To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

12 Νοεμβρίου 2011

Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού - 16. Τα συντρίμμια της λαίλαπας

Όντως, η "θεραπεία-σοκ" του Φρήντμαν αποδείχτηκε θαυματουργή αλλά...από την ανάποδη. Η οικονομία έπεσε σε απίθανη ύφεση 15% και η ανεργία εξακοντίστηκε -από το 3% επί Αλλιέντε- στο 20% μέσα σε έναν μόνο χρόνο! Κι ενώ τα χρόνια περνούσαν, τίποτε δεν βελτιωνόταν. Το 1976, ο Φρήντμαν απεκάλεσε "ανόητο" έναν δημοσιογράφο των "New York Times", ο οποίος τόλμησε να αναρωτηθεί μήπως το κόστος των νεοφιλελεύθερων τακτικών ήταν υπερβολικό. Η μόνη του ανησυχία, σύμφωνα με συνέντευξή του στο "Business Week", ήταν "αν θα επιμείνουν για όσο χρόνο και όσο σκληρά απαιτείται".

Ο Πινοτσέτ είχε υποσχεθεί πλήρη εφαρμογή του φρηντμανικού σχεδίου και απεδείχθη συνεπής. Μείωσε τόσο πολύ τους μισθούς, ώστε τα 3/4 του "επαρκούς μισθού διαβίωσης" ξοδεύονταν μόνο για αγορά ψωμιού. Το γάλα έγινε απλησίαστο και οι αστικές συγκοινωνίες έμειναν δίχως επιβάτες. Η δημόσια εκπαίδευση καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από κουπόνια φοίτησης σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια (σημ.: όπως είδαμε στο πρώτο κείμενο αυτής της σειράς, ο αμετανόητος Φρήντμαν πρότεινε ακριβώς το ίδιο σύστημα εκπαίδευσης στην κατεστραμμένη Νέα Ορλεάνη, 30 χρόνια αργότερα). Ακόμη, αν η ιδιωτικοποίηση των παιδικών σταθμών ακούγεται αναμενόμενη, φαντάζει θεοπάλαβη η ιδιωτικοποίηση των...νεκροταφείων! Φυσικά, ιδιωτικοποιήθηκε πλήρως και το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (σημ.: το ίδιο έκανε και στις ΗΠΑ ο Τζωρτζ Μπους τζούνιορ, επίσης τριάντα χρόνια αργότερα, υπό τις παραινέσεις του Φρήντμαν).

Τον Νοέμβριο του 2006 πέθανε ο Φρήντμαν και έναν μήνα μετά τον ακολούθησε ο Πινοτσέτ. Τους "λιβανωτούς" προς τον Φρήντμαν (σαν εκείνον του Ανδριανόπουλου, που είδαμε στο πρώτο κείμενο της σειράς), διαδέχτηκαν οι "λιβανωτοί" τού καπιταλιστικού τύπου προς τον Πινοτσέτ. "Έγκυρες" εφημερίδες, σαν τους "New York Times" και την "Washington Post", εκθείασαν τα επιτεύγματα του δικτάτορα και την συνεισφορά του στο "οικονομικό θαύμα" της Χιλής. Μόνο που όλοι αυτοί οι "λιβανωτοί' σηκώνουν πολλή κουβέντα. Πάρα πολλή, μάλιστα.

