Γερμανικές αποζημιώσεις: μια προσέγγιση (1)

Με αφορμή την στάση της Γερμανίας στο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, έχουμε πει ήδη αρκετά σε μια σειρά σημειωμάτων του προηγουμένου μηνός με γενικό τίτλο "Η.Π.Α. - Κίνα: μια κρίση που μας αφορά". Με την ίδια αφορμή, πολλοί θυμήθηκαν το ζήτημα των αποζημιώσεων που μας χρωστούν οι γερμανοί από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεωρώ ότι αυτό το ζήτημα των αποζημιώσεων είναι εξαιρετικά δαιδαλώδες και αξίζει να το εξετάσουμε. Μόνο που θα προσπαθήσουμε αυτή η εξέταση να μπει σε βάθος και να μη μείνει στην επιφάνεια των τηλεοπτικών παραθύρων ή στην επιδερμίδα των ημιμαθών ελληναράδων.

Απαραίτητη εισαγωγική παρένθεση. Άλλο πράγμα οι πολεμικές αποζημιώσεις που έχουν σχέση με τις καταστροφές τις οποίες προκάλεσε ο στρατός του Γ' Ράιχ στον τόπο (π.χ. Καλάβρυτα, Δίστομο, Καισαριανή κ.λ.π.) και άλλο οι διεκδικήσεις που έχουν σχέση με το κατοχικό δάνειο που πήρε (με τον τσαμπουκά της, βέβαια) η Γερμανία από την Ελλάδα. Λεπτομέρειες θα δούμε στη συνέχεια. Κλείνει η παρένθεση.

Πριν προχωρήσουμε, ας κάνουμε μια προσπάθεια να καταλάβουμε την συμπεριφορά των γερμανών, κατανοώντας την συμπεριφορά την δική μας. Πριν καλά-καλά βγει το 1941, ξεκίνησε η ανταρτική δράση στα ελληνικά βουνά. Φυσικά, οι Γερμανοί αξιωματούχοι ενημέρωναν τακτικά το Βερολίνο για την δράση αυτή. Ήταν η πρώτη φορά που εκδηλωνόταν ανταρτική αντίσταση στην κατεχόμενη από την Βέρμαχτ Ευρώπη και ο Χίτλερ συγχίστηκε τόσο πολύ (πόσο μάλλον που η αντίσταση αυτή ξεκίνησε από έναν λαό που ο ίδιος θαύμαζε) ώστε έδωσε ρητή εντολή στα επίσημα έγγραφα να χρησιμοποιείται η λέξη "συμμορίτης" και όχι η λέξη "αντάρτης".

Την άποψη του Χίτλερ υιοθέτησε ευχαρίστως -πλην της γερμανικής διοικήσεως- τόσο η μειοψηφία των γερμανόφιλων ελλήνων όσο και ο εσμός όσων έτρεμαν την κυριαρχία της αριστεράς στα μεταπολεμικά πολιτικά πράγματα της χώρας. Χρειάστηκε να φτάσουμε στα τέλη του αιώνα, σχεδόν 50 χρόνια μετά την λήξη του πολέμου, για να αρχίσει δειλά-δειλά να αντικαθίσταται ο όρος "συμμοριτοπόλεμος" με τον όρο "εμφύλιος". Και μόνο τα τελευταία χρόνια παραδέχτηκαν όλες οι αξιόλογες πολιτικές δυνάμεις της χώρας ότι η σύγκρουση του 1945-1949 ήταν όντως εμφύλια και δεν θα έπρεπε να αποδίδεται μονομερής ευθύνη για το ξέσπασμα του εμφυλίου στην αριστερά. Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν πολλοί, ακόμη και σήμερα, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι εκείνη η σύγκρουση συνιστούσε ηρωική άμυνα των γνησίων ελλήνων κατά της επιβουλής ντόπιων προδοτών του έθνους.

Είναι σημαντικό ότι, ακόμα και σήμερα, όλες οι πόλεις της χώρας είναι γεμάτες με δρόμους των οποίων οι ονομασίες παραπέμπουν στον εμφύλιο (Γράμμου, Βιτσίου κλπ) ενώ ψάχνει κανείς με το κυάλι για να βρει ονομασίες δρόμων που να παραπέμπουν στην αντίσταση (Γοργοποτάμου, Διστόμου, Ασωπού κλπ). Οι ιζηματώδεις προκαταλήψεις είναι ακόμη ζωντανές. Αξίζει να θυμηθούμε εδώ (με αρκετή δόση χιούμορ) ότι χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1996 ώστε οι δήμαρχοι Αθηναίων και Σπαρτιατών να υπογράψουν ένα πρωτόκολλο κατάπαυσης του...Πελοποννησιακού Πολέμου! Αν χρειάστηκαν 24 αιώνες για να τελειώσει επισήμως εκείνος ο πόλεμος (431-404 π.Χ.), πόσοι αιώνες θα χρειαστούν για να τελειώσει ο εμφύλιος;

Ανάλογα προβλήματα προσδιορισμού ταυτότητος έχουν και οι γερμανοί. Ενώ στην Ελλάδα τερματιζόταν ο εμφύλιος, στην Γερμανία παγιωνόταν η διχοτόμηση της χώρας με την σύσταση δυο διαφορετικών κρατών. Η διαίρεση είναι σαφέστατα εμφυλιοπολεμική, εφ' όσον επί 40 χρόνια καταρτίζονταν εκατέρωθεν σχέδια κατάληψης και εξουδετέρωσης των "απέναντι". Τα 40 χρόνια ενδογερμανικής φαγωμάρας τερματίστηκαν με την πτώση του τείχους στις 9 Νοεμβρίου του 1989.

Από εκείνη την σημαδιακή ημερομηνία, η συντριπτική πλειοψηφία των γερμανών θεωρεί ότι ξόφλησε τα γραμμάτια που χρωστούσε ένεκα του αμαρτωλού ναζιστικού παρελθόντος. Ο λόγος αυτής της θεώρησης είναι απλός: αφού το 1949 χωριστήκαμε για να τιμωρηθούμε, τότε η επανένωση του 1989 σημαίνει κατ' ανάγκην ότι είμαστε καθαροί και δεν χρωστάμε πλέον τίποτε σε κανέναν. Ταυτόχρονα, άρχισε να γίνεται λόγος για αντίστοιχες παλιότερες συμπεριφορές άλλων λαών (π.χ. των Γάλλων επί Ναπολέοντος), ώστε να υποστηριχθεί αποτελεσματικότερα η άποψη ότι οποιαδήποτε αναμόχλευση του ναζιστικού παρελθόντος εξυπηρετεί αποκλειστικά ορισμένες υποπτες σκοπιμότητες και τίποτε περισσότερο.

Την ίδια στιγμή, η πολιτική ηγεσία της ενωμένης Γερμανίας φρόντισε να διατρανώσει την ανάγκη της εκκαθάρισης των "κομμουνιστικών εγκλημάτων" (οι ιστορίες που κυκλοφόρησαν για την δράση της "Στάζι" άγγιξαν τα όρια του μύθου), χειραγωγόντας κατ' αυτόν τον τρόπο την διεθνή κοινότητα ώστε να μη στραφεί σε ιστορίες αφορώσες την εποχή του Γ' Ράιχ. Όλο αυτό το στημένο σκηνικό έκανε να φαίνονται αναχρονιστικά τα αιτήματα των αποζημιώσεων που άρχισαν ξαφνικά να προβάλλονται έντονα τόσο από την Ελλάδα όσο και από άλλες χώρες που είχαν υποφέρει κατά την διάρκεια του Πολέμου.

