To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

27 Οκτωβρίου 2017

Μην αποπληρώνετε τα δάνειά σας!

Στην κουβέντα που ανοίξαμε τούτη την εβδομάδα περί τα οικονομικά, κάναμε λόγο και για το χρήμα το οποίο δημιουργούν οι τράπεζες. Ευκαιρίας δοθείσης, λοιπόν, ας πούμε ακόμη δυο-τρία λόγια πάνω σ' αυτό το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα τής δημιουργίας χρήματος.

Μπορεί το χρήμα να τυπώνεται μόνο από τις κεντρικές τράπεζες αλλά ο μεγαλύτερος όγκος του δημιουργείται από τις εμπορικές τράπεζες. Το χρήμα που κυκλοφορεί στην φυσική μορφή των χαρτονομισμάτων αντιστοιχεί σε λιγώτερο από το 10% του συνολικά κυκλοφορούντος. Το υπόλοιπο 90+% είναι λογιστικό χρήμα, κάτι σαν τον κοπανιστό αέρα που αναφέραμε στο χτεσινό σημείωμά μας. Πώς δημιουργείται όλο αυτό το χρήμα; Με τον τρόπο που είπαμε χτες: μέσω δανείων. Ας το εξηγήσουμε λίγο αυτό.


Πρώτα-πρώτα, ας προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε τον όγκο χρήματος που κυκλοφορεί. Αυτή η ποσότητα ισούται με το γινόμενο του χρήματος που υπάρχει επί την ταχύτητα κυκλοφορίας του, δηλαδή επί το πόσες φορές αλλάζει χέρια σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Να θυμηθούμε λίγο το χτεσινό παράδειγμα-ανέκδοτο με τον πελάτη του ξενοδοχείου; Αν είχε αφήσει στην ρεσεψιόν ένα πενηντάρι και αυτό το πενηντάρι άλλαξε πέντε φορές χέρια, ουσιαστικά κυκλοφόρησαν 250 ευρώ. Αν, μάλιστα, είχε πληρώσει με επιταγή ή με πιστωτική κάρτα, τότε κυκλοφόρησαν 250 ευρώ χωρίς να βγει από την τράπεζα δεκάρα τσακιστή.

Πάμε τώρα στον μανάβη να ψωνίσουμε ζαρζαβατικά. Πληρώνουμε με κάρτα, πράγμα που σημαίνει ότι αβγαταίνει το υπόλοιπο στον τραπεζικό λογαριασμό του μανάβη. Ο μανάβης, με την σειρά του, εξοφλεί το τιμολόγιο αγοράς των ζαρζαβατικών, δίνοντας εντολή στην τράπεζα να μεταφέρει το αντίστοιχο ποσό στον λογαριασμό τού προμηθευτή του. Εκείνος βλέπει την κίνηση και δίνει άλλη εντολή στην τράπεζα προκειμένου να εξοφλήσει το τιμολόγιο με το οποίο είχε αγοράσει λιπάσματα. Με την σειρά του ο έμπορος πληρώνει κατά τον ίδιο τρόπο τον δικό του προμηθευτή κλπ κλπ. Υπολογίστε πόσο χρήμα κυκλοφόρησε χωρίς να βγει καν χαρτονόμισμα από οποιαδήποτε τσέπη.

Τώρα ας αφήσουμε στην άκρη τις πενταροδεκάρες. Πάμε να φτιάξουμε μια πολυκατοικία. Λεφτά δεν έχουμε, βέβαια, οπότε ανοίγουμε πίστωση σε μια τράπεζα, η οποία περνάει αμέσως στον λογαριασμό μας πεντακόσια χιλιάρικα. Λογιστικά χιλιάρικα, καθ' ότι στο χέρι δεν παίρνουμε τίποτε. Ξεκινάμε την δουλειά (άδειες, συμβόλαια κλπ) και βγάζουμε για πούλημα "από τα σχέδια" τα διαμερίσματα που θα φτιάξουμε. Οι πρώτοι αγοραστές σκάνε μύτη και κάνουμε τις σχετικές συμφωνίες, πλην όμως ούτε εκείνοι έχουν λεφτά, οπότε παίρνουν από την τράπεζα στεγαστικά δάνεια, συνολικού ύψους τριακοσίων χιλιάδων, τα οποία μεταφέρονται στον λογαριασμό μας. Πεντακόσια και τριακόσια... Το χρήμα άρχισε να ρέει αλλά ακόμη το χρώμα του δεν το έχει δει κανείς.

