Η βιομηχανία συμβούλων και η αχρηστία τους

Η μετ' επαίνων και ευχαριστιών (τυπικών, θα μου πείτε) αποχώρηση του κ. Χαρδούβελη από την Eurobank, στην οποία διετέλεσε  οικονομικός σύμβουλος και επικεφαλής του τμήματος Οικονομικών Μελετών για δεκατέσσερα συναπτά έτη από το 2000, για να αναβαθμιστεί σε Υπουργό Οικονομικών, σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως και με εύστοχο τρόπο στο διαδίκτυο, χωρίς να βρεθεί μια λογική  εξήγηση (πέραν της διαπλοκής) για το πώς το ελληνικό κράτος έρχεται να εμπιστευτεί την αποτροπή της χρεωκοπίας της χώρας σε ένα στέλεχος το οποίο συνεισέφερε τα μάλα στη χρεωκοπία μιας μεγάλης και πάλαι ποτέ ελπιδοφόρας τράπεζας. Κι αν και οι άλλες τρεις αδελφές της χρεωκόπησαν ταυτόχρονα, η χρεωκοπία της Eurobank ήταν η πιο μεγαλειώδης.

Αρκετές φορές έτυχε ν' αναρωτηθώ από δημοσιεύματα, πώς συμβαίνει διάφορα μεγαλοστελέχη να απολύονται από μια επιχείρηση λόγω χαμηλών επιδόσεων και την άλλη στιγμή να προσλαμβάνονται από μια άλλη για να την ανατάξουν με τις ίδιες ή καλύτερες αμοιβές. Από πού να πηγάζει άραγε αυτή η αισιοδοξία; Από ποιά λογική διαδικασία;

Αν είμαστε σίγουροι για τον Φραντσέσκο Σκεττίνο, τον πλοίαρχο του Costa Concordia, ότι κανείς δεν πρόκειται να του ξαναεμπιστευτεί πηδάλιο (γι' αυτό και τό 'ριξε στις διαλέξεις), πώς είμαστε σίγουροι ότι, παρά τις διαλέξεις, δεν θα βρεθεί κάποιος διεθνής οργανισμός να εμπιστευτεί στον ΓΑΠ την διοίκησή του; Τί είναι αυτό που καθορίζει ότι ο Φραντσέσκο Σκεττίνο δεν θα ξαναβρεί δουλειά, ενώ ο Γκίκας Χαρδούβελης βρίσκει και ο ΓΑΠ θα βρει, αν το θελήσει;

Η τυχαιότητα αγαπητοί μου, η τυχαιότητα.

Οποιοσδήποτε γνωρίζει ότι το να φτάσει ένα καράβι στον προορισμό του με ασφάλεια, δεν αποτελεί θέμα τύχης αλλά δεξιοτήτων, εμπειρίας, συγκρότησης, πρόβλεψης κινδύνων και ικανότητας αντιμετώπισης και γι' αυτό δεν συγχωρεί τα ναυάγια και τους καπετάνιους που τα φουντάρουν. Ενδόμυχα, όμως, φαίνεται ότι έχει συμφωνηθεί η διοίκηση, το μάνατζμεντ μιας τράπεζας, μιας επιχείρησης, ενός οργανισμού, μιας χώρας, παρά τα παραφερνάλια και τη θεοποίηση που  συνοδεύουν τους μάνατζερ και τους συμβούλους να μην αποτελεί θέμα σπουδών και ικανότητας που να συνδέονται αναλογικά με συγκεκριμένα αποτελέσματα, αλλά τύχης. Αν ένας σύμβουλος ή ένας μάνατζερ δεν κατορθώνει να φέρει κέρδη την μια φορά, μπορεί κάλλιστα να φέρει μια επομένη. Η εναλλαγή στα επιτελεία των εταιριών μοιάζει τότε σαν εξορκισμός στη θεά τύχη, με την προσδοκία ότι, δεν μπορεί, κάποιος καινούργιος θα υπάρξει που θα φέρει το σημάδι της.

Κι επειδή δεν υπάρχει κάτι άλλο που να μετράει παρά η τύχη, γι' αυτό τον λόγο παρατηρείται και υπερπληθωρισμός στο επάγγελμα του μάνατζερ ή του συμβούλου, μιας κι ο πάσα είς θρασύς μπορεί να καυχηθεί ότι αυτός είναι ο τυχερός, αρκεί να του δοθεί η ευκαιρία να δοκιμάσει.

Πέρα από τις εξυπνάδες, θέλετε φαντάζομαι και πειστήρια. Θα τα έχετε.

Δεν χωράει αμφιβολία ότι οι συμβουλευτικές εταιρίες παίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην παγκόσμια οικονομική τάξη. Και στην ελληνική, φυσικά. Ρίξτε μόνο μια ματιά στο χορό των συμβούλων που στροβιλίζονται γύρω από το ΤΑΙΠΕΔ. Όπως ανέφερε ο κ. Σταικούρας, μόνο την περίοδο Ιούλιος 2011-Μάρτιος 2012, το σύνολο των αμοιβών και εξόδων που καταβλήθηκαν σε συμβούλους για την "αξιοποίηση" των περιουσιακών του στοιχείων, ανέρχεται σε 6,9 εκατ. ευρώ. Και τα αποτελέσματα είναι επιεικώς πενιχρά. Ευτυχώς, δηλαδή. Επίσης, με το ποσό των 5,7 εκατ. ευρώ θα πληρωθούν από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί σύμβουλοι του ελληνικού δημοσίου για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην αναδιάρθρωση των συμβάσεων παραχώρησης για την κατασκευή των νέων οδικών αξόνων. Αυτά είναι δυο μόνο τυχαία παραδείγματα για το πόσο έχουν εισχωρήσει οι σύμβουλοι στους προυπολογισμούς της χώρας μας.

Οι Financial Times αναφερόμενοι απαξιωτικά σε σειρά άρθρων τους στην βιομηχανία συμβούλων, σημειώνουν ότι απασχολεί παγκοσμίως περί τα 3 εκατομμύρια και ότι γεννά έσοδα περί τα 300 δισ. δολλάρια. Για το 2011 ενδεικτικά, οι εταιρίες συμβούλων στις ΗΠΑ παρείχαν επενδυτικές συμβουλές για κεφάλαια ύψους 13 τρισ. δολλαρίων, ενώ παγκοσμίως το ποσό αυτό εκτιμάται στα 25 τρισ. δολλάρια.

Παρά τα δισεκατομμύρια, όμως, που ρίχνουν οι εταιρίες και τα ασφαλιστικά ταμεία στις συμβουλευτικές εταιρίες, οι συμβουλές κάθε άλλο παρά χρήσιμες αποβαίνουν. Σύμφωνα με έρευνα του Oxford University’s Said Business School, οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1999-2011 κατόπιν υπόδειξης των συμβούλων απέφεραν λιγώτερα κέρδη (συγκεκριμένα κατά 1.1% ετησίως) απ' ότι αν οι συμβουλές τους είχαν αγνοηθεί. Τα αποτελέσματα αυτά βασίστηκαν στην ανάλυση των 29 μεγαλύτερων συμβουλευτικών εταιριών, οι οποίες αντιστοιχούν στο 90% της αγοράς. Δηλαδή, όχι μόνο δεν κατάφεραν να πάρουν τις αποδόσεις της αγοράς, οι οποίες κατά το κυρίαρχο νεοκλασσικό υπόδειγμα ακολουθούν την κατανομή του τυχαίου περιπάτου με μέση τιμή το μηδέν, αλλά επιπλέον κατόρθωσαν το ακατόρθωτο, να πάρουν δηλαδή ακόμα μικρότερες. Κι αυτό, ακριβοπληρώνοντάς τες.

Πώς έγινε λοιπόν και οι σύμβουλοι, παρά την αποδεδειγμένη ανεπάρκειά τους, μας κάθησαν στον σβέρκο ως πολύτιμοι και αναντικατάστατοι; Η επίσημη εξήγηση είναι ότι οι σύμβουλοι δρουν κάπως σαν αποδιοπομπαίοι τράγοι, για να μπορεί η διοίκηση μιας εταιρίας να απεκδύεται των ευθυνών της και να μεταβιβάζει τη δική της ανεπάρκεια-ατυχία σε κάποιους άλλους άτυχους-ανεπαρκείς. Η ανεπίσημη εξήγηση, αυτή που ποτέ δεν λέγεται φωναχτά, είναι ότι οι σύμβουλοι σε κάποιες (πολλές-λίγες) περιπτώσεις είναι για να δρουν ως οι μεσάζοντες στις μίζες.