Γιατί, όμως, έπρεπε να φτάσουμε στην δεκαετία του 1990 ώστε να αρχίσουν να διεκδικούν πολεμικές αποζημιώσεις όλες αυτές οι χώρες; Την απάντηση θα την δούμε στο αυριανό μας σημείωμα.

Για τον Χρόνη Μίσσιο

Πολλοί απ'αυτούς οι οποίοι γνωρίζουν το πάθος μου για διάβασμα και μελέτη, με ρωτούν ποιο από τα βιβλία που έχω διαβάσει, ξεχωρίζω. Πώς να διαλέξω, όμως; Κάθε βιβλίο, κάθε συγγραφέας έχει την δική του ξεχωριστή, μικρή ή μεγάλη, αξία. Σε ένα ψηφιδωτό είναι απαραίτητη και η μικρότερη ψηφίδα. Εν πάση περιπτώσει, θα μπορούσα να πω ότι με έχουν επηρεάσει καταλυτικά με τα γραφτά τους τρεις άνθρωποι. Πρώτα-πρώτα, ο Βίκτωρ Ουγκώ χάραξε με τους Αθλίους του το μυαλό και την ψυχή μου ενώ ήμουν ακόμη μαθητής των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου. Λίγα χρόνια αργότερα, ήρθε ο Κάρολος Μαρξ να ρίξει τους σπόρους του Κομμουνιστικού Μανιφέστου σε καλλιεργημένο πια έδαφος. Και, τέλος, στα 25 μου πλέον, την ώρα που η πραγματικότητα ήταν έτοιμη να σβήσει κάθε ίχνος των νεανικών ονείρων και των ρομαντικών στοχασμών, εμφανίστηκε ο Χρόνης Μίσσιος με το "Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς", για να μου δείξει την παντοτινή αξία των ονείρων, των στοχασμών και των αγώνων.

Θυμήθηκα πάλι τον Μίσσιο βλέποντας προχτές στην τηλεόραση μια συνέντευξη που έδωσε στην ΝΕΤ από το "ερημητήριό" του στο Καπανδρίτι. Έχει καβαντζάρει πλέον τα 80 χρόνια αλλά η λιτή, διάφανη λογική του και η αγωνιστική του σκέψη εξακολουθούν να με μαγνητίζουν. Θυμάμαι ακόμα την τεράστια έκπληξη που δοκίμασα όταν, γοητευμένος από το βιβλίο που προανέφερα, αναζήτησα περισσότερα στοιχεία γι' αυτόν κι ανακάλυψα ότι πήγε σχολείο ίσαμε την δευτέρα δημοτικού! Δεν μπορούσα να καταλάβω πώς γίνεται να συγκινεί η γραφή κάποιου που έμαθε γράμματα στις φυλακές και τις εξορίες, όντας κυνηγημένος από παιδί;

Χρειάστηκε να διαβάσω και τ' άλλα του βιβλία ("Χαμογέλα ρε, τι σου ζητάνε", "Τα κεραμίδια στάζουν", "Το κλειδί είναι κάτω από το γεράνι" κ.λ.π.) και να παρακολουθήσω την πορεία του στον χρόνο για να πάρω απάντηση σε τούτο το ερώτημα. Ο Μίσσιος σημαδεύει κατάστηθα τον αναγνώστη, όχι χάρη σε κάποιο ιδιαίτερο συγγραφικό ταλέντο αλλά επειδή τα κείμενά του έχουν σημαδέψει πρώτα τον ίδιο. Ο Μίσσιος δεν καμώνεται, δεν προσποιείται και δεν φτιάχνει, απλώς εξομολογείται. Δεν νουθετεί και δεν διδάσκει, απλώς ξεδιπλώνεται ο ίδιος στο χαρτί. Δεν μιλάει αόριστα για αγώνες και για εξορίες, απλώς δημοσιεύει το προσωπικό του ημερολόγιο. Δεν προτείνει διεξόδους, απλώς σημειώνει τον δρόμο που ο ίδιος διάλεξε.

Σἠμερα είμαι απολύτως σίγουρος για το τι είναι αυτό που με κάνει να ξεχωρίζω τον Χρόνη Μίσσιο. Είναι το ότι τον ζηλεύω. Όχι, δεν τον ζηλεύω ως συγγραφέα. Τον ζηλεύω γιατί κατάφερε να πορευτεί δίχως να συμβιβαστεί, γιατί κατάφερε να ζήσει όπως πρόσταζε η καρδιά του και γιατί μπορεί να κοιτάζει το παρελθόν του δίχως να ντρέπεται...



