Το γερμανικό οικονομικό θαύμα

Η είδηση έπεσε σαν βόμβα στην Γερμανία τον περασμένο Οκτώβριο: η καγκελλάριος Μέρκελ ετοιμαζόταν να ανακοινώσει στο επόμενο συνέδριο του κόμματός της την θέσπιση κατώτερου ημερομισθίου. Πράγματι, επρόκειτο περί εντυπωσιακής εξέλιξης, αν λάβουμε υπ' όψη ότι οι γερμανοί δεν ξέρουν τι παναπεί "εθνική συλλογική σύμβαση εργασίας". Το μόνο που υπάρχει στην χώρα τους είναι μερικές κλαδικές συμβάσεις (μερικές, έτσι; σε κάποιους κλάδους δηλαδή). Αυτό σημαίνει ότι ο κατώτερος μισθός διαφέρει από κλάδο σε κλάδο. Μάλιστα, ακόμη και στον ίδιο κλάδο προβλέπονται χαμηλότερα μεροκάματα στην πρώην Ανατολική Γερμανία και υψηλότερα στην πρώην Δυτική!

Όχι, δεν τρελλάθηκε ξαφνικά η Μέρκελ. Ηρεμήστε. Δεν την έπιασε το ψυχοπονιάρικό της. Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, να συμβεί κάτι τέτοιο στην "σιδηρά" εκπρόσωπο του μεγάλου κεφαλαίου; Ας δούμε ψύχραιμα το ζήτημα.

Το "γερμανικό θαύμα" δεν είναι παρά γέννημα των συνεχών καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων που πραγματοποιήθηκαν στην Γερμανία από την λήξη τού Β' Παγκοσμίου Πολέμου ίσαμε σήμερα, ανεξάρτητα αν στην εξουσία βρίσκονταν σοσιαλδημοκράτες και πράσινοι (όπως πριν) ή χριστιανοδημοκράτες και φιλελεύθεροι (όπως σήμερα). Έτσι, οι όποιες κινήσεις στον εργασιακό χώρο δεν μπορεί παρά να αποτελούν συνέχεια μιας συγκεκριμένης πολιτικής, η οποία έχει ως κεντρικό της άξονα την συγκράτηση και την περαιτέρω μείωση του κόστους εργασίας.

Αυτό που είχε στο μυαλό της η Μέρκελ διαγράφεται καθαρά στην εισηγητική έκθεση του συγκεκριμένου μέτρου: "θέλουμε έναν ελάχιστο μισθό που θα καθορίζεται από τους κοινωνικούς εταίρους και, συνεπώς, προσανατολισμένο στην αγορά, παρά μια ελάχιστη μισθολογική πολιτική". Και η έκθεση κατέληγε στην πρόταση για θέσπιση ελάχιστου ωρομισθίου 6,89 ευρώ στην πρώην Ανατολική Γερμανία και 7,79 στην Δυτική ("Η Μέρκελ ξανασκέφτεται το κατώτερο ημερομίσθιο", Τα Νέα, 01/11/2011).

Μ' αυτό το σχέδιο, η γερμανική κυβέρνηση είχε δυο στόχους. Από την μια, όριζε το κατώτερο ημερομίσθιο ακόμη χαμηλότερα από τον μέσο όρο που πλήρωναν οι εργοδότες, γεγονός που θα πίεζε προς τα κάτω τις αποδοχές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα κατ' αρχήν και εν συνεχεία και στον δημόσιο. Από την άλλη, βάζοντας στο κόλπο και τους "κοινωνικούς εταίρους" (έτσι, για να μη νομίζουμε ότι η φάμπρικα που λέγεται "κοινωνικοί εταίροι" αποτελεί ελληνικό εφεύρημα), ήθελε να εμφανίσει τα συνδικάτα ως εγγυητές των αποδοχών των εργαζομένων, δίνοντάς τους λίγη από την αίγλη που έχουν χάσει, μιας και οι εργαζόμενοι γνωρίζουν ότι οι μεγαλοσυνδικαλιστές τους είναι ξεπουλημένοι και τους έχουν γυρίσει την πλάτη. Παράλληλα, μια τέτοια κίνηση αναμενόταν να λειτουργήσει ως "βαλβίδα ανακούφισης" της συσσωρευόμενης λαϊκής οργής.

Και πώς να μην υπάρχει λαϊκή οργή, όταν οι μηνιαίες αποδοχές κατά την προηγούμενη δεκαετία μειώθηκαν μεσοσταθμικά κατά 4%, σύμφωνα με έκθεση του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών; Αξιοσημείωτο είναι ότι οι μισθοί είναι παγωμένοι αλλά υπάρχει μείωση των μηνιαίων αποδοχών λόγω μείωσης του ωραρίου εργασίας. Η έκθεση, την οποία προαναφέραμε, σημειώνει ότι ο μέσος μισθός το 2000 ήταν 1.300 ευρώ και το 2010 είχε πέσει κάτω από τα 1.200 ευρώ, ενώ τα χαμηλά εισοδήματα (λόγω τετραημέρων και τετραώρων) έχουν μειωθεί κατά...22% (μήπως σας θυμίζει κάτι αυτό το ποσοστό;).

Τελικά, η ιδέα τής Μέρκελ βρίσκεται ακόμη στα χαρτιά, επειδή αντέδρασε -ποιος άλλος;- το κεφάλαιο. Αυτή η αντίδραση είναι φυσιολογική, αφού μια μελέτη τού ινστιτούτου ερευνών "Prognos" κατέδειξε ότι 1,2 εκατομμύρια εργαζόμενοι εισπράττουν λιγώτερα από 5 ευρώ την ώρα και άλλα 2,4 εκατομμύρια έχουν ωρομίσθιο μικρότερο των 7,5 ευρώ.

Για να γίνει ακόμη πιο καθαρή η εικόνα των γερμανών εργαζομένων, ας συμπληρώσουμε μερικά νούμερα από την πενταετή έκθεση του ΟΗΕ για τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά δικαιώματα: (α) 7,3 εκατομμύρια εργαζόμενοι δουλεύουν για λιγώτερα από 400 ευρώ τον μήνα, (β) 1,3 εκατομμύρια εργαζόμενοι έχουν εισοδήματα χαμηλότερα εκείνων που απαιτούνται για να επιβιώσουν δίχως πρόσθετη οικονομική στήριξη, (γ) 13% των γερμανών βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας.