Ας υποθέσουμε τώρα ότι, με το που περνάνε τα τριακόσια στον λογαριασμό μας, ειδοποιούμε την τράπεζα να τα κρατήσει και να απομειώσει το αρχικό μας δάνειο. Έτσι, από τα οχτακόσια χιλιάρικα που κυκλοφορούσαν, μένουν στον δρόμο μόνο πεντακόσια. Λογιστικά και τα οκτακόσια, λογιστικά και τα πεντακόσια αλλά την δουλειά τους την έκαναν μια χαρά. Αν δεν είχαν κυκλοφορήσει, ούτε εμείς θα φτιάχναμε πολυκατοικία ούτε οι πελάτες μας θα αποκτούσαν διαμερίσματα.

Θα ρωτούσε κανείς τι θα άλλαζε αν τα δάνεια δίνονταν σε φυσικό χρήμα και όχι σε λογιστικό. Η απάντηση είναι απλή: δεν θα δίνονταν δάνεια! Καμμιά τράπεζα δεν θα είχε τόσα λεφτά στα συρτάρια της όσα θα χρειαζόταν για να καλύψει την συνολική ζήτηση για δάνεια. Βέβαια, ο ευαγγελιστής τού νεοφιλελευθερισμού Μίλτον Φρήντμαν πρότεινε κάποτε την ύπαρξη εγγυήσεων ακόμη και για το λογιστικό χρήμα (με την ιδέα ότι έτσι οι κεντρικές τράπεζες θα είχαν τον απόλυτο έλεγχο της παραγωγής χρήματος) αλλά ως κι ο ίδιος κατάλαβε ότι κάτι τέτοιο είναι πρακτικά ανεφάρμοστο.

Ανοίγουμε παρένθεση. Έχει ενδιαφέρον το πόσα δάνεια επιτρέπεται να δώσει μια εμπορική τράπεζα. Σύμφωνα με τους κανόνες, για κάθε ένα ευρώ κατάθεση που κάνει στην ΕΚΤ, μπορεί να χορηγεί 100 ευρώ σε δάνεια. Δηλαδή, με εγγύηση ένα ευρώ, παράγει εκατό. Κι αν αυτό ακούγεται προκλητικό, σας έχω κι άλλο προκλητικώτερο: ενώ η εγγύησή της είναι ένα ευρώ, η τράπεζα εισπράττει τόκους για εκατό. Αν δεν έγινε κατανοητό, να το πω καθαρά: σε κάθε κατοστάρικο δανείου, η τράπεζα εισπράττει τόκους για 99 ευρώ που ποτέ δεν διέθεσε γιατί ποτέ δεν είχε. Τώρα που το καταλάβαμε, κλείνουμε παρένθεση και στόμα.


Πάμε λίγο πίσω, να δούμε μια λεπτομέρεια από άλλη σκοπιά. Είπαμε ότι με το που πληρώσαμε τριακόσια χιλιάρικα έναντι του δανείου μας, τα οχτακόσια χιλιάρικα που κυκλοφορούσαν έγιναν πεντακόσια. Δηλαδή, τα τριακόσια εξαφανίστηκαν, σαν να βάλαμε φωτιά και τα κάψαμε. Συνεπώς, αν υποθέσουμε ότι αύριο το πρωί όλοι οι χρεώστες του κόσμου πάνε στις τράπεζές τους και ξοφλήσουν τα δάνειά τους, θα "καεί" το 90+% των χρημάτων του πλανήτη και το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα θα καταρρεύσει σαν πύργος από τραπουλόχαρτα!

Μια μικρή ένδειξη αυτού του φαινομένου εμφανίζεται σε περιόδους ξεσπάσματος κρίσεων, όταν η αβεβαιότητα ωθεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μειώσουν τον δανεισμό τους, κάτι που οδηγεί σε μείωση της ρευστότητας και, μοιραία, σε ύφεση. Κατ' επέκταση, μάλλον σ' αυτή την μείωση του δανεισμού πρέπει να αναζητηθεί η μείζων πηγή των προβλημάτων των τραπεζών και όχι στα "κόκκινα" δάνεια.

