Σωστός συνδικαλισμός (και αλλαγή σώβρακου)

Είναι δεδομένο ότι ο εργαζόμενος δεν έχει να φοβηθεί τίποτε από την στιγμή που φροντίζουν για πάρτη του οι συνδικαλιστικές του οργανώσεις. Φυσικά, όταν μιλάμε για συνδικαλιστικές οργανώσεις δεν εννοούμε τους αναρχοκομμουνιστές τού ΠΑΜΕ, έτσι; Εννοούμε τις οργανώσεις που διοικούνται από αναγνωρισμένους συνδικαλιστές, εγκεκριμμένους από το κράτος, εγνωσμένης αυθεντίας και με μεταπτυχιακά στον συνδικαλισμό. Όπως, λόγου χάρη, την ΑΔΕΔΥ και τον φωτισμένο πρόεδρό της Κώστα Τσικρικά.

Η ΑΔΕΔΥ, λοιπόν, δεν θα μπορούσε να μην αντιδράσει στην δρομολογούμενη κυβερνητική απόφαση για περικοπή τού "εφ' άπαξ" των δημοσίων υπαλλήλων κατά 22,68% και, μάλιστα, μετά την ήδη γενομένη μείωση κατά 20%. Άλλωστε, αυτή είναι η δουλειά των συνδικαλιστικών οργανώσεων: να προστατεύουν τα δικαιώματα των εργαζομένων τους οποίους εκπροσωπούν. Έτσι, ο Τσικρικάς και η εκτελεστική επιτροπή τής ΑΔΕΔΥ έτριξαν τα δόντια στην κυβέρνηση: αυτή η μείωση δεν θα περάσει!

Αλλά, όπως είπαμε, οι σωστοί συνδικαλιστές δεν έχουν καμμία σχέση με τα αναρχοκομμούνια τού ΠΑΜΕ, τα οποία έχουν ως απώτερο σκοπό να καταστρέψουν την χώρα. Οι σωστοί συνδικαλιστές π.χ. δεν οργανώνουν απεργίες στα λιμάνια, για να μη πληγεί ο τουρισμός. Δεν κλείνουν τα σχολεία, για να μη φαλκιδευθεί το δικαίωμα των παιδιών στην μόρφωση. Δεν βγάζουν τα τρακτέρ στους δρόμους, για να μη θιγεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε να πάει απρόσκοπτα στον προορισμό του. Δεν μπλοκάρουν τις πόρτες των δημοσίων υπηρεσιών, για να μη πλήξουν την οικονομία τής χώρας. Δεν συμφωνούν με τις καθολικές απεργίες που κλείνουν εργοστάσια, για να προστατεύσουν το δικαίωμα στην εργασία όσων θέλουν να εργασθούν.

Οι σωστοί συνδικαλιστές δεν κάνουν τίποτε απ' όλα αυτά. Οι σωστοί συνδικαλιστές δεν συγκρούονται μετωπικά ούτε με το κράτος ούτε με το κεφάλαιο, καθ' όσον γνωρίζουν άριστα ότι με τέτοιες συγκρούσεις δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα των εργαζομένων τους. Οι σωστοί συνδικαλιστές προτιμούν τον διάλογο αντί για την σύγκρουση, επειδή καταλαβαίνουν ότι μόνο με την ψιλοκουβέντα μπορούν να πετύχουν κάτι καλό.

Κυρίως, οι σωστοί συνδικαλιστές κάνουν προτάσεις. Όχι, βέβαια, προτάσεις ανυπόστατες κι εξωπραγματικές σαν εκείνες του ΠΑΜΕ, το οποίο απαιτεί π.χ. να πάει το αφορολόγητο στα 40 χιλιάρικα, να επανέλθουν οι νομοθετικές ρυθμίσεις που προστάτευαν τους εργαζόμενους από απολύσεις κι από κάθε λογής εργοδοτικές αυθαιρεσίες ή να πάει ο κατώτερος μισθός στα 1200 ευρώ. Όλα τούτα τα αναρχοκομμουνιστικά δεν έχουν καμμιά σχέση με τον σωστό συνδικαλισμό, οι προτάσεις τού οποίου είναι σεμνές και υλοποιήσιμες.

Έτσι, λοιπόν, ο Τσικρικάς και η παρέα του φρόντισαν να κάνουν μια σωστή πρόταση ώστε να λυθεί το πρόβλημα με τα "εφ' άπαξ" και να μη γίνει καμμία περαιτέρω μείωση. Πρώτα-πρώτα, δέχτηκαν ως τελεσίδικη την προγενέστερη μείωση του 20% και, κατόπιν, πρότειναν τον τρόπο με τον οποίο θα διασφαλιστούν τα μελλοντικά "εφ' άπαξ" δίχως άλλη μείωση. Ποιός είναι αυτό ο τρόπος; Η επιβολή εισφοράς 1% έως 2% στις συντάξεις του δημοσίου υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων. Τόσο απλό!

Ορίστε τα καλά τού διαλόγου και του σωστού συνδικαλισμού! Κύριε κράτος, δεν έχεις να πληρώσεις αυτά που πρέπει να πληρώσεις, επειδή προτιμάς να ικανοποιείς τις απαιτήσεις των απανταχού τοκογλύφων αντί να νοιάζεσαι για τους πολίτες σου; Δεν πειράζει και μη στενοχωριέσαι. Βγάζουμε σήμερα εμείς από την δεξιά μας τσέπη το κατιτίς μας και σου το ακουμπάμε, προκειμένου να μας το επιστρέψεις εσύ αύριο ως "εφ' άπαξ" για να το βάλουμε στην αριστερή. Πάρε σήμερα εσύ από τους συνταξιούχους κάτι παραπάνω και δωσ' το σ' εμάς αύριο. Ξηγήσου έτσι κι εμείς δεσμευόμαστε να μη σου δημιουργήσουμε προβλήματα με διαδηλώσεις, απεργίες κλπ.