"Γερμανικό οικονομικό θαύμα", λοιπόοοοον! Έτσι, για να ξέρουμε τι γίνεται γύρω μας και να καταλαβαίνουμε τι μας περιμένει αν δεν αντιδράσουμε.

Η γερμανική "διστακτικότητα"

Τούτο τον μήνα είπαμε πολλά για την Γερμανία. Όχι βέβαια πως δεν άξιζε τον κόπο, μιας και σ' ολόκληρο τον κόσμο το βλέμμα στην Γερμανία στρέφεται όποτε γίνεται λόγος για θέματα ευρωπαϊκής οικονομίας. Μάλιστα δε, όσο περισσότερο καταλαβαίνουμε τις διεργασίες που συντελούνται στο εσωτερικό της Γερμανίας, τόσο ευκολώτερα εξηγούμε όσα συμβαίνουν στην ευρωζώνη αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ενωση ευρύτερα.

Είδαμε σύσσωμη σχεδόν την δύση να ρίχνει τα βέλη της στην κυβέρνηση Μέρκελ, κατηγορώντας την για "δυστοκία" και "αναποφασιστικότητα", λες και φταίει αποκλειστικά η Γερμανία για όλα τα στραβά και τα ανάποδα του καπιταλισμού. Βέβαια, η γερμανική αναποφασιστικότητα δεν αποτελεί φαινόμενο της εποχής μας, αφού την ανιχνεύουμε και στο παρελθόν των γερμανών, π.χ. στο δίλημμα επιλογής ανάμεσα στην Weltpolitik τού αυτοκράτορα Γουλιέλμου Β' και την Realpolitik τού καγκελλάριου Βίσμαρκ. Σήμερα, αυτή η αναποφασιστικότητα οφείλεται στις εντός τής Γερμανίας αντιθέσεις των μεγάλων μονοπωλίων, οι οποίες οξύνονται όσο βαθαίνει η διεθνής καπιταλιστική κρίση. Αλλά, ας προσπαθήσουμε να τα εξηγήσουμε όλα αυτά, με απλά λόγια.

Με την έκρηξη της κρίσης το 2008, η γερμανική βιομηχανία στράφηκε -κατά κύριο λόγο- προς την Ασία. Έτσι, κατά την πρώτη φάση της κρίσης και γύρω στα μέσα του 2010, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας εκτοξεύτηκε στα ύψη (κυρίως λόγω της αύξησης της ζήτησης των βιομηχανικών της προϊόντων από την Κίνα και την Ιαπωνία), παρά το γεγονός ότι η κρίση στις χώρες της ευρωζώνης συρρίκνωσε το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας εντός της Ε.Ε. Ακόμα και τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με την γερμανική στατιστική υπηρεσία, οι εξαγωγές ανήλθαν σε επίπεδα ρεκόρ, αυξάνοντας το εμπορικό πλεόνασμα στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιούνιο του 2008. Οι γερμανικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 0,9% σε μηνιαία βάση και οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 0,8%, αυξάνοντας το εμπορικό πλεόνασμα κατά ενάμιση δισ. ευρώ.

Κατά τους αναλυτές, η καλή πορεία των εξαγωγών αντισταθμίζει σε μεγάλο βαθμό τα πρόσφατα χαμηλά στοιχεία για την πορεία της γερμανικής βιομηχανίας και την μείωση της βιομηχανικής της παραγωγής. Εκτός όμως από την Ασία, η Λατινική Αμερική είναι μία ακόμη από τις περιοχές που τυγχάνουν της ειδικής προσοχής των γερμανών, κυβέρνησης και κεφαλαιοκρατών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διείσδυση του γερμανικού κεφαλαίου στη Βραζιλία: πάνω από 2.000 γερμανικές εταιρείες έχουν τα τελευταία χρόνια προχωρήσει σε επενδύσεις άνω των 60 δισ. ευρώ, το διμερές εμπόριο το 2008 ξεπέρασε τα 45 δισ. και οι γερμανικές εταιρείες παράγουν το 10% της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής της Βραζιλίας.

Για ποιο λόγο τα λέμε όλα αυτά; Επειδή είναι προφανές ότι το τμήμα του γερμανικού κεφαλαίου, το οποίο δραστηριοποιείται κερδοφόρα είτε στην Ασία είτε στην Λατινική Αμερική, έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την "αναμόρφωση" της Ευρωπαϊκής Ένωσης με οποιονδήποτε τρόπο (π.χ. δημιουργία δεύτερου νομίσματος ["ευρώ των φτωχών"], επίσημος διαχωρισμός των χωρών-μελών τής Ένωσης σε δυο "ταχύτητες", απομάκρυνση "προβληματικών" μελών κλπ) και ταυτόχρονα την στροφή τής χώρας προς τις αναδυόμενες αγορές, τις γνωστές ως BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa).

Από την άλλη, όμως, υπάρχει και ένα τμήμα γερμανικού κεφαλαίου, το οποίο υποστηρίζει τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό τής χώρας και επιμένει να τονίζει την σημασία των -έστω, ασθενέστερων- χωρών τού ευρωπαϊκού νότου για τις γερμανικές εξαγωγές και τις γερμανικές επενδύσεις. Έτσι, στηρίζει την συνοχή τής "μεγάλης Ε.Ε. των 27", την ενίσχυση του γαλλογερμανικού άξονα και τον παραδοσιακό ευρωατλαντικό προσανατολισμό τής χώρας. Παράλληλα, προβάλλει τα πλεονεκτήματα που έχει το κοινό ευρώ για τις γερμανικές εξαγωγές, θυμίζει ότι το 60% των γερμανικών εξαγωγών γίνεται ενδοκοινοτικά και υπογραμμίζει ότι μια Ε.Ε. με 27 μέλη ενισχύει την διαπραγματευτική ικανότητα της Γερμανίας.