[Από το ιστολόγιο Cynical]

Κόκκινα δάνεια και τοξικά ομόλογα

Πριν προχωρήσουμε στο σημερινό κείμενο, καλό θα ήταν ο αναγνώστης να "φρεσκάρει" λίγο όσα είχαμε πει πριν δυόμισυ χρόνια από τούτην εδώ την γωνιά για τα δομημένα ομόλογα ("Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού - 75. Οι οίκοι αξιολόγησης και τα δομημένα ομόλογα "), επειδή φαίνεται ότι η ιστορία πρόκειται να επαναληφθεί πολύ σύντομα.


Προ ολίγων ημερών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πήρε μια "ιστορική" (σύμφωνα με τον διοικητή της Μάριο Ντράγκι) διπλή απόφαση, προκειμένου να αυξήσει την ρευστότητα των τραπεζών και, κατ' επέκταση, να επιταχύνει την κυκλοφορία τού χρήματος, με στόχο να βοηθήσει την πανευρωπαϊκά αναζητούμενη ανάπτυξη. Πρώτον, μείωσε το επιτόκιο δανεισμού σε 0,05% (δίνοντας πλέον σχεδόν τζάμπα δανεικά) και το επιτόκιο καταθέσεων σε -0,20% (δηλαδή, για να καταθέσεις χρήματα στην ΕΚΤ θα πρέπει να πληρώνεις κι από πάνω!), καθιστώντας απαγορευτικό το "παρκάρισμα" κεφαλαίων. Δεύτερον -και απείρως σημαντικώτερο-, προανήγγειλε την αγορά τίτλων καλυπτόμενων από περιουσιακά στοιχεία. Ας προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τι σημαίνει αυτό το τελευταίο.

Ως γνωστόν, η ΕΚΤ "μειονεκτεί" έναντι των άλλων ανταγωνιστικών της κεντρικών τραπεζών (Fed, Bank of Japan, Bank of England κλπ) επειδή η ΕΚΤ δεν επιτρέπεται να κάνει έκδοση χρήματος, όπως εκείνες. Ενώ, δηλαδή, η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ (η Fed) μπορεί να τυπώνει δολλάρια όποτε οι καταστάσεις και οι συγκυρίες το απαιτούν, η ΕΚΤ δεν μπορεί. Και για να το πούμε διαφορετικά: σε σύγκριση με την ΕΚΤ, η Fed μπορεί να ασκήσει νομισματική πολιτική πολύ ευκολώτερα.

Αφού, λοιπόν, η ΕΚΤ δεν μπορεί να τυπώσει καινούργιο χρήμα, έπρεπε να βρεθεί άλλος τρόπος για να αυξηθεί η ρευστότητα των υπ' αυτήν τραπεζών. Κι ο τρόπος αυτός βρέθηκε στην αγορά τίτλων. Στην "Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού" είχαμε εξηγήσει αναλυτικά το πώς διογκώθηκε η τραπεζική φούσκα, η οποία οδήγησε στην σοβούσα παγκόσμια καπιταλιστική κρίση με το σκάσιμό της. Ας δούμε τώρα πώς η απόφαση της ΕΚΤ μάς οδηγεί στην επανάληψη της ιστορίας.

Χρόνια τώρα (κυρίως από τότε που καταργήθηκε ο Νόμος Class-Steagall) οι τράπεζες τιτλοποιούν τα δάνεια που χορηγούν. Μαζεύουν, δηλαδή, τα δάνεια που έχουν χορηγήσει, τα φτιάχνουν ομόλογα και τα πουλάνε. Με τον τρόπο αυτό εξουδετερώνουν την πιθανότητα χασούρας από κάποια δάνεια που δεν θα εξυπηρετηθούν, εφ' όσον μέσα στα ομόλογα που στήνουν, "χωνεύουν" και τα επικίνδυνα δάνεια μαζί με τα καλά. Αυτή η τακτική έχει δυο βασικές επιπτώσεις. Πρώτον, οι τράπεζες χορηγούν δάνεια δίχως πολλούς ελέγχους και δίχως πολλούς ενδοιασμούς, εφ' όσον ξέρουν πως κάποιο ομόλογο θα φτιαχτεί για να σπρώξουν όσα "σκουπίδια" μαζέψουν. Δεύτερον... προσέξτε:

Ποιοί αγοράζουν αυτά τα ομόλογα; Μα... οι τράπεζες! Αφού οι μέτοχοι των τραπεζών θέλουν υψηλά και γρήγορα κέρδη, οι διοικήσεις τους δεν έχουν αντίρρηση να "επενδύσουν" σε τέτοια ομόλογα, χάρη στα οποία εισπράττουν και συγχαρητήρια και μπόνους (φυσικά!). Μόνο που με τόση σαβούρα που τιτλοποιείται, έχει χαθεί ο μπούσουλας. Παναπεί, έχει χαθεί η διατραπεζική εμπιστοσύνη. Από την στιγμή που μια τράπεζα ξέρει πόσα σκουπίδια έχει σπρώξει στα δικά της ομόλογα, είναι λογικό να υποψιάζεται ότι και οι άλλες τράπεζες κάνουν το ίδιο. Αποτέλεσμα: αυτά τα δομημένα (ή τοξικά, όπως θέλετε πείτε τα) ομόλογα μένουν αδιάθετα. Για παράδειγμα, σήμερα υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ομόλογα συνολικού ύψους κάπου στο ενάμισυ τρισεκατομμύριο αλλά περισσότερα από τα μισά παραμένουν απούλητα.

Παρένθεση. Λένε πως σήμερα οι τράπεζες είναι πνιγμένες στα κόκκινα δάνεια. Ας παραβλέψουμε το ότι η ευθύνη για την ύπαρξη αυτών των δανείων ανήκει αποκλειστικά στις ίδιες τις τράπεζες που τα χορήγησαν δίχως μέτρο και δίχως έλεγχο. Όμως, πρέπει να πούμε ότι κόκκινα δάνεια υπήρχαν πάντα. Απλώς, εκτός καπιταλιστικής κρίσης, οι τράπεζες είχαν την δυνατότητα να τα ξεφορτωθούν μέσω της τιτλοποίησής τους. Πάντοτε θα βρισκόταν κάποιος να τα αγοράσει (π.χ. ένα ασφαλιστικό ταμείο). Άρα το πρόβλημα με τα κόκκινα δάνεια δεν είναι η ύπαρξή τους αλλά η δυσκολία στο ξεφόρτωμά τους. Κλείνει η παρένθεση.

Εδώ είναι που έρχονται να επέμβουν ο Ντράγκι με την ΕΚΤ. Αφού δεν έχουν την δυνατότητα να τυπώσουν φρέσκο χρήμα, βρίσκουν άλλον τρόπο για να σπρώξουν ρευστό στις τράπεζες: αγοράζουν τα σκουπίδια τους! Στόχος είναι, βεβαίως, η αύξηση τής τραπεζικής ρευστότητας να λειτουργήσει ως αύξηση της χρηματοδότησης επενδύσεων ώστε να έρθει -επί τέλους!- η ποθούμενη ανάπτυξη. Η επίτευξη αυτού του στόχου είναι συζητήσιμη. Εκείνο που δεν είναι συζητήσιμο είναι ότι αυτή η επιλογή τής ΕΚΤ θα δημιουργήσει έναν νέο κύκλο τοξικών ομολόγων, πιθανώς μεγαλύτερο από τον προηγούμενο, μιας και θα υπάρχει πλέον σίγουρος αγοραστής.

Δυστυχώς, όμως, τόσο για τον Ντράγκι και την παρέα του όσο και για εκείνους που βλέπουν κάποια αχτίδα ελπίδας στην συγκεκριμμένη πολιτική τής ΕΚΤ, οποιαδήποτε νομισματική πολιτική κι αν ακολουθηθεί και όσο επεκτατική κι αν είναι,  α π ο κ λ ε ί ε τ α ι  να οδηγήσει σε βελτίωση των συνθηκών ζωής των λαϊκών στρωμάτων. Κατ' αρχάς, βλέπουμε πόση "βελτίωση" έχουν δει οι πολίτες των ΗΠΑ ή της Ιαπωνίας, όπου τέτοιες επιλογές εφαρμόζονται χρόνια τώρα. Και, δεύτερον, αυτά τα σκουπίδια που θα ξεφορτωθούν οι τράπεζες, κάποιοι θα κληθούν να τα πληρώσουν. Ποιοί; Έλα ντε!

