάδα όλα εκείνα που στην Δανία, υπό ευνοϊκώτερες συνθήκες, έχουν αποτύχει στην πράξη.

Σωστός ο Μπογιόπουλος! "Είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε!"...