To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

19 Ιουλίου 2018

Γιατί δεν επιστρέφει ο Καραμανλής

Ήξερα ότι στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν κάποιοι που προσδοκούν την επιστροφή τού Κώστα Καραμανλή στην ενεργό πολιτική σκηνή. Εκείνο που δεν φανταζόμουν είναι ότι αυτοί οι "κάποιοι" δεν είναι καθόλου λίγοι. Αν, μάλιστα, προσθέσουμε κι εκείνους που είναι μεν σίγουροι ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα παραμείνει στο παρασκήνιο αλλά θα ήθελαν να τον δουν να επιστρέφει, τότε μιλάμε για ένα σοβαρό ποσοστό οπαδών τής Νέας Δημοκρατίας που παραμένουν καραμανλικοί ως το κόκκαλο.

Λυπάμαι που θα στενοχωρήσω όλους αυτούς αλλά η απλή λογική λέει ότι ο Κώστας Καραμανλής θα συνεχίσει να μένει στην αφάνεια, τουλάχιστον για λίγα ακόμη χρόνια. Επαναλαμβάνω ότι αυτό το συμπέρασμα προκύπτει βάσει κοινής λογικής και δεν στηρίζεται στις μαντικές ικανότητές μου. Συνεπώς, μπορώ να το αναλύσω.

Αυτή την στιγμή δυο είναι τα θέματα που απασχολούν την ελληνική κοινή γνώμη: η οικονομία και το "μακεδονικό", όπως μάθαμε να αποκαλούμε το χρόνιο πρόβλημα με την ονομασία της γείτονός μας χώρας. Δυστυχώς για τους νοσταλγούς τού Κώστα Καραμανλή, ο πρώην πρόεδρος του κόμματός τους δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο στον αγώνα τους κατά της σημερινής κυβέρνησης, επειδή και στα δυο αυτά θέματα μάλλον η κυβέρνηση θα τον χρησιμοποιούσε ως όπλο. Αλλά ας γίνω σαφέστερος.

Σύνοδος ΝΑΤΟ, Βουκουρέστι, 3/3/2008. Στο μέσον ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής και η υπουργός
εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη. Πίσω τους, ο Γιώργος Μεϊμαράκης και ο Θόδωρος Ρουσόπουλος.


Πριν δέκα χρόνια, στις 3 Απριλίου 2008, κατά την σύνοδο κορυφής τού ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, ο Κώστας Καραμανλής, ως πρωθυπουργός της Ελλάδας τότε και σε συνεννόηση τόσο με την υπουργό εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη όσο και με τον υπουργό άμυνας Γιώργο Μεϊμαράκη, άσκησε βέτο κατά της εισδοχής της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ. Αυτό είναι κάτι που το θυμόμαστε όλοι. Άλλωστε, φροντίζουν να μας το υπενθυμίζουν συχνά όσοι θέλουν να εξάρουν τον πατριωτισμό του Καραμανλή.

Εκείνο που φαίνεται να ξεχνούν οι περισσότεροι είναι μερικές μικρές αλλά σημαντικές λεπτομέρειες. Πράγματι, ο Καραμανλής είχε δηλώσει ξεκάθαρα από τις αρχές εκείνης της χρονιάς ότι δεν επρόκειτο να συμφωνήσει με την εισδοχή τής ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, αν δεν λυνόταν πρώτα το πρόβλημα με το όνομα της χώρας. Σε επίσημη δήλωσή του είχε πει: "Εμείς στηρίζουμε όλες τις χώρες που θέλουν να ενταχθούν στην ευρωπαϊκή οικογένεια και στο ΝΑΤΟ, εφ' όσον βεβαίως εκπληρούν τα κριτήρια. Και στην συγκεκριμένη περίπτωση ένα απαρέγκλιτο κριτήριο είναι η επίλυση της εκκρεμότητας της ονομασίας με μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Εμείς έχουμε κάνει το βήμα και περιμένουμε κι από την άλλη πλευρά να το κάνει".

Ποια είναι η "αμοιβαία αποδεκτή λύση", που είχε κατά νου ο Καραμανλής; Μια σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό. Όπως παραδέχτηκε η υπουργός εξωτερικών, στις διαπραγματεύσεις έπαιζε δυνατά το όνομα "Νέα Μακεδονία", αν και η ίδια θα προτιμούσε το "Άνω Μακεδονία", ονόματα τα οποία ήμασταν πρόθυμοι να αποδεχθούμε. Αξίζει να θυμηθούμε εδώ ότι ο Καραμανλής είχε απορρίψει και τις πέντε προτάσεις τού τότε διαμεσολαβητή τού ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς (Συνταγματική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας, Νέα Δημοκρατία της Μακεδονίας και Δημοκρατία της Μακεδονίας - Σκόπια), λέγοντας: "Ονομασία που περιγράφει το ισχύον πολίτευμα της γειτονικής χώρας δεν είναι σύνθετη". Και είχε δίκιο.

Μιλώντας με τον πρέσβυ των ΗΠΑ Ντάνιελ Σπέκχαρντ, ο Καραμανλής ήταν σαφής: "Πρέπει να βρεθεί μια κοινά αποδεκτή λύση -η οποία μπορεί να περιλαμβάνει ένα σύνθετο όνομα (όπως Νέα, Άνω, Βόρεια, οποιαδήποτε Μακεδονία) για διεθνή χρήση και ένα άλλο όνομα (π.χ. η συνταγματική ονομασία) για εσωτερική χρήση- πριν από την σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι αλλιώς η Ελλάδα δεν θα συμφωνήσει με την εισδοχή τής ΠΓΔΜ στην Συμμαχία".

Τι έκανε, λοιπόν, η σημερινή κυβέρνηση με την συμφωνία των Πρεσπών; Ο Καραμανλής ήθελε σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό για χρήση στο εξωτερικό αλλά μέσα στην χώρα θα μπορούσε να χρησιμοποιείται το "Μακεδονία" σκέτο. Η κυβέρνηση υλοποίησε το πλάνο τού Καραμανλή, βελτιώνοντάς το μάλιστα ως προς το erga omnes: το "Βόρεια Μακεδονία" θα χρησιμοποιείται παντού, εντός και εκτός συνόρων. Εξ άλλου, ας μη μας διαφεύγει ότι και η σημερινή κυβέρνηση έχει ως αρχή της εκείνη που διατύπωσε το 2008 ο Καραμανλής: "στηρίζουμε όλες τις χώρες που θέλουν να ενταχθούν στην ευρωπαϊκή οικογένεια και στο ΝΑΤΟ". Μη ξεχνιόμαστε!

Αν το όπλο "Καραμανλής" παρουσιάζει πρόβλημα στην χρήση του επί του θέματος που λέγεται μακεδονικό, παθαίνει πλήρη αφλογιστία στην χρήση του επί του θέματος που λέγεται οικονομία. Το ενδεικτικό διάγραμμα που ακολουθεί είναι χαρακτηριστικό:


Ποτέ άλλοτε το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών τής χώρας δεν είχε πλησιάσει καν τα δυσθεώρητα βάθη που έφτασε επί ημερών διακυβέρνησης Καραμανλή. Παρόμοια άσχημη εικόνα έχουν και άλλοι δείκτες εκείνης της περιόδου (π.χ. το έλλειμμα του προϋπολογισμού τής γενικής κυβέρνησης, τα δημόσια έσοδα κλπ) αλλά και συγκεκριμένοι δείκτες, όπως εκείνος της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ο οποίος κατά τα χρόνια τής "σεμνής και ταπεινής" καραμανλικής πενταετίας εκτινάχτηκε στα ύψη: από 2,4 δισ. που ξοδέψαμε το 2004, ξεπεράσαμε τα 5,2 δισ. το 2009. Εξυπακούεται ότι όλα αυτά και άλλα, πολύ περισσότερα "ξεχασμένα" στοιχεία θα ξαναδούν το φως της δημοσιότητας αν επαναδραστηριοποιηθεί ο Καραμανλής. Κι αν κάποιος βγει ωφελημένος απ' αυτή την δημοσιότητα, αυτός δεν θα είναι σίγουρα το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να προσθέσω περισσότερες λεπτομέρειες (όπως, λόγου χάρη, εκείνη την αλήστου μνήμης "απογραφή" ή την χοντροκομμένη προσπάθεια απόκρυψης του πραγματικού ύψους του ελλείμματος) για να στηρίξω την -προσωπική, επαναλαμβάνω- εκτίμησή μου με την οποία άρχισα να γράφω τούτο το κείμενο. Αρκούν αυτά για να καταλήξω στο ότι ο Κώστας Καραμανλής δεν πρόκειται να επανέλθει σύντομα στο προσκήνιο, επειδή κάτι τέτοιο δεν θα κάνει καλό ούτε στον ίδιο ούτε στο κόμμα του.


Υστερόγραφο
Είχα ολοκληρώσει το παραπάνω κείμενο, όταν κατέβηκα να πάρω τσιγάρα και είδα στο περίπτερο το εξώφυλλο του περιοδικού Crash, με την φωτογραφία του Καραμανλή και κύριο τίτλο "Ποιοι φοβούνται επιστροφή Καραμανλή". Γέλασα αυθόρμητα. Και ξεκαρδίστηκα όταν πλησίασα (ας όψεται η μυωπία μου) και είδα ότι, μεταξύ άλλων, υπέρ του Καραμανλή μιλάει στο περιοδικό ο Γιώργος Καρατζαφέρης. Εννοείται ότι αγόρασα μόνο τα τσιγάρα μου. Με περισσή ντροπή παραδέχομαι ότι δεν αισθάνθηκα καμμιά αγωνία να μάθω την απάντηση στο "κεφαλαιώδες" ερώτημα του εξωφύλλου.

17 Ιουλίου 2018

Η γερμανική αποταμίευση

Το παραμύθι είναι παλιό αλλά πάντα υπάρχουν χείλη πρόθυμα να το αναπαράγουν, ώτα ευήκοα να το αποδεχτούν και κεφάλια έτοιμα να κουνηθούν συγκαταβατικά στο άκουσμά του: είμαστε ένας λαός τεμπέληδων και καλοπερασάκηδων, που έχουμε μάθει να τρώμε όχι μόνο όσα βγάζουμε αλλά να παίρνουμε και δανεικά από πάνω και που δεν πρόκειται ποτέ να βρούμε στον ήλιο μοίρα αν δεν αλλάξουμε μυαλά. Κι επειδή κάθε καθώς πρέπει παραμύθι πρέπει να έχει κι ένα ηθικό δίδαγμα, το εν λόγω προβάλλει ως παράδειγμα προς μίμηση τον γερμανικό λαό, ο οποίος καταναλώνει ελάχιστα και αποταμιεύει πολλά, συντείνοντας έτσι στο να γίνει η χώρα του μεγάλη και τρανή.

Δεν πρόκειται να ασχοληθώ με το παραμύθι καθ' εαυτό, καθ' όσον δεν έχει νόημα να προσπαθήσω να πείσω τους ανεγκέφαλους ότι δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρίζεται ως καλοπερασάκιας ένας λαός του οποίου το επίπεδο ποιότητας ζωής έχει καταβαραθρωθεί και το προσδόκιμο ζωής του άρχισε να μειώνεται λόγω κακής διατροφής και κακής περίθαλψης. Μήτε θα μπω στον κόπο να θυμίσω πως ούτε οι πατεράδες μας ήσαν καλοπερασάκηδες, εφ' όσον μετανάστευαν κατά χιλιάδες για να βρουν μεροκάματο αλλά ούτε και οι παππούδες μας ή οι προπάπποι μας, που πέρασαν την μισή τους νιότη πολεμώντας κάπου. Αυτά τα καταλαβαίνει όποιος έχει ένα κουκούτσι μυαλό στο κεφάλι του. Εδώ θα ασχοληθώ με το ηθικό δίδαγμα του παραμυθιού, διερευνώντας την πραγματική του διάσταση.

"Αποταμιευτές" στην Γερμανία (αριστερά) και στην Ελλάδα (δεξιά)

Είναι γεγονός πως οι αριθμοί δείχνουν συγκεκριμένα πράγματα: οι γερμανοί πολίτες καταναλώνουν λιγώτερα από όσα θα μπορούσαν βάσει εισοδήματος, οι γερμανοί επιχειρηματίες επενδύουν λιγώτερα από όσα θα μπορούσαν βάσει κερδών και το γερμανικό κράτος δαπανά λιγώτερα από όσα θα μπορούσε βάσει εσόδων. Όλα αυτά μαζί έχουν εκτινάξει τις αποταμιεύσεις στα ύψη, έχουν φέρει στα δημόσια ταμεία πλεονάσματα δεκάδων δισεκατομμυρίων και έχουν εξακοντίσει το πλεόνασμα του εξωτερικού ισοζυγίου τής χώρας μιάμιση φορά πάνω από εκείνο της Κίνας.

Εκείνο που δεν λένε οι αριθμοί είναι το ποιος αποταμιεύει. Ας θυμηθούμε τις αλήστου μνήμης πολιτικές Hartz (I έως IV) του Σρέντερ, που κράτησαν παγωμένους τους μισθούς των εργαζομένων από το 2000 (με την σύμφωνη γνώμη των συνδικάτων, τα οποία δέχονταν ως αντάλλαγμα την σταθερότητα στην εργασία και την μείωση των απολύσεων). Χάρη στον "σοσιαλιστή" Σρέντερ, οι γερμανοί εργαζόμενοι είδαν τις πραγματικές τους αποδοχές να μειώνονται μέχρι το 2012 κατά 2% περίπου, όταν οι συνάδελφοί τους στην Δύση απολάμβαναν αυξήσεις μέχρι και 15%. Αυτοί οι χαμηλοί μισθοί οδήγησαν στην μείωση της κατανάλωσης (και, κατ' επέκταση, των εισαγωγών) σε επίπεδα λίγο πάνω από το 50% του ΑΕΠ, την ώρα που στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 70%. Αυτός ο λαός, λοιπόν, όσο και να θέλει, δεν μπορεί να αυξήσει την αποταμίευσή του.