Σαββατιάτικα (21)

*** (α) Γκίκας: "Ο ΕΝΦΙΑ δεν είναι δικός μου νόμος, δεν θα απολογηθώ γι' αυτόν." *** (β) Τζέρρυ Γιακουμάτος: "Τον νόμο για τις λαϊκές τον βρήκα ψηφισμένο και πρέπει να τον τηρήσω." *** (γ) Κούλης Μικροδράκουλας: "Από την στιγμή που ένας νόμος ψηφίζεται, πρέπει να εφαρμόζεται." *** Οι Κλούβιοι απεφάνθησαν. *** Το ότι ένας κακός ή άδικος νόμος μπορεί και πρέπει να αλλάζει ή να καταργείται δεν μπορούν να το σκεφτούν καν. *** Μάλλον μας κυβερνούν Μπαρμπα-Μυτούσηδες. *** Δεν κατάλαβα το πρόβλημά σας με τις περικοπές στις προληπτικές εξετάσεις. ***

Ποιός βρομάει, Κώστα; Ο Αντώνης ή ο Άνθιμος;

Δηλαδή, αυτοί που έχουν διαγνωστικά κέντρα να γίνουν κλέφτες; *** Τόση διαφήμιση που τους κάνει ο Σκάι να πάει χαμένη; *** Έτσι δεν είναι, μανταμίτσα μου; *** Εμ θες τζάμπα τεστ Παπ, εμ δεν παίρνεις απόδειξη από την μανικιουρίστα. *** Μονά-ζυγά δικά σου, δηλαδή; *** Πώς για; *** Άσε που, αντί για οποιεσδήποτε εξετάσεις, μπορείς πάντα να πας ν' ανάψεις ένα κερί. *** Τόσες θαυματουργές εικόνες υπάρχουν στον τόπο μας. *** Η αμήχανη στιγμή που σκέφτεσαι ότι το τεστ Παπ καταργήθηκε από ένα μουνί. *** Έφυγε από τον αγιασμό ο Γκλέτσος επειδή ο παπάς είπε "νίκας τοις βασιλεύσι". *** Απεπάτησεν η φορβάς εν αλωνίω, Απόστολε! *** Αν έλεγε "τοις ευσεβέσι" θα ήταν όλα καλά, δηλαδή; *** Το αποφάσισα: με τα λεφτά που θα πήγαινα του χρόνου διακοπές, θα πάρω το νέο άι-φον. *** Ελπίζω μόνο να μου δώσουν δώρο την θήκη του. *** Στον γάμο τού Κόκκαλη έστειλαν δώρα ή απλώς βάλανε λεφτά σε φάκελλο; *** Α! ήταν κι ο Γιώργος ο Ακατονόμαστος καλεσμένος στον γάμο αλλά δεν τραγούδησε. *** Κρίμα. *** Χάθηκε η ευκαιρία για άλλη μια δωρεάν συναυλία. *** Αυτό που η άλλη στενοχωριέται επειδή πήρε ενάμισυ κιλό με τσακίζει. *** Και βάζει και το μισό για να με λιώσει τελείως. *** Εγώ όταν λέω πως πήρα, εννοώ από 10 κιλά και πάνω. *** Πόσα μέλη είπαμε πως έχει σήμερα η ΔημΑρ; *** Συγγνώμη που ρωτάω, κυρ-Φώτη, αλλά ο Πανούσης (όχι ο Τζίμης) είπε πως θα φύγουν κι άλλοι και με μπέρδεψε. ***

Λαϊκή καψούρα

Αν δεν μάθω ποια σοβαρή δουλειά θα κάνει η Παναγιωταρέα στην Αμφίπολη, θα σκάσω. *** Μου είπαν ότι δεν είναι εκπρόσωπος τύπου. *** Μηπως είναι εκπρόσωπος τάφου; *** Αδημονώ για μια φωτογραφία τής Άννας με την βοϊδογλειψιά ανάμεσα στις Καρυάτιδες. *** Η καλύτερη απόδειξη ότι ΔΕΝ είμαστε ευθέως απόγονοι των αρχαίων ελλήνων. *** Πάντως, μιλάμε για πολύ κιτς τάφο, ε; *** Σφίγγες μπροστά, Καρυάτιδες πιο πίσω... *** Σε λίγο θα βρούμε τοτέμ τού Μανιτού, αργότερα άγαλμα του Τουτατίς και στο φινάλε βραχογραφίες των Ίνκας. *** Πολύ βλαχονεόπλουτος ο μακαρίτης. *** Τόσα χρόνια στις πίστες η Κατερινούλα και την μεγαλύτερη επιτυχία την έκανε με το "Αναστατώνομαι"; *** Ανακατώνομαι. *** Ρε συ, Αντώνη, αλήθεια είχαμε τον Ιούλιο 2% αύξηση ανεργίας; *** Με είκοσι εκατομμύρια τουρίστες; *** Δεν μπορεί, κάποια χοντρομαλακία κάνει η Ολγάρα, γαμώ το φελέκι μου. *** Φίλιππος -ex Πυξ Λαξ- Πλιάτσικας: "Η κρίση ήταν μεγαλύτερη πριν 30 χρόνια". *** Δεν σου κάθονταν οι γκόμενες τότε, Φίλιππε; *** Αλέξη, επειδή αύριο όλο και σε κάποια εκκλησία βλέπω να πηγαίνεις, θυμήσου: τον σταυρό φιλάμε, όχι τον βασιλικό. ***

Edvard Munch, "Ice Bucket Challenge"

Τελικά, ρε συ Άδωνι, δεν έχω καταλάβει: πρέπει ή δεν πρέπει να γίνουμε Αργεντινή; *** Καιρό έχεις να μας ενημερώσεις σχετικά. *** Προσοχή, δεν είναι πλάκα: κάτοικοι του -φτωχού- νότιου διαμερίσματος της Πάτρας χρησιμοποιούν εφημερίδες επειδή δεν μπορούν να αγοράσουν χαρτί υγείας ή πάνες για ηλικιωμένους. *** Τ' ακούς, Κωλοχαρτε; *** Η Ελλάδα του 1954 στην Ευρώπη του 2014. *** Μη ξεχάσουμε να συγχαρούμε τον Δημήτριο τον Τίποτα για τα νέα του καθήκοντα ως επιτρόπου. *** Αυτοί που είπαν ότι τώρα θα γεμίσει κολωνάκια το Αιγαίο, είναι τουλάχιστον κακοήθεις. *** Γιακουμάτος: "Οι νοικοκυρές να κοιτούν τα φθηνά, να μην έχουν το κεφάλι ψηλά σαν το παγώνι." *** Προφανώς, ο Τζέρρυ νομίζει ότι τα φθηνά βρίσκονται πιο χαμηλά, πιο χαμηλά, πιο χαμηλά... *** Φοβήθηκε η κυβέρνηση μπας και δεν περάσει η τροπολογία τού ΕΝΦΙΑ, άλλαξε 7-8 βουλευτές στην σύνθεση του 100μελούς τμήματος και, ω! του θαύματος, βρέθηκαν 51 "ναι" κι η τροπολογία πέρασε. *** Είπαμε: η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα! *** Βάσει συντάγματος, βέβαια, οι βουλευτές ψηφίζουν κατά συνείδηση αλλά η δημοκρατία επιτρέπει επιλογή των κατάλληλων συνειδήσεων. *** Αυτό που στην δημοκρατία τους προβλέπονται εκλογές αλλά, πριν ψηφίσεις, όλοι σε καλούν να προσέξεις τι θα ψηφίσεις, γιατί μου κάνει κάπως; *** A propos, όσο κι αν στενοχωριέται ο κύριος Ι.Κ.Πρετεντέρης, αυτό το πράγμα δεν είναι Δημοκρατία αλλά η δημοκρατία ΤΟΥΣ. *** Για να γίνεται στο μέλλον απεργία, θα πρέπει να την ψηφίζει η απόλυτη πλειοψηφία ΟΛΩΝ των εργαζομένων αλλά για να περάσει η τροπολογία τού ΕΝΦΙΑ αρκούν 51 βουλευτές στους 300, δηλαδή 17%. ***

Αριστερά: παγκάκι στην Αθήνα για να μη κοιμούνται οι άστεγοι.
Δεξιά: παγκάκι στο Βανκούβερ για να κοιμούνται οι άστεγοι.