Μετά από όλα όσα αναφέραμε, γίνονται πια κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους η Γερμανία εμφανίζεται ως "διστακτική" ή "αναποφάσιστη". Είναι προφανές ότι δεν πρόκειται περί "διστακτικότητας" αλλά περί αδίστακτης ενδοκαπιταλιστικής διένεξης, η οποία -φυσικά!- γίνεται ερήμην των λαών.

Κι άλλες ομορφιές

Κοντά στις προχτεσινές, υπάρχουν κι άλλες ομορφιές που με διασκεδάζουν τις τελευταίες μέρες. Μια εξαιρετικής ποιότητας ομορφιά ήταν και η συνέντευξη του Βενιζέλου στον Παπαδάκη, όπου ο υπουργός είπε επί λέξει: "Φέτος η χώρα θα τείνει να έχει αρνητικό πληθωρισμό. Η χώρα πηγαίνει σε αποπληθωρισμό. Αν δείτε το δείκτη τιμών καταναλωτή, θα δείτε ότι όταν υπολογίζουμε όλα, αλλά πρέπει να υπολογίσουμε και το πόσο πέφτουν τα ενοίκια, πρέπει να υπολογίσουμε πόσο πέφτουν οι ηλεκτρικές συσκευές, πρέπει να υπολογίσουμε πόσο πέφτουν οι τιμές των ακινήτων... Η Ελλάδα θα πάει τώρα σε αποπληθωρισμό, σε αρνητικό πληθωρισμό και κανονικά θα πρέπει να μειωθεί πάρα πολύ και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών".

Ο άσχετος περί τα οικονομικά πολίτης θα σκεφτεί, μάλλον, ότι αφού θα μειωθούν οι τιμές καταναλωτή και θα μειωθεί "πάρα πολύ" το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, ε! δεν μπορεί, ρε παιδί μου, καλό πράμα θα είναι ο αποπληθωρισμός. Έλα όμως που ο ίδιος ο Βενιζέλος είχε δηλώσει στις 22 Νοεμβρίου 2011, πάλι επί λέξει: "Η σταθερότητα των τιμών που είναι το δόγμα πάνω στο οποίο οικοδομείται η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αυτή τη στιγμή οδηγεί στον κίνδυνο του αποπληθωρισμού"! Μπερδευτήκατε, ε; Αυτό που πρωτακούστηκε καλό στ' αυτιά σας, ήταν "κίνδυνος" πριν 3,5 μήνες!

Για να μη ξεχάσουμε τις πέντε αράδες κολλυβογράμματα που μάθαμε όταν σπουδάσαμε, ας ξεκαθαρίσουμε ότι ο αποπληθωρισμός δεν είναι ποτέ καλός αν δεν αποτελεί στόχο και αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικοοικονομικών επιλογών. Σε μια ελεύθερη (διάβαζε: ασύδοτη) και άναρχη οικονομία, ο αποπληθωρισμός εμφανίζεται ως αποτέλεσμα ύφεσης και το μέγεθός του συνιστά ένδειξη της έκτασης της ύφεσης. Τελεία και παύλα. 

Συνεπώς, όταν ο Βενιζέλος μιλούσε πέρυσι περί κινδύνου, ήξερε πολύ καλά τι έλεγε. Τώρα, όμως, στην προσπάθειά του να στηρίξει τόσο τις εγχώριες όσο και τις ευρωενωσιακές επιλογές, δεν διστάζει να παρουσιάσει το μαύρο ως άσπρο. Κάποιοι θα τσιμπήσουν, έτσι Βαγγέλη;

Χτες, είχαμε άλλη μια ομορφιά. Ο Πάνος Καμμένος έδωσε στην δημοσιότητα την ιδρυτική διακήρυξη του κόμματός του. "Ανεξάρτητοι ¨Ελληνες" λέει. Μπροστάρης ο ίδιος, πουλαίν η Κουντουρά η μοντέλα και κράχτης ο Μανώλης ο εργατοπατέρας. Και ιδεολογικό υπόβαθρο σαφές, έτσι; Όπως είπε ο πρόεδρος: "είμαστε δεξιοί, είμαστε κεντρώοι, είμαστε αριστεροί, αλλά πάνω απ' όλα είμαστε Έλληνες". 

Όλοι μαζί, λοιπόν, όλοι στον γύρο και βάλτε να πάνε. Αρκεί που είμαστε έλληνες. Άντε, να ξαναθυμηθούμε το Μεσολόγγι, το Κούγκι και τα Δερβενάκια. Άντε, να κάνουμε γιούργια κι όποιον πάρει ο χάρος. Και μόλις τους σαρώσουμε, να φωνάξουμε και τον Όθωνα να κάνει κουμάντο, μιας κι εμείς μόνο για την γιούργια νοιαζόμαστε. Το τι θα ξημερώσει και πώς θα πορευτούμε από αύριο το πρωί δεν μας απαχολεί.

Α! Και μη διανοηθεί καμμιά κουφάλα αλλοδαπός και μας ψηφίσει στις εκλογές, γιατί θα τον σκίσουμε. Εμείς είμαστε έλληνες (συγγνώμη, "Έλληνες" ήθελα να πω, με κεφαλαίο έψιλον) και δεν έχουμε ανάγκη τους αλλοδαπούς. 

Και μια τελευταία ομορφιά. Πριν λίγο, με ενημέρωσε μια φίλη, η οποία δουλεύει σε αλυσίδα σούπερ-μάρκετ, ότι προχτές η διοίκηση της εταιρείας αποφάσισε να μειώσει κατά 22% τις αμοιβές τού προσωπικού και να καταργήσει το επίδομα γάμου. Στις έντονες διαμαρτυρίες των εργαζομένων, η απάντηση που δόθηκε ήταν πληρωμένη: "παιδιά, σας καταλαβαίνουμε αλλά τα παράπονά σας στον Βενιζέλο και στον Παπαδήμο".

Τί έγινε, ρε Κουτρουμάνη; Τελικά, υποχρεώνετε τους εργοδότες να κάνουν μειώσεις στους μισθούς ή απλώς τους δίνετε δικαίωμα να τις κάνουν; Πολύ έχω μπερδευτεί, ρε γαμώτο... 