Όμορφα πράγματα, νοικοκυρεμένα. Πάρε-δώσε. Διότι, εδώ που τα λέμε, τί να σου κάνει και το δόλιο το κράτος; Με τόσα στενέματα που είχε, αναγκάστηκε να βάλει χέρι στα αποθεματικά των Ταμείων. Δεν γινόταν αλλοιώς, βρε αδερφέ. "Ανάγκα και θεοί πείθονται", δεν έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι; Καλώς ή κακώς, τα φράγκα τα δικαιούνται οι πιστωτές μας οπότε εμείς πρέπει να βολευτούμε μεταξύ μας. Ευτυχώς, υπάρχει και ο σωστός συνδικαλισμός, για να διατηρείται το μέτρο, η σοβαρότητα και -πάνω απ' όλα- η κοινωνική ειρήνη.

Αλήθεια, ποιός μπορούσε ποτέ να φανταστεί πως θα έφτανε κάποτε η μέρα που οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα εισηγούνταν στο κράτος την επιβολή εισφοράς στις συντάξεις; Πόσα σκαλιά πρέπει ακόμη να κατεβούμε στου "κακού την σκάλα" για να πάρουμε χαμπάρι ότι ο πατερναλιστικός κρατικοδίαιτος συνδικαλισμός δεν έχει καμμία σχέση με τα πραγματικά συμφέροντα των εργαζομένων;

Υστερόγραφο. Η πρόταση της ΑΔΕΔΥ μού θύμισε ένα παλιό ανέκδοτο, σύμφωνα με το οποίο ένας γερμανός αξιωματικός απευθύνεται στους κρατούμενους κάποιου στρατόπεδου συγκέντρωσης: "Από σήμερα θα αλλάζετε σώβρακο κάθε μέρα. Εσύ μ' αυτόν, εσύ μ' αυτόν, εσύ μ' αυτόν..."

Ένα καραφάκι

Παραλία. Σε κάποιο χωριουδάκι τού Κορινθιακού. Στο πιάτο ο σωστός, λιτός μεζές: δυο φέτες αγγουράκι, δυο φέτες ντοματούλα, λίγο χταποδάκι ξυδάτο, τρεις-τέσσερις φρεσκοτηγανισμένες μαριδούλες. Δίπλα το μισογεμάτο (ή μισοάδειο, όπως το βλέπει κανείς) καραφάκι. Πλωμάρι, Ισιδώρου Αρβανίτου. Μυτιληνιό, όπως πάντα. Θα προτιμούσα Πιτσιλαδή αλλά πού να βρεθεί Πιτσιλαδής στον Μωριά... Και στο χέρι το ποτήρι με το ούζο. Σκέτο. Κι ας μουτρώνει το γκαρσόνι που δεν τ' αφήνεις ν' ακουμπήσει τα παγάκια στο τραπέζι.

Άκου παγάκια στο ούζο! Λες και είναι κοκακόλα! Τα παγάκια πάνε με τα μπασταρδεμένα πιοτά. Και με τα δεύτερα. Βάζεις παγάκια σε καλό μωλτ ουίσκυ; Σε Τάλισκερ ή σε Ομπάν; Θα σε πάρουν οι σκωτσέζοι με τις πέτρες! Βάλτα σε Τζέι εντ Μπι, σε Μπαλλαντάινς και σε Τζώννυ κόκκινο, κύριε, όχι σε μωλτ. Βάλτα σε Μπέιλυς ή σε πίπερμαν. Όχι σε ούζο. Και μάλιστα Μυτιληνιό! "Μα δεν μπορώ να το πιω σκέτο", σου λέει ο άλλος. Ε, μη το πίνεις, κύριος! Πιες γκαζόζα.

Από χτες έχει ένα μαϊστράλι, όνειρο. Επί τέλους, δρόσισε κομμάτι. Βέβαια, η θάλασσα δεν είναι τελείως λάδι, όπως όταν φυσάει βοριαδάκι αλλά καλύτερα έτσι. Το αεράκι φέρνει την αλισάχνη από τα κυματάκια και μπουκώνει την μύτη με μυρουδιές αλμυρές. Έτσι όπως ταιριάζει με το ούζο.

Όλα όμορφα. Αν δεν ήταν κι η θορυβώδης παρέα λίγο πιο πέρα... Έξι νοματαίοι και τέσσερα πιτσιρίκια, με έντονη οσμή πρωτευουσίλας. Απ' αυτούς που δεν φεύγουν από τα σπίτια τους για να ησυχάσουν αλλά παίρνουν μαζί και την φασαρία τους για να την πάνε βόλτα. Απ' αυτούς που νομίζουν ότι, όπου κι αν βρεθούν, πρέπει να μάθουν όλοι τα ονόματα των παιδιών τους ("Γιώργο, έλα 'δω, θα βραχείς", "Ντέπυ, μη εκεί, θα τις φας") κι είναι ευχαριστημένοι όταν τα "καμάρια" τους 'πιθώσουν τον πισινό τους στην καρέκλα κι αρχίσουν να ζαλίζουν τ' αφτιά των διπλανών με τα νιτέντο τους...

Ούζο κι οι πρωτευουσιάνοι. Με πάγο και νερό, φυσικά, όπως στην Αθήνα, όπου το πίνουν με μεζέ στράγαλα και φυστίκια (ήμαρτον!). Εδώ, στην επαρχία, ο πάγος και το νερό μένουν αλλά ο μεζές αλλάζει: τυροπιττάκια, κεφτεδάκια, χωριάτικη, τζατζίκι, σουβλάκια, δυο τηγανιές γαύρος και πατάτες τηγανιτές. Πολλές πατάτες τηγανιτές. "Για τα παιδιά". Αηδιάζω. Λες να παραγγείλουν και γουρουνοπούλα με το ούζο; Πότε θα μάθουν ότι το ούζο είναι για να ανοίγει την όρεξη; Απεριτίφ, που λένε κι οι φράγκοι. Τέτοιος πρέπει να 'ναι κι ο μεζές του. Ορεκτικός. Όχι ο σκασμός.