Πώς, λοιπόν, οι αριθμοί δείχνουν αύξηση της αποταμίευσης; Ας είναι καλά οι επιχειρηματίες, οι οποίοι αποταμιεύουν τα κέρδη τους επειδή... δεν έχουν τι να τα κάνουν. Η συγκράτηση των μισθών αύξησε την ανταγωνιστικότητα των γερμανικών προϊόντων στο εξωτερικό άρα και τις εξαγωγές. Από την μια, αυτό δημιούργησε τα υψηλά πλεονάσματα στο εξωτερικό ισοζύγιο της χώρας. Από την άλλη, όμως, έστρεψε την επενδυτική δραστηριότητα των κεφαλαιούχων στις εξαγωγές, μιας και η υποκατανάλωση εντός της χώρας λειτουργούσε αποτρεπτικά ως προς το ενδιαφέρον τους για την εγχώρια αγορά. Έτσι, όσο κεφάλαιο περισσεύει από την εξαγωγική δραστηριότητα, αποταμιεύεται και μένει σε αναμονή.

Εκτός από τους επιχειρηματίες, η υψηλή αποταμίευση οφείλεται και στο κράτος, αφού η δημόσια δαπάνη έχει βρεθεί στο ναδίρ. Η πάλαι ποτέ καλολαδωμένη γερμανική μηχανή παρουσιάζει πλέον έντονα προβλήματα δυσλειτουργιών. Για παράδειγμα, στην παιδεία κατευθύνεται μόλις λίγο πάνω από το 4% του ΑΕΠ, με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ να βρίσκεται στο 5,3%. Επίσης, στο κάποτε διάσημο αλλά τώρα κακοσυντηρημένο και παραμελημένο οδικό δίκτυο καταγράφονται κάπου δυο χιλιάδες μποτιλιαρίσματα κάθε μέρα, δίχως το κράτος να σχεδιάζει οποιαδήποτε δαπάνη για την βελτίωση και την ανάπτυξή του. Αλλά και στα τραίνα η κατάσταση δεν είναι ρόδινη καθώς οι καθυστερήσεις και οι ματαιώσεις δρομολογίων αποτελούν καθημερινό φαινόμενο. Παράλληλα, αν και το δικαίωμα να πηγαίνουν τα παιδιά σε παιδικό σταθμό είναι νομικά κατοχυρωμένο, το 10% των παιδιών δεν βρίσκει θέση σ' αυτούς τους σταθμούς. Ακόμη, η άθληση φαίνεται πως θεωρείται πλέον πολυτέλεια και σπατάλη, εφ' όσον η περικοπή των κρατικών επιχορηγήσεων έχει οδηγήσει στο κλείσιμο περισσότερα από χίλια γυμναστήρια και κολυμβητήρια σε ολόκληρη την χώρα.

Αν και τα παραπάνω στοιχεία είναι λαλίστατα, το πλέον χαρακτηριστικό για την κατάντια τού γερμανικού κράτους είναι αυτό που συμβαίνει στις ψηφιακές υποδομές. Στην Κίνα και την Ιαπωνία, το 75% των συνδέσεων στο διαδίκτυο γίνεται με οπτικές ίνες, οι οποίες διασφαλίζουν εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα και αξιοπιστία. Το αντίστοιχο ποσοστό στις χώρες τού ΟΟΣΑ βρίσκεται στο 20%. Στην Γερμανία, την υποτιθέμενη πρωτοπόρο και ατμομηχανή τής Ευρώπης, μόνο το 1,6% των συνδέσεων γίνεται με οπτικές ίνες.

Ιδού, λοιπόν, η εξήγηση του φαινομένου τής υψηλής αποταμίευσης στην Γερμανία. Οι μόνοι που δεν αποταμιεύουν είναι οι εργαζόμενοι και, γεικώτερα, η φτωχή και μεσαία τάξη της χώρας, μιας και δεν έχουν τι να αποταμιεύσουν. Όσο κι αν η κυβέρνηση καμαρώνει για το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό ανεργίας, η αλήθεια είναι ότι σε καμμιά άλλη χώρα δεν υπάρχουν τόσοι φτωχοί εργαζόμενοι. Σε Βέλγιο και Σουηδία, οι χαμηλόμισθοι αποτελούν το 5% των συνολικά εργαζόμενων. Σε Γαλλία, Δανία, Ιταλία και Φινλανδία το αντίστοιχο ποσοστό είναι λίγο μεγαλύτερο αλλά κάτω από 10%. Στην "περήφανη" Γερμανία είναι 23%, σχεδόν ένας στους τέσσερις... Κατά τα άλλα, το γερμανικό δημόσιο έχει πλεονάσματα 25-30 δισ. ευρώ, τα οποία δεν τα επιστρέφει στους υπηκόους του αλλά τα δανείζει στο εξωτερικό για να μαζεύει τόκους.

Οι έλληνες δεν αποταμιεύουν επειδή προφανώς τα τρώνε σε ποτά και γυναίκες, όπως έλεγε ο Ντάισελμπλουμ.
[διάγραμμα: Καθημερινή]

Επίλογος. Σε περυσινό του άρθρο, ο Economist κατέληγε με την εξής αποστροφή: "Πάνω απ' 'όλα, εδώ και πολύ καιρό η Γερμανία θα έπρεπε να αναγνωρίσει ότι η υπερβολική αποταμίευση συνιστά αδυναμία" (*). Είναι σαφές ότι ο Economist δεν είχε κατά νου τους απλούς πολίτες όταν έγραφε εκείνο το άρθρο. Κι όπως λέει ο καθηγητής Σεμπάστιαν Ντούλιν, "η αύξηση της αποταμίευσης προέρχεται κυρίως από τον επιχειρηματικό τομέα. Στα νοικοκυριά, οι εύποροι αποταμιεύουν αλλά το φτωχότερο 40% δεν έχει αποταμιεύσεις. Γι' αυτό δεν θα έλεγα ότι είναι θέμα κουλτούρας. Αν εξετάσουμε την οικονομία συνολικά, προφανώς υπάρχει υπερβολική αποταμίευση λόγω του ότι πρώτα η κυβέρνηση και τώρα τα κρατίδια έχουν πλεονάσματα. Οι επιχειρήσεις επίσης αποταμιεύουν και δεν επενδύουν αρκετά, αν και εμφανίζουν υψηλά κέρδη λόγω της συγκράτησης των μισθών. Αυτοί οι δύο παράγοντες λοιπόν ηγούνται της αποταμιευτικής δυναμικής" (**).

------------------------------------------------------
(*) "Why Germany’s current-account surplus is bad for the world economy - The country saves too much and spends too little", The Economist, 8/7/2017. Από το ίδιο άρθρο αντλήθηκαν και άλλα στοιχεία του κειμένου.

(**) Τάνια Μποζανίνου, "Γερμανία: Υψηλή αποταμίευση και χαμηλοί μισθοί", Το Βήμα, 23/7/2017. Οι υπογραμμίσεις δικές μου.