Καταλάβατε τώρα αυτό που είπαμε για την δημοκρατία ΣΑΣ, κύριε Ι.Κ.Πρετεντέρη; *** Αν θελήσω ν' ανοίξω μπουρδέλο με τίτλο "ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ", θα μου δώσουν άδεια; *** Καμίνης: "Η θέση των άστεγων δεν είναι στα παγκάκια." *** Ε, τότε άνοιξε τα νεκροταφεία, δήμαρχε. *** Πότε θά 'ρθει το καινούργιο άι-φον στην Ελλάδα; *** Ρωτάω για να πιάσω έγκαιρα θέση στην ουρά. *** Πάγκαλος: "Δεν θα αρνηθώ αν με προτείνουν για πρόεδρο της δημοκρατίας." *** Ρε συ Θόδωρε, αφού τα φάγαμε μαζί, γιατί να γίνεις μόνος σου πρόεδρος; *** Λοβέρδος: "Πρόεδρος μπορεί να γίνει και γυναίκα." *** Σωστή η επισήμανση του Ανδρέα. *** Εδώ γίνονται πρόεδροι ζώα. *** Η αμήχανη στιγμή στο σούπερ-μάρκετ, που βάζεις στο καρότσι χαρτί υγείας κι ακούς το έτερόν σου ήμισυ να σου λέει "όχι αυτό, είναι τελείως του κώλου". *** Πέθανε ο Βαρδής κι επί τέλους πιάσανε τόπο οι νεκρολογίες που είχανε ετοιμάσει τα μουμουέ. *** Πάντως, το Πρώτο Θέμα του χοντροκομιστή είχε φροντίσει να έχει έτοιμο και σιντί με τις επιτυχίες τού μακαρίτη. *** Έγκαιρη ενημέρωση, λέμε. *** Μέρκελ (για Ουκρανία): "Να σεβαστούμε τα σύνορα του 1945." *** Ντόινγκ! *** Υπήρχε κράτος Ουκρανία το 1945; *** Ούτε το 1985 υπήρχε. *** Άσε που το 1945 υπήρχε κράτος που λεγόταν Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία, με πρωτεύουσα το Βερολίνο. *** Ώστε αναλαμβάνει πρωτοβουλίες ο Σπύρος -ex ΔημΑρ- Λυκούδης; *** Χέστηκε η Φατμέ στο Γενή-Τζαμί, Σπύρο! *** Άντε και καλό σαββατόβραδο! ***

Αιωνιότητα και μια μέρα

Αν θέλει κανείς να δει τη δύναμη του κυρίαρχου λόγου και την ύπουλη επίδραση της αστικής προπαγάνδας στη λεγόμενη κοινή γνώμη, μπορεί να τη μετρήσει σε ένα επίκαιρο παράδειγμα με το ζήτημα των αιώνιων φοιτητών. Ο μέσος τηλεθεατής δε βλέπει σε αυτή την κατηγορία νέους που σπουδάζουν με πενιχρά μέσα και πρέπει να δουλεύουν παράλληλα για να βγάλουν τα προς το ζην, μένουν σε άλλο μέρος και δεν έχουν λεφτά να νοικιάσουν σπίτι στην πόλη των σπουδών τους, άτομα γενικά που πήγε κάτι στραβά στη ζωή τους και χρειάζονται συνεπώς βοήθεια αντί για εκβιαστικά τελεσίγραφα. Αλλά φαντάζεται ρέμπελους φοιτητοπατέρες που τρώνε τα λεφτά του πατέρα και του κρατικού προϋπολογισμού και βασικά ευθύνονται για τη (δημοσιονομική) κρίση (χρέους και αξιών), μαζί με τους υδραυλικούς που δεν κόβουν απόδειξη και τους δημόσιους υπαλλήλους.

Δεν έχει τόση σημασία που στην πραγματικότητα οι αιώνιοι (λες και μιλάμε για ντέρμπυ πάο-οσφπ) δεν επιβαρύνουν στο παραμικρό τα πανεπιστήμια και την πολιτεία. Σημασία έχει μόνο πως έχουμε αποστηθίσει αυτό το σχήμα δια της συχνής τηλεοπτικής επανάληψης κι έχουμε μάθει αυθόρμητα να το θεωρούμε δική μας σκέψη κι ανάλυση, θεωρώντας τους αιώνιους φοιτητές κάτι σαν τον προ-αιώνιο εχθρό (τους εαμοβούλγαρους), που μας εμποδίζει να ξαναζήσουμε τον χρυσό αιώνα του περικλή.

Ποιος είναι όμως ο λόγος που στοχοποιούνται οι αιώνιοι φοιτητές από την κυβέρνηση, εφόσον δεν κοστίζουν τίποτα και δεν επιβαρύνουν στο παραμικρό το κράτος; Η βασική λογική είναι να γίνουν τα πανεπιστήμια ανταγωνιστικά, με κριτήρια ιδιωτικής οικονομίας, χωρίς βαρίδια (δηλ. τους αιώνιους) που δυσφημούν και ρίχνουν την αποτελεσματικότητά τους, ανεβάζοντας το μέσο όρο (απο)φοίτησης. Μια παράπλευρη αλλά εξίσου σημαντική πτυχή είναι και η εξασφάλιση δεξαμενής πελατών για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια (που όλο και λιγότεροι δημοσιολόγοι νιώθουν την ανάγκη να τα αναφέρουν ως μη κρατικά, για να μη χτυπάν πολύ άσχημα στο αυτί). Αν διαβάσει κανείς εκπαιδευτικά ρεπορτάζ και αναλύσεις στον τύπο και το διαδίκτυο, θα βρει κι άλλες αντίστοιχες παραμέτρους πίσω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Πλάι στα άλλα ζητούμενα όμως, υπάρχει και μια γενικότερη κοινωνική στόχευση, που δεν υστερεί καθόλου σε σημασία: η εμπέδωση της προσωρινότητας, της πίεσης, της δια βίου ελαστικότητας των αυριανών εργαζόμενων, ήδη απ’ τα φοιτητικά τους χρόνια. Γιατί κανείς δεν πρέπει να νιώθει ασφαλής και μόνιμος (ακόμα και με τη σχετική έννοια που έχει αυτός ο όρος σε μια εξ ορισμού μεταβατική φάση, όπως η φοιτητική). Αλλά να νιώθει στην πρέσα, υπό διαρκή κρίση κι αίρεση (αξιολόγηση) για να είναι υποτακτικός κι υπάκουος και να συνηθίζει για να προσαρμοστεί γρήγορα και στο επαγγελματικό κάτεργο που τον περιμένει.

Παράλληλα χτυπιέται η παραδοσιακή και κακόφημη φοιτητική «ανεμελιά», που διασφαλίζει ωστόσο ένα διαφορετικό κλίμα, μια γενική ατμόσφαιρα και έμπρακτη δυνατότητα ενεργού συμμετοχής των φοιτητών στα κοινά. Είναι αυτό το περίφημο «απέξω» (έξω από την εργατική τάξη, την αλλοτρίωση και την εκμετάλλευση των κυρίαρχων σχέσεων παραγωγής) που αναλύει στο έργο του ο βλαδίμηρος για το πώς προκύπτει η επαναστατική συνείδηση. Κάτι που επιβεβαιώνεται και στην πράξη από μία άποψη (που είναι όμως η μισή αλήθεια), καθώς τα πανεπιστήμια αποδεικνύονται προνομιακό πεδίο στρατολόγησης (και για κάποιες οργανώσεις ο αποκλειστικός χώρος δράσης και ύπαρξής τους, κάτι σαν υδροβιότοπος με προστατευόμενα είδη). Το οποίο κρύβει όμως κινδύνους άλλης φύσης, που μπορεί να εκδηλωθούν στην πορεία.