Α! Μια τελευταία πινελιά ομορφιάς: η εν λόγω αλυσίδα σούπερ-μάρκετ, η οποία έσπευσε να εκμεταλλευτεί τα αντεργατικά νομοθετήματα του "Μαύρου Μετώπου", λέγεται..."Αράπης"! Καλό;

"Εξομολογήσεις ενός μοναχού"

Στις 12 Σεπτεμβρίου 1998 οι αρχές ασφαλείας των ΗΠΑ συνέλαβαν πέντε κουβανούς, ως ύποπτους για κατασκοπεία. Μετά από κράτηση σε απομόνωση επί 17 μήνες(!), οι πέντε οδηγήθηκαν σε δίκη, κατηγορούμενοι για συνωμοσία κατά των ΗΠΑ, ενώ σε τρεις απ' αυτούς προστέθηκαν και κατηγορίες για κατασκοπεία. Λίγο πριν την έναρξη της δίκης και επτά ολόκληρους μήνες μετά το αρχικό κατηγορητήριο, προστέθηκε σε έναν από τους κατηγορούμενους και η κατηγορία τής συνωμοσίας για διάπραξη φόνου. Κατά την πολύμηνη δίκη-παρωδία, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μαϊάμι (έδρα των κουβανών αντικαθεστωτικών) και ενώ τα μέσα ενημέρωσης ζητούσαν επίμονα την παραδειγματική τιμωρία των κρατουμένων, οι αρχές ασφαλείας παραδέχτηκαν ότι δεν κατάφεραν να αποδείξουν την κατηγορία τής συνωμοσίας για διάπραξη φόνου, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τους ενόρκους να ετυμηγορήσουν υπέρ της ενοχής των κατηγορουμένων για όλες τις κατηγορίες περί κατασκοπείας. Τελικά, το 2001 εκδόθηκε η δικαστική απόφαση, βάσει της οποίας οι πέντε καταδικάστηκαν σε εξοντωτικές ποινές.

Ενώ οι πέντε εξακολουθούν να βρίσκονται φυλακισμένοι στις ΗΠΑ, έχει ήδη αποδειχτεί ότι κάθε άλλο παρά συνωμοτούσαν κατά των ΗΠΑ. Το πραγματικό "έγκλημά" τους ήταν ότι αποτελούσαν όργανα των κουβανικών αρχών ασφαλείας και βρίσκονταν στην Φλόριδα προκειμένου να παρακολουθούν τις διάφορες παραστρατιωτικές και τρομοκρατικές οργανώσεις τις οποίες είχαν στήσει κουβανοί αντικαθεστωτικοί (με την ανοχή ή και την βοήθεια της CIA, της DIA και άλλων κρατικών υπηρεσιών) και οι οποίες έχουν ως στόχους την αποσταθεροποίηση του κουβανικού καθεστώτος, την ανατροπή τής κουβανικής επανάστασης και την φυσική εξόντωση των αδελφών Κάστρο. Δρούσαν, δηλαδή, αποκλειστικά ως πατριώτες και σε καμμιά περίπτωση δεν συνωμοτούσαν κατά της ασφάλειας των ΗΠΑ.

Ένας τέτοιος πατριώτης, ο οποίος επί σειρά ετών αποτελούσε το αυτί και το μάτι τής Κούβας στην Φλόριδα, είναι και ο Πέρσι Φρανσίσκο Αλβαράδο Γοδόυ, ο οποίος δρούσε με το ψευδώνυμο "Μοναχός". Ο Γοδόυ πρωτοπήγε στο Μαϊάμι το 1993 και κατάφερε να διεισδύσει στην μεγαλύτερη αντικαθεστωτική οργάνωση, το Εθνικό Κουβανοαμερικανικό Ίδρυμα. Επί τέσσερα χρόνια ο Γοδόυ υποδυόταν με επιτυχία τον ρόλο του ως πράκτορας του Ιδρύματος, ο οποίος υποτίθεται ότι έστηνε αντεπαναστατικό δίκτυο στο νησί ενώ στην ουσία ενημέρωνε τις κουβανικές αρχές ασφαλείας για τα τρομοκρατικά χτυπήματα που σχεδίαζε το Ίδρυμα. Δίπλα του βρέθηκαν και οι πέντε που προαναφέραμε. Το 1997 η Κούβα απέσυρε τον Γοδόυ, για λόγους ασφαλείας. Όταν μαθεύτηκε το διπλό παιχνίδι που έπαιζε ο Γοδόυ επί τέσσερα χρόνια, οι αντικαθεστωτικοί στο Μαϊάμι λύσσαξαν από την οργή τους. Έναν χρόνο αργότερα συνελήφθησαν οι πέντε.

Έχοντας πλέον αποσυρθεί, ο Γοδόυ κατέγραψε τις αναμνήσεις του απ' αυτή την τετραετία σε ένα βιβλιαράκι με τον τίτλο "Εξομολογήσεις ενός μοναχού". Αν και ο Γοδόυ δεν είναι λογοτέχνης και, συνεπώς, θα ήταν παράλογο να κρίνουμε το έργο του με λογοτεχνικά κριτήρια, εν τούτοις αυτό το βιβλίο διαβάζεται με ιδιαίτερη ευχαρίστηση, όπως διαβάζονται τα καλά μυθιστορήματα κατασκοπείας. Μάλιστα, οι "Εξομολογήσεις ενός μοναχού" έχουν κι ένα παραπάνω στοιχείο, το οποίο τις κάνει ιδιαίτερα θελκτικές: οι πρωταγωνιστές είναι πραγματικά πρόσωπα και οι ιστορίες τους είναι αληθινές.