"...Την ώρα που έφευγα και με χαιρέταγε, τα μάτια του στάζανε λύπη. Μου λέει, που θα πας τώρα, ρε Φάνη - εγώ μια ζωή το ίδιο ψευδώνυμο στις παρανομίες. Όπως στεκόμασταν όρθιοι, του λεω, σοβαρά μιλάς, γιατρέ, εμένα λυπάσαι; Ξαφνιάστηκε, μα, μου λέει, φεύγεις έτσι μέσα στη νύχτα, σε κηνυγάνε θεοί και δαίμονες, σκοτώνουν, βασανίζουν, δεν έχεις σπίτι, οικογένεια, δεν έχεις όνομα... Τον κοίταξα. Έπρεπε να τον πληγώσω, δεν είχα άλλο δρόμο. Ήμουνα στριμωγμένος, αν αφηνόμουνα στην παραδοχή της λύπης, ήμουνα χαμένος, γιατί τα αντικειμενικά στοιχεία, όπως τα περιέγραφε ο γιατρός, ήτανε σωστά. Όμως είχα ανάγκη να υπερασπιστώ τη ζωή μου, την ουσία της, απέναντι και στον ίδιο τον εαυτό μου. Σοβαρά, του λέω, γιατρέ εμένα λυπάσαι; Τα έχασε ελαφρώς. Ήταν πολύ καλός και γλυκός άνθρωπος, αλλά και παλικάρι, για να δεχτεί να κρύψει έναν παράνομο σε μια στιγμή που ούτε η μάνα σου, που λέει ο λόγος, δε σ΄ έβαζε μέσα. Όπου το ραδιόφωνο ούρλιαζε ημερήσιες διαταγές, "Πας όστις φιλοξενεί άτομον μη δηλωμένον εις τας Αστυνομικάς Αρχάς, θα παραπέμπεται εις το έκτακτον στροτοδικείον..." Κοίτα να δεις, του λέω, εγώ κρατάω τη ζωή μου και τη μοίρα μου στα χέρια μου, οι επιλογές είναι δικές μου, όποτε θέλω, περνάω στη δική σου θέση. Αν τώρα κάνω ένα τηλεφώνημα στην ασφάλεια και τους πω ότι παύω να ασχολούμαι με την πολιτική, χωρίς να αποκηρύξω τίποτα και κανέναν, αύριο θα περπατώ και εγώ "ελεύθερα" και "ακίνδυνα" όπως εσύ... Εσύ μπορείς να περάσεις στη δική μου θέση; Να τα παρατήσεις όλα, λεφτά, καριέρα, οικογένεια, σπίτια, να δεθείς μ΄ ένα όνειρο και να το κυνηγήσεις, ν΄ αγαπήσεις με πάθος τους ανθρώπους και την ελευθερία τους, να μπεις στην καρδιά της εποχής σου, και από απλός θεατής να γίνεις δημιουργός της ιστορίας; Και, να σου πω και κάτι ακόμα: είμαστε συνομήλικοι. Αν δεχτούμε ότι αυτό που λέμε ζωή δεν είναι να υπάρχεις σαν δέντρο, δηλαδή να υπάρχεις μονάχα βιολογικά - δεν ξέρω αν χρησιμοποιώ και σωστά τους όρους, αλλά καταλαβαίνεις τι θέλω να πω - δηλαδή αν τη ζωή μπορούμε να τη μετράμε απλώς με την παραγωγή κάποιων αγαθών και κάποιων υπηρεσιών και με το να καταναλώνουμε κάποια αγαθά και κάποιες υπηρεσίες, τότε πιστεύω πως η ζωή δε θα ΄ταν τίποτα άλλο, παρά μια απέραντη πλήξη. Νομίζω πως αυτό που ονομάζουμε ζωή μετριέται μονάχα με τα συναισθήματα που νιώθουμε σαν άνθρωποι, τις συγκινήσεις, τις πίκρες, τις χαρές, τις μικρές ευτυχίες, τις μικρές δυστυχίες, την επιβεβαίωση, τελικά, της ανθρώπινης ουσίας μας. Πόσες φορές στη ζωή σου ένιωσες έντονα συναισθήματα και συγκινήσεις, γιατρέ; Όταν πήρες το πτυχίο σου, όταν ερωτεύτηκες τη γυναίκα σου, όταν έκανες καριέρα, όταν γεννήθηκε η κορούλα σου... Γύρω από αυτά κλείνει ο κύκλος. Εγώ ,τα ίδια χρόνια, έζησα τόσα συμπυκνωμένα συναισθήματα, τόσο έντονα, που εσύ ούτε σε εκατό χρόνια της δικής σου ζωής δεν μπορείς να τα ζήσεις. Πόσες φορές έπαιξα με το θάνατο, όχι για παιχνίδι, γιατί τότε θα μπορούσα απλώς να κάνω ένα επικίνδυνο νούμερο στο τσίρκο, αλλά συνεπαρμένος από τους μύθους μου, από τα οράματά μου, από την αγάπη μου για τη ζωή, για τον άνθρωπο και τη λευτεριά του. Πόσες φορές τόλμησα, μετρήθηκα με φοβερούς μηχανισμούς, άλλοτε νικώντας, άλλοτε χάνοντας, αλλά πάντοτε νιώθοντας άνθρωπος και ποτέ αντικείμενο κάποιας μοίρας. Ακόμα, γιατρέ μου, σε σχέση με σένα είμαι πολύ νέος, και να σου πω γιατί; Πράγματα που για σένα θεωρούνται δεδομένα και τα περνάς αδιάφορα, για μένα είναι μικρές και μεγάλες ευτυχίες. Τα θαύματα του κόσμου, που λένε, η όρασή μου με εφήβεια έκπληξη τα ζει και με γεμίζει συναισθήματα. Είμαι βέβαιος πως ένας περίπατος τη νύχτα στους έρημους δρόμους της πόλης, είναι για σένα κάτι πολύ συνηθισμένο, αν όχι βαρετό. Ένας περίπατος στος δάσος, ο θόρυβος της θάλασσας, ένα όμορφο δέντρο, ένα λουλούδι, το κρασί, ο έρωτας... Η επαφή σου με τα πράγματα είναι τυπική, δεν τα πλουτίζεις, δε σε πλουτίζουν, τα ξεπερνάς, δεν τα ζεις. Για μένα, κάθε πρωινό είναι μια έκπληξη, κάθε δειλινό μια νοσταλγία, κάθε νύχτα ένα μεγάλο μυστήριο, ένα ποτήρι κρασί, ένα φιλί. Αλήθεια, ποιες είναι οι επιθυμίες σου, γιατρέ; Είσαι "πετυχημένος", ο,τι επιθυμείς το έχεις, είσαι κορεσμένος άρα γέρος, γιατί ταυτόχρονα δεν μπορείς να τα ξεφορτωθείς όλ΄ αυτά. Είσαι ταξινομημένος, δεν μπορείς να πετάξεις, να μπεις στον δρόμο των συναισθημάτων, της φαντασίας , του ονείρου, της επιθυμίας, μιας νέας επαφής σου με τα πράγματα και τους ανθρώπους. Κοίτα, ψάξε λίγο, ο δρόμος σου είναι ο δρόμος που μετατρέπει τον άνθρωπο σε αντικείμαενο με βιολογικές ανάγκες... Μη με λυπάσαι, σε παρακαλώ, εγώ θα είμαι πάντα με τις μειοψηφίες, έκθετος πάντα, ποτέ ένθετος. Δε θύμωσε, δεν μου είπε ότι λέω μαλακίες. Μ΄ αγκάλιασε, μου είπε πως είμαστε περίεργοι άνθρωποι αλλά ωραίοι. Με φιλήσε, μου έβαλε και δέκα χιλιάρικα στην τσέπη -μεγάλο ποσό για εκείνη την εποχή- και έφυγα. Το ξέρω πως είπα μεγάλα λόγια γιατί, παρ΄ όλα αυτά, είμαι ένθετος, τοποθετημένος και ταξινομημένος σε άλλους μηχανισμούς, σε μιαν άλλη λογική, σε μιαν άλλη τάξη πραγμάτων..."

(Χρόνης Μίσσιος, "Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς", εκδόσεις "Γράμματα", 1985)

Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Ας ρίξουμε σήμερα μια πιο διεξοδική ματιά σε όσα αναφέρθηκαν στο χτεσινό σημείωμα. Γυρίζουμε πίσω τον χρόνο, λοιπόν, ανατρέχοντας στην "Wall Street Journal" της 4ης Δεκεμβρίου 2001.

Πρόεδρος της Αργεντινής είναι ο Ντε Λα Ρούα και υπουργός οικονομικών ο Ντομίνγκο Καβάγιο (Domingo Felipe "Mingo" Cavallo). Μπορεί το όνομα να μη λέει τίποτε στους περισσότερους, αλλά είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο Καβάγιο είχε διατελέσει διοικητής της Τράπεζας της Αργεντινής επί χούντας Βιντέλα και είχε βάλει κι αυτός το χεράκι του στην υπερχρέωση της χώρας και στην υποταγή της στα ξένα μεγάλα συμφέροντα. Επίσης, σ' αυτόν ανήκει η "φαεινή" ιδέα σύνδεσης δολλαρίου-πέσο με ισοτιμία "1 προς 1" το 1991, επί Μένεμ.

Η ισοτιμία που θέσπισε ο Καβάγιο έχει στην πράξη καταρρεύσει από το 1999. Το ένα πέσο ισούται θεωρητικώς με ένα δολλάριο αλλά με τίποτε δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η οικονομία της Αργεντινής ισούται με την οικονομία των ΗΠΑ. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι αμερικανοί -και όχι μόνο- επενδυτές εκμεταλλεύονται το "1 προς 1" και μετατρέπουν και το τελευταίο τους πέσο σε δολλάρια, στεγνώνοντας τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας. Ο Καβάγιο ψάχνει για δανεικά στην διεθνή αγορά αλλά κανείς δεν του πουλάει δολλάρια για λιγότερο από 1,07 πέσο. Η κερδοσκοπία θριαμβεύει: οι αγορές αγοράζουν τη μια μέρα δολλάρια με "1 προς 1" και την άλλη μέρα τα πουλούν στον Καβάγιο με 7%+ κέρδος! Τα ταμεία στεγνώνουν.