Αδειάζω το υπόλοιπο καραφάκι στο ποτήρι, καρφώνω μια μαριδούλα και, δίχως να το θέλω, κοιτάζω τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Οι πρωτευουσιάνοι ήρθαν με τρία ογκώδη 4Χ4, καθ' ότι διακοπές δίχως τεθωρακισμένο δεν είναι ιν. Δίπλα ένα Σμαρτ, το ακριβώτερο κουβαδάκι του κόσμου. Πιο 'κει ένα Γκολφ με θηριώδη εξάτμιση και πλάι του ένα Άουντι με μια τεράστια πρόσθετη αεροτομή, απ' αυτές που η γυναίκα μου αποκαλεί "απλώστρες για σώβρακα". Γυρίζω πάλι το βλέμμα προς την θάλασσα και πίνω μια γουλιά ούζο. Ξαφνικά αισθάνομαι ευτυχής που οδηγώ ένα παλιό Χιουντάι Άτος...

Δίπλα, τα πιτσιρίκια βαρέθηκαν τα νιτέντο τους κι άρχισαν να πλακώνονται τσιρίζοντας. Οι μαμάδες τους προσπαθούν να επιβάλλουν την τάξη τσιρίζοντας χειρότερα. Ένα αυτοκίνητο σταματάει κι ο οδηγός του βγαίνει να αγοράσει τσιγάρα από το διπλανό μαγαζάκι. Το ντόλμπυ σαρράουντ στην διαπασών: "Στην υγειά τής αχάριστης...".

Στραγγίζω το ποτήρι και σηκώνομαι. Ώρα να την κάνω...

"Η ηρεμία τού ισχυρότερου"

[Τεργέστη, 2009. Η αστυνόμος Τζουζεπίνα (Πίνα) Καρνταρέτο χάνεται στις σκέψεις της:]

Τα αρτοσκευάσματα και τα γαλακτοκομικά κόστιζαν τρεις φορές περισσότερο απ' ό,τι πριν από μερικούς μήνες, το πετρέλαιο έφτανε κάθε εβδομάδα σε νέα επίπεδα ρεκόρ, οι λογαριασμοί ρεύματος και φυσικού αερίου αναμένονταν με τρόμο. Και ξαφνικά, οι ασφαλιστικοί όμιλοι και οι μεγάλες τράπεζες ανακοίνωσαν σημαντικές αυξήσεις στα τέλη, γιατί υποστήριζαν ότι διαφορετικά θα αναγκάζονταν να προβούν σε μαζικές απολύσεις. Πότε επιτέλους θα άρχιζαν τουλάχιστον οι δημοσιογράφοι να λένε τα πράγματα με τ' όνομά τους, αφού οι εισαγγελείς προτιμούσαν να μη βλέπουν τίποτα; Δεν ήταν δυνατόν όλες αυτές οι ταυτόχρονες αυξήσεις να γίνονταν δίχως να έχουν προηγηθεί κάποιες συμφωνίες. Η Πίνα είχε συζητήσει πολλές φορές με τους συναδέλφους της μήπως ο όρος "οργανωμένο έγκλημα" θα έπρεπε πλέον να χρησιμοποιείται και για την ελεύθερη οικονομία. Τι άλλο ήταν παρά δημιουργία καρτέλ, όταν πέντε ενεργειακοί όμιλοι αύξαναν ταυτόχρονα τις τιμές, παρόλο που το δολάριο έπεφτε ραγδαία, χωρίς να τις ρίχνουν όταν η τιμή του αργού πετρελαίου υποχωρούσε; Μήπως ήταν σύμπτωση; Αντί όμως να επαναστατήσουν, όλο και περισσότεροι άνθρωποι θαύμαζαν εκείνους που συγκέντρωναν όλο και περισσότερο πλούτο, ενώ εκμεταλλεύονταν τα παραθυράκια του νόμου εις βάρος της κοινωνίας, όταν βέβαια δεν έφταχναν για τους εαυτούς τους ακόμα και νόμους ad personam.