Έτσι, ετούτο το βιβλιαράκι είναι ταυτόχρονα κατασκοπευτικό μυθιστόρημα, απομνημονεύματα, προσωπική μαρτυρία και -κυρίως- ιστορικό αφήγημα. Προσωπικά, όχι απλώς το διάβασα μονορρούφι αλλά όσο έβλεπα να μπαίνουν στην ιστορία και γνωστές σκατόφατσες (σαν τον Πέπε Ερνάντες, τον Λουίς Ποσάδα Καρίλες και τον Χόρχε Μας Κανόσα, τρεις από τις μεγαλύτερους τρομοκράτες στους οποίους παρέχουν απόλυτη κάλυψη και στήριξη οι ΗΠΑ), τόσο περισσότερο εντεινόταν το ενδιαφέρον μου. Κι όταν ολοκλήρωσα την ανάγνωσή του, έμεινα με την εντύπωση ότι οι 218 του σελίδες τελείωσαν γρήγορα, αφήνοντάς με με την αίσθηση ενός πεινασμένου αναγνώστη που δεν χόρτασε τελείως.

Κλείνοντας, πρέπει να συμπληρώσω ότι σημαντικό παράγοντα της αναγνωστικής απόλαυσης αποτελεί η ρέουσα μετάφραση της Βασιλείας Παπαρήγα. Οι "Εξομολογήσεις ενός μοναχού" κυκλοφορούν από την "Σύγχρονη Εποχή", σε μια λιτή έκδοση, η οποία μπορεί να μη περιέχει μερικές δευτερεύουσες πληροφορίες (π.χ. το έτος πρώτης κυκλοφορίας τού πρωτότυπου) αλλά περιλαμβάνει ένα περιεκτικό βιογραφικό τού συγγραφέα και έναν θαυμάσιο πρόλογο του -διασημότερου, ίσως- κουβανού δημοσιογράφου Σίρο Μπιάνκι Ρος. Αν συνυπολογίσουμε ότι η αγορά αυτού του βιβλίου κοστίζει λιγώτερο από 11 ευρώ, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μη το αποκτήσετε.

Ομορφιές

Επειδή το παρασοβαρέψαμε τούτη την εβδομάδα το ιστολόγιο, λέω να το πάμε πιο χαλαρά σήμερα που είναι Σάββατο. Έτσι, λοιπόν, αποφάσισα να ασχοληθώ σε τούτο το σημείωμα με δυο από τις "ομορφιές" που βλέπω και ακούω γύρω μου. Και, πρώτα-πρώτα, με την ομορφιά που λέγεται "αγωνία Κουτρουμάνη γα τους μισθούς".

Διαβάζω στις εφημερίδες: "Κάλεσμα στους εργοδοτικούς φορείς και την ΓΣΕΕ να υπογράψουν όσο το δυνατόν γρηγορότερα κλαδικές συμβάσεις για να μην επιβληθεί αυθαίρετη μείωση μισθών στην αγορά εργασίας απηύθυνε ο υπουργός Εργασίας, Γιώργος Κουτρουμάνης". Φυσικά, το "κάλεσμα" Κουτρουμάνη γίνεται εν όψει τής αναστολής των κλαδικών συμβάσεων που ψήφισε η κυβέρνηση και θα ισχύσει από τον Μάιο.

Πώς το είπες αυτό, υπουργέ μου; Ή, όπως λένε κι οι εγγλέζοι, I beg your fucking pardon? Πρώτα ξύρισες την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας κατά 22% (και στους νέους κατά 32%), μετά γάμησες τις συλλογικές συμβάσεις (δηλαδή, τώρα τις ξέσκισες, γιατί έχετε κοντά δυο χρόνια που τις πηδάτε), κατόπιν επέκτεινες τις επιχειρησιακές συμβάσεις ακόμα και σε επιχειρήσεις με λιγώτερα από 50 άτομα προσωπικό και τώρα τί μας λες; Να πάμε να υπογράψουμε κλαδικές συμβάσεις για να μη μειωθούν αυθαίρετα οι μισθοί;

Ρε συ, πλάκα μας κάνεις; Ποιος εργοδότης είναι τόσο μαλάκας ώστε να υπογράψει κλαδική σύμβαση, από την στιγμή που, όποτε του αρέσει, μπορεί να φτιάξει μια επιχειρησιακή με όρους γαλέρας; Εσύ δεν τους όρισες με νόμο τα 586 ευρώ κατώτατο μικτό μισθό (κι ακόμα κατώτερο στους νέους); Εσύ δεν τους έδωσες το δικαίωμα να φτιάχνουν επιχειρησιακές συμβάσεις; Εσύ δεν τσάκισες όλα τα εργασιακά δικαιώματα; Τώρα, λοιπόν, τί διάολο λες; Να πάμε μόνοι μας να συμφωνήσουμε με τα αφεντικά πόσο θέλουμε να μειωθεί ο μισθός μας; Με το μπαρδόν, δηλαδή, αλλά ή εγώ είμαι χοντροκέφαλος και δεν καταλαβαίνω ή εσύ είσαι...θου κύριε φυλακήν τω στόματί μου!

Α! Έχει και συμπλήρωμα ετούτη η ομορφιά. Ο Κουτρουμάνης ξεκαθάρισε ότι "η μείωση του κατώτατου μισθού κατά 22% στα 586 ευρώ αλλά και το ψαλίδισμα των κλαδικών μισθών θα αποτελεί δικαίωμα και όχι υποχρέωση του εργοδότη". Δηλαδή, τί λέει στους εργοδότες, γαμώ το φελέκι μου; Ότι έχουν δικαίωμα να με πηδήξουν αλλά δεν τους βάζει με το ζόρι να το κάνουν; Μάααααλιστα! Τόσο όμορφα! Χμμμ.... Πώς το έλεγε ο Χάρρυ Κλυνν;... Α, ναι, θυμήθηκα: "Φτου σου Ρεζίλη, είσαι άπιαστος"!