Ο Καβάγιο ψάχνει απεγνωσμένα ρευστό. Δίνει εντολή για κατάσχεση των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων και, ταυτόχρονα, απαγορεύει στους μικροκαταθέτες να κάνουν αναλήψεις πάνω από το 50% των καταθέσεών τους. Η ανεργία έχει ξεπεράσει το 20% και υπολογίζεται ότι 2.000 άνθρωποι την ημέρα περνούν το όριο της φτώχιας με μηδαμινές ελπίδες να επανακάμψουν.

Και όμως! Η ιδέα που είχε ο Καβάγιο το 1991 εφαρμόστηκε με την σύμφωνη γνώμη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου!! Οι "μεγάλοι οικονομικοί εγκέφαλοι" είδαν το δέντρο αλλά έχασαν το δάσος. Η σταθερή ισοτιμία συγκράτησε τον πληθωρισμό και ενίσχυσε την ανάπτυξη, η οποία έφτασε και το εντυπωσιακό 6%. Δυστυχώς, όμως, κανένας "εγκέφαλος" δεν πήρε χαμπάρι ότι το πέσο δεν μπορούσε να ακολουθήσει την ταχεία ανατίμηση του δολλαρίου, γεγονός που κατέστρεψε το εξαγωγικό εμπόριο της χώρας.

Το 2003 ξεκίνησε μια έρευνα για τον ρόλο του Δ.Ν.Τ. στην κρίση της Αργεντινής. Ένα χρόνο αργότερα, με την ολοκλήρωση της έρευνας, οι ιθύνοντες του Ταμείου παραδέχτηκαν μια σειρά λανθασμένων χειρισμών από τα στελέχη του. Αλλά, το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι η βασική ευθύνη της κατάρρευσης βάραινε την κυβέρνηση της χώρας η οποία κήρυξε παύση πληρωμών "χωρίς την έγκριση του Ταμείου"(!) Η έρευνα κατέληγε και σε ορισμένα συμπεράσματα, μεταξύ των οποίων και τα εξής:

(α) αν και η επιλογή του καθεστώτος συναλλαγματικής πολιτικής είναι επιλογή της κάθε χώρας, τα στελέχη του Ταμείου πρέπει να διασφαλίζουν ότι αυτό είναι συνεπές με τις άλλες πολιτικές που ακολουθεί η χώρα και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει,
(β) το ΔΝΤ δεν πρέπει να κάνει εκπτώσεις στα μέτρα και στην πολιτική που θεωρεί απαραίτητα για την αντιμετώπιση της κρίσης, ακόμη κι αν οι Αρχές της χώρας επικαλούνται το δικαίωμα, ως οι υπεύθυνες κυβερνήσεις, να διατυπώνουν τις δικές τους θέσεις,
(γ) η βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, ακόμη και για μακρά χρονική περίοδο, μπορεί να συγκαλύπτει αδυναμίες που γίνονται αξεπέραστα εμπόδια σε περίπτωση εξωτερικών σοκ και ύφεσης,
(δ) αν οι αδυναμίες οφείλονται στο πολιτικό σύστημα, το Ταμείο δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα,
(ε) η καθυστέρηση στη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης μπορεί να αυξήσει πολύ το κόστος της σε όρους ανεργίας, μείωσης του ΑΕΠ, φυγής κεφαλαίων και διάβρωσης του ενεργητικού των τραπεζών.

Η απάντηση του Κίρσνερ ήταν κόλαφος: με διπλωματικό τρόπο, διαολόστειλε το Ταμείο! Η επίσημη ανακοίνωσή του ήταν ότι η αυτοκριτική του ΔΝΤ ήταν πολύ "λίγη" και πολύ καθυστερημένη.

Η συνέχεια είναι -σε γενικές γραμμές- γνωστή από το χτεσινό μας σημείωμα.

Αργεντινή - Ελλάδα: βίοι παράλληλοι (;)

Μια από τις μεγαλύτερες αλήθειες είναι ότι «η ιστορία αποτελεί τον καλύτερο δάσκαλο». Υπ’ αυτό το πρίσμα, λοιπόν και με δεδομένο ότι τον τελευταίο καιρό ακούμε συχνά-πυκνά για τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισε η Αργεντινή και για την σχέση αυτής της χώρας με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά χρήσιμο να δούμε τι ακριβώς έγινε σ’ αυτή την χώρα της Λατινικής Αμερικής.

Η Αργεντινή ήταν μια αναπτυγμένη χώρα ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Είναι π.χ. χαρακτηριστικό ότι το μετρό του Μπουένος Άιρες άνοιξε το 1913 ενώ και σήμερα, μετά από τόσα προβλήματα, η Αργεντινή καταλαμβάνει την 23η θέση στο κόσμο με βάση το ακαθάριστο εθνικό της προϊόν. Παρόλα αυτά, το 2001 η χώρα χρεωκόπησε. Μεγάλες επιχειρήσεις έκλεισαν και οι τράπεζες πάγωσαν τις καταθέσεις των πολιτών που ξεσηκώθηκαν.

Το εξωτερικό χρέος αποτέλεσε βασική αιτία της οικονομικής κρίσης. Η υπερχρέωση της χώρας ξεκίνησε στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας του Χόρχε Βιντέλα (Jorge Rafael Videla Redondo, 1976-1983), που ευθύνεται για το θάνατο 30 χιλιάδων πολιτικών της αντιπάλων - των περίφημων "desaparecidos" (εξαφανισμένων). Για να γίνει δημοφιλής η χούντα, δανείστηκε χρήματα από το εξωτερικό. Παράλληλα, το 1982 ξεκίνησε ένα πόλεμο με την Μεγάλη Βρετανία για την ανάκτηση της κυριαρχίας των Μαλβίνων Νήσων (Φώκλαντς, κατά τους Άγγλους), ο οποίος επιτάχυνε την πτώση της. Το 1983 ανέλαβε την προεδρία ο Ραούλ Αλφονσίν (Raúl Ricardo Alfonsín, 1983-1989), ο οποίος πήρε μέτρα για τον εκδημοκρατισμό της χώρας, όμως στον οικονομικό τομέα έδωσε προτεραιότητα στην αποπληρωμή του χρέους, ακολουθώντας τις επιταγές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Το 1989, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, ο πρόεδρος Αλφονσίν αναγκάστηκε να παραιτηθεί 5 μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του. Αλλά τα πράγματα έγιναν πολύ χειρότερα με την εκλογή τού –περονιστή- Κάρλος Μένεμ (Carlos Saúl Menem, 1989-1999). Ο νέος πρόεδρος αθέτησε όλες τις υποσχέσεις του, υιοθετώντας τις πιο ακραίες συνταγές του νεοφιλελευθερισμού. Στην διάρκεια της δεκαετούς προεδρικής του θητείας ιδιωτικοποίησε την οικονομία της χώρας, ξεπουλώντας έναντι πινακίων φακής την κρατική περιουσία. Η πρώτη από τις δέκα εντολές της κυβέρνησης ήταν: "τίποτα δεν θα παραμείνει στο κράτος"!

Η δεκαετία Μένεμ διέφθειρε το πολιτικό σύστημα και την δικαιοσύνη, την οποία ο πρόεδρος της Αργεντινής χρησιμοποίησε για να κουκουλώσει δεκάδες σκάνδαλα. Ακόμα δεν έχει τελειώσει η δικαστική διερεύνηση για μια παρακρατική-τρομοκρατική υπόθεση του 1995 (η έκρηξη στο πολεμικό εργοστάσιο του Ρίο Τερκέρο, κοντά στην Κόρδοβα) που στοίχισε την ζωή σε 7 άτομα. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η έκρηξη οργανώθηκε από ανθρώπους του προέδρου και ο ίδιος συμμετείχε στην οργάνωση της επιχείρησης ώστε να καταστραφούν στοιχεία για παράνομες πωλήσεις όπλων στην Κροατία και τον Ισημερινό.

Σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, η δεκαετία Μένεμ αποδείχθηκε καταστροφική. Η ισχυρή μεσαία τάξη της χώρας σχεδόν διαλύθηκε προς όφελος των πλουσίων που έγιναν πλουσιότεροι, ενώ οι φτωχοί πολλαπλασιάστηκαν. Το 60% του πληθυσμού βρέθηκε να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας και το 20% σε συνθήκες απόλυτης μιζέριας. Από το κλείσιμο των επιχειρήσεων η ανεργία έφτασε στο 20%. Με την σειρά της η μείωση των θέσεων εργασίας είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό των εργατικών διεκδικήσεων αλλά και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων σε μια χώρα με μεγάλη παράδοση εργατικού κινήματος και προοδευτική εργατική νομοθεσία.

Αποδυναμωμένος από τα συνεχή σκάνδαλα ο Μένεμ αποχώρησε το 1999 για να δώσει την θέση του στον Φερνάντο Ντε λα Ρούα (Fernando de la Rúa, 1999-2001), ο οποίος ανήκε στο -αντίπαλο των περονιστών- Ριζοσπαστικό Κόμμα. Ο Ντε λα Ρούα είχε κατέβει στις εκλογές με μια σοσιαλδημοκρατική πλατφόρμα που προέβλεπε μεγαλύτερη παρέμβαση του κράτους, αλλά με την ανάληψη της προεδρίας αθέτησε όλες τις υποσχέσεις του, συνεχίζοντας κατά βάση την πολιτική του Μένεμ.

Η οικονομική κρίση έφτασε στο απόγειο της το 2001 παράλληλα με την διόγκωση του εξωτερικού χρέους το οποίο η χώρα αδυνατούσε να αποπληρώσει. Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς οι Τράπεζες πάγωσαν τις καταθέσεις προκαλώντας βίαιες αντιδράσεις και μια εξέγερση η οποία ανάγκασε σε παραίτηση τον πρόεδρο Ντε λα Ρούα, ο οποίος προηγουμένως είχε προσπαθήσει να κρατηθεί στην εξουσία κηρύσσοντας τον στρατιωτικό νόμο. Το διεθνές «οικονομικό θαύμα» (σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, θυμίζω) είχε χρεωκοπήσει. Μετά την παραίτηση του Ντε λα Ρούα θα ορκισθούν διαδοχικά 3 πρόεδροι σε λιγότερο από 2 εβδομάδες(!), ώσπου ο Εντουάρντο Ντουάλντε, τέταρτος κατά σειρά , καταφέρνει να σχηματίσει μια μεταβατική κυβέρνηση η οποία το 2003 οργανώνει προεδρικές εκλογές με νικητή τον Νέστορα Κίρσνερ (Néstor Carlos Kirchner, 2003-2007). Η οικονομική κατάρρευση παρέσυρε και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της χώρας. Το Ριζοσπαστικό και το Περονικό, τα δύο κόμματα που ουσιαστικά κυβερνούσαν την χώρα τον τελευταίο αιώνα στα διαλείμματα των στρατιωτικών δικτατοριών, βρέθηκαν σε μεγάλη κρίση από την οποία δεν έχουν βγεί ούτε και σήμερα (το Κομμουνιστικό και το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχουν πολύ μικρή επιρροή).

Ο Νέστωρ Κίρσνερ προέρχεται από την παλιά σοσιαλδημοκρατική πτέρυγα των Περονιστών αλλά η έναρξη της θητείας του το 2003 συνδυάστηκε με μια σειρά τομές με το παρελθόν. Κυριότερη τομή ήταν η αλλαγή της υποτελούς τακτικής απέναντι στην Παγκόσμια Τράπεζα και την Ουάσιγκτων. Ο Κίρσνερ αμφισβήτησε ένα μέρος του εξωτερικού χρέους,ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για το υπόλοιπο και -το κυριότερο- αγνόησε τις επιταγές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, δίνοντας βάρος στις δημόσιες επενδύσεις και προσοχή στα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που είχε δημιουργήσει η νεοφιλελεύθερη πολιτική των προκατόχων του. Ο «Κιρσνερισμός» (όπως απεκλήθη αυτή η πολιτική) αγκαλιάστηκε γρήγορα από τον κόσμο.

Χάρη σε μια σειρά ευνοϊκές διεθνείς οικονομικές συγκυρίες (όπως η άνοδος των τιμών των αγροτικών προϊόντων) αλλά και στην συμμαχία με την Βενεζουέλα του Ούγκο Τσάβεζ (που έσπευσε να βοηθήσει), η οικονομία ξαναπήρε μπροστά με ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης που έφτασαν στο 8% . Παρ’ ότι εξαιρετικά δημοφιλής ο Κίρσνερ δεν έθεσε υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του 2007, παραχωρώντας την θέση του υποψηφίου στην γυναίκα του, γνωστή δικηγόρο και μέλος της Γερουσίας. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς η Κριστίνα Φερνάντεζ-Κίρσνερ (Cristina Elizabet Fernández de Kirchner, 2007-) εκλέχθηκε πανηγυρικά πρόεδρος της χώρας , με τους ψήφους του κόμματος «Μέτωπο της Νίκης», το οποίο είχε ιδρύσει ο σύζυγος της.

Η πρώτη γυναίκα πρόεδρος στην ιστορία της Αργεντινής ακολουθεί την πολιτική του συζύγου της τόσο στην εξωτερική πολιτική όσο και στην εσωτερική, δίνοντας βάρος στις δημόσιες επενδύσεις και παίρνοντας πίσω κρατικές επιχειρήσεις που είχαν ιδιωτικοποιηθεί την δεκαετία του 90. Μια από τις σημαντικότερες κινήσεις της ήταν η επανακρατικοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων που είχαν ιδιωτικοποιηθεί (είτε ευθέως είτε μέσω ομολόγων που παίζονταν στο παγκόσμιο χρηματιστηριακό καζίνο). Η κυρία Φερνάντεζ χαρακτήρισε την ιδιωτικοποίηση των ταμείων -που είχε εγκαινιάσει στην Λατινική Αμερική η δικτατορία του Πινοσέτ στην Χιλή- ως «λεηλασία».

Η νέα πρόεδρος έχει ακόμη υποσχεθεί ότι θα αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και των διαχωρισμό των εξουσιών (σημ.: ο σύζυγος της, λόγω της έκτακτης κατάστασης, κυβερνούσε συχνά με διατάγματα) και θα δημιουργήσει ένα κοινωνικό και οικονομικό σύστημα «στους αντίποδες του μοντέλου διανομής των πόρων και του πλούτου που επικράτησαν την δεκαετία του 90 κάτω από την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού». Το βέβαιο είναι ότι παρ’ ότι δεν έχουν ούτε και σήμερα ανατραπεί τα αποτελέσματα από την καταστροφική πολιτική της δεκαετίας του 90, η ζωή για τους Αργεντίνους έχει βελτιωθεί.

Αυτά γράφει η Ιστορία. Δυστυχώς, όμως, φοβούμαι ότι οι δικοί μας πολιτικοί θεωρούν εαυτούς "αυτόφωτους ήλιους" και δεν αισθάνονται την ανάγκη να αναδιφήσουν στα κιτάπια της δόλιας της Ιστορίας. Υποψιάζομαι ότι θα δοκιμάσουν την μεγαλύτερη έκπληξη της ζωής τους αν ποτέ μάθουν ότι στα περισσότερα προβλήματά τους υπάρχουν δοκιμασμένες λύσεις και έτοιμες απαντήσεις από την εποχή του Θουκυδίδη...