14 Ιουλίου 2018

Σαββατιάτικα (210) - τα μεθυσμένα

*** Εις υγείαν των ερώτων το ποτήριον το πρώτον. *** Ωραίος ο Γιούνκερ, έτσι; *** Λιάρδα σε σύνοδο του ΝΑΤΟ και όλα στα παπάρια του. *** Για να μη λέτε μόνο για τον Γέλτσιν, κουφάλες. *** Ζαν-Κλωντ, μη το ξεχάσω, έχω ένα διαμάντι από το χωριό, να πάθεις πλάκα. *** Από ροδίτη δεμεστιχιανό. *** Πίνεις δύο και κάνεις την Κομμισσιόν μπουρδέλο στο τσάκα-μπαράκα. *** Να σου στείλω μια πεντακοσάρα δώρο, να την τσακίσεις το σουκού; *** Σχοινάς, εκπρόσωπος τύπου Κομμισσιόν: "Η δυσκολία τού προέδρου οφείλεται σε μια χρόνια ισχιαλγία και μια κράμπα." *** Μωρή αλήτρα Μαργαρίτη, πολύ καλό! *** Ω ρε κάτι ουζοϊσχιαλγίες και κάτι τσιπουρόκραμπες που θα με πιάσουν τον Αύγουστο! *** Εννοείται ότι θα με στείλει για εξετάσεις η γυναίκα μου τον Σεπτέμβρη αλλά ποιος χέστηκε τότε; *** Όσο πίνει η πεθερά, τόσο διπλοχαιρετά. *** Δεν λέω, καλό το καλοκαίρι αλλά έχει κι ένα κακό. *** Πας για μπάνιο. *** Ε, βέβαια είναι κακό το μπάνιο διότι κινδυνεύεις να πας φυλακή. *** Δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα αποφασίσεις ποιον θα πνίξεις. *** Τον Γιωργάκη που σκούζει και σου τρυπάει το τύμπανο; *** Ή την μαμά του Γιωργάκη που σκούζει "Γιωργάκη μη σκούζεις" και σου τρυπάει τον εγκέφαλο; *** Αν την γλιτώσουν μάνα και γιος, θα την πληρώσει ο κάγκουρας με το ντόλμπυ σαρράουντ. *** Πόσο Μαραβέγια ν' αντέξεις στην διαπασών παρά θιν' αλός; *** Αυτό που δεν πάτε σε παραλία δίχως φρέντο στο χέρι, το πάθατε από μικρά; *** Μια ώρα θέλετε για να πιείτε ένα φρέντο; *** Φρέντο ζεστό πίνετε, γαμώ το μυαλό μου; *** Παιδιά, στην παραλία παίρνουμε κεφτεδάκια, όχι καφεδάκια. *** Ρωτήστε και τις μαμάδες σας. *** Όσοι πίνουν και μεθούνε, λησμονούν όσα χρωστούνε. *** Αυτό πάλι που είπε ο επίτροπος Χαν, για αναδιάρθρωση των συνόρων Ελλάδας-Αλβανίας,
Ζορρό μου εσύ! Πού είναι η Εβίτα καλέ;
πώς σας φάνηκε; *** Μη μου πείτε ότι δεν ενθουσιαστήκατε όπως εγώ! *** Παίρνουμε την Βόρειο Ήπειρο αδέρφια! *** Έχω μια αδερφή, κουκλίτσα αληθινή... *** Πού 'σαι Βενιζέλε να μας δεις! *** Σιγά ρε σεις, που θα μας πάρουν γη τα αλβανά! *** Εμείς θα τους πάρουμε, λέμε! *** Αυτά δεν μπορούν ούτε στην Πουγουδουμού να βάλουν πόδι, όπου είναι και μπόλικα. *** Θα ξανασηκώσουμε την γαλανόλευκη σε Κορυτσά και Αργυρόκαστρο! *** Ανατρίχιασα, ο πούστης, από εθνική συγκίνηση. *** Για να μην είστε οι βασανισμένοι σκλάβοι του χρόνου, μεθύστε χωρίς διακοπή. (Σαρλ Μπωντλαίρ) *** Παιδιά, να σοβαρευτούμε λιγάκι. *** Είπε την παπαριά του ένας αυστριακός φασιστομαλάκας και τσιμπήσατε; *** Τα ίδια μυαλά με τον Κασιδιάρη κουβαλάει ο χλεχλές. *** Τί παναπεί είναι ευρωπαίος επίτροπος; *** Κι ο Αβραμό το ίδιο είναι. *** Πείτε μου ότι παίρνετε και τον Δημητράκη στα σοβαρά, να μαδήσω τις φαβορίτες μου! *** Αληθεύει ότι απελάσαμε δυο ρώσσους διπλωμάτες; *** Συγγνώμη αλλά κάναμε χοντρή μαλακία και θα θυμώσει ο Πούτιν. *** Ε, όχι και στ' αρχίδια σας, βρε χαμένα! *** Άμα θυμώσει ο Βλαδίμηρος, όταν πάρει την Πόλη δεν θα μας την δώσει και θα την κρατήσει για πάρτη του. *** Θέλετε να πάθουμε τέτοια εθνική συφορά; *** Θέλετε να χάσουμε την Ελλάδα των δυο ηπείρων και των πέντε θαλασσών για μια κωλοαπέλαση; *** Κάποτε έκοψα το ποτό και τις γυναίκες... ήταν τα 20 χειρότερα λεπτά της ζωής μου. (Τζωρτζ Μπεστ) *** Δεν κατάλαβα, τί κακό έχει ο Μένιος και δεν κάνει για δημοτικός σύμβουλος; *** Συγγνώμη αλλά κραυγές του στυλ "είναι μαλακισμένο" και "άει σιχτίρ το πανί" φυλάξτε τις για αλλού. *** Εδώ θα μιλάτε μόνο με πολιτικά επιχειρήματα. *** Ο άλλος βιβλία πούλαγε και σε κανάλι γ' διαλογής μάλιστα κι έγινε αντιπρόεδρος κόμματος. *** Όχι αλόη και σε μεγάλο κανάλι. *** Φουρθιώτης: "Από τις πολύ μεγάλες εταιρείες της χώρας θα ζητήσω να βοηθήσουν τους δημότες, να βρουν δουλειά σε όσους δεν έχουν." *** Μπράβο, ρε Μένιο! *** Εγώ δουλειά έχω, οπότε εμένα γράψε με για σπίτι. *** Το ξέρω τι θα μου δώσουν, βρε. *** Μπας και νομίζεις ότι στους άλλους θα δώσουν δουλειά; *** Γιατί να κάτσεις στο τραπέζι όταν μπορείς να σταθείς στο μπαρ; (Έρνεστ Χεμινγουαίυ) *** Πώς την είδατε την Μπαλατσινού με το goat alert της; *** Βρε Τζένη, στον θεό σου πια! *** Σκαρφάλωσες στα βράχια για να σώσεις αγριοκάτσικο; *** Μωρ' συ, γελάει και το παρδαλό κατσίκι μαζί σου. *** Ότι το ζώο βρισκόταν στο φυσικό του περιβάλλον ούτε που πέρασε από το ξανθό σου κεφαλάκι, έτσι; *** Πού διάολο ζης, γαμώ το κερατό μου το τράγιο; *** Άντε τώρα, μπες και σε καμμιά εκκλησία να σώσεις μερικούς παπάδες. *** Για πες, αυτή την ευαισθησία στα γίδια την είχες από μικρή ή την έβγαλες όσο
Μιχαήλ Μπαλατσινάγγελος, "Η Δημιουργία"
ήσουν με τον Κικίλια; *** Εμ, φυσικά και τρόμαξε το ζωντανό. *** Μπρος γκρεμός και πίσω Τζένη. *** Εκειά που θες ξενέρωτος, τα κάνεις μεθυσμένος. *** Πάντως, τέτοια πονοψυχιά δεύτερη φορά βλέπω. *** Η πρώτη ήταν με την μητέρα Τερέζα. *** Αχ, βρε Πετράν, δεν έχασες γυναίκα εσύ, διαμάντι έχασες. *** Και μαργαριτάρι μαζί. *** Και ζαφείρι... και ρουμπίνι... *** Και, τέλος πάντων, όσα τζοβαϊρικά την είχες φορτώσει και τα πήρε φεύγοντας. *** Σ' άφησε με τους βλάχους κι αυτή πήρε τους βράχους. *** Παράτησε το γίδι για το κατσίκι. *** Επ' ευκαιρία, πείτε μου γιατί τρέχει το ΕΚΑΒ να σώσει όσους αθηνέζους την έχουν δει ορειβάτες και χάνονται στα βουνά; *** Γίδια είναι, στο φυσικό τους περιβάλλον βρίσκονται. *** Καθ' όσον, αν νομίζεις πως έμαθες ορειβασία ανεβαίνοντας με τελεφερίκ στον Λυκαβηττό, είσαι γίδι με πατέντα. *** Το αλκοόλ μπορεί να είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του ανθρώπου, αλλά η Βίβλος λέει να αγαπάς τον εχθρό σου. (Φρανκ Σινάτρα) *** Μικροδράκουλας: "Πείτε μου μια χώρα στον κόσμο που το σύνολο των κατοίκων της έχει άλλη εθνότητα και άλλη ιθαγένεια." *** Η Μεγάλη Βρεττανία σού κάνει, Κούλη; *** Εγγλέζοι, σκοτσέζοι, ουαλλοί και ιρλανδοί, ούλοι αντάμα βρεττανοί ιθαγενείς. *** Μη σε ξυπνήσω απότομα αλλά οι πουγουδουμίτες αλβανοί θα παραμείνουν αλβανοί, δεν θα γίνουν μακεδόνες. ***  Χρυσούλι μου, γιατί επιμένεις; *** Παραδέξου ότι είπες μια μαλακία, να τελειώνουμε. *** Μη λες άλλες πέντε για να καλύψεις την πρώτη. *** Το μόνο που καταφέρνεις είναι, αντί για μια μαλακία, να πεις έξι. *** Τα βασικά, γαμώ το στανιό μου! *** Κι έχεις σπουδάσει και κοινωνιολογία. *** Ο Οκτώβρης φέρνει γέλια γιατί ανοίγουν τα βαρέλια. *** Αυτό που είπε ο Κύρτσος για "Ευρω-Νέμεση", πώς σας φάνηκε; *** Κύρτσος: "Η Κροατία, η τελευταία χώρα που μπήκε στην Ε.Ε., απέκλεισε την Αγγλία, την πρώτη χώρα που αποφάσισε να φύγει από την Ε.Ε." *** Και γαμώ τους συνειρμούς, Γιώργο μου! *** Προφανώς, εμάς μας απέκλεισε στα μπαράζ επειδή είχαμε ψηφίσει Όχι στο δημοψήφισμα, ε; *** Εσείς τώρα θα στηθείτε για να δείτε τελικό Γαλλία-Κροατία; *** Και θα διαλέξετε ανάμεσα σε ψωροπερήφανους και καραφασίστες; *** Καλά να πάθετε. *** Εγώ
Τσαπρρρρ! Από την άλλη, μωρέεεεε!!
αρνούμαι τέτοια ξεφτίλα. *** Τελικός χωρίς λατινοαμερικάνικη ομάδα δεν είναι τελικός. *** Θα βάλω να δω σνούκερ με τον Ο'Σάλλιβαν. *** Κι αν έχετε ένσταση για το "καραφασίστες", ψάξτε να βρείτε τι εστί "Στέπινατς", γαμώ τις γραβάτες τους (*). *** Οι άντρες πίνουν για δυο λόγους: είτε επειδή δεν έχουν γυναίκα είτε επειδή έχουν. (Σαμ Γιούιν) *** Μισό, παιδιά, εξηγήστε μου τι τρέχει γιατί αρχίζω να τρελαίνομαι: *** Οι ΗΠΑ απειλούν να τα σπάσουν με την Ε.Ε. ενώ η Ρωσσία προσπαθεί να φτιάξει τις σχέσεις της με την Ε.Ε.; *** Ήρθαν τα πάνω κάτω; *** Πού ζούμε, ρε; *** Όλα πουτάνα τα έχουμε κάνει. *** Ανησυχήσατε κι εσείς με την απειλή Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα φύγουν από το ΝΑΤΟ; *** Γιατί, καλέ; *** Δεν ξέρετε τι θα κάνετε χωρίς βαρβάρους; *** Δεν ανησυχήσατε όμως με την απειλή Τράκη ότι ο βάζελος θα φύγει από την Ευρωλίγκα, έτσι; *** Για τα σημαντικά να ανησυχείτε, παιδιά! *** Έχετε δει κανέναν να ανησυχεί μη τον αφήσει η γυναίκα του; *** Για την γκόμενα ανησυχεί. *** Το μαγκούφι το κρασί την καρδούλα μου την σει (σείει). *** Κουτσούμπας: "Πώς γίνεται να βγαίνουμε από τα μνημόνια με απείραχτη την μνημονιακή νομοθεσία;" *** Πού να ξέρεις κι εσύ, ρε Μήτσο; *** Σάμπως έγινες ποτέ πρωθύ, να μάθεις τα κόλπα της δουλειάς; *** Τα μάθατε με την εταιρεία που χτίζει το τείχος για να μη μπαίνουν παράνομοι μετανάστες στις ΗΠΑ; *** Έφαγε 5 μύρια πρόστιμο επειδή απασχολούσε παράνομους μετανάστες. *** Κάπου δεν πάμε καλά, Ντόναλντ. *** ΗΠΑ, η χώρα των θαυμάτων. *** Τί το θες το ίντερνετ στις διακοπές, ρε Θανάση; *** Να ανεβάζεις σέλφι στα σόσιαλ; *** Καλό ουζερί να υπάρχει και τα υπόλοιπα είναι αχρείαστα. *** Ρώτα και τον Ζαν-Κλωντ να σου πει. *** Η πραγματικότητα είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται από την έλλειψη του αλκοόλ. (Ν.Φ.Σίμπσον) *** Τράβα ρε Δαλάκα! *** Αλήθεια, δεν μου είπατε, πώς σχολιάζετε το ντου των βάζελων στον τελικό τού σαρβάιβο; *** Γιαλαφούζο, πού λες να κρυφτείς; *** Σχόλιο Τανιμανίδη: "Δυο πράγματα είναι απέραντα, το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία." *** Αυτό ξαναπές το Αλβέρτο μου Σάκη μου. *** Ξέρεις πόσα γίδια παρακολουθούν αυτή την παπαριά; *** Εννοείται ότι ο Σκάις δεν είδε βάζελους στο ντου αλλά αντιεξουσιαστές. *** Τώρα φταίω εγώ αν
Ευτυχισμένα χρόνια
μιλήσω για φωτιές, κυρ-'σαγγελέα μου; *** Συγγνώμη, έβγαλε βρόμα ο Αλέξης για την Φωφώκα και δεν μου είπατε τίποτε; *** Φώφη: "Αν έχει κότσια ο Τσίπρας, αυτά που λέει για μένα να έρθει τα πει σε μένα στην βουλή." *** Άλατις, εμαγκεψάμεν το Φωφάκι! *** Τι να σου πει, βρε Φώφη, ο γιαλαντζί ντερβίσης; *** Όταν πίνω, σκέφτομαι... κι όταν σκέφτομαι, πίνω. (Φρανσουά Ραμπελαί) *** Ποινική δίωξη ΚΑΙ στον Πανίκα, βρε αλήτες; *** Στον νομάρχη της καρδιάς μας; *** Τίποτε δεν θα αφήσουν όρθιο οι άπλυτοι; *** Πρώτα ο Παπαγεωργό, μετά ο Τσοχαντζό, τώρα ο Ψωμιάδης... *** Υπάρχει σαλονικιός πολιτικός που δεν έχει μπει ακόμη φυλακή; *** Μπένυ, πού πας; *** Το μάθατε ότι έσπασε η Β΄ Αθηνών σε μικρότερους τομείς; *** Εγώ τον Άδωνι σκέφτομαι, που ψάχνεται ποιον τομέα να επιλέξει για τις επόμενες εκλογές. *** Κωλόχαρτος: "Αγαπώ όλους μου τους φίλους, σε όλη την περιφέρειά μου αλλά η δική σας γνώμη ποια είναι;" *** Πόσο δημοκράτης αυτό το παιδί! *** Δυτικά να πας Άδωνι. *** Κατά κει δεν πέφτει το Δρομοκαΐτειο; *** Μη σκουντάς τον μεθυσμένο, πέφτει από μόνος του. *** Σήμερα το ιστολόγιο συμμερίζεται τον πρόεδρο της Κομμισσιόν επειδή θεωρεί ότι ο Γιούνκερ πιωμένος δείχνει πιο ανθρώπινος. *** Ο πιτσιρικάς που βλέπετε στην πρώτη φωτογραφία γεννήθηκε έναν μήνα πριν από μένα αλλά ένα ιστολόγιο της προκοπής δεν έχει καταφέρει να φτιάξει ακόμη. *** Ασχολήθηκε με άλλα πράγματα, πιο ευτελή. *** Παρά ταύτα, οφείλω να παραδεχτώ ότι ο Αντόνιο Μπαντέρας έγινε πιο γνωστός από μένα. *** Η τελευταία φωτογραφία είναι από το Kodak Theatre και τραβήχτηκε στις 27/2/2005, κατά την 77η απονομή των Όσκαρ. *** Ήταν η έκπληξη της βραδιάς, καθώς ο Αντόνιο Μπαντέρας τραγούδησε με συνοδεία την κιθάρα τού Κάρλος Σαντάνα. *** Κι αφού μπλέχτηκε στην κουβέντα μας ο Σαντάνα, καταλαβαίνετε ότι σήμερα θα σας αφήσω ακούγοντας κάτι δικό του. *** Δεν πήγε ποτέ στο Νο 1 όπως το "Abraxas" ούτε έκανε τις τρελές πωλήσεις τού "Supernatural" αλλά το "Caravanserai" του 1972 είναι το άλμπουμ με το οποίο γνώρισα τον ήχο τού Κάρλος Σαντάνα, οπότε επιτρέψτε μου να του έχω ιδιαίτερη αδυναμία. *** Κλείστε τα μάτια και ταξιδέψτε άφοβα, απολαμβάνοντας τις πολύχρωμες εικόνες της μουσικής. *** Εξ ίσου υπέροχα να περάσετε όλο το σαββατοκύριακό σας. *** Κι αν δείτε τον τελικό του μουντιάλ, δεν θα σας κρατήσω κακία. *** See you alligators! ***

------------------------------
(*) Γραβάτα: Από το γαλλικό cravate, το οποίο προέρχεται από το hrvat = κροάτης, επειδή έτσι έδεναν τα φουλάρια τους οι κροάτες μισθοφόροι τού γαλλικού στρατού κατά τον 17ο αιώνα.

10 Ιουλίου 2018

Η ηλιθιότητα του bitcoin

Ελάχιστες φορές στην ζωή μου απέφυγα να εμπλακώ σε κάποια συζήτηση. Κι αυτές αφορούσαν μόνο περιπτώσεις όπου ήξερα πως η άποψη που θα διατύπωνα θα στενοχωρούσε κάποιον στην παρέα, τον οποίο δεν ήθελα να στενοχωρήσω. Όμως, πολλές φορές το αντικείμενο της συζήτησης με εκπλήσσει, καθώς υποδηλώνει ένα επίπεδο άγνοιας που ενδόμυχα πιστεύω πως δεν ταιριάζει σε μια εποχή όπου κατακλυζόμαστε καθημερινά από έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών. Τέτοιας μορφής ήταν η έκπληξη που ένοιωσα χτες το απόγευμα, όταν ο συνάδελφος με ρώτησε με απολύτως σοβαρό ύφος: "Θοδωρή, τι γνώμη έχεις για το bitcoin;".

Προσέξτε ότι η ερώτηση δείχνει πεντακάθαρα πως ο συνάδελφος γνώριζε το bitcoin. Ήξερε ότι πρόκειται για ένα ψηφιακό νόμισμα (κρυπτονόμισμα, όπως αποκαλείται), το οποίο γεννιέται από το πουθενά και δεν αντιπροσωπεύει κάτι χειροπιαστό. Για την γνώμη μου ενδιαφερόταν. Του την είπα. Και λέω να την γράψω κιόλας, ώστε να μπορώ να παραπέμπω εδώ όποιον άλλο με ρωτήσει το ίδιο πράγμα στο μέλλον, επειδή πάντα θα βαριέμαι να απαντώ σε κουτές ερωτήσεις.