Η δεύτερη ομορφιά λέγεται "ανασχηματισμός". Έχω μια απορία: όταν ένας υπουργός φεύγει από το υπουργείο Α και πάει στο Β, τί συμβαίνει; Τα κατάφερε καλά στο Α και τον στέλνουμε να φτιάξει και το Β ή τα έκανε σκατά στο Α και τον στέλνουμε στο Β με την ελπίδα να τα πάει καλά εκεί; Δηλαδή, ο Χρυσοχοΐδης, να πούμε, έφυγε ως πετυχημένος από το ανάπτυξης και πάει να διορθώσει τις μαλακίες του Παπουτσή στο "ασφάλειας του πολίτη" ή τα έκανε ρόιδο στο ανάπτυξης και τώρα περιμένουμε να κάνει έργο εκεί που πάει; Ρε, μπας και περιμένουμε να εξαρθρώσει καμμιά τρομοκρατική οργάνωση, όπως τότε με την 17 Νοέμβρη; Ή, μήπως, έχει τίποτε κολλεγιές με τους εργολάβους και θα μας έρθει φτηνότερα το τείχος που χτίζουμε στον Έβρο; Χμμμ... Άσχετο: τελικά, το διάβασε το μνημόνιο ή ακόμα;

Και η Αννούλα μας; Ολοκλήρωσε την "προσφορά" της στην παιδεία τού τόπου και την στέλνουμε στο ανάπτυξης για να υλοποιήσει κι εκεί ένα από τα μεγάλα οράματά της; Ή, μήπως, τα σκάτωσε στο παιδείας και την απομακρύναμε για να περισώσουμε ό,τι μπορούμε; Αν συμβαίνει το πρώτο, τότε τί να περιμένουμε από τον φουκαρά τον Μπαμπινιώτη; Και μη μου πείτε ότι δεν ξέρετε ποιος είναι ο Μπαμπινιώτης! Μιλάμε για τον γνωστό επιχειρηματία τής γνώσης, ο οποίος έχει επιδείξει τέτοιο έργο στα Αρσάκεια ώστε αν το ήξερε ο μακαρίτης ο Αρσάκης αμφιβάλλω αν... Τέλος πάντων.

Πάντως, αν υποψιαστώ ότι όλη αυτή η αλλαξοκωλιά έγινε για να βολευτεί ο Μπαμπινιώτης...θα πεθάνω!

Υστερόγραφο: Εμένα θα με φάει ο καημός που έφυγε η Αννούλα από το παιδείας δίχως να κάνει τα αγγλικά επίσημη γλώσσα της χώρας μας... Αχχχ...

Διδάγματα από την άνοδο του ναζισμού (δ)

Μόλις ο Χίτλερ ανέλαβε καθήκοντα καγκελλάριου, πρώτη του δουλειά ήταν να απευθύνει έκκληση στα αστικά κόμματα για συντονισμένη αντικομμουνιστική δράση. Αν και είναι αλήθεια ότι κανένα κόμμα δεν δέχτηκε επίσημα την συμμετοχή του σε μια τέτοια δράση, είναι επίσης αλήθεια ότι η -έστω, φραστική- καταδίκη αυτής της πρότασης ήταν από ανύπαρκτη έως χλιαρή. Και ο μεν Χίτλερ ήξερε τι έκανε, αφού το μόνο κόμμα που αύξανε την δύναμή του ήταν το κομμουνιστικό και, συνεπώς, η συντριβή του θα επέτρεπε στους ναζί να κερδίσουν την πολυπόθητη πλειοψηφία στο Ράιχσταγκ. Όμως, είναι απορίας άξια η τύφλωση των υπολοίπων κομμάτων (κυρίως των σοσιαλδημοκρατών), τα οποία έδειχναν να μη καταλαβαίνουν ότι, με την τακτική που ακολουθούσαν, ουσιαστικά χάριζαν την εξουσία στον Χίτλερ.

Δυο βδομάδες πριν τις εκλογές τής 5ης Μαρτίου 1933, ο Γκαίριγκ κάλεσε σε σύσκεψη τους μεγαλύτερους βιομήχανους της χώρας. Ανάμεσά τους ήταν ο Γουσταύος Κρουπ (επί κεφαλής της γνωστής πολεμικής βιομηχανίας και πρόεδρος του συνδέσμου βιομηχάνων), ο Αλβέρτος Βόγκλερ (επί κεφαλής της πανίσχυρης χαλυβουργίας United Steel Works), η ηγεσία τής πανίσχυρης χημικής βιομηχανίας I.G.Farben κλπ. Στην σύσκεψη παραβρέθηκε και ο Χιάλμαρ Σαχτ, πρόεδρος της Τράπεζας Διεθνών Διευθετήσεων και, ταυτόχρονα, πρόεδρος της Ράιχμπανκ (πρόδρομου της σημερινής Μπούντεσμπανκ), ο οποίος έγινε υπουργός οικονομικών των ναζί το 1934.

Στην σύσκεψη αυτή, ο Χίτλερ ξεκαθάρισε την πρόθεσή του να αποκαταστήσει το γερμανικό μεγαλείο. Ως απαραίτητες προϋποθέσεις για να πετύχει αυτόν τον στόχο, προσδιόρισε (α) την κατάλυση του κοινοβουλευτικού συστήματος, ώστε να αποκτήσει τον απόλυτο έλεγχο της χώρας, (β) την συντριβή των κομμουνιστών, ώστε να αποφευχθούν λαϊκές αντιδράσεις και (γ) την αποκατάσταση της Βέρμαχτ. Χαρακτηριστικά, σε μια αποστροφή τού λόγου του, ο Χίτλερ δήλωσε ότι "οι εκλογές τής 5ης Μαρτίου θα είναι οι τελευταίες για τα επόμενα δέκα χρόνια, ίσως μάλιστα και για τα επόμενα εκατό".

Για την ιστορικά σημαντική αυτή σύσκεψη, πρέπει να σημειώσουμε δυο λεπτομέρειες ακόμη. Πρώτον: παρ' ότι η σύσκεψη δεν ήταν μυστική και, επομένως, τα όσα ειπώθηκαν εκεί έγιναν αμέσως γνωστά, τα υπόλοιπα αστικά κόμματα έκαναν πως δεν κατάλαβαν πού το πήγαινε ο Χίτλερ(*). Δεύτερον: οι βιομήχανοι επικρότησαν το χιτλερικό μανιφέστο και συμφώνησαν στην σύσταση ειδικού ταμείου υποστήριξης του ναζιστικού κόμματος, στο οποίο δεσμεύτηκαν να συνεισφέρουν 3 εκατ. μάρκα.