¨Τα μεγάλα ρεπορτάζ¨

Σήμερα θα κάνω ένα διάλειμμα από τις "μεγάλες" και "σοβαρές" σκέψεις και αναλύσεις που μονοπώλησαν τούτο το ιστολόγιο κατά τις τελευταίες μέρες. Σήμερα λέω να αναδημοσιεύσω ένα κομμάτι από το εξαιρετικό βιβλίο του Τζων Κάρεϋ (John Carey), "Τα μεγάλα ρεπορτάζ" (σε μετάφραση του Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου, από τις εκδόσεις "Νάρκισσος", 2002). Χτες το βράδυ, χρειάστηκε να ξανακατεβάσω από την βιβλιοθήκη μου αυτό το παλιό βιβλίο, για να ξαναδώ κάποιο από τα ρεπορτάζ που περιλαμβάνει. Έτσι, ξεφυλλίζοντάς το, ξαναβρέθηκα μπροστά στο παρακάτω σύντομο κομμάτι τού Κίνγκσλεϋ Μάρτιν (Kingsley Martin). Γράφτηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1950 και περιέχει δυο-τρεις υπέροχες εικόνες τις οποίες θα 'θελα να μοιραστώ με τους αναγνώστες αυτών των σημειωμάτων:

Την προηγούμενη Κυριακή το απόγευμα, δυο μικρά εφτάχρονα παιδιά, ένα αγοράκι κι ένα κοριτσάκι, αποφάσισαν, πολύ λογικά, να κάνουν μπάνιο στα συντριβάνια της Πλατείας Τραφάλγκαρ. Ευτυχισμένα και χωρίς αναστολές, γδύθηκαν κοντά σ' ένα παγκάκι πιασμένο από τρεις ενήλικες, που το βλέμμα τους έλεγε: "Δεν έοχυμε καμμιά σχέση μαζί τους". Μόλις γδύθηκαν, τα παιδιά έτρεξαν χαρούμενα στα συντριβάνια, χώθηκαν κάτω από τους πίδακες του νερού με κραυγές χαράς και κάθησαν στην άκρη της δεξαμενής με τα πόδια τους να κρέμονται στο νερό. Ύστερα, εξακολουθώντας να γελάνε, έτρεξαν στο παγκάκι, σκουπίστηκαν με τα εσύρρουχά τους και μετά ξαναχώθηκαν στο νερό.

Το διασκέδαζαν με την ψυχή τους -το ίδιο και οι περαστικοί- όταν εμφανίστηκε ο Νόμος. Ήταν ένας χαμογελαστός νεαρός αστυνομικός, που έκανε τον γύρο της πλατείας και κατευθύνθηκε προς τα παιδιά. Ένας φίλος, που ήταν εκεί κοντά, δεν άκουσε τι είπε ο αστυνομικός, αλλά είδε ότι βοήθησε το αγόρι να σφίξει τις τιράντες του και μετά κούμπωσε το φόρεμα του κοριτσιού. "Θα έχει παιδιά, υποθέτω", είπε ένας περαστικός. Τα παιδιά απομακρύνθηκαν, μάλλον απογοητευμένα, προς τον κεντρικό δρόμο. Γυρίζοντας απότομα, είδαν τον αστυνομικό να τα ακολουθεί. Αντί να το βάλουν στα πόδια, ξαναπήγαν κοντά του κι εκείνος, πιάνοντάς τα από τα χέρια, τα οδήγησε με ασφάλεια στην απέναντι πλευρά του δρόμου. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει περισσότερο εύγλωττη συνηγορία υπέρ της ανάγκης κατασκευής μιας υπαίθριας παιδικής πισίνας, ούτε θα μπορούσε να τρομάξει ποτέ κάποιος αυτά τα παιδιά με την γνωστή απειλή "θα φωνάξω τον αστυνόμο".

Όχι, δεν ήταν αυτό το κομμάτι που έψαχνα. Εκείνο που με έκανε να ξανανοίξω αυτό το βιβλίο, ήταν ένα θαυμάσιο κομμάτι για κάποιον έξυπνο ταύρο ο οποίος τσάκιζε τους ταυρομάχους που προσπαθούσαν να τον σκοτώσουν μέσα στην αρένα. Όμως, μου φάνηκε ότι θα ήταν καλύτερο να αναδημοσιεύσω τις υπέροχες εικόνες του Μάρτιν. Έτσι, μπορώ να σας προκαλέσω να σκεφτείτε τι θα συνέβαινε αν δυο τσιγγανόπουλα αποφάσιζαν σήμερα να κάνουν μπάνιο στα συντριβάνια της κεντρικής πλατείας της πόλης μας και τα έπαιρνε χαμπάρι κάποιος αστυνομικός...

Το βιβλίο του Κάρεϋ συγκεντρώνει τις διηγήσεις των αυτοπτών μαρτύρων του από απομνημονεύματα, ταξιδιωτικά βιβλία και εφημερίδες. Είναι η ιστορία χωρίς κανέναν εξωραϊσμό. Περιλαμβάνει μαρτυρίες για γεγονότα που συνέβησαν τον 20ό αιώνα (1901-1987), ωστόσο διατηρεί την αυτονομία του και μπορεί να διαβαστεί και ως η ανεπίσημη ιστορία του 20ού αιώνα. Συναρπαστικές περιγραφές γεγονότων των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, η πρώτη πτήση πάνω από τη Μάγχη, η Μάτα Χάρι που φοράει τις διχτυωτές της κάλτσες το πρωί της εκτέλεσής της, ο ευφυής ταύρος που προαναφέραμε κ.λ.π.

Οικολογία: η σίγουρη επένδυση!

Με το άρθρο του "The Wrong Kind of Green", το οποίο δημοσιεύθηκε στις 22 του περασμένου μαρτίου στο περιοδικό "The Nation", ο δημοσιογράφος-ερευνητής Γιόχαν Χαρί (Johann Hari) τάραξε για τα καλά τους απανταχού της υφηλίου ρομαντικούς οικολόγους με τις συγκλονιστικές του αποκαλύψεις για την διαφθορά των οικολογικών οργανώσεων (ή, τουλάχιστον, των μεγαλύτερων απ' αυτές) και την διασύνδεσή τους με τις μεγάλες ρυπογόνες εταιρείες. Μεταξύ των άλλων, ο Χαρί αναφέρει κατηγορηματικά ότι "ανάμεσα στους χρηματοδότες των μεγάλων περιβαλλοντικών μη κερδοσκοπικών οργανώσεων των ΗΠΑ, βρίσκονται οι μεγάλοι ρυπαντές του περιβάλλοντος"! Και συμπληρώνει, πικρόχολα: "Ενώ βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την μεγαλύτερη οικολογική κρίση στην ανθρώπινη ιστορία, πολλές πράσινες οργανώσεις, οι οποίες υποτίθεται ότι θα ηγούνταν του οικολογικού αγώνα, ασχολούνται με το να εισπράττουν σκληρό νόμισμα από τους μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη".