Διαχρονική εξέλιξη της τιμής του bitcoin

Θεωρητικά, η δημιουργία πλούτου επιτυγχάνεται μόνο μέσω της παραγωγής (*). Υπ' αυτή την έννοια, όποτε αυξάνεται η παραγωγή, αυξάνεται αναλογικά και το χρήμα που κυκλοφορεί. Αν η αύξηση του χρήματος ξεπεράσει αυτή την αναλογία, έχουμε πληθωρισμό. Αν η παραγωγή μειωθεί, πρέπει να μειωθεί ανάλογα και η ποσότητα του κυκλοφορούντος χρήματος, δηλαδή να καταστραφεί χρήμα. Εδώ ανοίγει ένα μεγάλο κεφάλαιο περί του τι πρέπει να κάνουν οι κυβερνήσεις σε περιόδους ύφεσης (μείωσης της παραγωγής) αλλά ας μείνουμε προσηλωμένοι στο θέμα μας.

Στην πράξη τώρα, οι διάφορες μονεταριστικές πολιτικές έχουν ως στόχο τον έλεγχο της ποσότητας του χρήματος ώστε να μη διαταράσσεται (ή, τουλάχιστον, να μη διαταράσσεται υπερβολικά) η σχέση της με την ποσότητα του παραγομένου προϊόντος. Κι εδώ μπαίνει αυτομάτως το ερώτημα: πώς γίνεται τέτοιος έλεγχος στα κρυπτογραφημένα νομίσματα, τα οποία δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε, δημιουργούνται άναρχα, δεν καλύπτονται από οποιαδήποτε εγγύηση και απλώς δημιουργούν πλούτο; Η απάντηση σ' αυτό το ερώτημα είναι απλή: δεν γίνεται κανένας έλεγχος!

Ένα άλλο στοιχειώδες ερώτημα είναι: γιατί να αγοράσει κάποιος bitcoin; Εδώ η απάντηση είναι απλή μα και γελοία συνάμα: Διότι... έτσι! Πίσω απ' αυτό το "έτσι" μπορεί ο καθένας να βάλει την δική του αιτιολογία. Όπως γίνεται, δηλαδή, σε δεκάδες παρόμοια ερωτήματα: γιατί χαβιάρι από οξύρρυγχους της Κασπίας; γιατί πούρα από καπνά Κούβας; γιατί παστουρμά από την Τουρκία; γιατί καφέ από την Βραζιλία; Ο καθένας έχει την δική του ατεκμηρίωτη απάντηση να δώσει σε όλα αυτά τα ερωτήματα, πέραν πάσης λογικής. Οι εραστές τού bitcoin είναι σίγουροι ότι η αξία του νομίσματός τους θα συνεχίσει την ανοδική της πορεία επειδή διαμορφώνεται αποκλειστικά με τους νόμους της αγοράς και δεν υπόκειται σε πολιτικές παρεμβάσεις. Λες και ανάμεσα στους νόμους της αγοράς δεν υπάρχει η χρεωκοπία...

Εν πάση περιπτώσει, ποιός μπορεί να αποφασίσει ποια είναι η πραγματική αξία τού bitcoin; Δυστυχώς, η μόνη βάση εκκίνησης που έχουμε για μια τέτοια εκτίμηση είναι η αξία του ρεύματος που καταναλώνεται από έναν υπολογιστή προκειμένου να παραχθεί ένα bitcoin. Σίγουρα το παραγόμενο νόμισμα πρέπει να αξίζει τουλάχιστον τόσο. Όμως, αυτό είναι σαν να λέμε ότι μια ουγγιά χρυσάφι πρέπει να αξίζει τουλάχιστον το κόστος που έχει η εξόρυξή της από ένα χρυσωρυχείο ή ότι ένα κιλό αβγοτάραχο πρέπει να αξίζει τουλάχιστον όσο κοστίζει το ψάρεμα των θηλυκών κέφαλων από τους οποίους παράγεται συν τα ωρομίσθια εκείνου που το φτιάχνει. Μα ούτε κι αυτή η χαζά απλοϊκή προσέγγιση έχει νόημα, εφ' όσον άλλη τιμή έχει το ρεύμα στην Ελβετία και άλλη στο Νεπάλ.

Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να κάνουμε μια στάση για να περιγράψουμε με λίγες λέξεις το πώς δημιουργείται μια φούσκα. Φούσκα, λοιπόν, δημιουργείται όταν η τιμή ενός επενδυτικού προϊόντος αποδεσμεύεται από την εύλογη αξία του. Όταν μια μετοχή με πραγματική αξία ένα ευρώ πουλιέται για ένα κατοστάρικο ή όταν ένα ακίνητο φτάνει να πουλιέται 3 και 4 φορές πάνω από την αντικειμενική του αξία, είναι σαφές ότι έχουμε δημιουργία φούσκας.

Το κακό με το bitcoin και όλα τα κρυπτονομίσματα είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να προσδιοριστεί η εύλογη αξία του. Είναι στα 0,67 δολλάρια με τα οποία πρωτοβγήκε στην αγορά, στα 19,5 χιλιάρικα που έφτασε πριν εφτά μήνες ή στα 6.600 δολλάρια όπου πουλιέται τούτη την ώρα; Άγνωστο. Με οδηγό ποια σκέψη, λοιπόν, αποφασίζει κάποιος να αγοράσει bitcoin; Μόνο με μία: αύριο θα βρει κάποιον άλλον να του το πουλήσει ακριβώτερα. Ακριβώς, δηλαδή, αυτό που είχαν στο μυαλό τους όσοι έσπρωξαν τα λεφτά τους στο ελληνικό χρηματιστήριο περί τα τέλη του εικοστού αιώνα.

Bill Gates στο CBNC: "Αν μπορούσα, θα σορτάριζα την τιμή του bitcoin".

Για να καταλήξουμε σε κάποιο συμπέρασμα και να κλείσουμε, όλη η ιστορία με τα κρυπτονομίσματα καλύπτεται πλήρως από την "Θεωρία του Περισσότερο Ηλίθιου" (Greater Fool Theory)(**), η οποία λέει ότι μπορείς να κάνεις μια ηλίθια επένδυση, αρκεί να βρεις κάποιον πιο ηλίθιο από σένα για να του την πουλήσεις ακριβώτερα". Αν παραξενεύεστε μ' αυτό που μόλις διαβάσατε, ξαναθυμηθείτε την ιστορία με το ελληνικό χρηματιστήριο και αναλογιστείτε αυτό που συμβαίνει στις δημοπρασίες έργων τέχνης. Αλήθεια, έχετε σκεφτεί γιατί κάποιος πληρώνει 150 εκατ. δολλάρια για έναν πίνακα του Πικάσσο; Επειδή είναι εραστής της τέχνης ή επειδή είναι σίγουρος πως θα βρει κάποιον άλλον ηλίθιο ο οποίος θα δώσει περισσότερα για να τον αποκτήσει;

Ναι, θα συμφωνήσω ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να βρεθεί κάποιος πιο ηλίθιος από μας. Όμως, καλό είναι να μη μας διαφεύγει το ενδεχόμενο να αποδειχτούμε εμείς οι μεγαλύτεροι ηλίθιοι και να μείνουμε με τα bitcoin στα χέρια.


---------------------------------------------------------
(*) Προλαβαίνω τις ενστάσεις: Ο τζόγος και η κλοπή δεν δημιουργούν πλούτο. Απλώς μεταφέρουν πλούτο από τον Α στον Β.

(**) Για την "Θεωρία του Περισσότερο Ηλίθιου" και το bitcoin διαβάστε επίσης:
- "Greater fool theory: The bitcoin bubble", The Economist, 1/11/2017
- "Bill Gates: investing in bitcoin is a greater fool theory", TMNews, 8/5/2018
- "Is Bitcoin the Most Obvious Bubble Ever?", The Atlantic, 9/12/2017

9 Ιουλίου 2018

Πόσο καθαρή θα είναι η "καθαρή έξοδος";

Όπως διατυμπανίζει σε κάθε ευκαιρία η κυβέρνηση, σε σαράντα περίπου μέρες βγαίνουμε από τα μνημόνια, σε μια "καθαρή έξοδο" με το κεφάλι ψηλά. Κι όπως επιμένουν όσοι καταλαβαίνουν, σε σαράντα περίπου μέρες δεν λήγει κανένα μνημόνιο αλλά η τρέχουσα δανειακή σύμβαση και μαζί της λήγει το πρόγραμμα στήριξης, πράγμα που σημαίνει ότι από κει και πέρα πρέπει να ψάχνουμε μόνοι μας για δανεικά στην ελεύθερη αγορά, προκειμένου να παραμείνουμε συνεπείς στις μνημονιακές μας υποχρεώσεις, οι οποίες πάνε μέχρι το 2062 και βλέπουμε.

Έτσι κι αλλιώς, όμως, το τέλος της δανειακής σύμβασης και η έξοδός μας στις αγορές είναι δεδομένα που έχουν την δική τους σημασία. Ας προσπαθήσουμε να ρίξουμε μια ψύχραιμη ματιά στις συνθήκες υπό τις οποίες θα κληθούμε να κολυμπήσουμε μόνοι μας στα βαθειά νερά. Κι εν πρώτοις, ας δούμε αν υπάρχουν θετικές προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο ή, τουλάχιστον, αν υπάρχουν κάποια δεδομένα, τα οποία κάποιοι χαρακτηρίζουν ως θετικά.

Εξέλιξη της αποταμίευσης στην Ελλάδα (2010 - 2016, ανά τρίμηνο)  -  Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ
(ΜΚΙΕΝ: Μη Κερδοσκοπικά Ιδρύματα Εξυπηρέτησης Νοικοκυριών)

Το πρώτο θετικό είναι η κατακόρυφη μείωση του ιδιωτικού χρέους. Στις αρχές της χρονιάς, αυτό το χρέος είχε υποχωρήσει κοντά στα 180 δισ. ενώ το 2011 είχε ξεπεράσει τα 250 δισ. Το κακό είναι ότι αυτή η μείωση οφείλεται κατά μείζονα λόγο στην χρεωκοπία των τραπεζών. Αυτή η χρεωκοπία είναι που έκλεισε την κάνουλα ακόμη και των μικροδανείων, στραγγαλίζοντας όχι μόνο την μικρομεσαία επιχείρηση αλλά και πολλά νοικοκυριά, παράλληλα δε ναρκοθετώντας κατ' αυτόν τον τρόπο κάθε προσπάθεια για ανάπτυξη. Όπως γνωρίζει ο κάθε πρωτοετής φοιτητής οικονομικής σχολής, ανάπτυξη δίχως χρέος δεν υπάρχει.

Ένα δεύτερο θετικό είναι η εικόνα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές), το οποίο κινείται πάντα σε αρνητικά επίπεδα αλλά πλέον αυτά είναι μικρότερα της μονάδας (-0,8% πέρυσι), ενώ πριν δέκα χρόνια ακριβώς το έλλειμμα είχε ξεπεράσει τις δεκαπέντε μονάδες (-15,1% το 2008). Το κακό είναι ότι αυτή η βελτίωση δεν οφείλεται στην αύξηση των εξαγωγών μας αλλά στην αύξηση της... φτώχειας μας, χάρη στην οποία οι έλληνες μείωσαν κατακόρυφα την ζήτηση σε εισαγόμενα προϊόντα.

Τρίτο θετικό δεδομένο είναι τα τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα, για τα οποία η κυβέρνηση όχι απλώς επαίρεται αλλά έχει δεσμευθεί αφ' ενός μεν ότι θα συνεχίσει να τα παράγει ως το 2022 αφ' ετέρου δε ότι από το 2023 ως το 2060 θα συνεχίσει να παράγει πλεονάσματα, έστω και μειωμένα. Το κακό είναι ότι αυτά τα πλεονάσματα είναι "ματωμένα" (όπως τα χαρακτηρίζει το ΚΚΕ), εφ' όσον έχουν προκύψει από την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, την υπερβολική φορολόγηση, την καταλήστευση των συνταξιούχων, την αναστολή των πληρωμών των προμηθευτών τού δημοσίου κλπ. Με άλλα λόγια, αυτά τα πλεονάσματα μειώνουν τουλάχιστον ισόποσα την κατανάλωση και επιδρούν αρνητικά στην εξέλιξη του ΑΕΠ. Πρέπει να είσαι τελείως άσχετος περί τα οικονομικά για να προσδοκάς ανάπτυξη με πρωτογενή πλεονάσματα 3% και 3,5% του ΑΕΠ.

Τέλος, ως θετικό στοιχείο μπορεί να εκληφθεί η αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, από 22.251,26 δολλάρια το 2013 σε 23.027,41 το 2017, δηλαδή πάνω από 2%. Βεβαίως, ακούγεται περίεργο να μιλάμε για αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε περίοδο ύφεσης αλλά όλοι οι αριθμοί έχουν την ερμηνεία τους. Πώς μπορεί, λοιπόν, το ΑΕΠ να μην αυξάνεται ή και να μειώνεται αλλά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να αυξάνεται; Πολύ απλά: με την μείωση του πληθυσμού. Όταν δεν μπορείς να αυξήσεις τον αριθμητή τού κλάσματος, μείωσε τον παρονομαστή του. Εμείς, από την μια στείλαμε πάνω από μισό εκατομμύριο νέους ανθρώπους να δουλέψουν στο εξωτερικό κι από την άλλη κάνουμε ό,τι μπορούμε για να πεθαίνουν οι ηλικιωμένοι νωρίτερα, οπότε η πίτα τού ΑΕΠ μοιράζεται σε λιγώτερους άρα σε μεγαλύτερα κομμάτια.