Οι κλοπές τροφίμων αυξάνονταν κατακόρυφα. Υπήρχε μια συμμορία που χτυπούσε τα μπουφέ, τα παραδοσιακά μαγαζάκια της Τεργέστης, όπου μπορούσες να φας γρήγορα, υγιεινά και φθηνά, συνήθως όρθιος. Το πραγματικό δράμα όμως ήταν τα μικρά εγκλήματα που γίνονταν συνήθως από συνταξιούχους. Εδώ και χρόνια είχε παρατηρηθεί το φαινόμενο ηλικιωμένοι άνθρωποι να ψάχνουν μέσα στα σκουπίδια, αλλά τώρα πια οι συνάδελφοι είχαν όλο και συχνότερα μπροστά τους καλοντυμένες γιαγιάδες που είχαν προσπαθήσει να κλέψουν μερικά ευτελή τρόφιμα από σούπερ μάρκετ. Έσκυβαν το κεφάλι από ντροπή και τις περισσότερες φορές είχαν παλέψει πολύ με τους εαυτούς τους, προτού προβούν στην πράξη αυτή, ενώ αυτά που έκλεβαν ποτέ δεν ήταν ακριβά προϊόντα. Καταγγελίες ασκούνταν συνήθως όταν προσπαθούσαν να το κάνουν ξανά. Οι φτωχοί αυτοί άνθρωποι ικέτευαν κυρίως να μη μάθουν τίποτα τα παιδιά τους. Η Πίνα είχε διαβάσει στην Πίκολο ότι η παρμεζάνα ήταν στην πρώτη θέση των τροφίμων που κλέβονταν, στη δεύτερη θέση ήταν το συσκευασμένο χοιρομέρι, ενώ όλο και συχνότερα εντοπίζονταν ανοιγμένες συσκευασίες μακαρονιών, από τις; οποίες έλειπε συνήθως μια μερίδα. Μια χούφτα μακαρόνια! Και αυτό συνέβαινε στην πόλη με τις υψηλότερες καταθέσεις ανά κάτοικο στην Ιταλία και το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα στα βορειοανατολικά! Οι έμποροι λιανικής οδύρονταν ότι ο τζίρος είχε υποχωρήσει τραγικά, αλλά ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου έδειχνε πόσο δραστήριος ήταν με το να ανακοινώνει δημόσια ότι οι τιμές δεν μπορούσαν να μειωθούν εξαιτίας της μειωμένης ζήτησης. Ο τύπος θα έπρεπε να είχε σπουδάσει στο Χάρβαρντ! Όπως και οδήμαρχος, ο οποίος σε κάποιο φυλλάδιο με θέματα του λιμανιού είχε μπερδέψει το ανταγωνιστικό λιμάνι του Ρότερνταμ με το Άμστερνταμ, την ολλανδική πρωτεύουσα, λες και είχε σνιφάρει μερικά γραμμάρια φρεσκοτριμμένου χρένου. Όλα ήταν ανησυχητικά - με ποιον τρόπο αυτοί οι άνθρωποι θα εξασφάλιζαν το μέλλον της Τεργέστης, τη στιγμή που οι συνέπειες της οικονομικής κλεψιάς είχαν αρχίσει να επηρεάζουν πολύ δυσάρεστα κυρίως ηλικιωμένους και οικογένειες με πολλά παιδιά;


[Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Φάιτ Χάινιχεν "Η ηρεμία τού ισχυρότερου" (εκδόσεις "Καστανιώτη", σελ. 301, 19,17 ευρώ). Τηρείται σχολαστικά η ορθογραφία και η στίξη τού βιβλίου.]

"Ο άνθρωπος από το Πεκίνο"

[Ζιμπάμπουε, 2006. Πολυπληθής ομάδα κινέζων επιχειρηματιών, συνοδευόμενη από κομματικούς γραφειοκράτες, επισκέπτεται χώρες τής νότιας και της νοτιοανατολικής Αφρικής, αναζητώντας επενδυτικές ευκαιρίες και κερδοφόρες συμβάσεις με τις τοπικές κυβερνήσεις.]


Η Χονγκ Τσόου πρόσεξε ξαφνικά μια γυναίκα που είχε γονατίσει. Είχε ένα παιδί σε σάκο στην πλάτη της και στο κεφάλι της φορούσε ένα δακτύλιο από διπλωμένα πανιά για την στήριξη φορτίων. Δυο άντρες δίπλα της σήκωσαν μαζί ένα βαρύ σακί γεμάτο τσιμέντο και το ισορρόπησαν πάνω στο κεφάλι της. Μετά την βοήθησαν να σηκωθεί. Η Χονγκ Τσόου την είδε να απομακρύνεται τρεκλίζοντας. Χωρίς δεύτερη σκέψη σηκώθηκε, διέσχισε το διάδρομο του λεωφορείου και μίλησε στη διερμηνέα.

"Έλα μαζί μου, σε παρακαλώ".

Η διερμηνέας, μια νέα γυναίκα, πήγε να διαμαρτυρηθεί, αλλά η Χονγκ Τσόου δεν την άφησε να μιλήσει. Ο οδηγός είχε ανοίξει την μπροστινή πόρτα για να μπει αέρας στο λεωφορείο, γιατί ο κλιματισμός δεν λειτουργούσε. Η Χονγκ Τσόου έσυρε τη διερμηνέα στην απέναντι πλευρά του δρόμου, όπου οι δυο άντρες είχαν καθίσει στη σκιά και μοιράζονταν ένα τσιγάρο. Η γυναίκα με το σακί του τσιμέντου στο κεφάλι είχε ήδη εξαφανιστεί μέσα στη θολή ατμόσφαιρα.

"Μάθε πόσο ζυγίζει ο σάκος που έβαλαν στο κεφάλι της γυναίκας".

"Γύρω στα πενήντα κιλά", της είπε η διερμηνέας, αφού ρώτησε τους άντρες.

"Μα αυτό είναι πολύ μεγάλο φορτίο. Θα καταστρέψει τη μέση της πριν φτάσει στα τριάντα".

Οι άντρες απλώς γέλασαν.

"Είμαστε περήφανοι για τις γυναίκες μας. Είναι πολύ δυνατές".

Η Χονγκ Τσόου είδε στα μάτια τους ότι δεν καταλάβαιναν ποιο ήταν το πρόβλημα. Οι γυναίκες εδώ υποφέρουν από τα ίδια δεινά που υπέμεναν οι κινέζοι εργάτες, σκέφτηκε. Οι γυναίκες πάντα κουβαλούσαν βαριά φορτία πάνω στο κεφάλι τους, αλλά ακόμα χειρότερα είναι τα φορτία που κουβαλούν μέσα στο κεφάλι τους.

---------------------

Ο Για Ρου την κοίταξε σκεφτικός....

"Πρέπει να μιλήσουμε. Ήρεμα και ειρηνικά. Εδώ συμβαίνουν επαναστατικά πράγματα. Έχουμε περικυκλώσει την Αφρική με μια μεγάλη αλλά φιλική αρμάδα. Τώρα συμμετέχουμε στην απόβαση".