Συμπέρασμα; Μην αποπληρώνετε τα δάνειά σας αν θέλετε να μη βουλιάξει ολόκληρος ο πλανήτης. Και τώρα, επειδή θέλω να γελάσω πριν κλείσω για σήμερα, πείτε μου κάτι για την σοβαρότητα ενός συστήματος, το οποίο στηρίζει την επιβίωσή του στο εικονικό χρήμα και στον δανεισμό.

6 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Και τώρα, επειδή θέλω να γελάσω πριν κλείσω για σήμερα, πείτε μου κάτι για την σοβαρότητα ενός συστήματος, το οποίο στηρίζει την επιβίωσή του στο εικονικό χρήμα και στον δανεισμό.

Ποιο εικονικό χρήμα , στον αέρα στηρίζετε στην κυριολεξία και απλά σε αυτόν τον κόσμο την πληρώνει ο κοσμάκης ...
Σε κάποιους άλλους την πληρώσανε αντουανέττες, λουδοβίκοι και τσάροι .
Και μέχρι να ξυπνήσουν τα πρόβατα ας πληρώνουμε ενφια κλπ για να μπορέσουν να μαζέψουν τα σπασμένα από τα αεροδάνεια τους.
Τι είπαμε υποθήκευσαν το πασόκ και η νουδού, τα βοθροκάναλα και λοιποί ?????


Ανώνυμος είπε...

Εγω δεν βλέπω κανένα ..πρόβλημα Θοδωρή. Εχω απόλυτη εμπιστοσύνη οτι η Αριστερή κυβέρνηση μαζί με τους Αμερικάνους η Λαφαζάνης Ανταρσύα και σια... με Ρωσσους Κινέζους θα κάνουν τον Καπιταλισμό ανθρώπινο. Είπαμε η Αριστερά είναι πολύ μεγάλη....... ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Παπουτσωμενος Γατος είπε...

To χρημα κατα τον Μαρξ, εκτος απο μεσο κυκλοφοριας, ειναι και μετρο των αξιων

Το λεγομενο λογιστικο χρημα δεν ειναι τιποτα αλλο παρα αυτο

Διαφωνω με την οπτικη που θεωρει το χρημα που δεν εχει την γνωστη φυσικη μορφη των νομισματων και των χαρτονομισματων ως ''αερα'', ''απατη'' κοκ

Αυτη η πεποιθηση προερχεται απο τον φετιχισμο του εμπορευματος που βλεπει το χρημα αποκλειστικα σαν χαρτακια με ιδιοτητες που οφειλονται στο υλικο τους και οχι ως κοινωνικη σχεση

Ιωαννης Ραπτης είπε...

Εχεις ενα κενο παντως στην αναλυση σου.
Μεχρι να μπουν τα 300 χιλιαρικα τα 500 εχουν γινει σιγουρα 100 διοτι εχουν αγοραστει : αδειες , οικοπεδα , χωματουργικα , τσιμεντα και σιδερα και τελος μεροκαματα!

Theodore Athanasiadis είπε...

@ Ιωαννης Ραπτης

Τα 500 παραμένουν 500. Ίσως να μοιράστηκαν σε σιδεράδες, μπετατζήδες και μηχανικούς αλλά δεν εξαφανίστηκαν απότην κυκλοφορία.

Σεχτάρ ο Τρομερός είπε...