Αυτά είναι λίγο-πολύ τα θετικά δεδομένα για την έξοδό μας στις αγορές, στο μέτρο που μπορεί κανείς να τα χαρακτηρίσει ως θετικά. Κάποιοι, ας πούμε, θεώρησαν εξαιρετικά θετικό και το γεγονός ότι ο καναδικός οίκος αξιολόγησης DBRS αναβάθμισε την χώρα μας από CCC σε Β αλλά ξεχνούν ότι και το Β παραμένει κατιμάς (*). Επίσης, ως θετικό εκτιμήθηκε το γεγονός ότι πριν δυο μήνες οι ελληνικές τράπεζες πέρασαν με επιτυχία τo stress-test της ΕΚΤ, παραβλέποντας όμως ότι η Goldman Sachs κατήγγειλε πως τα όρια αντοχής που εφάρμοσε σ' αυτά τα τεστ η ΕΚΤ ήσαν εσκεμμένα πολύ χαμηλά ώστε να τα πιάσουν όλες οι τράπεζες. Εν πάση περιπτώσει, ας δούμε και δυο αρνητικά δεδομένα:

Το πρώτο αρνητικό είναι ότι πλέον ως έλληνες δεν μπορούμε να στηρίξουμε οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκαμψης. Την ώρα που οι κάτοικοι της ευρωζώνης αποταμιεύουν κατά μέσο όρο το 12,2% του ακαθάριστου εισοδήματός τους, οι έλληνες μειώνουν τις αποταμιεύσεις τους κατά 9,7%. Με απλά λόγια: ενώ ένας ευρωπαίος αποταμιεύει 122 ευρώ από κάθε χιλιάρικο που βγάζει, ένας έλληνας με το ίδιο εισόδημα σηκώνει από την τράπεζα 97 ευρώ για να τα βγάλει πέρα. Φυσικά, με την συνεχιζόμενη καθίζηση των μισθών, την επέκταση της κακοπληρωμένης "ευέλικτης" εργασίας και την προϊούσα εξαΰλωση των συντάξεων, ουδείς αναμένει ότι το εν λόγω φαινόμενο πρόκειται να αναστραφεί.

Ένα δεύτερο αρνητικό είναι ότι τα επιτόκια με τα οποία αναμένεται να μας δανείσουν οι αγορές, δεν έχουν καμμιά σχέση με το 1% και το 0,75% με τα οποία δανειζόμασταν από τον Μηχανισμό Στήριξης. Λέγαμε τις προάλλες ότι θα είναι σχεδόν αδύνατον να βρούμε χρήμα φτηνότερο από 4%. Αυτό σημαίνει ότι η ετήσια επιβάρυνσή μας από τους τόκους θα είναι τουλάχιστον κατά 10 δισ. μεγαλύτερη, σε σχέση με όσα επιβαρυνόμαστε για τα δάνεια του ΕΜΣ.

Εξέλιξη του κατα κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα (2008-2017)

Φυσικά, όλα τα παραπάνω είναι καθαρά θεωρητικά και ισχύουν με πλαίσιο την τρέχουσα παγκόσμια κατάσταση. Αν τα πράγματα χειροτερέψουν για τον πλανήτη (π.χ. με μια παρατεταμένη αύξηση της τιμής του πετρελαίου), σίγουρα θα χειροτερέψουν και για μας. Όσο για το τι μπορεί να συμβεί αν ξεσπάσει μια νέα καπιταλιστική κρίση, καλύτερα να μη το συζητήσουμε τώρα. Η ουσία είναι ότι η "καθαρή έξοδος" περί της οποίας πολύς λόγος γίνεται, δεν φαίνεται και πολύ καθαρή.

-----------------------------------------
(*) Ας παραβλέψουμε εδώ ότι στον καναδικό οίκο προστρέχουν συνήθως εκείνοι που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους τρεις μεγάλους του χώρου (Moody's, Standard & Poors, Fitch).

7 Ιουλίου 2018

Σαββατιάτικα (209) - τα αγγλομαθή

*** The kid has played them totally. *** Μικροδράκουλας: "Nationality είναι η εθνότητα, citizenship είναι η ιθαγένεια... γουρούνι στο σακί σας έφεραν να υπογράψετε." *** Εθνότητα, εθνικότητα ή εθνικοενότητα; *** Αν υποψιαστώ ότι ο Αλέξης μιλάει καλύτερα αγγλικά από τον Κούλη, θα πεθάνω. *** Σιγά βρε πονηρίδηδες όλοι σας, που βρήκατε ευκαιρία για σπέκουλα! *** Δεν ξέρει αγγλικά ένας βραβευμένος πολυπτυχιούχος του Χάρβαρντ και ξέρει ο συριζοάπλυτος; *** Στις καταλήψεις τα έμαθε; *** Με τα ελληνικά είναι που έχει πρόβλημα ο Κούλης. *** Δεν θυμόταν ότι εμείς το nationality το λέμε ιθαγένεια και το citizenship υπηκοότητα. *** Γεωργία Βασιλειάδου: "Πώς το λέτε εσείς εδώ γιατί ξεχνάω πώς το λέμε εμείς εκεί;" *** He left me asshole. *** Εμ έχουμε μια δύσκολη γλώσσα που δεν την μιλάμε ούτε εμείς καλά, εμ δεν μας αρέσει η Αννούλα που λέει να το γυρίσουμε στα αγγλικά. *** Πώς να πάει μπροστά αυτός ο τόπος; *** Αν διπλώσεις μια υδρόγειο, το Χάρβαρντ θα πέσει σε μια οφσόρ τής Μαρέβας. *** Τώρα που είπα Μαρέβα, αυτό το κορίτσι δεν το καταλαβαίνω. *** Με το που παράτησε τον Κούλη, άνοιγε την μια οφσόρ μετά την άλλη και χέστηκε στα λεφτά, έτσι; *** Γιατί ξαναγύρισε; *** Δεν μπορούσε να ζήσει δαχτυλοδεικτούμενη στην κενωνία; *** Fart us now a stonewall of bullocks. *** Ναι, ρε Θανάση, cocktail σημαίνει "ουρά του κόκκορα" αλλά τον κόκκορα δεν τον λέμε cock. *** Ρώτα τον Κούλη να σου εξηγήσει το γιατί. *** Ε, έχουν και τα αγγλικά τις δυσκολίες τους. *** Μαραντζίδης: "Όσο περισσότερο η Ν.Δ. πλησιάζει στις θέσεις τού Άδωνι, τόσο περισσότερο θα μοιάζει με τις νεοσυντηρητικές πολιτικές τερατογενέσεις του 21ου αιώνα." *** Ωχ, τα ούλα μου! *** Άρχισαν και εξ οικείων τα βέλη, Κούλη μου; *** We fucked her. *** Μικροδράκουλας: "Απλώς συμμετείχα σε μια κοινωνική εκδήλωση με τον Φρουζή." *** Επί τέλους, πες το αγόρι μου, να ξεσκεπαστούν οι συκοφάντες και να λάμψει η αλήθεια! *** Άντε, να μάθει ο κόσμος ότι δεν είχες
Αγόρι μου, ξέρεις αν πουλάνε μπανάνες στο Μανχάτταν;
σχέση με Νοβάρτες και Φρουζήδες. *** Εσύ απλώς πήγες σε μια εκδήλωση, που έτυχε να έχει οργανώσει ο Φρουζής για να στηρίξει την υποψηφιότητά σου ως προέδρου της ΝουΔου. *** Ούτε που τον ήξερες τον άνθρωπο, έτσι; *** Εκείνος τσακίστηκε να σε βοηθήσει από μόνος του, επειδή του είπε μια τσιγγάνα στα χαρτιά "πρέπει να στηρίξεις Κούλη", αυτό είναι γνωστό. *** It is not running nothing. *** Πρέπει να παραδεχτείτε, πάντως, ότι ο Κούλης είναι κοσμαγάπητος. *** Άγνωστος ο Χριστοφοράκος, νά τα δώρα... άγνωστος ο Μαρινάκης, νά οι κουμπαριές με την Ντόρα... άγνωστος ο Φρουζής, νά οι εκδηλώσεις στήριξης... *** Μπράβο στο παιδί! *** Εγώ το μόνο που κερδίζω από αγνώστους είναι φάσκελα όποτε κάνω μαλακία στην οδήγηση. *** Πώς σας φάνηκε η Φώφη με το νέο λουκ; *** Κουκλάρα, έτσι; *** Μακρύ, ίσιο, ξανθό μαλλί με χωρίστρα στην μέση, ριχτό ρούχο να κρύβεται κανένα κιλό, βροντώδης φωνή με όγκο... *** Εξαιρετική! *** Φτυστή η Μαρίζα Κωχ, στο "Παναγιά μου, Παναγιά μου, παρηγόρα την καρδιά μου". *** Βέβαια, τα τραγούδια τής Μαρίζας ακούγονται ενώ οι παπαριές τής Φώφης όχι αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. *** The woman is for the festivals. *** Λεβέντης: "Το πρόβλημα της Ελλάδος θα λυθεί όταν αρχίσουν οι επενδύσεις." *** Ο κυρ-Βασίλης περιμένει να δει τις επενδύσεις και η γριά-Γαρούφω στο Άνω Πορδότσιτσι περιμένει να δει τον βασιλιά καβάλα στο άσπρο του άλογο. *** Μόνο που η γρια-Γαρούφω έκλεισε τα 116 το Πάσχα. *** Αυτό είναι που λένε ότι οι γέροι είναι σοφοί; *** Εγώ όσους γέρους γνώρισα, χαμένο το είχαν. *** Εκτός από τον Ζολώτα, φυσικά. *** Κι εμένα, βέβαια, όταν φτάσω στα χρόνια του. *** Do we glue coffee pots? *** Εσείς πήγατε σε καμμιά εκδήλωση για την Μακεδονία ή είσαστε τίποτε απάτριδες; *** Εγώ πάω όποτε μπορώ αλλά ούτε φωνάζω ούτε τραγουδάω εμβατήρια. *** Διαμαρτύρομαι σιωπηλά. *** Όπως κάνουν στην Χαλκιδική, για να μη χάσουν τους πουγουδουμίτες τουρίστες. *** Τζίτζιος, δήμαρχος Σιθωνίας: "Από την πλευρά των κατοίκων, υπάρχει μία βουβή διαμαρτυρία, επικρατεί δηλαδή μία θλίψη για την συμφωνία." *** Σοφή επιλογή, δήμαρχε και σας συγχαίρω. *** Πήρατε παράδειγμα από τον μεγαλειότατο, τότε που όρκισε σιωπηλός και θλιμμένος την κυβέρνηση της χούντας. *** Παιδάκι ήμουνα τότε αλλά η θλίψη του με σημάδεψε για μια ζωή. *** Something runs to the gypsies. *** Κασιδιάρης: "Σκίσαμε συμβολικά την κατάπτυστη και προδοτική συμφωνία Τσίπρα-Ζάεφ." *** Λιάκο, ελπίζω να πέταξες τα σκισμένα χαρτιά στην ανακύκλωση. *** Ναι,
Δεν πάμε καλά... Καθόλου καλά!
αυτά ανακυκλώνονται. *** Εσύ όχι. *** Φύγε καρφί για χαβούζα. *** Ποιος Παύλος Μελάς απελευθέρωσε την Μακεδονία, ρε Θανάση; *** Αυτός που πέθανε το 1904; *** Πεθαμένος καβάλαγε το άλογο; *** Ρε, μπας και τον μπερδεύεις με τον Ελ Σιντ; *** Μικροδράκουλας: "Καταθέτω τροπολογία για να μην ισχύσει η περικοπή των συντάξεων." *** Στον Μοσκοβισί το είπες; *** Παιδί μου, πότε πήγες σε γιατρό τελευταία φορά; *** Κάνε μου την χάρη και μη ξανανεβείς στο βήμα της βουλής. *** Ομιλία και ζημιά είσαι, 'θεμα το γονιό σου! *** Take off the shutup. *** Δραγασάκης: "Εμείς υπογράψαμε ένα μνημόνιο και το τελειώσαμε, εσείς δύο και τα αφήσατε να τρέχουν." *** Γιάννη, ξέρεις τι μου θύμισες; *** Εκείνον που ζάλιζε με το πηρούνι του μια ελιά και στο τέλος την κάρφωσε ο διπλανός του. *** Εντάξει, εμείς δεν έχουμε ελιές για να μας ζαλίσεις αλλά... *** Διάολε, δεν φτάνει που μας πηδάτε, θες να σας χειροκροτούμε κιόλας; *** Τζήμερος: "Με κυβέρνηση Δημιουργίας, το ΚΚΕ δεν θα υπήρχε στον πολιτικό χάρτη." *** Θάνο, η Δημιουργία δεν υπάρχει στον πολιτικό χάρτη κι ας μην είναι το ΚΚΕ στην κυβέρνηση. *** Θα πάρουν καμμιά μέρα οι κουκουέδες την εξουσία και δεν θα σε βρίσκουν για να σε σβήσουν. *** You take him and incline. *** Αληθεύει ότι στην Αυστρία ψηφίστηκε το 12ωρο, παναπεί 60 ώρες δουλειά την εβδομάδα αντί για 40; *** Αν ναι, μπράβο στους αυστριακούς! *** Και στα δικά μας, παιδιά! *** Κούλη, έχε το κατά νου μόλις βγεις (λέμε τώρα). *** Άντε, μπας και μάθουμε επιτέλους τι σημαίνει δουλειά. *** Να τελειώνει αυτό το απαράδεκτο φαινόμενο να σχολάει ο εργαζόμενος πριν τελειώσει η δουλειά. *** Ελπίζω σύντομα να καταργηθεί τελείως το νόμιμο ωράριο. *** Έχετε δει βιομήχανο να έχει ωράριο; *** Γι' αυτό προκόβει. *** It will happen the come to see. *** Ρε Θανάση, στον θεό σου, τώρα θα μου πεις για την Τζίνα, που έχω την στενοχώρια μου με την Βραζιλία; *** Αποκλείστηκες κι εσύ; *** Εμ, στα έλεγα εγώ, αυτοί οι κρυφοί δεσμοί έχουν πρόβλημα. *** Είχα κι εγώ κάποτε κρυφό δεσμό και ξέρω. *** Για να καταλάβεις, εγώ κυνηγούσα την Σίντυ Κρώφορντ κι εκείνη μου κρυβόταν. *** Και τώρα, στο Γαλλία-Βέλγιο με ποιον θα είμαστε; *** Άντε, να περάσουν και οι εγγλέζοι, να πάψουμε να παρακολουθούμε μουντιάλ. *** Εκεί θα μας καταντήσουν οι αλήτες. *** Σκέψου λέει να πρέπει να δεις τελικό Αγγλία-Γαλλία, όταν ο πρώτος τελικός που έχεις δει στην ζωή σου ήταν Βραζιλία-Ιταλία το 1970. *** Παρατάς το ποδόσφαιρο και το γυρίζεις σε σνούκερ και σκουώς. *** We shall have not faces to go out in the society. *** Τέλλογλου:
Κι εδώ με βρήκες, βρε γκαντέμη; Π' ανάθεμά σε!
"Οι συντάξεις πρέπει να κοπούν για να αυξηθούν τα εισοδήματα των νεώτερων." *** Τάσο μου, χαίρομαι που υπάρχουν ακόμη σωστοί δημοσιογράφοι που έχουν το θάρρος της γνώμης τους. *** Πάντα τέτοια, φίλε μου: όταν σου έρχεται μια παπαριά στο κεφάλι, να την λες χωρίς να φοβάσαι τις ροχάλες. *** Ούτε ένας, ρε γαμώτο; *** Σε ολόκληρο πουστροκάναλο ούτε ένας σωστός δημοσιογράφος; *** Όχι, ρε Τζένη, παγωτό φραμπουάζ δεν υπάρχει. *** Αν έχει φραμπουάζ, δεν το λες παγωτό. *** Παγωτό που δεν έχει σοκολάτα ως βασικό υλικό, δεν το λες παγωτό. *** Το λες παγωμένη μαλακία και φωνάζεις τον Μαχαιρίτσα να το κάνει τραγούδι. *** I go out of my clothes with the bullshits. *** Αληθεύει ότι στο ευρωκοινοβούλιο πήγε ο Κεφαλογιάννης να την χώσει στον Μοσκοβισί και τον έκαναν ρόμπα όλοι; *** Κεφαλογιάννης: "Υιοθετήσατε το κυβερνητικό αφήγημα για προσωπικό σας όφελος." *** Μοσκοβισί: "Η Επιτροπή στάθηκε στο πλευρό όλων των κυβερνήσεων... κάποιοι έλληνες πολιτικοί πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί." *** Γκουαλτιέρι: "Είναι σουρρεαλιστικό ο εκπρόσωπος του κόμματος που έφερε την Ελλάδα στην χρεωκοπία, αντί να απολογείται, να επιτίθεται στην ευρωπαϊκή επιτροπή." *** Στο έχω πει, βρε Μανώλη, μη βουτάς στα βαθειά. *** Έξω-έξω και με μπρατσάκια. *** Δεν κάνεις για πολιτικός,αγόρι μου. *** Θα μου πεις, κάνει για πολιτικός το Παπαδημούλι; *** E, πάρε κι αυτουνού δυο μπρατσάκια δώρο, να σε θυμάται. *** Πολιτικοί... *** Marrows drums! *** Πιστεύετε κι εσείς ότι έκανε γκάφα η αστυνομία επειδή η χασισοφυτεία που ανακάλυψε στην Καρδίτσα ήταν νόμιμη φυτεία κλωστικής κάνναβης; *** Και γιατί παρακαλώ; *** Κάνναβη δεν είναι κι αυτή; *** Δεν έχετε ακούσει ποτέ "έλα να γυρίζει το φανελλάκι"; *** Σε ποιο Κόστα Ναυαρίνο να σε πάω διακοπές, ρε γυναίκα; *** Εκεί που πάνε οι σιχαμένοι και οι αποτυχημένοι; *** Βρε, άστο πάνω μου και θα σε πάω εγώ στα καλύτερα. *** Γιατί, δηλαδή, τι έχουν να ζηλέψουν από το Κόστα Ναυαρίνο τα Κάτω Σέκλανα; *** Το παν είναι η καλή παρέα, αγάπη μου. *** Υπάρχει καλύτερη παρέα από τον κυρ-Μήτσο, που έχει το ουζερί στην πλατεία; *** You don't know your blindness! *** Το ιστολόγιο σας έδωσε σήμερα την ευκαιρία να τεστάρετε τα αγγλικά σας. *** Αν κάπου χαθήκατε, να ξέρετε πως δεν κάνετε για πρωθυπουργοί. *** Επειδή σκέφτηκα να μη σας κουράσω
Ευτυχισμένα χρόνια
 καλοκαιριάτικα, διάλεξα κάτι μάλλον εύκολο για φωτοκουίζ σήμερα. *** Με τέτοια λεζάντα, μόνο οι τελείως άσχετοι με τον κινηματογράφο δεν θα αναγνώριζαν στην πρώτη φωτογραφία τον Άλεν Στιούαρτ Κόνιγκσμπεργκ, γνωστότερο παγκοσμίως ως Γούντυ Άλλεν. *** Στην τελευταία φωτογραφία τού 1992, βλέπετε τον περίφημο Γούντυ με την τότε σύζυγό του Μία Φάρροου και τα παιδιά τους. *** Η Μία κρατάει αγκαλιά την Ντύλαν, η οποία σήμερα κατηγορεί τον Γούντυ για σεξουαλική κακοποίησή της όταν ήταν επτά χρόνων. *** Το 1992 ήταν μια καλή χρονιά όχι μόνο για το ζεύγος Άλλεν αλλά και για ένα ροκ γκρουπ, που στήθηκε το 1980 στην Αθήνα τής πολιτείας Τζώρτζια των ΗΠΑ. *** Ο λόγος για τους R.E.M., οι οποίοι τότε κυκλοφόρησαν το όγδοο, πολυπλατινένιο άλμπουμ τους "Automatic for the People". *** Επειδή είχα σχεδόν ξεχάσει ότι υπάρχει στην δισκοθήκη μου, είπα να το ακούσω σήμερα μαζί σας. *** Όσο κι αν ένα καλό πλύσιμο είναι επιβεβλημένο μετά από τόσα χρόνια αχρησίας, το ξεσκόνισα όσο μπορούσα και το έβαλα στο πικάπ. *** Μπορεί να μη πρόκειται για αριστούργημα αλλά σας διαβεβαιώ ότι είναι πολλές κλάσεις ανώτερο από τις αηδίες που άκουγαν όλη νύχτα κάτι φοιτητές στην απέναντι πολυκατοικία και μου κατέστρεψαν τον ύπνο. *** Απολαύστε τώρα την μουσική και κατόπιν ολόκληρο το σαββατοκύριακό σας. *** Πριν σας αφήσω, θέλω να σας ευχαριστήσω από καρδιάς για τις αντιδράσεις σας στο προηγούμενο κείμενο. *** Ναι, το ξέρω ότι ο Blogger καταγράφει τον αριθμό των επισκέψεων στο ιστολόγιο. *** Από τα νούμερα δεν έχω παράπονο. *** Δυστυχώς, όμως, τα νούμερα δεν μπορούν να καταγράψουν την επίδραση του ιστολογίου στον επισκέπτη. *** Αυτή καταγράφεται μόνο με τα σχόλια. *** Αν βολευόμουν απλώς και μόνο με την υψηλή επισκεψιμότητα, το ξέρετε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να φτιάξω ένα ιστολόγιο με πολλές χιλιάδες επισκέπτες ημερησίως. *** Μόνο που δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως τότε θα ήσασταν κι εσείς εδώ. *** Να είσαστε όλοι καλά! *** Γεια και χαρά! Ή, αν προτιμάτε... *** ... Hi and Joy! ***