"Σήμερα είδα δυο άντρες να σηκώνουν ένα σακί τσιμέντο πενήντα κιλών και να το βάζουν πάνω στο κεφάλι μιας γυναίκας. Η ερώτηση που σου κάνω είναι απλή: Γιατί ήρθαμε εδώ με την αρμάδα; Θέλουμε να βοηθήσουμε αυτή τη γυναίκα να ελαφρύνει το φορτίο της ή θέλουμε να γίνουμε σαν αυτούς που σηκώνουν τα σακιά και της τα φορτώνουν στο κεφάλι;"


[Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Χέννινγκ Μάνκελ "Ο άνθρωπος από το Πεκίνο" (εκδόσεις "Ψυχογιός", σελ. 549, 14,40 ευρώ). Τηρείται σχολαστικά η ορθογραφία και η στίξη τού βιβλίου.]

Τα βιβλία των διακοπών

Έφτασε, λοιπόν, η αυγουστιάτικη ώρα που ο γράφων σε τούτο το ιστολόγιο θα κλείσει τα σημειωματάριά του και τα τεμπεσίρια του, θα βάλει νεκρά στο κιβώτιο και, για κάμποσες μέρες, θα χαθεί ανάμεσα σε κάποιες θάλασσες και σε κάποια καραφάκια ούζου, θα αφεθεί σε ατέλειωτες συζητήσεις της παραλίας ή του καφενέ και θα ξοδέψει άφθονο χρόνο με τα βιβλία που ήθελε μα δεν πρόλαβε να διαβάσει ίσαμε σήμερα.

Οι φίλοι τού ιστολογίου, οι οποίοι κάπου θα ρεμπελέψουν κι αυτοί με την σειρά τους και θα ήθελαν ένα ξεκούραστο βιβλίο για συντροφιά τις ώρες τής χαλάρωσης αλλά δυσκολεύονται να επιλέξουν, μπορούν να προσφύγουν στην ετικέττα "Βιβλία". Τους δυο-τρεις τελευταίους μήνες έχουμε παρουσιάσει αρκετά βιβλία κατάλληλα για την ελαφρότητα των διακοπών.

Τέλος, εκείνοι οι -θέλω να πιστεύω- ευάριθμοι αναγνώστες, οι οποίοι θα προτιμούσαν κάτι πιο "βαρύ" για διάβασμα, ξέρω πως δεν περιμένουν από μένα συμβουλές, μιας και σίγουρα διαθέτουν τα δικά τους σοβαρά κριτήρια επιλογής. Πάντως, ας έχουν υπ' όψη τους ότι προσωπικά σκέφτομαι να ξεκοκκαλίσω κάποια (αν όχι όλα) από τα παρακάτω:

*** Κρις Χάρμαν, "Λαϊκή ιστορία του κόσμου", εκδόσεις Τόπος, σελ. 748, 24,90 €: Ένας διαφορετικός τρόπος για να διαβάσει κανείς την Ιστορία. Ο Χάρμαν δεν μένει σε ανούσιες περιγραφές μαχών και πολέμων ή σε στεγνές αναφορές ονομάτων και περιστατικών. Αναζητά την διαδρομή η οποία οδήγησε την κοινωνία μας στην σημερινή κατάσταση διά μέσου των αιώνων. Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: "Πώς διαμορφώθηκαν και πώς εγκαθιδρύθηκαν σε όλα τα μήκη και πλάτη τής υφηλίου οι αυταρχικές εξουσίες, οικονομικές, πολιτικές, ιδεολογικές; Πώς οι εξουσίες αυτές υποχρέωσαν εκατομμύρια ανθρώπους, που με τον μόχθο τους οικοδόμησαν την πρόοδο, να έχουν ελάχιστα δικαιώματα, ελάχιστο μερίδιο στο ίδιο τους το έργο; (...) Η πρώτη ιστορία στο είδος της που διαλύει με τεκμήρια τον μύθο για τον ΄΄ανώτερο΄΄ δυτικό πολιτισμό, η πρώτη ιστορία που αποσείει την ευρωκεντρική ματιά στην εξέλιξη του πολιτισμού...". Σημειώνω ότι λογάριαζα να διαβάσω αυτό το βιβλίο κατά τις αργίες τού Πάσχα αλλά δεν το κατάφερα. Ελπίζω να το καταφέρω τώρα.

*** Βασίλης Ραφαηλίδης, "Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους 1860-1974", εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, σελ. 505, 21,30 €: Άλλος ένας διαφορετικός τρόπος για να διαβάσει κανείς την ιστορία. Την ελληνική, αυτή την φορά. Σίγουρα μας λείπει το σπινθηροβόλο πνεύμα τού μεγάλου Βασίλη Ραφαηλίδη. Αν τούτο το βιβλίο εντασσόταν στην διδακτέα ύλη των σχολείων, θα ήταν ελάχιστοι οι μαθητές που δεν θα αγαπούσαν την Ιστορία. Η καυστική σάτιρα (η οποία συχνά θυμίζει Τσιφόρο) αντάμα με την απαραίτητη ιστορική τεκμηρίωση, αποδομούν όλα τα κακοδομημένα στερεότυπα, τα θεσμοθετημένα ιστορικά ψεύδη και την εθνοκεντρική αποβλάκωση, αναζητώντας και καταγράφοντας μόνο την αλήθεια, όσο κι αν αυτή ενοχλεί. Το βιβλίο "θα μπορούσε να έχει τίτλο ΄΄Αρνητική ιστορία της Νέας Ελλάδας΄΄, αν η άρνηση δεν ήταν αναγκαία για την κατάφαση".