Αυτή η παράμετρος επηρεάζει αποφασιστικά τη νοοτροπία και τη συμπεριφορά πολλών φοιτητών κι αποτελεί το κλειδί για την ερμηνεία κάποιων τάσεων κι αρκετών φαινομένων. Εξηγεί ίσως εν μέρει –και σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες προφανώς- πώς εξανεμίστηκε η αγωνιστική παράδοση κι οι κινητοποιήσεις της διετίας ’06-’07, γιατί δε βρήκαν συνέχεια τα επόμενα χρόνια, γιατί το φοιτητικό κίνημα έμεινε ουραγός και παθητικός θεατής -ως επί το πλείστο- κατά την περίοδο της κρίσης, ενώ οι όποιες αγωνιστικές διεργασίες υστερούσαν φανερά σε ένταση, συμμετοχή και διάρκεια -και αυτό παρά τη σημαντική άνοδο της πανσπουδαστικής στις φοιτητικές εκλογές της τελευταίας τριετίας.

Πολλές φορές κατά το παρελθόν -κι από εδώ επίσης- έχει ανοίξει η συζήτηση για το αν αλλάζει ή όχι τα τελευταία χρόνια η κοινωνική σύνθεση των φοιτητών, με την έννοια της αύξησης των ταξικών φραγμών. Το τελευταίο στοιχείο δεν μπορεί να αγνοηθεί, εκτιμώ όμως πως οι αλλαγές την τελευταία πχ δεν είναι τόσο δραματικές κι εντυπωσιακές, που να δικαιολογούν από μόνες τους αυτή τη νηνεμία. Αυτό που σίγουρα έχει αλλάξει πάντως είναι το γενικό πλαίσιο και η ατμόσφαιρα των πανεπιστημίων, αλλαγή που γίνεται αντιληπτή και με απλές εμπειρικές παρατηρήσεις ενός απλού περαστικού 30άρη, που είχε προλάβει το μαϊούνη. Η κρίση δε συντελεί αυτόματα στη ριζοσπαστικοποίηση συνειδήσεων (ιδίως σε έναν χώρο με μεταβατικά χαρακτηριστικά, όπου δεν υπάρχει μόνιμη, σταθερή παρέμβαση στον ίδιο κόσμο και πολλά ζητούμενα πρέπει να κατακτούνται κάθε χρόνο ξανά από την αρχή). Η αδιέξοδη λογική της ατομικής λύσης κάνει πολλά παιδιά να σκύβουν το κεφάλι περισσότερο, για να χωρέσουν στο καινούριο καλούπι, και να αποφεύγουν συστηματικά κάθε συλλογική αναζήτηση, που μπορεί να τους αποπροσανατολίσει από το αυστηρό χρονοδιάγραμμα της αποφοίτησής τους. Γιατί ο χρόνος είναι χρήμα και δεν περισσεύει για αιώνιους ρεμπεσκέδες και την αιωνιότητα συν δύο.


[Ακόμη ένα εξαιρετικό άρθρο από το ιστολόγιο γνώμης "Σφυροδρέπανο". Τηρήθηκαν η ορθογραφία και η στίξη τού πρωτοτύπου.]

Πρόληψη τέλος!

Ο υπουργός υγείας Μάκης "τσεκουράτος" Βορίδης αποδεικνύεται άριστος διάδοχος του και εν ΛαΟΣ ομόσταβλού του Αδώνιδος. Οι ασυναρτησίες του, τόσο σ' αυτά που λέει όσο και σ' αυτά που πράττει, δεν έχουν προηγούμενο. Τούτη την φορά, με την υπουργική απόφαση που πήρε στις 18 Αυγούστου (ΦΕΚ Β' 2243/2014) βάζει χέρι στις προληπτικές εξετάσεις. Η αλλοπρόσαλλη αυτή απόφαση πετυχαίνει κάτι θαυμαστό: για την πορεία τής υγείας των πολιτών δεν θα αποφασίζει πλέον η ιατρική επιστήμη αλλά ο πολιτικός τσαρλατανισμός!

Ο Βορίδης, βέβαια, διατείνεται πως όλα τα κάνει για λόγους οικονομίας, επειδή κατά το παρελθόν γινόταν σπατάλη σε διαγνωστικές εξετάσεις. Όπως είπε χαρακτηριστικά, "η ανάγκη διαρθρωτικής παρεμβάσεως αυτού του χαρακτήρα στο ζήτημα των διαγνωστικών εξετάσεων πηγάζει και από την εξέλιξη της δαπάνης των διαγνωστικών". Όμως, είναι σαφές ακόμη και σε άτομα με περιορισμένες νοητικές δυνατότητες πως η συγκεκριμένη απόφαση προοιωνίζεται δουλειές με φούντες για τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα. Δεν είναι τυχαίο πως εδώ και τέσσερις εβδομάδες, αμέσως μετά την έκδοση της παραπάνω υπουργικής απόφασης, ο Σκάι δεν προλαβαίνει να διαφημίζει τις "προσφορές" αυτών των ιδιωτικών κέντρων, πάντοτε μέσω "αντικειμενικών" ρεπορτάζ.

Δεν πα' να λέει, λοιπόν, η επιστήμη πως η καλύτερη γιατρειά είναι η πρόληψη και δεν πα' να συστήνουν οι γιατροί προληπτικές εξετάσεις. Ο Βορίδης ξέρει καλύτερα και γι' αυτό διατάσσει, μεταξύ άλλων:
- (α) Τέρμα οι προληπτικοί έλεγχοι του θυρεοειδούς για όσους δεν έχουν παρουσιάσει συμπτώματα. Δηλαδή, περίμενε πρώτα να πάθεις ζημιά και μετά κάνε εξετάσεις. Ελέγχους θα κάνουν μόνον όσοι έχουν παρουσιάσει κάποια θυρεοειδοπάθεια ή όσοι έχουν ήδη μπει σε επικίνδυνη ηλικία (άνδρες άνω των 70 και γυναίκες άνω των 50).
- (β) Τέρμα τα ετήσια τεστ Παπανικολάου, που συνέστηναν οι γιατροί στις γυναίκες όλων των ηλικιών. Αν είσαι γυναίκα κάτω των 21 ή άνω των 65, δεν το χρειάζεσαι καθόλου κι αν είσαι μεταξύ 21 και 65, ένα "Παπ-τεστ" στα τρία χρόνια φτάνει και περισσεύει.
- (γ) Τέρμα οι εξετάσεις PSA, που έκαναν οι άνδρες για πρόληψη του καρκίνου τού προστάτη. Από δω και πέρα, τέτοια εξέταση θα κάνουν (Ι) όσοι είναι 45-50 ετών και έχουν συγγενή α' βαθμού που έπαθε καρκίνο τού προστάτη πριν κλείσει τα 65 και (ΙΙ) όσοι είναι 40-45 και έχουν πολλούς συγγενείς που έπαθαν καρκίνο τού προστάτη πριν κλείσουν τα 65. [Μικρή πρόστυχη λεπτομέρεια: δεν δικαιολογούνται εξετάσεις PSA σε ασθενείς που πάσχουν από χρόνια βαρειά νοσήματα και έχουν προσδόκιμο επιβίωσης λιγώτερο από 10 χρόνια.].
- (δ) Τέρμα οι εξετάσεις για καρκινικούς δείκτες. Τέτοιες εξετάσεις θα δικαιολογούνται μόνο σε άτομα που έχουν παρουσιάσει καρκίνο (!) και σε όσους πληρούν τις αυστηρές προϋποθέσεις που αναφέραμε στην παραπάνω περίπτωση για τον καρκίνο τού προστάτη.
- (ε) Τέρμα οι μαστογραφίες για όσες γυναίκες δεν έχουν κλείσει τα 40 τους αλλά και για τις άνω των 40 που πάσχουν από κάποια χρόνια βαρειά νόσο.
- (στ) Τέρμα οι μαγνητικές τομογραφίες ως πρώτο διαγνωστικό μέσο σε περιπτώσεις αυχενικών πόνων. Από δω και πέρα, ακόμη κι αν έχει προηγηθεί χειρουργική επέμβαση ή ακόμη κι αν έχει διαγνωσθεί κακοήθεια, η πρώτη εξέταση θα γίνεται με απλή ακτινογραφία.