Οι μόνοι που αντέδρασαν ήσαν οι κομμουνιστές, οι οποίοι κάλεσαν αμέσως τόσο τους σοσιαλδημοκράτες όσο και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις να κηρύξουν γενική απεργία. Φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Οι μεν σοσιαλδημοκράτες αρνήθηκαν με το επιχείρημα ότι ο Χίτλερ πήρε νόμιμα την εξουσία και οποιαδήποτε απεργιακή κινητοποίηση θα σήμαινε απαξίωση της δημοκρατίας (!!), οι δε συνδικαλιστικές οργανώσεις αρνήθηκαν αντιπροτείνοντας την τήρηση στάσης αναμονής (στάση αναμονής, δυο βδομάδες πριν τις εκλογές!), ώστε "να μη σπαταληθεί πρόωρα το μπαρούτι τής γενικής απεργίας" (πρόωρα, δυο βδομάδες πριν τις εκλογές!). Λίγο αργότερα ο Τέλμαν συνελήφθη, μαζί με 4.000 ανώτερα κομματικά στελέχη.

Η συνέχεια της ιστορίας είναι λίγο-πολύ γνωστή. Μια βδομάδα μετά την σύσκεψη, την νύχτα τής 26ης προς την 27η Φεβρουαρίου, οι χιτλερικοί έβαλαν φωτιά στο Ράιχσταγκ(**) και κατηγόρησαν γι' αυτήν τους κομμουνιστές. Με το πρόσχημα του εμπρησμού, οι ναζί εξαπέλυσαν ένα παγγερμανικό πογκρόμ κατά των κομμουνιστών. Μέσα σε λίγες μέρες, με βάση καταλόγους έτοιμους από πριν, περισσότεροι από 10.000 κομμουνιστές συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν, ενώ έγινε προσπάθεια να ενοχοποιηθεί ως και η Κομμουνιστική Διεθνής για τον εμπρησμό (δίκες Δημητρώφ, Ποπώφ, Τάνεφ, Τόργκλερ). Μια τελευταία προσπάθεια του Τέλμαν στις 1 Μαρτίου, για γενική πολιτική απεργία κατά της διαφαινόμενης φασιστικής δικτατορίας, συνάντησε και πάλι την άρνηση των σοσιαλδημοκρατών.

Τελικά, μέσα σε ένα κλίμα τρομοκρατίας των κομμουνιστών και απάθειας των αστικών κομμάτων(***), στις εκλογές τής 5ης Μαρτίου οι ναζί κέρδισαν την πλειοψηφία στο Ράιχσταγκ με 43,9%. Την επόμενη μέρα, ο Χίτλερ έθεσε εκτός νόμου το Κομμουνιστικό Κόμμα. Μετά από δεκατέσσερα χρόνια, η Δημοκρατία τής Βαϊμάρης έφτανε στο τέλος της. Μια μεγάλη νύχτα άρχιζε για όλον τον κόσμο... 


(*) Τρία χρόνια αργότερα, το 1936, τα ελληνικά αστικά κόμματα θα τηρούσαν ακριβώς την ίδια παθητική στάση απέναντι στον Μεταξά, παρ' ότι η επιθυμία τού τελευταίου για επιβολή δικτατορίας ήταν γνωστή ακόμη και στις πέτρες.
(**) Οργανωτής αυτής της προβοκάτσιας ήταν ο Γκαίρινγκ. Το ομολόγησε ο ίδιος αργότερα, την εποχή της παντοδυναμίας του, δηλώνοντας: "Ο μοναδικός άνθρωπος που ξέρει πραγματικά το Ράιχσταγκ είμαι εγώ, γιατί εγώ του έβαλα φωτιά".
(***) Στην Πρωσσία, για παράδειγμα, κανένας δεν διαμαρτυρήθηκε για τον διορισμό πενήντα χιλιάδων SS και SA ως...επιβλεπόντων την εκλογική διαδικασία!


ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Ικανοποιώντας το αίτημα φίλου αναγνώστη, παραθέτω τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών από το 1928 ως το 1933 (στις παρενθέσεις, ο πρώτος αριθμός δείχνει τις ψήφους και ο δεύτερος τις έδρες):

•  (A) 20/05/1928 (βουλή 491 εδρών): Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα  29,8% (9.152.979 - 153), Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 14,2% (4.381.563 - 73), Κεντρώο Κόμμα 12,1% (3.712.152 - 61), Κομμουνιστικό Κόμμα 10,6% (3.264.793 - 54) κλπ. Στην 9η θέση οι Ναζί με 2,6% (810.127 - 12). 
•  (Β) 14/09/1930 (βουλή 577 εδρών): Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 24,53% (8.575.244 - 143), Ναζί 18,25% (6.379.672 - 107) - Κομμουνιστικό Κόμμα 13,13% (4.590.160 - 77), Κεντρώο Κόμμα 11,81% (4.127.000 - 68), Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 7,03% (2.457.686 - 41) κλπ. 
• (Γ) 31/07/1932 (βουλή 608 εδρών): Ναζί 37,27% (13.745.680 - 230), Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα  21,58% (7.959.712 - 133), Κομμουνιστικό Κόμμα 14,32% (5.282.639 - 89), Κεντρώο Κόμμα 12,44% (4.589.430 - 75), Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 5,91% (2.178.024 - 37) κλπ.
•  (Δ) 06/11/1932 (βουλή 584 εδρών): Ναζί 33,09% (11.737.021 - 196), Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα  20,43% (7.247.901- 121), Κομμουνιστικό Κόμμα 16,86% (5.980.239 - 100), Κεντρώο Κόμμα 11,93% (4.230.545 - 70), Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 8,34% (2.959.053 - 51) κλπ.
• (Ε) 05/03/1933 (βουλή 647 εδρών): Ναζί 43,91% (17.277.180 - 288), Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 18,25% (7.181.629 - 120), Κομμουνιστικό Κόμμα 12,32% (4.848.058 - 81), Κεντρώο Κόμμα 11,25% (4.424.905 - 73), Μαύρο-Άσπρο-Κόκκινο Μέτωπο [συνασπισμός Γερμανικού Εθνικού Λαϊκού, Αγροτικού κλπ] 7,97% (3.136.760 - 52) κλπ.