Παρ' ότι η αποκάλυψη αυτή έπεσε σαν βόμβα στα κεφάλια των περισσοτέρων (αν και δεν είναι λίγοι όσοι ήξεραν την αλήθεια), η ανήθικη αυτή ιστορία ξεκινάει πολύ νωρίτερα, από τις αρχές της δεκαετίας του '80. Ως τότε, οι οικολογικές οργανώσεις αποτελούσαν την έκφραση του ρομαντισμού των μελών τους και συντηρούνταν από τις εισφορές αυτών των μελών. Άντε να έβαζαν και κανένα φράγκο παραπάνω μερικοί πλουσιότεροι ιδεολόγοι. Γι' αυτό και το μέγεθος αυτών των οργανώσεων ήταν τότε μικρό αλλά η δράση τους ήταν σημαντική (ενίοτε δε και κάτι παραπάνω). Αυτά μέχρι το 1981. Τότε σήμανε η ώρα του Τζαίυ Χαιρ (Jay Hair, 1946-2002), του ανθρώπου ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της National Wildlife Federation (NWF) από το 1981 ως το 1995. Η σκέψη του Χαιρ ήταν απλή: ο απλούστερος τρόπος να βγάλει λεφτά ήταν να "ξεπουλήσει" την οργάνωση σε όσους ρυπαίνουν!

Το είπε και το έκανε, λοιπόν. Ήρθε σε επαφή με όλους τους μεγάλους ρυπαντές και, δίνοντας μερικά ευνόητα ανταλλάγματα, άρχισε να μαζεύει εκατομμύρια. Όταν κάποιοι άρχισαν να υποψιάζονται ότι κάτι περίεργο συνέβαινε, δήλωσε με περίσσιο θράσος ότι οι πολυεθνικές, που τόσα χρόνια μόλυναν ασύστολα το περιβάλλον, μετάνοιωσαν κι αποφάσισαν να ξοδέψουν λεφτά για να το σώσουν! Σιγά-σιγά μπήκαν κι άλλες παρόμοιες οργανώσεις στο κόλπο και το παιχνίδι άρχισε να χοντραίνει. Η NWF έφτασε στο σημείο να θεσπίσει οικολογικά βραβεία και να τα απονέμει σε διάφορες πολυεθνικές ως...ανταμοιβή και επιβράβευση των προσπαθειών τους!

Φυσικά, οι πολυεθνικές δέχτηκαν ευχάριστα τον "εκβιασμό". Άρχισαν να μαζεύουν βραβεία και διακρίσεις κι όταν κάποιος τολμούσε να τος καταγγείλει για κάποιο περιβαλλοντικό έγκλημα, του έχωναν στα μούτρα τα οικολογικά τους διαπιστευτήρια και καθάριζαν. Δεν είναι τυχαίο ότι στην πρόσφατη καταστροφή που προκάλεσε στον Κόλπο του Μεξικού η ΒΡ, χρησιμοποίησε τα οικολογικά της παράσημα για να πείσει ότι εκ μέρους της είχαν ληφθή όλα τα απαραίτητα μέτρα κι όλα οφείλονταν σε μια "κακή στιγμή".

Έτσι, λοιπόν, ο Χαιρ κονόμησε αμύθητα πλούτη, οδηγώντας το οικολογικό κίνημα στο ξεπούλημά του. Και επειδή τα λεφτά δεν είναι το παν σ' αυτή τη ζωή, το "σύστημα" αναγνώρισε την "προσφορά" του ορίζοντάς τον προεδρικό σύμβουλο στην Παγκόσμια Τράπεζα! Στο άρθρο του Τζέφφρυ Κλαιρ (βλ. "Τροφή για σκέψη" στο τέλος αυτού του σημειώματος) αναφέρεται χαρακτηριστικά: "Hair wasn't a partisan. He worked for whoever was in power and for whoever paid the bills ( Ο Χαιρ δεν ήταν αντάρτης. Δούλευε για όποιον είχε εξουσία και για όποιον πλήρωνε τους λογαριασμούς)"

Σήμερα, όλες οι μεγάλες οικολογικές οργανώσεις είναι τουλάχιστον ύποπτες για ξεπούλημα στις ρυπογόνες πολυεθνικές. Αξίζει να δούμε τα όσα εξομολογείται η Κριστίν ΜακΝτόναλντ (Christine MacDonald), αμερικανίδα ακτιβίστρια που πέρασε το 2006 από μια τέτοια οργάνωση, την Conservation International, στο βιβλίο της "Green Inc: An Environmental Insider Reveals How a Good Cause Has Gone Bad":

"Μετά από δυο περίπου βδομάδες απ' όταν ξεκίνησα, πήγα σε μια μεγάλη συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν όλες οι ομάδες επικοινωνίας της οργάνωσης. Εκεί άρχισαν να συζητούν για ένα μεγάλο πρότζεκτ που έτρεχαν με την ΒΡ. Έμεινα έκπληκτη γιατί την προηγούμενη μέρα είχα διαβάσει ότι η Επιτροπή Περιβαλλοντικής προστασίας είχα καταδικάσει την ΒΡ ως την πλέον ρυπογόνο εταιρεία της χώρας. Κανείς, όμως, στην συνάντηση, αλλά και σ' ολόκληρη την οργάνωση, δεν δέχτηκε να το συζητήσει. Ήταν κάτι σαν ταμπού. Από τη στιγμή που η ΒΡ μας βοηθούσε, δεν υπήρχε κανένα θέμα..."

Η κουβέντα δεν έχει τέλος. Όσο ψάχνει κανείς το διαδίκτυο, τόσο αισθάνεται ότι λερώνεται όλο και περισσότερο. Είχα προγραμματίσει να αναφερθώ και σε μια άλλη πασίγνωστη οικολογική οργάνωση, την Greenpeace αλλά δεν θα το κάνω γιατί θα έπρεπε να γράφω μέρες. Νομίζω ότι πέντε διαδοχικά σημειώματα είναι αρκετά για να κινήσουν το ενδιαφέρον όποιου θα ήθελε να εξετάσει περισσότερο το θέμα. Εκείνο που θέλω να ξεκαθαρίσω είναι ότι όσα ανέφερα δεν είναι δόγματα. Κανένας δεν μας διαβεβαιώνει ότι ΑΥΤΗ είναι η αλήθεια. Συνιστούν, όμως, έναν πολύ σοβαρό λόγο για να μάθουμε να σκεφτόμαστε και να μη καταπίνουμε αβασάνιστα οποιοδήποτε χάπι μας σερβίρουν.


Τροφή για σκέψη:
Adios, Jay Hair ("επικήδειος" του Τζέφφρυ Κλαιρ με αναφορές στο "έργο" του Χαιρ)
Green Inc. author on real vs. phony corporate environmentalism (συνέντεξη της Κριστίν ΜακΝτόναλντ, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της)
The not so peaceful world of Greenpeace (ο ύποπτος κόσμος της Greenpeace σε δημοσίευμα του περιοδικού "Forbes", από το 1991)
Οικολόγοι με "βρόμικους" σπόνσορες (άρθρο του Αχιλλέα Φακατσέλη, στην "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" της 14/3/2010) 

Πράσσειν άλογα και "πράσινη ανάπτυξη"

Τελικά, τι στο διάβολο είναι αυτή η διαβόητη "πράσινη ανάπτυξη"; Όχι τίποτε άλλο αλλά αυτός ο όρος ηχεί αρκούντως ασυνάρτητος, ειπωμένος κατ' επανάληψη από τα χείλη του Γιώργου Παπανδρέου.