Κι επειδή όσο πιο φασίστας είναι κάποιος τόσο περισσότερες βλακείες λέει, ο Βορίδης πρόσθεσε κι άλλες ασυναρτησίες προκειμένου να υπερασπιστεί την ορθότητα της απόφασής του:

- "Αν δεν παρεμβαίναμε, η δαπάνη (ενν.: για διαγνωστικές εξετάσεις μέσα στο 2014) θα ξεπερνούσε τα 700 εκατομμύρια". Είπαμε: την ανάγκη για εξετάσεις δεν την καθορίζει η ιατρική αλλά η πολιτική και, εν προκειμένω, ο κρατικός προϋπολογισμός που επιβάλλει κατεδάφιση των κοινωνικών δαπανών.
- "Αν ένας γιατρός συνταγογραφήσει μία εξέταση η οποία δεν προβλέπεται βάσει των συνταγογραφικών οδηγιών, αλλά έχει τη δυνατότητα να τεκμηριώσει επαρκώς την επιλογή του, τότε καμία κυρωτική διαδικασία δεν θα ενεργοποιείται από τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ)". Το μπαλλάκι στον γιατρό, λοιπόν: ή συμμορφώνεσαι με τις οδηγίες μας ή θα σε τραβολογάμε με τους ελέγχους μας ώσπου να βλαστημήσεις την ώρα και την στιγμή που αποφάσισες να μας πας κόντρα και να κάνεις το καθήκον σου.
- "Δεν μπορεί ο καθένας όποτε θέλει να πηγαίνει δωρεάν να κάνει μια εξέταση, η οποία δεν γίνεται στα πλαίσια της αντιμετώπισης μιας νόσου αλλά γίνεται προληπτικά". Ένα μάτσο μαλακίες σε μια φράση! Το "όποτε του το συστήνει ο αρμόδιος επιστήμονας, ο γιατρός" έγινε "όποτε θέλει" και το "μια ζωή πληρώνω για την ασφάλισή μου και αν τολμήσω να μη πληρώσω μου κάνουν κατάσχεση" έγινε "δωρεάν". Ταυτόχρονα, μαθαίνουμε ότι οι προληπτικές εξετάσεις δεν γίνονται στα πλαίσια αντιμετώπισης μιας νόσου αλλά....(;;;). Αλήθεια, αυτό το "αλλά" δεν μας το εξήγησε ο υπουργός.
- "Δεν τιμωρούμε τον ασθενή, διότι ο περιορισμός αφορά όταν δεν έχει διαγνωσθεί κάτι". Συγχωρούμε την ασυναρτησία στην σύνταξη επειδή ο υπουργός είχε μάλλον συγχισθεί από τις ερωτήσεις. Αλλά πώς να του συγχωρήσουμε το ότι επιμένει πως πρέπει να περιμένουμε πρώτα να πάθουμε καρκίνο και μετά να πάμε να κάνουμε εξετάσεις για καρκινικούς δείκτες;

Πάντως, εκείνο που δεν εξήγησε ο Βορίδης είναι η λεπτομέρεια για όσους πάσχουν από χρόνια βαρειά νοσήματα και έχουν μικρό προσδόκιμο επιβίωσης. Μάλλον δεν ξεχάστηκε αλλά το έκανε επίτηδες. Τί να έλεγε, δηλαδή; Ότι είναι σπατάλη να πληρώνουμε εξετάσεις για κάποιους που όπου νά 'ναι θα πεθάνουν; Άλλωστε κάτι τέτοια μας τα έχει πει εδώ και χρόνια ο κινηματογράφος (*).


Τελικά, ο Βορίδης μάς έδωσε ακόμη μια απόδειξη ότι, στον καπιταλισμό, ακόμη και η υγεία είναι ζήτημα ταξικό. Αν είσαι αφράτος κι αντέχει το πορτοφόλι σου, κάνε όσες εξετάσεις θες και κάτω από τα σαράντα σου. Αν είσαι σκυλομπατίρης εργάτης ή άνεργος... καλά σαράντα.


(*) Στην αξέχαστη ελληνική κωμωδία "Σάντα Τσικίτα" (1953), ένας φτωχός υπαλληλάκος (Βασίλης Λογοθετίδης) ζητάει προκαταβολή από το αφεντικό του (Θάνος Τζενεράλης) προκειμένου να πληρώσει τα έξοδα μιας εγχείρησης τής μητέρας του. Το αφεντικό, που δεν είναι διατεθειμένο να δώσει δεκάρα, τον ρωτάει την ηλικία τής γριάς κι όταν την ακούει, σχολιάζει: "Πεταμένα λεφτά, ρε παιδάκι μου... πεταμένα λεφτά".

-----------------------------------
Διαβάστε σχετικά το κείμενο της 4ης Οκτωβρίου 2013 με τίτλο "Θεραπευτικά πρωτόκολλα" για να πάρετε μια πληρέστερη ιδέα του πλαισίου στο οποίο κινείται η απόφαση Βορίδη.

Κρίση και εργαζόμενοι

[Σαν σήμερα, πριν 9 χρόνια, έφυγε από την ζωή ο Κώστας Κάππος, σε ηλικία 67 ετών. Αντί για άλλου είδους αφιέρωμα, το ιστολόγιο δημοσιεύει το παρακάτω άρθρο του, το οποίο μπορεί να γράφτηκε το 1993 αλλά στέκεται θαυμάσια ακόμη και σήμερα:]


Το εργατικό κίνημα να οργανώσει την ταξική πάλη και να αγωνιστεί ώστε να μην πέσουν τα βάρη της κρίσης στις πλάτες των εργαζομένων

Πριν από ένα χρόνο ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά του, μίλησε για δυο χρόνια διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία που πήγαν χαμένα. Με όσα είπε ή δεν είπε στην τελευταία συνέντευξη, μας έπεισε ότι τα δύο έγιναν τρία χρόνια.

Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο οδυνηρή. Η παραγωγική βάση της χώρας διαλύεται ή ξεπουλιέται στους ξένους και το εισόδημα των εργαζομένων καταληστεύεται. Έτσι η βιομηχανική παραγωγή την τελευταία τριετία έχει μειωθεί πάνω από 5%. Η ανεργία στα χαρτιά έχει ξεπεράσει το 10% και η πραγματική το 15%. Ο πληθωρισμός από 14% το 1989 τώρα βρίσκεται στο 16,4%. Το δημόσιο χρέος από 105% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος έχει ξεπεράσει το 125%, περίπου. Το ποσοστό αύξησης των επενδύσεων από 10% το 1989 έχει πέσει στο 3% το 1992.

Η χειροτέρευση της κατάστασης είναι φανερή και χωρίς κανένα στοιχείο. Αρκεί να θυμηθούμε τα συσσίτια στο Λαύριο και τη Σύρο το κλείσιμο των εργοστασίων στην Κοζάνη και στη Β. Εύβοια και το ξεπούλημα της ΑΓΕΤ στους Ιταλούς.

Από κει και πέρα όλοι ξέρουμε ότι ουσιαστικά δεν έχουν δοθεί αυξήσεις στα τελευταία τρία χρόνια και σε μερικές περιπτώσεις έχουν μειωθεί οι ονομαστικοί μισθοί ή τα μεροκάματα. Δεν συζητάμε, βέβαια, για πενθήμερο ούτε για 40ωρη βδομαδιάτικη εργασία. Ο κάθε εργοδότης κάνει ό,τι του καπνίσει.

Η Νέα Δημοκρατία διακήρυσσε προεκλογικά ότι με την απελευθέρωση της αγοράς από τους κρατικούς ελέγχους, τις ιδιωτικοποιήσεις, την κατάργηση της ΑΤΑ θα αυξηθεί η παραγωγή και η προσφορά προϊόντων και υπηρεσιών, θα πέσουν οι τιμές και θα ξεπεραστούν οι δυσκολίες της οικονομίας.

Όλα αυτά έγιναν. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι να βρισκόμαστε σε χειρότερη θέση το 1993 σε σχέση με το 1989.

Το ερώτημα είναι γιατί συμβαίνουν όλα αυτά;

Κατ’ αρχήν σήμερα βρισκόμαστε στην εποχή του μονοπωλιακού καπιταλισμού και του μονοπωλιακού καθορισμού των τιμών. Κατά συνέπεια όσα λέγονται για αύξηση της προσφοράς και πτώση των τιμών είναι αέρας κοπανιστός.

Πέρα από αυτό, πτώσης της βιομηχανικής παραγωγής δεν έχει μόνο η Ελλάδα. Τον Απρίλιο ’91-’90 οι ΗΠΑ είχαν πτώση 2,9% και η Μ. Βρετανία 6,8%. Τον Απρίλιο ’92-’91 η Ιαπωνία είχε πτώση 5,3% και η Σουηδία 6,8%. Τον Απρίλιο ’93-’92 η Γερμανία είχε πτώση 10,5%, η Ολλανδία 5,7%, η Ισπανία 7,0% και η Γαλλία 2,4%.