*** Ρίτσαρντ Ντώκινς, "Ο τυφλός ωρολογοποιός", εκδόσεις Κάτοπτρο, σελ. 515, 25,70 €: Αν με το "Η περί θεού αυταπάτη" (κυκλοφορεί από τον ίδιο εκδοτικό οίκο) ο Ντώκινς τα έβαλε με τα διάφορα θρησκευτικά παραμύθια των "ιερών βιβλίων" (κοράνι, αγία γραφή κλπ), με τούτο το βιβλίο επιτίθεται κατά των "δημιουργιστών". Εκείνων, δηλαδή, που απορρίπτουν την δαρβινική θεωρία και επιμένουν στις μεσαιωνικές απόψεις περί δημιουργίας του κόσμου από κάποιο υπέρτατο ον. Όπως πάντα, ο Ντώκινς δεν επιτίθεται σε κανέναν. Απλώς αναλύει και παρουσιάζει με εξαιρετικά εύληπτο τρόπο την θεωρία τής εξέλιξης, αφήνοντας τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Κάνει, δηλαδή, αυτό ακριβώς που θα έπρεπε να κάνει κάθε σωστός δάσκαλος. Ιδανικό βιβλίο για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τον Δαρβίνο και τις ιδέες του αλλά τελείως ακατάλληλο για κολλημένους παρωπιδοφόρους.

*** Ντέιβιντ Λήβιτ, "Ο υπάλληλος από την Ινδία", εκδόσεις Πόλις, σελ. 660, 24,46 €: Απαιτητικό μυθιστόρημα για απαιτητικούς αναγνώστες. Ένας καθηγητής τού Καίμπριτζ λαμβάνει μια επιστολή από κάποιον ινδό λιμενικό υπάλληλο, ο οποίος ισχυρίζεται ότι βρίσκεται κοντά στην λύση τού σημαντικώτερου άλυτου μαθηματικού προβλήματος όλων των εποχών. Κόντρα στις λοιδωρίες των συναδέλφων του, ο καθηγητής πείθει τον ινδό να έλθει στην Αγγλία, οπότε και -ως γνήσιος άγγλος- τον ερωτεύεται. Το μυθιστόρημα (εν πολλοίς ιστορικό, αφού χαρακτηρίζεται από ακριβέστατες ιστορικές αναφορές και περιγραφές προσώπων και γεγονότων) θίγει πληθώρα θεμάτων, όπως π.χ. αντιμετώπιση μιας ιδιοφυΐας, σεξουαλικές προτιμήσεις, αποικιοκρατία κλπ. Τόσο το περιεχόμενο όσο και ο όγκος του το καθιστούν ακατάλληλο ανάγνωσμα για παραλιακή ξαπλώστρα.

Καλές αναγνώσεις, λοιπόν! Όσο για μένα, δεν σκέφτομαι να εγκαταλείψω το ιστολόγιο στην τύχη του. Απλώς, λέω να επιτρέψω στον εαυτό μου μερικά...σκασιαρχεία από την καθημερινή επαφή μας...

Ολυμπιακά παραμύθια - 10. Η σύγχρονη εμποροπανήγυρη

Παρά τα όσα "εξ αμάξης" είπαμε για τους αγώνες κατά την αρχαιότητα, η σύγχρονη ξεφτίλα των ολυμπιακών αγώνων ξεπερνάει κάθε σύγκριση προς εκείνους. Όλα όσα είπαμε μέχρι τώρα, είχαν σκοπό να καταδείξουν ότι η αρχαιοελληνική ολυμπιακή πραγματικότητα πόρρω απέχει από τα ωραιοποιημένα παραμύθια με τα οποία γαλουχούμαστε είτε από ανιστόρητους ηλίθιους είτε από άσχετους πουλημένους δασκάλους, ιστορικούς, δημοσιογράφους κλπ. Αλλά αυτά που συμβαίνουν σήμερα "προς ολυμπιακήν δόξαν" είναι απείρως τρισχειρότερα.

Οι σύγχρονοι ολυμπιακοί αγώνες δεν έχουν καμμιά σχέση με τον αθλητισμό. Δυστυχώς, οι ολυμπιακοί κύκλοι έχουν καταντήσει ένα πανάκριβο εμπορικό σήμα, σαν το αστέρι τής Mercedes ή το κροκοδειλάκι τής Lacoste. Πρόσφατη αποτίμηση κατέταξε το ολυμπιακό σήμα δεύτερο σε αξία, πίσω από το "μήλο" τής Apple και μπροστά από το λογότυπο της Coca-Cola (απίστευτο;). Δεν είναι τυχαίο που οι "αθάνατοι" της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής δεν ξέρουν πού και πώς να επενδύσουν κάπου μισό δισεκατομμύριο δολλάρια που περισσεύουν στο ταμείο τους! Πάντως, σε σχετική συνεδρίαση αποφάσισαν να επενδύσουν σε ακίνητα, μιας κι αυτή την εποχή τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου είναι για τον διάολο καβάλα...

Η ολοκληρωτική μεταμόρφωση των σύγχρονων ολυμπιακών αγώνων σε κερδοφόρα επιχείρηση έγινε με τους αγώνες τής Ατλάντας, το 1996. "Ήταν πολύ δύσκολη και εξόφθαλμα προκλητική η απόφαση να στερήσουμε από την Αθήνα το δικαίωμα να διοργανώσει την εκατονταετηρίδα των αγώνων", δήλωσε ένα από τα μέλη τής ΔΟΕ, "αλλά το αποτέλεσμα (ενν.: το οικονομικό αποτέλεσμα) δικαίωσε την επιλογή μας". Σε επίδειξη κυνικής προστυχιάς, ο κρετίνος γερμανός πρόεδρος Βαϊτσέκερ δεν δίστασε να δηλώσει: "αφήστε να κερδίσει η Coca-Cola, όχι η Αθήνα"!