Πρώτα-πρώτα, η οικονομική μεγέθυνση της Χιλής άρχισε 15 ολόκληρα χρόνια μετά το πραξικόπημα του 1973. Κι αυτό συνέβη επειδή ο Πινοτσέτ αποφάσισε το 1983 να στείλει στον διάολο τα "παιδιά του Σικάγου", μιας και το μόνο που κατάφερε η περίφημη "θεραπεία-σοκ" του Φρήντμαν ήταν να οδηγήσει την χιλιανή οικονομία σε πλήρη κατάρρευση το 1982: ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε σε δυσθεώρητα ύψη, η ανεργία ξεπέρασε το 30% και το δημόσιο χρέος ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Ο κύριος λόγος γι' αυτό το τελευταίο ήταν το γεγονός ότι οι διεθνείς κερδοσκόποι (τύπου Enron) "αγόρασαν" τον ιδιωτικοποιούμενο εθνικό πλούτο με...δανεικά κι αγύριστα, τα οποία χρέωσαν το δημόσιο ταμείο με το τεράστιο -για την εποχή- χρέος των 14 δισεκατομμυρίων δολλαρίων. Μπροστά στην καταστροφή, ο Πινοτσέτ ξήλωσε όλα τα "παιδιά του Σικάγου" από τις θέσεις τους και ξαναεθνικοποίησε όλες τις επιχειρήσεις που ήσαν κρατικές επί Αλλιέντε. Χρειάστηκαν 5 ολόκληρα χρόνια για να συνέλθει η Χιλή από τα συντρίμμια που είχε αφήσει πίσω της η φρηντμανική λαίλαπα και, σίγουρα, οι βαθειές πληγές δεν γιατρεύτηκαν πλήρως ποτέ.

Τελικά, ποιο ήταν το "οικονομικό θαύμα" για το οποίο εξυμνήθηκαν ο Φρήντμαν και ο Πινοτσέτ; Ουσιαστικά, επρόκειτο για εξέλιξη ενός "κορπορατισμού": ένα βάναυσο καθεστώς συμμάχησε με τα μεγάλα μονοπώλια, προκειμένου να συντρίψουν τον εργαζόμενο λαό και να μοιραστούν εις βάρος εκείνου τον εθνικό πλούτο της Χιλής. Τα αποτελέσματα αυτής της συμμαχίας ήσαν καταλυτικά: το 1990, ενώ η χιλιανή οικονομία είχε ήδη μπει σε ρυθμούς ανάπτυξης, το 45% του πληθυσμού ήταν βυθισμένο κάτω από τα όρια της φτώχειας και η περιουσία του πλουσιώτερου 10% των χιλιανών είχε αυξηθεί κατά 83%. Ακόμη και σήμερα, η Χιλή παραμένει μια από τις χώρες (116η στις 123) με τις μεγαλύτερες ανισότητες στον κόσμο.


Επιμείναμε στην Χιλή επειδή τα όσα διαδραματίστηκαν εκεί αποτελούν τον πρόδρομο όσων ακολούθησαν μέχρι σήμερα σε όλο τον κόσμο: το μεγάλο κεφάλαιο συμμαχεί με τους πολιτικούς υποστηρικτές του, προκειμένου να συγκεντρωθεί ο πλούτος στην κορυφή της πυραμίδας και να συνθλιβούν οι μεσαίες και κατώτερες τάξεις. Η πλειοψηφία των λαϊκών μαζών αποκλείεται από την οικονομία, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις εξαφανίζονται, η διαφθορά επικρατεί και οι καπιταλιστές λυμαίνονται την δημόσια (δηλαδή, την λαϊκή) περιουσία, αφήνοντας τα χρέη τους στις πλάτες του δημοσίου (δηλαδή, των εργαζομένων).

Τώρα μπορούμε να εξηγήσουμε τους "λιβανωτούς" που αναφέραμε στην αρχή του κείμενου. Τα γρήγορα και μεγάλα κέρδη από το "ματωμένο κορμί της Χιλής" (για να παραφράσω ελαφρώς τον Εδουάρδο Γκαλεάνο) δεν επέτρεψαν στα απανταχού "φωτισμένα μυαλά" (π.χ. Ανδριανόπουλος) να δουν τα ολέθρια αποτελέσματα των καπιταλιστικών "νεωτερισμών". Το μόνο που μπορούσαν να σκεφτούν ο Φρήντμαν και οι οπαδοί του ήταν κάτι απλό: ποιό θα ήταν το επόμενο θύμα;

1 σχόλιο:

Akritas είπε...

Πολύ καλή η δουλειά σου για τον νεοφιλελευθερισμό.
Δες λίγο και την υπόθεση της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 70, όπου εφαρμόστηκε και εκεί ο νεοφιλευθερισμός.