5 Ιουλίου 2018

Η περιοδικότητα των κρίσεων (και μια εξήγηση)

Στο προηγούμενο σημείωμα αναφέρθηκα στην περιοδικότητα των κρίσεων, αναφέροντας μάλιστα ότι αυτό το φαινόμενο το είχε εντοπίσει και καταγράψει ο Μαρξ. Επειδή έχουμε μιλήσει αρκετές φορές γι' αυτό το θέμα, δεν θεώρησα αναγκαίο να γίνω αναλυτικώτερος. Όμως, μια συζήτηση στο γραφείο με πείθει ότι πρέπει να επανέλθω.

Μέχρι που εμφανίστηκε ο καπιταλισμός (δηλαδή, μέχρι και τον 18ο αιώνα), ως "οικονομική κρίση" εννοείτο η απρόβλεπτη μείωση της αγροτικής παραγωγής λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών (κυρίως), ασθενειών κλπ. Από κει και μετά, χάρη στην κεντρική ιδέα που έφερε ο καπιταλισμός, η οποία δεν είναι άλλη από την μεγιστοποίηση του κέρδους, η έννοια "κρίση" άλλαξε περιεχόμενο και χαρακτηριστικά: υπερπαραγωγή και υπερσυσσώρευση αδρανών κεφαλαίων, απότομη μείωση παραγόμενου προϊόντος, αύξηση ανεργίας, χρεωκοπία οικονομικών μονάδων κλπ.

Η πρώτη καταγραμμένη καπιταλιστική κρίση εκδηλώθηκε το 1816, αν και δεν επρόκειτο για αμιγώς καπιταλιστική. Από τότε και μέχρι το μεγάλο κραχ του 1929 καταγράφηκαν άλλες δώδεκα κρίσεις, μικρότερες ή μεγαλύτερες, με την ίδια πάντα ρουτίνα, έστω και με μικρές παραλλαγές: έξοδος από την προηγούμενη κρίση - επέκταση της οικονομίας - αύξηση παραγωγής και κερδών - αύξηση επενδύσεων - υπερσυσσώρευση κεφαλαίων - μείωση απόδοσης κεφαλαίων (δεν υπάρχει χώρος για κερδοφόρες επενδύσεις λόγω υπερσυσσώρευσης) - μείωση παραγωγής - πτώση κερδών - καταστροφή πλεονάζοντος κεφαλαίου - συρρίκνωση της οικονομίας... και πάλι από την αρχή.

Βέβαια, είτε σε ανάπτυξη είτε σε συρρίκνωση, η ενδοκαπιταλιστική διαμάχη για την μεγιστοποίηση των κερδών παραμένει αμείωτη και οι πιέσεις τόσο για αύξηση της ζήτησης όσο και για μείωση του κόστους εργασίας μένουν ανυποχώρητες. Όλοι οι κεφαλαιοκράτες γνωρίζουν ότι αύξηση της ζήτησης σε συνδυασμό με μείωση της αμοιβής της εργασίας δεν μπορεί να υπάρξει αλλά όλοι επιμένουν σ' αυτόν τον παραλογισμό, προσδοκώντας ο καθένας ξεχωριστά ότι δεν θα βρίσκεται στην πλευρά των χαμένων όταν αρχίσει η καταστροφή των υπερσυσσωρευμένων κεφαλαίων.

Και κάτι τελευταίο αλλά όχι λιγώτερο σημαντικό ως παρατήρηση: η μείωση του κόστους χρήματος, στην οποία αναφερθήκαμε στο προηγούμενο σημείωμά μας, δεν είναι καταλυτική για την αύξηση των επενδύσεων. Δυστυχώς, παρά το ότι η εμπειρία των τελευταίων χρόνων αποδεικνύει πρακτικά την ορθότητα του παραπάνω ισχυρισμού, υπάρχουν ακόμη πολλοί που υποστηρίζουν το αντίθετο. Για να τελειώνουμε: επενδύσεις γίνονται μόνον όταν υπάρχει προοπτική υψηλού κέρδους σε βάθος χρόνου και κόστος χρήματος σε βάθος χρόνου δεν μπορεί να εγγυηθεί κανείς. Μπορεί όμως να εγγυηθεί χαμηλή φορολόγηση κερδών και χαμηλό κόστος εργασίας.

Διάγραμμα από παλιότερο κείμενο με τίτλο "Ο κύκλος των κρίσεων"

----------------------------------------------------------------------

Απαραίτητη εξήγηση

Από τις αρχές Ιουνίου, η δημοσίευση κειμένων στο ιστολόγιο έπαψε να γίνεται καθημερινά, κάτι που χάλασε μια συνήθεια ετών. Έχω ήδη εξηγήσει ότι εν πολλοίς αυτό οφείλεται στις αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις των ημερών. Αυτό δεν είναι ψέμα (κάθε άλλο!) αλλά δεν είναι και ολόκληρη η αλήθεια. Επιτρέψτε μου να εξηγηθώ.

Υπάρχουν ιστολόγια των οποίων κάθε ανάρτηση συνοδεύεται από δεκάδες ή και εκατοντάδες σχόλια. Εδώ δεν γινόταν ποτέ τέτοιος πανζουρλισμός αλλά πάντοτε υπήρχαν δυο, τρεις, πέντε αναγνώστες που είχαν κάτι θετικό να συνεισφέρουν στα θέματα που θίγουμε. Κάποια στιγμή, εδώ κι έναν περίπου μήνα, διαπίστωσα ότι έπαψε τελείως ο σχολιασμός εκ μέρους των αναγνωστών. Φυσικά, αυτό με προβλημάτισε. Και, μάλιστα, με προβλημάτισε τόσο έντονα ώστε πέρασε από την σκέψη μου ακόμη και η ιδέα να πάψω να γράφω. Ποιος ο λόγος να ξοδεύω χρόνο και κόπο για να ετοιμάζω κείμενα, τα οποία δεν ενδιαφέρουν κανένα;

Ευτυχώς, τα πράγματα δεν ήσαν έτσι. Οι αναγνώστες εξακολουθούσαν να στέλνουν τα σχόλιά τους αλλά για κάποιον άγνωστο λόγο (α) έπαψα να λαμβάνω στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση την σχετική ενημέρωση για έγκρισή τους και (β) καταχωνιάζονταν χωρίς εξαίρεση στον φάκελλο με τα ανεπιθύμητα, χωρίς βεβαίως να το προσέξω (ποιος ελέγχει ποτέ αυτόν τον φάκελλο;). Ώσπου χτες ήρθε ένας τακτικός αναγνώστης να μου ανοίξει τα μάτια με ένα λακωνικώτατο email: "Θοδωρή, τρέχει κάτι με τα σχόλια;". Χάρη σ' αυτόν, λοιπόν, σήμερα το πρωί, πριν καν το ρολόι δείξει πέντε, εντόπισα το πρόβλημα, ανέσυρα από τον καταραμένο φάκελλο όσα "ανεπιθύμητα" μηνύματα είχαν επιζήσει από την αυτόματη διαγραφή και τα ενέκρινα δίχως καν να τα διαβάσω. 