Στην πραγματικότητα, η Ατλάντα ήταν τελείως ακατάλληλη για διοργανώτρια πόλη. Ο μισός της πληθυσμός ήταν βυθισμένος στην ανεργία, το εμπόριο ναρκωτικών γνώριζε πιέννες και η εν γένει εγκληματικότητα ήταν από τις υψηλότερες στις ΗΠΑ. Αλλά ο Σάμαρανκ είχε άλλα πλάνα: λίγο πριν αποχωρήσει από την προεδρία τής ΔΟΕ, έβγαλε στο σφυρί ό,τι μπορούσε να πουληθεί. Έτσι, όλες οι μεγάλες εταιρείες έσπευσαν να αγοράσουν δικαιώματα χρήσης τού ολυμπιακού σήματος, με σκοπό την αύξηση τόσο της φήμης τους όσο και των πωλήσεών τους. Ο ίδιος ο Σάμαρανκ, όταν ταξίδεψε στην Ατλάντα, πήγε κατ' ευθείαν από το αεροδρόμιο στα γραφεία τής Coca-Cola και ύστερα ξαναπήρε το αεροπλάνο για να πάει στην Ουάσινγκτον προκειμένου να συναντήσει τον Κλίντον. Πρώτα οι μπίζνες και μετά ο πρόεδρος των ΗΠΑ!

Η Coca-Cola ήταν σύμβολο του αμερικανικού τρόπου ζωής αλλά η ΔΟΕ τής επέτρεψε να γίνει και "ιδιοκτήτρια" των ολυμπιακών αγώνων. Με 40 εκατομμυριάκια απέκτησε το δικαίωμα να στολίσει τα μπουκάλια της με τους ολυμπιακούς κύκλους. Μ' αυτά τα μπουκάλια επέστρεψε δριμύτερη στην γερμανική αγορά, απ' όπου είχε εκδιωχθεί το 1945 ως εταιρεία εβραϊκών συμφερόντων (μέχρι τότε, οι γερμανοί έπιναν Pepsi)! Κι ο πρόεδρος των ολυμπιακών αγώνων τής Ατλάντας Άντριου Γιανγκ δεν δίστασε να δηλώσει περιχαρώς ότι "η εμπορευματοποίηση του αθλητισμού οδηγεί στην εκδημοκρατισή του"(!!) Φυσικά, ο φασίστας φρανκόφιλος Σάμαρανκ δεν παρέλειψε να καλέσει στην Λωζάννη (έδρα τής ΔΟΕ) τον πρόεδρο της Coca-Cola για να του απονείμει το ολυμπιακό παράσημο...

Κλείνουμε εδώ αυτή την σειρά κειμένων. Βέβαια, το κλείσιμο γίνεται κάπως βίαια αλλά μεσ' στο κατακαλόκαιρο δεν έχω καμμιά διάθεση να αναλωθώ περισσότερο σε τούτο το θέμα. Εκείνο που εύχομαι είναι να βρεθεί κάποια στιγμή ένας έλληνας πολιτικός αρκετά έλληνας ώστε να απαιτήσει τον αποχαρακτηρισμό του ποιήματος του Παλαμά ως "ολυμπιακού ύμνου". Διάβολε, το "αθάνατο αρχαίο πνεύμα" δεν μπορεί να έχει καμμία σχέση με όλο τούτη την πρόστυχη εμποροπανήγυρη...


Υστερόγραφο: Στην σειρά των κειμένων για τα "ολυμπιακά παραμύθια" μπορώ -και πρέπει- να εντάξω και το κείμενο "Ολυμπιακή εμποροπανήγυρη" της 17ης Μαΐου, το οποίο γράφτηκε λόγω της αφής της ολυμπιακής φλόγας. Άλλωστε, η περίφημη "ολυμπιακή φλόγα" αποτελεί ένα από τα ωραιότερα σκηνοθετημένα ολυμπιακά παραμύθια. 


Πηγές
- Κυριάκος Σιμόπουλος, "Μύθος, απάτη και βαρβαρότητα οι ολυμπιάδες", εκδόσεις Στάχυ, 1998.
- Πάνος Βαλαβάνης, "Διπλωματία και πολιτική στους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες".
- Ξενοφών, "Ελληνικά"
- Παυσανίας, "Ελλάδος Περιήγησις"
- Πίνδαρος, "Νεμεονίκαι"
- Πίνδαρος, "Ολυμπιονίκαι"
- Πλάτων, "Απολογία Σωκράτους"
- Πλάτων, "Πολιτεία"
- Πλάτων, "Νόμοι"
- Πλούταρχος, "Βίοι Παράλληλοι"
- Πολύβιος, "Ιστορίαι"
- Φιλόστρατος, "Γυμναστικός"
- Άρθρα τής ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας "Wikipedia"
- Δημοσιεύματα των εφημερίδων "Ελευθεροτυπία" και "Ριζοσπάστης"

Ολυμπιακά παραμύθια - 9. Η πολιτική εκμετάλλευση

Μετά από όσα αναφέραμε, γίνεται αντιληπτό πως ήταν μαθηματικώς βέβαιον ότι οι ολυμπιακοί αγώνες, συν τω χρόνω, θα υφίσταντο πολιτική εκμετάλλευση. Είδαμε ήδη πώς ο Αλκιβιάδης εκμεταλλεύθηκε την τριπλή ολυμπιακή του νίκη για να γίνει στρατηγός και να αναλάβει την διεξαγωγή τής σικελικής εκστρατείας ή πώς οι διάφοροι τύραννοι χρησιμοποιούσαν τους ολυμπιονίκες των πόλεών τους για να στερεωθούν στην εξουσία.