Κατά συνέπεια έχουμε κλασική περίπτωση όχι ύφεσης αλλά κυκλικής κρίσης. Η κρίση αυτή συνδέεται με την ίδια τη φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Οφείλεται στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και την ατομική ιδιοποίηση του προϊόντος, δηλαδή στο γεγονός ότι, ενώ συμμετέχουν πολλοί στην παραγωγή και προορίζεται για όλη την κοινωνία, δεν κατευθύνεται για να ικανοποιήσει τις ανάγκες της κοινωνίας αλλά για να εξασφαλίσει το μέγιστο κέρδος στους κατόχους των μέσων παραγωγής.

Ακόμη η παγκόσμια οικονομία μετά το 1974 κινείται με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Στην Ελλάδα π.χ. η ανάπτυξη μετά το 1974 ήταν γύρω στο 2%, ενώ στο διάστημα 1950 – ’73 ήταν γύρο στο 5%. Κατά συνέπεια μετά το 1974 έχουμε διαρθρωτική κρίση που οφείλεται στο νόμο της τάσης του ποσοστού κέρδους να πέφτει δηλαδή και πάλι στην ίδια την φύση του συστήματος. Εκδήλωση αυτής της κρίσης είναι και ο υπερδανεισμός των αναπτυσσόμενων χωρών και των χωρών με μέση ανάπτυξη όπως είναι η Ελλάδα.

Τέλος, η οικονομική κατάσταση επιδεινώνεται από την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ και την ανάγκη προσαρμογής στις απαιτήσεις της συμφωνίας του Μάαστριχτ. Αυτό είναι φανερό αν σκεφτούμε ότι τη στιγμή που μειώνεται η βιομηχανική παραγωγή και αυξάνει η ανεργία, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να καταργήσει τα σύνορα με αποτέλεσμα να κατακλυσθεί η αγορά από ξένα προϊόντα.

Μήπως, όμως, έτσι απαλλάσσεται η κυβέρνηση από τις ευθύνες της; Όχι γιατί αυτή διαχειρίζεται και υπερασπίζεται το σύστημα και προσπαθεί να ρίξει τα βάρη της κρίσης στις πλάτες των εργαζομένων. Όχι λιγότερες ευθύνες, φυσικά, έχει το ΠΑΣΟΚ γιατί ψήφισε τη συμφωνία του Μάαστριχτ και διακηρύσσει με κάθε ευκαιρία ότι και αυτό θα εφαρμόσει «πολιτική λιτότητας ύστερα από διάλογο». Η διαφορά του από τη Ν. Δημοκρατία σ’ αυτό το ζήτημα δηλαδή βρίσκεται στο διάλογο.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι η σημερινή πολύμορφη κρίση οφείλεται στο ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα και δεν μπορεί να καταργηθεί χωρίς να καταργηθεί το σύστημα το ίδιο. Είναι «κάθαρση» και «τιμωρία» του συστήματος. Το εργατικό κίνημα εκείνο που μπορεί να κάνει βραχυπρόθεσμα είναι να οργανώσει την ταξική πάλη και να αγωνιστεί για να μην πέσουν τα βάρη της στις πλάτες των εργαζομένων.

----------------------
Σημείωση:
Βρήκα το παραπάνω κείμενο στον ιστοτόπο http://www.kostaskappos.gr, ο οποίος φιλοξενεί άρθρα, συνεντεύξεις και ομιλίες τού Κώστα Κάππου καθώς και άλλο υλικό από την ζωή και το έργο του.

Διαβάστε, επίσης: 
- Το αφιερωμένο στην μνήμη τού Κώστα Κάππου κείμενο του Νίκου Μπογιόπουλου, το οποίο δημοσιεύθηκε χτες στον ιστοτόπο enikos.gr.
- Την ομιλία τής Νάντιας Βαλαβάνη, κατά την διάρκεια της εκδήλωσης "Στιγμές απ’ τη ζωή και το έργο του Κώστα Κάππου", η οποία πραγματοποιήθηκε στην Παλαιά Βουλή στις 18/11/2012.
- Το αφιέρωμα της εφημερίδας "Πριν" στην μνήμη τού Κώστα Κάππου (15/9/2010), με κείμενα της Νάντιας Βαλαβάνη, του Γιώργου Τρικαλινού, του Χρήστου Κορτζίδη και του Γιάννη Ελαφρού.

Πρωθυπουργικά μπουρδολογήματα

Προσοχή στους πορτοφολάδες!

Στην πρόσφατη ομιλία που εκφώνησε ο πρωθυπουργός στην Θεσσαλονίκη, μίλησε (όπως είπε ο ίδιος) "για τις μεγάλες αλλαγές που γίνονται, για εκείνες τις μεγαλύτερες που έρχονται, που κάποιοι δεν τα κατάφεραν να αποτρέψουν". Κι αφού βρισκόταν σε μια έκθεση εμπορικού και οικονομικού ενδιαφέροντος, είναι λογικό να έχει η ομιλία του ανάλογο περιεχόμενο. Φαίνεται δε ότι ήταν τόσο "κοσμογονικές" οι αλλαγές που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός, ώστε η λαμπρακειάς "Τα Νέα" είχαν χτες ως κεντρικό της τίτλο το εύγλωττο "Λεφτά στην τσέπη"!

Επειδή, ως γνωστόν, τούτο το ιστολόγιο δεν τα πάει καλά με τους αφορισμούς και τις κραυγές, ας δούμε μερικά από όσα εξήγγειλε ο πρωθυπουργός κι ας τα σχολιάσουμε δεόντως:


(α) Για το πετρέλαιο θέρμανσης, με δεδομένο ότι σύντομα αρχίζει η διανομή του, κι ότι ο φόρος αυτός ούτε καν δεν απέδωσε τα αναμενόμενα και δημιούργησε τεράστια περιβαλλοντικά προβλήματα, θα υπάρξει μείωση στο φόρο αυτό κατά 30% ενώ θα κρατηθούν και τα επιδόματα θέρμανσης.

Έχουμε και λέμε: προ κρίσης, ο φόρος στο πετρέλαιο θέρμανσης ήταν 21 ευρώ ανά τόννο κι αφού αυξήθηκε και ξανααυξήθηκε, στο τέλος εξισώθηκε με τον φόρο στο πετρέλαιο κίνησης, φτάνοντας τα 330 ευρώ ανά τόννο. Η προαναγγελθείσα μείωση κατά 30% σημαίνει ότι ο τόννος θα φτηνύνει κατά 99 ευρώ. Δηλαδή, όποιος τολμήσει να βάλει εφέτος πετρέλαιο για να ζεσταθεί, θα το πληρώσει φτηνότερα από πέρυσι κατά μια δεκάρα το λίτρο. Τόσο καλά. Στο μεταξύ, ο φόρος που θα έχει μειωθεί κατά 30%, θα είναι 1.000% υψηλότερος από το 2009!

Όσο για την διατήρηση των επιδομάτων θέρμανσης, ο σχεδιασμός τού οικονομικού επιτελείου τής κυβέρνησης προβλέπει τον συμψηφισμό τους με το περίφημο "ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα". Δηλαδή, όσα θα παίρνει ο μπατίρης ως επίδομα θέρμανσης, θα κόβονται από το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημά του. Ωραία!


(β) Για τα δύο θέματα που έντονα απασχολούν την Κυβέρνηση και τον κόσμο, τις περισσότερες δόσεις για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλά και για την ανάγκη αισθητής μείωσης της εισφοράς αλληλεγγύης, οι τελικές αποφάσεις θα παρουσιαστούν μαζί με τις τεχνικές τους λεπτομέρειες στην επικείμενη κατάθεση του προσχεδίου Προϋπολογισμού.

Φαίνεται πως η κυβέρνηση πήρε χαμπάρι πως "ουκ αν λάβοι παρά του μη έχοντος" κι αποφάσισε να αυξήσει τις δόσεις σε όσους κάνουν ρύθμιση των οφειλών τους σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Ο καυγάς, δηλαδή, δεν είναι για το πώς θα ανακουφίσει τα λαϊκά στρώματα αλλά για το πώς θα καταφέρει να μαζέψει όσο το δυνατόν περισσότερα λεφτά. Τώρα, βέβαια, μπαίνει το ερώτημα πώς θα ξοφλήσεις σε π.χ. 60 δόσεις τα περυσινά κερατιάτικα όταν μέσα σ' αυτή την πενταετία θα έχουν προστεθεί κερατιάτικα άλλων πέντε χρόνων. Θα τα ρυθμίσεις κι εκείνα, θα μου πείς. Άντε μπράβο και καλή ψυχή!