Δεν έχει νόημα να ψάχνω αν όλα οφείλονται σε δυσλειτουργία τού Blogger ή σε κάτι άλλο. Ζητώ συγγνώμη και κατανόηση για το πρόβλημα και διπλή συγγνώμη από όσους δεν θα δουν ποτέ τα σχόλιά τους δημοσιευμένα (λόγω αυτόματης διαγραφής). Τέλος, στέλνω ειλικρινέστατες ευχαριστίες στον "Σεχτάρ τον τρομερό", χάρη στο μήνυμα του οποίου όχι απλώς λύθηκε μια μεγάλη παρεξήγηση αλλά θα παραμείνει καιτο ιστολόγιο ζωντανό.

ΥΓ: Εννοείται ότι τα μόνα σχόλια που δεν δημοσίευσα και δεν πρόκειται ποτέ να δημοσιεύσω είναι εκείνα του γνωστού ηλίθιου, ο οποίος επιμένει να στέλνει τις ανοησίες του. Αν δεν υπήρχε αυτός, δεν θα χρειαζόταν έγκριση των σχολίων πριν την δημοσίευσή τους και δεν θα είχε δημιουργηθεί το παραμικρό πρόβλημα. Και θέλει να κάνει και τον εκδότη, π' ανάθεμά τον...

3 Ιουλίου 2018

Απαισιοδοξία ή ρεαλισμός;

Οι αναγνώστες αυτού του ιστολογίου έχουν διαπιστώσει ότι διατυπώνω συχνά την απαισιοδοξία μου για το μέλλον τής οικονομίας, τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο. Προσωπικά, δεν νομίζω ότι πρόκειται περί απαισιοδοξίας αλλά περί ρεαλισμού. Η περιοδικότητα των καπιταλιστικών κρίσεων όχι μόνο έχει διαπιστωθεί και καταγραφεί με ακρίβεια από τον Καρλ Μαρξ εδώ και ενάμισυ αιώνα αλλά και επαληθεύεται στην πράξη συνεχώς από τότε. Το κακό με την σημερινή κατάσταση είναι ότι η τελευταία κρίση, που ξέσπασε το 2008, κράτησε πολύ περισσότερο από όλες τις προηγούμενες και τα απόνερά της δεν έχουν αποσυρθεί ακόμη, οπότε είναι πολύ πιθανό το ενδεχόμενο να μας βρει το πρώτο κύμα τής επόμενης πριν προλάβουμε να στεγνώσουμε από τούτη.

Όλα αυτά τα όχι και τόσο ευχάριστα μου ήρθαν στον νου καθώς κοίταζα το πρακάτω διάγραμμα, το οποίο δημοσιεύθηκε στην Wall Street Journal στις 18 Ιουνίου:


Τί λέει αυτό το διάγραμμα; Λέει ότι οι κάθε λογής χρηματοπιστωτικοί τίτλοι που κυκλοφορούν στον πλανήτη (μετοχές, ομολογίες κλπ) έφτασαν πλέον αντιστοιχούν στο 226% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σημειώνοντας νέο ρεκόρ με ογδόντα τρισ. δολλαρίων μετοχές (λίγο πάνω από ένα παγκόσμιο ΑΕΠ) και εκατό τρισ. ομολογίες πάσης φύσεως.

Προσέξτε τώρα. Στο διάγραμμα σημειώνονται τα δυο προηγούμενα ποσοστά-ρεκόρ: το 207% του 1999 και το 223% του 2007. Μήπως σας λένε κάτι αυτές οι χρονολογίες; Αν όχι, να σας θυμίσω ότι αμέσως μετά από την επίτευξη εκείνων των ρεκόρ, ξέσπασαν δυο σοβαρές καπιταλιστικές κρίσεις: μια μικρότερη στα τέλη του 1999 (τότε που άρχισε να σωριάζεται και το ελληνικό χρηματιστηριακό όνειρο) και μια πολύ μεγαλύτερη στα τέλη του 2007 (η οποία ξέφυγε από κάθε έλεγχο στις 15/9/2008, με την κατάρρευση της Λέμαν Μπράδερς). Τώρα που έχουμε νέο ρεκόρ, επιμένετε ακόμη ότι απλώς είμαι απαισιόδοξος;

Βέβαια, πέρα από τις ομοιότητες, η σημερινή κατάσταση έχει και διαφορές με το παρελθόν. Η πιο σημαντική διαφορά είναι ότι πλέον τα όρια μεταξύ τραπεζών και χρηματιστηρίων είναι δυσδιάκριτα όσο ποτέ, με τις τράπεζες να έχουν διοχετεύσει ποταμούς χρημάτων στα χρηματιστήρια ενώ ακόμη και κεντρικές τράπεζες (όπως η Bank of Japan) έχουν αναδειχθεί σε κανονικούς brokers. Συνεπώς, τα αποτελέσματα μιας μελλοντικής χρηματοπιστωτικής καταιγίδας θα είναι πολύ πιο καταστροφικά απ' όσο στο παρελθόν, μιας και οι "πόρτες ασφαλείας" ανάμεσα σε τράπεζες και χρηματιστήρια έχουν πλέον καταργηθεί.

Μια άλλη παράμετρος που επιδεινώνει το πρόβλημα είναι η επίδραση του πολιτειακού δολλαρίου στις αναδυόμενες οικονομίες. Λογικά, η ραγδαία αύξηση του χρέους σ' αυτές τις χώρες δεν θα έπρεπε να προκαλεί τεράστια ανησυχία λόγω της αυξημένης αναπτυξιακής δυναμικής τους. Όμως, η αστάθεια του δολλαρίου και η πρόσφατη ανατίμησή του δημιουργεί δυσεπίλυτα προβλήματα. Παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία τα κέρδη συνήθως δεν επανεπενδύονται εκεί όπου δημιουργήθηκαν. Με απλά λόγια, η καταχρέωση μιας χώρας προκειμένου να αυξηθούν οι επενδύσεις, δεν εξασφαλίζει ότι η ίδια χώρα θα καρπωθεί τα κέρδη αυτών των επενδύσεων.

Πάμε παρακάτω. Το κόστος του χρήματος (κατ' επέκταση, το κόστος του χρέους) έχει πέσει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια, σε μια προσπάθεια να τονωθεί η ανάπτυξη και να ξεπεραστεί η κρίση του 2008. Όμως, το χαμηλό κόστος χρήματος δημιουργεί αποπληθωριστικές πιέσεις, κάτι το οποίο μπορεί να λειτουργεί θετικά για την επιχειρηματική κερδοσκοπία αλλά διογκώνει τα προβλήματα του δημόσιου χρέους (στο θέμα του αποπληθωρισμού έχουμε αναφερθεί εδώ αρκετές φορές κατά το παρελθόν, π.χ.: Αποπληθωρισμός: η θανατηφόρα ασθένεια).

Βέβαια, υπάρχουν πολλές φωνές που υποστηρίζουν ακριβώς το αντίθετο, ότι δηλαδή μπορεί οι χρεωστικοί και οι πιστωτικοί τίτλοι να έχουν πνίξει τον πλανήτη αλλά μια διεθνής έκρηξη χρέους δεν θεωρείται πιθανή. Το παράδοξο είναι ότι οι υποστηρικτές αυτής της άποψης χρησιμοποιούν τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιήσαμε κι εμείς εδώ! Επί παραδείγματι: το χαμηλό κόστος χρήματος είναι για μας μεν επικίνδυνο λόγω αποπληθωριστικών πιέσεων, για εκείνους δε θετικό λόγω χαμηλών τόκων. Όμως, όταν η κουβέντα φτάνει στο δημόσιο χρέος, ακούγονται απαντήσεις που σε κάνουν να μη ξέρεις αν πρέπει να γελάσεις ή να οργιστείς. Όπως αυτή που διάβασα σε σχετικό άρθρο του ιστοτόπου ΑΜΡCapital: "Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του χρέους στις ανεπτυγμένες χώρες προέρχεται από δημόσιο χρέος και οι κυβερνήσεις μπορούν να φορολογούν και να εκτυπώνουν χρήματα. Η Ιαπωνία κινδυνεύει περισσότερο εδώ λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους της αλλά δανείζεται από τον εαυτό της. Ακόμα και αν τα ιαπωνικά επιτόκια αυξηθούν δραματικά, η Bank of Japan κατέχει το 40% των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, επομένως οι υψηλότερες πληρωμές τόκων απλώς θα επιστρέψουν στην κυβέρνηση".

Η εκτίναξη του χρέους των ΗΠΑ ως προς το ΑΕΠ μετά την εγκατάλειψη του Κανόνα του Χρυσού

Αφήνω στον αναγνώστη την απάντηση στο ερώτημα του τίτλου και θα κλείσω τούτο το κείμενο με μια νότα ευθυμίας, θέλοντας να δείιξω πόση εμπιστοσύνη πρέπει να έχουμε στους "ειδικούς". Προ μηνών, η μεγάλη ελβετική επενδυτική τράπεζα UBS επιστράτευσε 18 αναλυτές και τους ανέθεσε να βρουν τον νικητή τού μουντιάλ που γίνεται τώρα στην Ρωσσία. Αυτοί οι 18 επιστήμονες, οι οποίοι έχουν μέρισμα ευθύνης για την διαχείριση των οικονομικών απλών πολιτών αλλά και ολόκληρων κρατών, στρώθηκαν στην δουλειά, ανέλυσαν όλα τα δεδομένα που είχαν στην διάθεσή του και μετά από 10.000 προσομοιώσεις (ναι, δέκα χιλιάδες προσομοιώσεις!) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το μεγάλο φαβορί για την κατάκτηση του τροπαίου (με πιθανότητες 24%) είναι η... Γερμανία!

Να τους ρωτήσουμε αν θα ξεσπάσει σύντομα νέα κρίση;