Όμως, εκείνος ο οποίος φρόντισε να εκμεταλλευθεί τους ολυμπιακούς αγώνες με πρόγραμμα και συνέπεια ήταν ο Φίλιππος Β', ο πατέρας τού Αλέξανδρου. Έχοντας κατανοήσει πλήρως την δύναμη που αποκτούσαν οι ολυμπιονίκες, σκέφτηκε σωστά: αν ένας τύραννος ισχυροποιείται από έναν ολυμπιονίκη υπήκοό του, θα γινόταν πανίσχυρος αν αναδεικνυόταν ο ίδιος ολυμπιονίκης. Έτσι, με τα γνωστά τερτίπια, φρόντισε να στεφθεί 3 φορές ολυμπιονίκης, σε τρία διαφορετικά ιππικά αγωνίσματα (κέλης, τέθριππον, συνωρίς) τριών διαδοχικών ολυμπιάδων (356, 352 και 348 π.Χ. αντίστοιχα). Φυσικά, φρόντισε να απαθανατίσει τις νίκες του σε χρυσά και αργυρά νομίσματα, τα οποία κυκλοφορούσαν ευρύτατα. Επί πλέον, μερίμνησε να διαδώσει το όνομά του χτίζοντας στην Ολυμπία το Φιλίππειο, ένα μεγαλοπρεπές κυκλικό λατρευτικό κτήριο.

Αργότερα, οι ρωμαίοι φρόντισαν να διαδώσουν τους αθλητικούς αγώνες, καταλαβαίνοντας ότι έτσι αποκτούσαν ένα θαυμάσιο τρόπο ελέγχου των διαφόρων λαών τής αχανούς αυτοκρατορίας τους. Έτσι, αν και το μόνο άθλημα που πραγματικά τους συγκινούσε ήταν η αρματοδρομία, οι ρωμαίοι φρόντισαν από τη μια να προσδώσουν περισσότερη αίγλη στους μεγάλους ελληνικούς αγώνες (ολυμπιακοί, νέμεα, παναθήναια κλπ) κι από την άλλη να ιδρύσουν πολλούς νέους αγώνες σε όλη την επικράτειά τους: άκτια, ισολύμπια σεβαστά, νερώνεια, καπιτώλεια κλπ. Μέχρι τον 3ο μ.Χ. αιώνα, οι ρωμαίοι είχαν ιδρύσει πάνω από 500 (!!) αγώνες σε ολόκληρη την αυτοκρατορία τους.

Μέσω της διάδοσης του αθλητισμού, οι ρωμαίοι πέτυχαν πολλά οφέλη. Πρώτα-πρώτα, αύξησαν την δημοτικότητά τους (μη ξεχνάμε ότι δεν ήσαν παρά κατακτητές), αφού πρόσφεραν στον κόσμο θεάματα και διασκέδαση. Δεύτερο σημαντικώτατο όφελος ήταν η διάδοση της λατρείας τού αυτοκράτορα, αφού ο αυτοκράτορας ήταν εκείνος που φρόντιζε να καλοπερνούν οι υπήκοοί του. Ακόμη, σπουδαίο κέρδος για τον κατακτητή ήταν η διέξοδος που πρόσφεραν οι αγώνες σε όλες τις τοπικές αντιπαραθέσεις: π.χ. αν μια περιοχή τής Αιτωλίας είχε διαφορές με μια γειτονική περιοχή τής Ηπείρου, θα μπορούσε να βολευτεί με μια νίκη αιτωλού αθλητή επί ενός ηπειρώτη στα άκτια αντί να προσφύγει σε μαχητικές διεκδικήσεις.

Αλλά ας επιστρέψουμε στους ολυμπιακούς αγώνες. Όση κι αν ήταν η φήμη των αγώνων, δεν έπαυε να είναι περιορισμένη εφ' όσον στους αγώνες συμμετείχαν αυστηρά μόνον έλληνες. Βέβαια, επί ρωμαιοκρατίας απέκτησαν δικαίωμα συμμετοχής και οι ρωμαίοι αλλά και πάλι η φήμη των αγώνων δεν γνώρισε μεγάλη αύξηση αφού, όπως είπαμε, οι ρωμαίοι ενδιαφέρονταν σχεδόν αποκλειστικά για τις αρματοδρομίες.

Τα πράγματα άλλαξαν το 212 π.Χ, όταν παραχωρήθηκε το δικαίωμα του ρωμαίου πολίτη σε όλους τους κατοίκους της αυτοκρατορίας. Τότε απέκτησαν δικαίωμα συμμετοχής στους αγώνες ισπανοί, γαλάτες, αφρικανοί, ιουδαίοι, αρμένιοι κλπ. Έτσι ανέτειλε η εποχή τής μεγαλύτερης ακτινοβολίας των ολυμπιακών αγώνων, οι οποίοι αποκτούν πλέον οικουμενικό χαρακτήρα. Ταυτόχρονα αυξάνεται κατακόρυφα η πολιτική επιρροή των αθλητών, οι οποίοι οργανώνονται σε επαγγελματικές λέσχες και επηρεάζουν σημαντικά τα αθλητικά πράγματα. Μάλιστα δε, είναι αρκετά συχνά τα φαινόμενα απ' ευθείας επαφών τού αυτοκράτορα με εκπροσώπους αυτών των λεσχών.

Κάπως έτσι, λοιπόν, ξέφτισαν τελείως όλα τα καλοστημένα παραμύθια που μίλαγαν για "αθλητικά ιδεώδη", που εξυμνούσαν την "ευγενή άμιλλα", που διαλαλούσαν πως "σημασία δεν έχει η νίκη αλλά η συμμετοχή" κλπ. Και, βέβαια, δεν είναι ούτε ο Φίλιππος ούτε οι ρωμαίοι που έκαναν τους ολυμπιακούς αγώνες να παρεκκλίνουν από τον "υψηλό σκοπό" τους. Εκείνοι απλώς εκμεταλλεύθηκαν με κραυγαλέο τρόπο όσα κάποιοι άλλοι εκμεταλλεύονταν με διακριτικότητα επί αιώνες πρωτύτερα...