Όσο για την μείωση της εισφοράς αλληλεγγύης, θυμίζω ότι οι κυβερνώντες διατυμπάνιζαν σε όλους τους τόνους ότι η εισφορά αλληλεγγύης ήταν έκτακτη και σύντομα θα κατηργείτο. Ξαφνικά, ο πρωθυπουργός ξέχασε την κατάργηση και άρχισε να μιλάει για μείωση. Με άλλα λόγια, "είπα, ξείπα και χέζω την παρόλα μου".


(γ) Έγιναν λάθη με τον ΕΝΦΙΑ! Το σοβαρότερο λάθος: με τις αξίες γης σε περιοχές εκτός αντικειμενικού προσδιορισμού είναι αυτό που προκάλεσε και τον δικαιολογημένο θόρυβο πριν ένα μήνα. Το εντοπίσαμε και το αντιμετωπίσαμε μέσα σε λίγες μέρες. Και τώρα το διορθώνουμε. Αλλά μιλάμε για ένα σφάλμα που τελικά ο κόσμος δεν το πλήρωσε! Κι ούτε υπήρχε περίπτωση να το πληρώσει! Γιατί είχαμε πει ότι για το 2014 θα εισπραχθεί το ίδιο ποσό όπως το 2013. Κι αυτό θα γίνει! Και μάλιστα φέτος το ίδιο αυτό ποσό θα εισπραχθεί από περισσότερους, γιατί διευρύνθηκε κι άλλο η φορολογική βάση.

Όταν λέμε ότι θα εισπραχθεί το ίδιο ποσό με το 2013 (κι όχι όπως το 2013, πρωθυπουργέ μου!) αλλά από περισσότερους, τί εννοούμε; Ότι βάλαμε και τους αγρότες να πληρώνουν νταβατζηλίκι για το χωράφι που καλλιεργούν ώστε να ταΐσουν την οικογένειά τους; Ότι επεκτείναμε το παλιό χαράτσι και στα μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα, ζητώντας από τους ιδιοκτήτες τους να πληρώσουν για κάτι που δεν τους προσπορίζει την παραμικρή ωφέλεια; Ότι βάλαμε οροφή ώστε να πληρώνουν λιγώτερα τα μεγάλα ακίνητα; Ότι ένα ακίνητο επιβαρύνεται με τον ίδιο φόρο είτε ανήκει σε κάποιον που δεν έχει κανένα άλλο περιουσιακό στοιχείο είτε ανήκει σε κάποιον που διαθέτει πέντε πολυκατοικίες; Σοβαρή αίσθηση δικαίου!

Και κάτι ακόμη: γιατί κάνουμε συγκρίσεις με το χαράτσι τού 2013 κι όχι με τον παλιότερο Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας (ΦΜΑΠ), τότε που και αφορολόγητο υπήρχε και προοδευτικό συντελεστή φορολόγησης είχαμε, οπότε οι πλουσιώτεροι πλήρωναν περισσότερα και οι μικροϊδιοκτήτες δεν πλήρωναν δεκάρα;


(δ) Προχωράμε σε πρωτοβουλίες σημαντικές, όπως τη μείωση των τιμολογίων της ΔΕΗ για επιχειρήσεις ενεργοβόρες και την εξίσωση των τιμολογίων μέσης και υψηλής τάσης, που θα μειώσουν το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων. Θα αυξήσουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα τους.

Δηλαδή, φτηνότερο ρεύμα θα δικαιούται και ο Μυτιληναίος, που βγάζει μεν δικό του αλλά το πουλάει ακριβά στην ΔΕΗ; Και με τους άνεργους και τους λοιπούς φουκαράδες που δεν μπορούν να πληρώσουν τον δικό τους λογαριασμό, τί κάνουμε; Τους παραπέμπουμε στον Ταμήλο;


(ε) Βγήκαμε πανηγυρικά ήδη στις αγορές για πρώτη φορά, ενάμιση χρόνο νωρίτερα απ’ ότι μας υπολόγιζαν. Και με επιτόκια προ κρίσης! Κι από τη στιγμή που βγήκαμε, μέσα σε λίγους μήνες, τα επιτόκια δανεισμού στα νέα πενταετή Ελληνικά ομόλογα έχουν πέσει ακόμα πιο κάτω: από το 4,95% τον Απρίλιο που βγάλαμε το ομόλογο, στο 3,75% σήμερα! Χώρια που υποχώρησαν τα επιτόκια και στα βραχυχρόνια γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου…

Προφανώς, ο πρωθυπουργός δεν υπολογίζει ότι ανάμεσά μας υπάρχουν και κάποιοι που νογάνε από οικονομικά. Απ' όσα ξέρω, εφέτος έχουμε προχωρήσει σε μία και μοναδική έκδοση πενταετών ομολόγων (17/4/2014). Πότε βγάλαμε ομόλογα με 3,75% κι δεν το έχουμε πάρει χαμπάρι ούτε εγώ ούτε η Τράπεζα της Ελλάδος; Άλλωστε, η τρόικα απαγορεύει την έκδοση ομολόγων! Εκτός αν εννοούμε τα επιτόκια στις δευτερογενείς αγορές αλλά κι εκεί το πενταετές παίζει στο 3,88% κι όχι στο 3,75%. Λεπτομέρεια: το ομόλογο του Απρίλη βγήκε με 4,75% αλλά, επειδή τιμολογήθηκε μια βδομάδα νωρίτερα, μας κόστισε 4,95%.

Όσο για τα επιτόκια που πέφτουν, αυτό συμβαίνει σε ολόκληρη την Ευρώπη κι όχι μόνο στην Ελλάδα. Άλλωστε, τα ρίχνει η ίδια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, προκειμένου να αναζωπυρώσει την κίνηση των κεφαλαίων και να αποφύγει τον χαμηλό πληθωρισμό, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε στασιμοπληθωρισμό. Ή, μήπως, ξεχάσαμε ότι τις προάλλες ο Ντράγκι ανακοίνωσε ότι το νέο επιτόκιο της ΕΚΤ είναι...0,05%;


(στ) Μιλάμε για επόμενα βήματα, που αφορούν στη σταδιακή μείωση στο φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων με μέγιστο το 32% από 42% σήμερα, τη μείωση του φόρου επιχειρηματικών κερδών στο 15% από 25% σήμερα, τη μείωση του ΦΠΑ και σε άλλους κλάδους.

Χρόνια τώρα, αδυνατώ να παρακολουθήσω την σκέψη τού πρωθυπουργού. Ο μπακάλης τής γωνίας πληρώνει φόρο 26% για κέρδη μέχρι 50.000 ευρώ και 33% από κει και πάνω. Ο μισθωτός πληρώνει 22% για εισόδημα μέχρι 25.000, 32% για τις επόμενες 17.000 και 42% για εισόδημα μεγαλύτερο των 42.000 ευρώ. Οι τράπεζες, ο ΟΠΑΠ του Μελισσανίδη, η Ιντρακόμ του Κόκκαλη, η Μότορ-Όιλ του Βαρδινογιάννη κλπ πληρώνουν για τα κέρδη τους 25% (αν δεν σχηματίσουν και κάποια αφορολόγητα αποθεματικά), όσα κι αν είναι αυτά. Και τώρα έρχεται ο πρωθυπουργός να μας πει ότι οι μισθωτοί θα "πέσουν" στο 32% και οι μεγαλολεφτάδες στο 15%. Κι εμείς πρέπει να χειροκροτήσουμε;


Είπε κι άλλα ωραία μπουρδολογήματα ο πρωθυπουργός, όπως άλλωστε μας έχει συνηθίσει όλα αυτά τα χρόνια, αλλά δεν έχω κουράγιο να ασχοληθω περισσότερο. Σας δίνω τον διασύνδεσμο για να διαβάσετε μόνοι σας ολόκληρη την ομιλία του, αν και θα έβαζα στοίχημα ότι μάλλον δεν θα το κάνετε.