Διδάγματα από την άνοδο του ναζισμού (γ)

Στις εκλογές τής 31ης Ιουλίου 1932, το ναζιστικό κόμμα συγκέντρωσε 13,75 εκατομμύρια ψήφους και ποσοστό 37,27%, εκλέγοντας 230 βουλευτές. Οι σοσιαλδημοκράτες καταποντίστηκαν στο 21,58% με 133 βουλευτές, ενώ το κομμουνιστικό κόμμα κατάφερε, παρά τις διώξεις και τον εις βάρος του συνασπισμό όλων των αστικών κομμάτων, να αναδειχθεί σε τρίτη δύναμη με 14,32%, μαζεύοντας 5,28 εκατ. ψήφους και εκλέγοντας 89 βουλευτές, 12 περισσότερους απ' αυτούς που είχε. Τα αποτελέσματα δεν έβγαλαν αυτοδύναμη κυβέρνηση αλλά οι πλειοψηφούντες ναζί απαίτησαν να τους δοθεί η εξουσία. Η απαίτησή τους δεν ικανοποιήθηκε και, μπροστά στο αδιέξοδο, ο φον Πάπεν συνέχισε να κυβερνά την χώρα ίσαμε τον Νοέμβριο, οπότε και την οδήγησε πάλι σε εκλογές.

Οι εκλογές τού Νοεμβρίου 1932 έφεραν ανατριχίλες στην καπιταλιστική δύση. Τα μεγάλα κόμματα σημείωσαν μεγάλη πτώση (οι χιτλερικοί έχασαν σχεδόν 2 εκατ. ψήφους και 34 έδρες, οι σοσιαλδημοκράτες έχασαν 700.000 ψήφους και 12 έδρες) αλλά οι κομμουνιστές μάζεψαν σχεδόν 6 εκατ. ψήφους και ποσοστό 16,86% ενώ έφτασαν τους 100 βουλευτές! Έντρομοι από τα αποτελέσματα, οι βιομήχανοι έστειλαν αγωνιώδη έκκληση στον Χίντεμπουργκ ζητώντας του να διορίσει καγκελλάριο τον Χίτλερ.

Στις 17 Νοεμβρίου ο φον Πάπεν παραιτήθηκε και ο Χίντεμπουργκ διόρισε ως καγκελλάριο τον στρατηγό Σλάιχερ. Ο επί κεφαλής των κομμουνιστών Έρνεστ Τέλμαν κατάγγειλε αμέσως ότι η κυβέρνηση Σλάιχερ θα παίξει το ρόλο "μιας κυβέρνησης με ψεύτικους κοι­νωνικούς ελιγμούς και ψεύτικο κατευνασμό". Πράγματι, ο Σλάιχερ κατήρ­γησε μερικά από τα πιο μισητά έκτακτα διατάγματα του φον Πάπεν αλλά δεν πέ­τυχε να εκτονώσει το λαϊκό κίνημα.

Τις πρώτες μέρες τού 1933, στην Κολωνία, στο σπίτι του τραπεζίτη Σρέντερ, συναντήθηκαν οι ιδιοκτήτες μονοπωλίων Φέγκλερ, Κίρντορφ, Τύσσεν και Σρέντερ με τον φον Πάπεν, τον Χούγκεμπεργκ και τον Χίτλερ. Ουσιαστικά, αυτή η συνάντηση δήλωσε την απερίφραστη εμπιστοσύνη τού κεφαλαίου στον Χίτλερ. Έτσι, με τις ευλογίες των μονοπωλίων και του κεφαλαίου, ο Χίτλερ αποθρασύνθηκε. Στις 22 Ιανουαρίου, οι ναζί οργάνωσαν -με την ανοχή της αστυνο­μίας- μια προκλητική διαδήλωση μπροστά στα κεντρικά γραφεία τού κομ­μουνιστικού κόμματος. Οι κομμουνιστές αντέδρασαν. Μια βδομάδα αργότερα, 150.000 βερολινέζοι εργάτες (με επί κεφαλής τούς ηγέτες τού κομμουνιστικού κόμματος Ε. Τέλμαν, Β. Ούλμπριχτ, Ι. Σέερ και Φ. Φλόριν) διαδήλωσαν στους δρόμους του Βερολίνου κατά των φασιστών. Η ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος πρότεινε στους ηγέτες της σοσιαλδημοκρατίας κοινή δράση εναντίον των χιτλερικών αλλά οι σοσιαλδημοκράτες αρνήθηκαν.

Η κωμωδία κορυφώθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1933, οπότε ο Χίντενμπουργκ διόρισε ως καγκελλάριο τον Χί­τλερ και ως αντικαγκελλάριο τον φον Πάπεν. Η νέα κυβέρνηση είχε υπηρεσιακό χαρακτήρα, προκειμένου να διενεργήσει καινούργιες εκλογές στις 5 Μαρτίου. Εκτός από τον Χίτλερ και τους συνεργάτες του, κάνένας δεν μπορούσε να φανταστεί ότι εκείνες οι εκλογές έμελλε να σημάνουν και το τέλος τής "Δημοκρατίας τής Βαϊμάρης"...

Είναι αξιοθαύμαστη η συνέπεια τόσο του κεφαλαίου όσο και της αστικής τάξης σ'αυτό που λέγαμε χτες: προκειμένου να αποτραπεί ο αριστερός ριζοσπαστισμός των λαϊκών μαζών, καλύτερα να καταργηθεί η "δημοκρατία" και να πρυτανεύσει ο φασισμός. Πάνω σ' αυτό το φαινόμενο θα ήθελα να ακούσω την άποψη κάποιων μεγαλόσχημων αναλυτών (σαν τον Πάσχο, ας πούμε - και μη ρωτήσετε ποιον Πάσχο γιατί ένας είναι ο Πάσχος), οι οποίοι βγάζουν φλύκταινες όποτε ακούνε κάποιους -σαν κι εμάς- να βάζουμε κτητικό μετά την λέξη "δημοκρατία" και να μιλάμε για την "δημοκρατία τους". Μέχρι τότε, εμείς θα επιμένουμε ότι η "δημοκρατία ΤΟΥΣ" δεν έχει καμμιά σχέση με την Δημοκρατία ΜΑΣ.

Αύριο το τέλος