Η αλήθεια είναι ότι η "Πράσινη Ανάπτυξη" αποτελεί ολόκληρο σύστημα διακυβέρνησης, έτσι όπως πρωτογεννήθηκε στις ΗΠΑ επί Κλίντον και γιγαντώθηκε επί Μπους (του βλακίστερου). Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της τερατογένεσης είναι ότι η κυοφορία της όχι απλώς υπήρξε μεθοδικότατη αλλά βασίστηκε σε μια εκπληκτικών διαστάσεων πλύση εγκεφάλου την οποία θα ζήλευε και ο Γκαίμπελς. Χαρακτηριστικά, ο Νταν Γκλίκμαν (Dan Glickman, υψηλόβαθμο στέλεχος της πρώτης κυβέρνησης Κλίντον, από την οποία αποχώρησε επειδή αντιμετώπισε κριτικά την κατάσταση και κυνηγήθηκε) γράφει σχετικά με αυτό το σύστημα ανάπτυξης: "Αν τολμούσες να το αμφισβητήσεις, όχι απλώς σε θεωρούσαν ανήθικο αλλά σε αποκαλούσαν γελοίο, ηλίθιο και εχθρό του κόμματος".

Φυσικά, η ιστορία συνεχίζεται και επί Ομπάμα, ο οποίος έχει αναθέσει το νομικό πλαίσιο της "Πράσινης Ανάπτυξης" στον διαβόητο νομικό Μάικλ Ταίυλορ (Michael R. Taylor). Το ότι ο κύριος Ταίυλορ έχει διατελέσει επί μακρόν νομικός σύμβουλος αλλά και αντιπρόεδρος της Monsanto μας πείθει περί της ακεραιότητός του. Κατά την θητεία του στην Monsanto, ο Ταίυλορ κατάφερε να πετύχει για την εταιρεία του την ίδια κρατική στήριξη που απολάμβαναν οι βιομηχανίες όπλων. Επίσης, το 1992 μπήκε στον Οργανισμό Τροφίμων και Ποτών των ΗΠΑ (με τις ευλογίες της τότε κυβέρνησης του μπαμπά Μπους), για να χαράξει την κρατική πολιτική απέναντι στην Βιοτεχνολογία. Εκεί προέβη σε δυο φασιστικού τύπου εγκλήματα:

Πρώτα-πρώτα, έκανε "μαστίχα" μελέτες 44.000 σελίδων (!!) οι οποίες πιστοποιούσαν ακριβώς το αντίθετο και υποστήριξε ότι "ο Οργανισμός δεν διαθέτει οποιοδήποτε στοιχείο ή πληροφορία που να δείχνουν ότι τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα διαφέρουν από τα υπόλοιπα”. Ο αδέκαστος εισαγγελέας Στήβεν Ντράκερ τον κυνήγησε και η δικαιοσύνη του επέβαλε αυστηρότατες κυρώσεις. Όμως, όλες αυτές οι κυρώσεις ακυρώθηκαν στην συνέχεια από άλλα δικαστήρια.

Στη συνέχεια, ο Ταίυλορ φρόντισε να νομιμοποιηθεί η ορμόνη rbGH, η οποία χρησιμοποιείται στην γαλακτοβιομηχανία. Για το τι είδους τερατούργημα είναι αυτή η ορμόνη, αρκεί να πούμε ότι χρησιμοποιείται μόνο στις ΗΠΑ ενώ απαγορεύεται η χρήση της σε όλες τις βιομηχανικές χώρες του κόσμου! Μερικές βιομηχανίες των ΗΠΑ που δεν χρησιμοποιούσαν την rbGH, τόλμησαν να γράψουν πάνω στα προϊόντα τους την ένδειξη "rbGH free". Τότε επενέβη ο Γενικός Γραμματέας Γεωργίας της Πενσυλβανίας (και κολλητός του Ταίυλορ) Ντένις Γουλφ, ο οποίος απαγόρευσε την αναγραφή της συγκεκριμένης ένδειξης! Πού βρίσκεται σήμερα ο Ντένις Γουλφ; Μα...στο επιτελείο του Ομπάμα, το οποίο ασχολείται με την "Πράσινη Ανάπτυξη"!! Μάλιστα, παραλίγο να γίνει και...Υπουργός Γεωργίας, μια θέση στην οποία προτιμήθηκε, τελικά, ο Τομ Βίλσακ (Tom Vilsack), πρώην κυβερνήτης της Αϊόβας.

Για να δούμε, τώρα, τι σόι μουσούδι είναι αυτός ο κύριος Βίλσακ, περί του οποίου οι οικολογικές οργανώσεις των ΗΠΑ αναφέρουν ότι αποτελεί την πρώτη απάτη του Ομπάμα μετά την εκλογή του στον προεδρικό θώκο της χώρας. Η "Organic Consumers Association", μάλιστα, εξαπέλυσε ολόκληρη καμπάνια με τίτλο "Stop Vilsack Campaign". Ο κύριος Βίλσακ, λοιπόν, έχει αμέτρητες "επιτυχίες" στην καριέρα του. Ενδεικτικά, αναφέρουμε:

(α) Έστησε εταιρεία με αντικείμενο την κλωνοποίηση της αγελάδας. Μάλιστα, λέγεται ότι ήταν ο πρώτος που το έκανε.
(β) Χρησιμοποίησε κρατικά κονδύλια για την καλλιέργεια μεταλλαγμένου καλαμποκιού, προορισμένου για φαρμακευτική χρήση. Εννοείται ότι οι επιχειρηματίες του χώρου δεν του ήσαν άγνωστοι.
(γ) Πέρασε αμέτρητες χαριστικές διατάξεις προς όφελος επιχειρήσεων "πράσινου" αντικειμένου. Για την δράση του αυτή, τιμήθηκε από την Ένωση Βιομηχανιών Βιοτεχνολογίας. Λεπτομέρεια: ο ίδιος διετέλεσε ιδρυτής και πρόεδρος της Biotechnology Partnership.
(δ) Ενίσχυσε την παραγωγή βιοκαυσίμων από δημητριακά, απορρίπτοντας τις μελέτες οι οποίες διαπιστώνουν ότι η διεύρυνση της καλλιέργειας τέτοιων δημητριακών αφ' ενός μεν στερεί τον τρίτο κόσμο από τρόφιμα αφ' ετέρου δε απαιτεί περισσότερη ενέργεια από εκείνη την οποία αποδίδει.
(ε) Μετακινείται με ιδιωτικό αεροσκάφος. Για την ακρίβεια, το αεροσκάφος αυτό δεν είναι δικό του. Του το έχει διαθέσει για τις μετακινήσεις του η...Monsanto!!

Εν πάση περιπτώσει, η "Πράσινη Ανάπτυξη" στοχεύει -δήθεν- στην εξάλειψη της πείνας και στην βελτίωση της απόδοσης των καλλιεργειών μέσω της γενετικής τροποποίησης. Στην πράξη, όμως, όσο η "Πράσινη Ανάπτυξη" επεκτείνεται, τόσο αυξάνονται οι κρατικές επιδοτήσεις προς τους παραγωγούς προκειμένου να διατηρηθούν οι καλλιέργειες (΄ξδη, το σχετικό ετήσιο κονδύλι ξεπέρασε τα 5 δις δολλάρια). Από την άλλη, βρίθουν οι μελέτες οι οποίες αποδεικνύουν ότι μέσα από την "Πράσινη Ανάπτυξη" αυξάνεται η φτώχεια κι όχι ο πλούτος.

Αυτά για σήμερα. Ακόμα πιο "αγγελικά φτιαγμένα" στοιχεία αύριο.


Τροφή για μελέτη:
Regulatory breakdown (απόψεις του Γκλίκμαν αλλά και πολλών άλλων)
International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development (η απομυθοποίηση της "πράσινης ανάπτυξης" με στοιχεία)
"Green deal":  Η νέα φούσκα της οικονομίας (η περίπτωση Enron και άλλα ενδιαφέροντα)