Kάτι τις, για να μπορεί να είναι "χρήμα", δηλαδή να "χρησιμεύει" στις συναλλαγές, πρέπει να μπορεί να επιτελέσει πέντε βασικές λειτουργίες:
1. Να είναι "μέτρον αξιών" για να μπορούν να γίνονται οι λογαριασμοί.
2. "Μέσο κυκλοφορίας", για να γίνεται το εμπόριο.
3. "Μέσο αποθησαυρισμού", ώστε να διευκολύνεται η συσσώρευση.
4. "Μέσο πληρωμών" για να μπορούν να διευκολύνονται οι πιστώσεις.
5. "Παγκόσμιο μέσο ανταλλαγής" για τις διεθνικές-διακρατικές ανταλλαγές, όπου δεν ισχύουν νομίσματα, αφού αυτά ισχύουν (=είναι νομοθετημένα, δηλαδή οπλισμένα νομικά με υποχρεωτική εξοφλητική δύναμη) πάντα μέσα σε εθνικά σύνορα.
Ο Μαρξ ξεκαθάρισε, πως το χρήμα είναι εμπόρευμα, κι αν δεν είναι εμπόρευμα δεν μπορεί να είναι "χρήμα".
Το μόνα εμπορεύματα, που είχαν τις ιδιότητες ώστε να μπορούν να εκπληρώνουν αυτές τις λειτουργίες ήταν τα πολύτιμα μέταλλα, βασικά ασήμι και χρυσός, παληότερα και ο χαλκός, αλλά κύρια ο χρυσός. Γι αυτό και έγινε "νόμισμα", νομοθετημένο χρήμα, όπως είπαμε παραπάνω.
(Οι προσπάθειες για "διμεταλλικό σύστημα" απέτυχαν γιατί "δυό γαϊδάροι δε χωράνε στον ίδιον αχερώνα". )
Τα προβλήματα εμφανίστηκαν όταν ο καπιταλισμός ανάπτυξε τόσο πολύ την οικονομία, που πια δεν έφταναν τα χρυσά νομίσματα, όπως εναργέστατα περιγράφει ο Θοδωρής, και φρενάριζαν την οικονομία και τις σχέσεις παραγωγής.
Η γνώμη μου είναι πως αυτό ήδη έβαζε, επίσης, και μαζί με άλλα, το ζήτημα της υπέρβασης του Καπιταλισμού σε πρώτη φάση και της εμπορευματικής παραγωγής στη συνέχεια.
Από τότε, οι κεφαλαιοκράτες, για να μην χάσουν τον λουφέ, κάνουν διάφορα "ματζούνια", μπας και ..."ξεγελάσουν"(!) το πρόβλημα.
Η υποκατάσταση της άμεσης παρουσίας του χρήματος (δηλαδή του χρυσού) με διάφορα σύμβολά του, όπως τα τραπεζογραμμάτια , που για να ισχυροποιηθούν σε αυτή τη δουλειά τους γίνανε χαρτονομίσματα, " πληρωτέα" σε χρυσό και βασικά λίρες, ο λεγόμενος "Κανόνας του Χρυσού", ήταν από τα πρώτα μέτρα βραχείας ζωής, γιατί γρήγορα ακολούθησε η κατάργηση της μετατρεψιμότητας του χαρτονομίσματος (το "πληρωτέαι"), οπότε εμφανίστηκαν ο Πληθωρισμός και οι Κρίσεις.
Από τότε, αλλά και παράλληλα, ακολούθησαν και διάφορα άλλα ματζούνια(*), που ορθώς, πιστεύω εγώ, θεωρούνται "απάτες", γιατί απλά δεν μπορούνε να είναι τίποτε άλλο.
Οπότε, κακώς ονομάζουμε "χρήμα" τα διάφορα αυτά ματζούνια, που μερικά αναφέρει και ο Θοδωρής στο ποστ, τραπεζικές πιστώσεις, κάρτες, αξιόγραφα εν γένει κλπ., γιατί μπορεί να είναι wannabe μερικά υποκατάστατα του χρήματος, αλλά χρήμα δεν είναι γιατί δεν μπορούν να είναι. Απλά, δεν μπορεί να υπάρξει "Χρήμα" σήμερα, που να έχει αξιοπιστία και φερεγγυότητα, δηλαδή να μην είναι απάτη.
Φαίνεται, πως η σύγχρονη μορφή αποτυχίας των ματζουνιών είναι το "Χρέος", που χτές μάθαμε πως έχει φτάσει τα διακόσια τόσα τρις $, η 324% του Παγκόσμιου ΑΕΠ, πράγμα, που σημαίνει, πως τώρα πολλοί είναι εικονικά πλούσιοι, και πρέπει κάποιοι (οι πολλοί) να γίνουν φτωχοί, η ακόμη πιο φτωχοί, ώστε οι λίγοι να μείνουν πραγματικά ακόμη πιο πλούσιοι.
Είναι η πιο σύγχρονη μορφή εκμετάλλευσης.

-----------------
(*) Το Bretton Woods, το "Χρυσό Δολλάριο" και ο συναφής "Κανόνας του δολλαρίου", το ΔΝΤ, τα "Ειδικά Τραβηκτικά δικαιώματα", διάφορες μανούβρες με τις Τράπεζες και την αναβάθμιση του ρόλου τους σε νόμιμους παραχαράκτες, η (αναπόφευκτη) κατάργηση από τον Νίξον του Χρυσού Δολλαρίου και ό,τι ακούμε έκτοτε