30 Ιουνίου 2018

Σαββατιάτικα (208) - τα εμπρηστικά

*** Καίγομαι, καίγομαι... ρίξε κι άλλο λάδι στην φωτιά. *** "Τον Σκάι θα τον κάψουμε... σήμερα, αύριο, σε δέκα χρόνια... δεν ξέρω αλλά θα τον κάψουμε." *** Πείτε μου, πώς σας φάνηκε αυτή η ανάρτηση, που έκανε κάποιος στο ΦουΜπου; *** Εγώ βγήκα από τα ρούχα μου! *** Πυρ και μανία έγινα! *** Μα, σοβαρά, υπάρχει λογικός άνθρωπος που να θέλει να κάψει τον Σκάι; *** Το μαγαζί όπου δουλεύουν ο Άρης, ο Μπάμπης, η ανηψιά και ο Alexis; *** Το εξοχικό τού Κωλόχαρτου; *** Πολύ καλά έκανε ο εισαγγελέας και μπουζούριασε τον εμπνευστή αυτής της ανοησίας. *** Τόσες παρανομίες μαζεμένες σε ένα ποστ, πρώτη φορά. *** Απόπειρα εμπρησμού, διέγερση παθών και πρόσκληση σε τέλεση παράνομων ενεργειών. *** Άλλος Παστίτσιος μας βρήκε. *** Ρίξε στο κορμί μου σπίρτο, να πυρποληθώ. *** Ξεχάσατε κι άλλα, κύριε εισαγγελέα. *** "Κάψουμε", λέει, άρα σύσταση και συμμετοχή σε συμμορία... προπαρασκευή τρομοκρατικών ενεργειών... πρόθεση τέλεσης εγκλήματος... *** Γεια σου κύριε εισαγγελέα, με την Τζένη την ωραία! *** Ευτυχώς, η δικαιοσύνη λειτουργεί. *** Πάντως, εγώ δηλώνω ότι δεν προτίθεμαι να κάψω τον Σκάι. *** Ας το ξεκαθαρίσω, σε περίπτωση που η δικαιοσύνη δυσλειτουργήσει. *** Εγώ δυο κονσερβοκούτια έχω, που τα σκουριάζω επιμελώς επί 35 χρόνια. *** Εκεί στην γωνία θα την στήσω ένα πρωί.... *** Όχι, μη με ρωτήσετε αν έχω βάλει συγκεκριμένα λαρύγγια στο μάτι. *** Για μαλάκα ψάχνετε; *** Σέρνονται και εισαγγελείς, μη
Χαμογέλα, επί τέλους! Αποκαταστάθηκες!
ξεχνιόμαστε. *** Κάψανε το 'ρηνοδίκη, που 'ταν άρχοντας στη δίκη. *** A propos, αληθεύει ότι τον εν λόγω εισαγγελέα τον λένε Ζαγοραίο ή είναι τρολλιά; *** Άλατις, εντελαμαγκιέν ο κυρ-'σαγγελέας! *** Εδώ που τα λέμε, το κάψιμο σκουπιδιών μολύνει την ατμόσφαιρα, άρα... *** Κι άλλο αδίκημα, κυρ-'σαγγελέα! *** Σκάι: "Προσαγωγή ηγετικού στελέχους της αναρχικής ομάδας Ρουβίκωνας." *** Καλά, το να πεις την σύλληψη "προσαγωγή" πάει στον διάολο. *** Αλλά "ηγετικό στέλεχος αναρχικής ομάδας", βρε γίδια; *** Ποιός μπροστότραγος το σκέφτηκε; *** Στο μεταξύ, ακόμα δεν έχω καταλήξει ως προς το τι ακριβώς είναι αυτή η ανάρτηση για το κάψιμο του Σκάι. *** Απειλή ή υπόσχεση; *** Να το εκλάβω ως υπόσχεση υλοποίησης απειλής ή θα στραβώσει ο Ζαγοραίος; *** Βάλτε φωτιά για να καώ, βάλτε φωτιά να λιώσω, κάψτε με, κάψτε με, να λείψω, να γλιτώσω. *** Η άλλη απόφαση της γκαβής με την ζυγαριά, πώς σας φάνηκε; *** Την αθώωση του Περικλή και της Ηριάννας εννοώ. *** Επιμένετε κι εσείς ότι η δικαιοσύνη λειτούργησε τελικά; *** Αφού μείνανε τα παδιά έναν χρόνο στην μπουζού, τότε πήρε μπρος; *** Τι διάολο, με καρβουνάκι δουλεύει; *** Τρίκυκλο Τσούνταπ τον χειμώνα ευκολώτερα παίρνει. *** Σκατά λειτούργησε η γκαβέγκλω. *** Αν λειτουργούσε, θα μπουζούριαζε για κατάχρηση εξουσίας εκείνους που στείλανε δυο αθώους φυλακή. *** Θέλει και σεβασμό, η αλειτούργητη. *** Πάντως, εγώ δηλώνω ότι σέβομαι τις αποφάσεις της. *** Ας το ξεκαθαρίσω, καθ' ότι είπαμε πως σέρνονται και εισαγγελείς. *** Φτιάχτονε, Σταύρο, φτιάχτονε, βάλ' του φωτιά και κάφτονε. *** Επειδή θέλω να δω κάτι, μήπως την είδηση της αθώωσης των δυο "τρομοκρατών" την είδατε στον Σκάι; *** Συνοδευόμενη με βίντεο από περυσινά επεισόδια με τίτλο "επεισόδια και συγκρούσεις για την αποφυλάκιση της Ηριάννας"; *** Χωρίς ένδειξη "πλάνα αρχείου"; *** Ωραία. *** Πείτε μου τώρα, γιατί να μη το κάψουμε το πουστροκάναλο; *** Επειδή η εν λόγω πράξη είναι παράνομη και μπορεί να μας την πέσει κανένας εισαγγελέας Ναζωραίος; *** Παράνομο είναι και το διπλοπαρκάρισμα αλλά δεν βλέπω να σας πτοεί αυτό. *** Πάντως, εγώ είμαι κατά των πυρπολισμών καναλιών. *** Ας το ξεκαθαρίσω διότι σέρνονται και εισαγγελείς. *** Κάψε, κάψε... τί θα κάψεις από μια καρδιά καμμένη; *** Αυτό που Ηριάννα και Περικλής έκαναν παρέα με τρομοκράτες, θα έπρεπε να μας ανησυχεί, δεν νομίζετε; *** Κυρία μου, έχεις σχέση με τρομοκράτη; *** Φυλακή! *** Κάνεις αλισβερίσι με πρεζέμπορα εφοπλιστή; *** Φυλακή! *** Συμμετείχες σε κυβέρνηση μαζί με Τσοχαντζό; *** Φυλακή! *** Θαυμάζεις Κουφοντίνα; *** Φυλακή! *** Θαυμάζεις
Εδώ θα γίνει ο τάφος σας!
Κωλόχαρτο; *** Δαφνί! *** Είπα Κουφοντίνας; *** Όχι, κυρ-'σαγγελέα, ούτε του Κουφοντίνα το βιβλίο έχω στην βιβλιοθήκη μου ούτε του γιου του. *** Καλέ, ποιοι είναι αυτοί οι Μπακούνιν και Κροπότκιν που μου λέτε; *** Λένιν... Λένιν... θα έπρεπε να μου θυμίζει κάτι αυτό το όνομα, κυρ-Πανωραίε μου; *** Να φυλαγόμαστε λίγο, παιδιά, γιατί σέρνονται και εισαγγελείς. *** Κάψε τη ζωή μου, κάψε το κορμί μου, κάψε ό,τι μου κρατάς. *** Πρώτο Ψέμα: "Ο πλανόδιος πωλητής αγοράζει τον λουκουμά 50 λεπτά και τον πουλάει 2,5 ευρώ." *** Αυτό δεν είναι τίποτε, Θέμο μου. *** Εγώ ξέρω έναν λουκουμά, που αγοράζει φούμαρα τζάμπα, τα πουλάει 4,25 ευρώ και δηλώνει μπατίρης. *** Τζήμερος: "Δάσκαλος του ΠΑΜΕ ανεβάζει θεατρικό με τα παιδάκια, όπου ο επιχειρηματίας ταυτίζεται με απατεώνα." *** Πες τα, ρε Θάνο! *** Δάσκαλοι είναι αυτοί, ρε πούστη μου, να μαθαίνουν στα παιδάκια Μπρεχτ; *** Μπρεχτ σε τέτοια ηλικία; *** Χάθηκε ένας Μυριβήλης, που ήταν και εθνικόφρων; *** Θάνο μου, λυπάμαι που στο λέω αλλά παίζει να είσαι πιο μαλάκας κι από τον Βουλαρίνο. *** Βρέχει φωτιά στην στράτα μου, φωτιά που μ' έχει κάψει. *** Κάποτε ήταν ο Χατζιδάκις, έπειτα ο Στέφανος, τώρα ο Βουλαρίνος. *** Το κατάντημα της ΝουΔου αποτυπώνεται στο κατάντημα των Μάνων της. *** Καμμένος: "Όποιος φοράει κουκούλα, συμμετέχει σε προπαρασκευαστικές πράξεις κατά του πολιτεύματος." *** Μην είσαι τόσο απόλυτος, βρε Πάνο! *** Οι ράπερ, ας πούμε, φοράνε κουκούλα για έχα. *** Τα μωρά για να μη κρυώσουν. *** Εγώ για να μη βραχώ. *** Οι ληστές τραπεζών για τους δικούς τους λόγους. *** Μάνοι, Πάνοι... Μανόπανοι παντού. *** Βάζεις φωτιά στο σπίτι μας και θα το κάνεις στάχτη. *** Ποιά είναι πάλι αυτή η Ραταϊκόφσκι που έρριξε το Ίνστα επειδή έδειξε τον κώλο της με μαγιώ; *** Ηθοποιός, ε; *** Και έχει παίξει στο... ; *** Δηλαδή, ξέρετε τον κώλο της αλλά όχι ταινία της; *** Καρριέρα ηθοποιού κάνει η κοπέλλα ή καρριέρα τσούλας; *** Αυγενάκης: "Δεν πρέπει,
Παρκούρ; Ή... παρκάρ;
να επιτρέψουμε το διχασμό των Ελλήνων." *** Μπράβο, Λευτέρη! *** Έλα, πες, τον Μίχαλο τον διαγράψατε επειδή ήταν διχαστικός, ε; *** Μικροδράκουλας: "Δεν θέλουμε τα στελέχη μας να πίνουν καφέ με τον Παππά." *** Ώπα, Λευτέρη, τί είναι τούτο; *** Επειδή έπινε καφέ με τον υπουργό τον διαγράψατε τον άνθρωπο; *** Α, είσαστε σοβαρό κόμμα και δεν τα σηκώνετε αυτά. *** Πάσο. *** Έλα πάλι να με κάψεις, το κορμάκι μου ν' ανάψεις πυροτέχνημα στον Έρωτα θεό. *** Απόψε η Αγκέλα είναι τάβλα... πω-πω καύλα... *** Μα να μη μπορώ να βρω έστω έναν που να στενοχωρήθηκε από το ρεζιλίκι της Γερμανίας στο Μουντιάλ! *** Τι μίσος είναι αυτό που έχετε για τους ισχυρούς, ρε σεις; *** Μη δείτε κανέναν και σκοντάψει, αμέσως να τον κλωτσήσετε κι από πάνω! *** Πάμε πάλι όλοι μαζί: Απόψε η Αγκέλα είναι τάβλα... *** Για επόμενο πούλο τι προτιμάτε, Αγγλία ή Γαλλία; *** Θα μου πείτε, δεν είναι ανάγκη να διαλέξουμε μια από τις δυο. *** Πολύ σωστό κι αυτό! *** Πάντως, εκείνο που μ' αρέσει είναι που δεν θέλουμε να μπερδεύουμε το ποδόσφαιρο με την πολιτική. *** No politica, που λέει κι ο πρεζέμπορας. *** Την Γερμανία την σιχαινόμαστε επειδή δεν μας αρέσουν οι φανέλλες της, έτσι δεν είναι; *** Στο ρωμέικο τραγούδι κάηκε το πελεκούδι. *** Τώρα που είπα για ποδόσφαιρο, θυμάστε πώς πάει ένα συνθηματάκι των μπαοκτσήδων που κατεβαίνουν στην Αθήνα... κάτσε να δεις... *** Α, ναι: "Βάλτε φωτιά, κάψτε καλά Ομόνοια και Πειραιά, το Σύνταγμα και τη Βουλή, τη μπασταρδούπολη αυτή." *** Κυρ-'σαγγελέα, κυρ-'σαγγελέα, οι Νέρωνες! *** Πού 'ναι μωρέ ένας Σωραίος όταν τον χρειάζεσαι; *** Τί έμαθα, ρε Γιαλαφούζε; *** Έκοψες τιμολόγια στον Παναθηναϊκό για τις διαφημίσεις που υποτίθεται ότι θα τις έπαιζε τζάμπα το κανάλι σου; *** Ωχ, μανούλα μου... *** Να δείτε που τελικά τον Σκάι δεν θα τον κάψει ο Ρουβίκωνας αλλά η "Θύρα 13". *** Κι όχι σε δέκα χρόνια. *** Φωτιά στα σύνορα της γης θ' ανάψουμε εμείς με σπίρτο την καρδιά μας. *** Εμπρηστής
Ευτυχισμένα χρόνια
κι ο Πάριος; *** Δεν ξέρεις από πού να πρωτοφυλαχτείς πια! *** Γουστάρετε κι εσείς καλοκαίρι με κλιμακτήριο; *** Αυτό που σήμερα έχει λιακάδα κι ούτε ένα σύννεφο, με ανησυχεί. *** Μια μέρα χωρίς μουντιάλ την αντέξαμε αλλά μια μέρα χωρίς βροχή... *** Πάνω που συνήθισε το μάτι μου σε σανδάλι, σορτσάκι, ξώκοιλο και ομπρέλα, ρε γαμώτο. *** Και γιατί παρακαλώ να μη μιλήσει ο Αλέξης στο Λόντον Μπίζνες Σκουλ; *** Εδώ έχουν μιλήσει στο Χάρβαρντ ο Ζαβογιώργος και ο Κωλόχαρτος. *** Κι αυτά να τα βλέπετε εσείς, που έχετε σε εχτίμηση τα ξένα πανεπιστήμια. *** Ω, ρε, ΑΣΟΕΕ να λέτε και να κλαίτε λέμε! *** Παρανάλωμα στην ωραία φωτιά ενός κόσμου που αλλάζει, θα γίνω. *** Ας με συγχωρήσει ο κυρ-'σαγγελέας αλλά σήμερα προσπάθησα να καταδείξω πως δεν είναι όλες οι φωτιές κατ' ανάγκην κακές. *** Βέβαια, το κάψιμο του Σκάι θα ήταν κακό και δεν θα είχε και νόημα... *** ...αν δεν βρίσκονταν μέσα οι τρομοκράτες που συχνάζουν σ' αυτό το μαγαζάκι. *** Ας με συγχωρήσουν και οι φίλοι του ιστολογίου για την ασυνέπεια αυτής της εβδομάδας αλλά ετούτος ο Ιούνιος ας πάει και να μη ξαναγυρίσει. *** Ελπίζω ο Ιούλιος να εξελιχθεί ομαλά. *** Δεν ξέρω ποια γνώμη έχετε για τον σενιαρισμένο κύριο της πρώτης φωτογραφίας αλλά το όνομά του έχει χιλιοτραγουδηθεί ενώ άλλες, πιο γνωστές φωτογραφίες του έχουν γίνει εικονίσματα σε πολλά σπίτια. *** Γεννήθηκε ως Αθανάσιος Κλάρας αλλά έγινε θρύλος ως Άρης Βελουχιώτης. *** Τον βλέπετε και στην τελευταία φωτογραφία ανάμεσα στους γονείς του. *** Πρόκειται για μια ιστορική, μοναδική στιγμή, στην Λαμία, στις 22 Οκτωβρίου 1944. *** Προς στιγμήν, σκέφτηκα να σας αποχαιρετήσω σήμερα με αντάρτικα. *** Τελικά, διάλεξα ένα επιβλητικό ροκ άλμπουμ, με ογκώδη ήχο, ο οποίος θα μπορούσε να θυμίσει και εμβατήριο. *** Ευτυχώς, εσείς δεν θα ακούσετε τα χριτς-χρατς τού πολυπαιγμένου βινυλίου αλλά θα απολαύσετε ψηφιακά την κορυφαία -κατ' εμέ- στιγμή των Roxy Music, του αλησμόνητου συγκροτήματος του Brian Ferry, από το οποίο πέρασαν ο Phil Manzanera, ο Brian Eno κλπ. *** Όχι, για μένα το καλύτερο άλμπουμ τους δεν είναι το "Avalon". *** Είναι το "Manifesto", του 1979, ο ήχος του οποίου έχει ήδη πλημμυρίσει τον χώρο, με την κιθάρα τού Manzanera να κελαηδάει. *** Να περάσετε πολύ-πολύ όμορφα και... (συγγνώμη κυρ-'σαγγελέα) ... απόψε βάλτε... *** ...φωτιά στα Σαββατόβραδα, να μη ξαναγυρίσουν! ***