Μιχάλης Σάλλας - 6. Η ντρίμπλα στον Βγενόπουλο

Στις 11 Ιανουαρίου 2007, ο Ανδρέας Βγενόπουλος ενημερώνει ανεπίσημα τον Μιχάλη Σάλλα ότι η Marfin Popular Βank προτίθεται να υποβάλει προαιρετική δημόσια πρόταση "για απόκτηση ποσοστού μέχρι 100% του μετοχικού κεφαλαίου και κατ’ ελάχιστον ποσοστού 35% του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε.και της Τράπεζας Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λίμιτεδ". Πράγματι, την επόμενη μέρα η Marfin ανακοίνωσε και επίσημα την πρόθεσή της.

Δεν ξέρω κατά πόσο πίστεψε ο Βγενόπουλος πως έπιασε τον Σάλλα στον ύπνο, όμως το σίγουρο είναι ότι ο ισχυρός άνδρας τής Πειραιώς όχι μόνο δεν κοιμόταν αλλά περίμενε πανέτοιμος, έχοντας σχεδιάσει την ντρίμπλα του. Έτσι, στις 11 Ιανουαρίου η Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε. εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία το διοικητικό της συμβούλιο είχε πάρει απόφαση να διατυπώσει επίσημη πρόταση για την απόκτηση της Marfin Popular Bank. Δηλαδή, η μια τράπεζα ήθελε να αγοράσει την άλλη αλλά, επίσημα, η Πειραιώς διατύπωσε την επιθυμία της μια μέρα νωρίτερα.

Ο Βγενόπουλος άφρισε. Αφού η πρόταση της Πειραιώς ανακοινώθηκε επίσημα πρώτη, εξουδετέρωνε την δική του. Επειδή η Marfin Popular Βank είχε έδρα στην Λευκωσία, προσέφυγε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου καταγγέλοντας την Πειραιώς για χρήση εμπιστευτικής πληροφόρησης (εννοεί την ανεπίσημη ενημέρωση που είχε κάνει νωρίτερα στον Σάλλα). Για κακή τύχη του, όμως, πίσω από τον Σάλλα στοιχίστηκαν όχι μόνο όλα τα πολιτικά κόμματα της Κύπρου αλλά και η Εκκλησία τής Κύπρου, η οποία κατείχε το 8% περίπου της Τράπεζας Κύπρου, όπου σοβαρό ποσοστό διέθετε και η Πειραιώς. Μη ξεχνάμε, ότι το "πακέττο" της Marfin περιλάμβανε την εξαγορά όχι μόνο της Τράπεζας Πειραιώς αλλά και της Τράπεζας Κύπρου.

Φωτογραφική σύνθεση από το δημοσίευμα "Μπαίνει σφήνα η Εκκλησία για την Τράπεζα Κύπρου"

Υπ' αυτές τις προϋποθέσεις, η προσφυγή της Marfin δεν είχε καμμιά τύχη. Ακολούθησε ένα έντονο παρασκήνιο διπλωματικών ζυμώσεων και ένα έντονο προσκήνιο προσφυγών και δικαστικών αγώνων (λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε στο Ενημερωτικό Δελτίο της Marfin Popular Bank). Τελικά, το Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου έβαλε ταφόπλακα στα σχέδια Βγενόπουλου: "Στις 30 Ιανουαρίου 2007, το Συμβούλιο του Χ.Α.Κ. αποφάσισε ότι δεν μπορεί να εξεταστεί το έγγραφο της δημόσιας πρότασης της Marfin Popular Bank Public Co Ltd για απόκτηση 35-100% του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λίμιτεδ, επειδή προηγήθηκε η υποβολή της ανακοίνωσης της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε. για διατύπωση της δημόσιας πρότασης για απόκτηση 40-100% του μετοχικού κεφαλαίου της Marfin Popular Bank Public Co Ltd, η οποία επέφερε την ενεργοποίηση του Κανονισμού 21. Το Συμβούλιο του Χ.Α.Κ. έκρινε ότι υπό τις περιστάσεις οι δημόσιες προτάσεις της Marfin Popular Bank Public Co Ltd που ακολούθησαν ήταν ενέργεια που απαγορεύεται από τον Κανονισμό 21".

Την ίδια μέρα που ανακοινώθηκε η απόφαση του ΧΑΚ, η Πειραιώς υπέβαλε επίσημα πρόταση προς τους μετόχους τής Marfin. Ήταν πλέον η μόνη πρόταση που ίσχυε νομικά και, φυσικά, η διοίκηση της Marfin την απέρριψε αμέσως. Εν πάση περιπτώσει, η εξέλιξη αυτή εξασφάλιζε ένα χρονικό διάστημα ηρεμίας περίπου δυο μηνών, ώστε η κάθε πλευρά να ετοιμάσει τα επόμενα βήματά της.

Κι ενώ όσοι διέθεταν ένα κουκούτσι μυαλό καταλάβαιναν ότι τελικά δεν πρόκειται να γίνει τίποτε και ότι όλος αυτός ο κουρνιαχτός σηκωνόταν για άλλους λόγους, σχεδόν όλοι οι οικονομικοί "αναλυτές" όλων των οικονομικών εφημερίδων και των ειδικών εντύπων διαλαλούσαν με σιγουριά ότι η ενοποίηση της Πειραιώς με την Marfin βρίσκεται επί θύραις και ότι απ' αυτή την ενοποίηση θα προκύψει ένας χρηματοοικονομικός κολοσσός με μέγεθος μεγαλύτερο από της Εθνικής.

Τελικά, μετά από περίπου ένα δίμηνο αποκλιμακούμενης έντασης, η ηρεμία επανήλθε και η Πειραιώς απέσυρε την πρότασή της: "Η Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε. ανακοινώνει ότι κατά την από 14.3.2007 συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της ματαιώθηκε (λόγω μη επίτευξης απαρτίας) η λήψη απόφασης για αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου στο πλαίσιο της από 30.1.2007 Δημόσιας Πρότασης της προς τους μετόχους της εταιρείας ‘Marfin Popular Bank Public Co. Ltd’ και επομένως ματαιώθηκε σχετική αίρεση, υπό την οποία τελούσε η Δημόσια Πρόταση. Κατόπιν αυτού, η ως άνω Δημόσια Πρόταση έπαυσε να ισχύει".

Έτσι, τα πράγματα επανήλθαν σε επίπεδο ισορροπίας. Στο μεταξύ, βέβαια, οι δυο μονομάχοι είχαν εκμεταλλευτεί δεόντως την κόντρα τους για να αυξήσουν την χρηματιστηριακή αξία των τραπεζών τους, ωφέλεια που αποδείχτηκε εξαιρετικά βραχυχρόνια μιας και λίγο αργότερα θα ξέσπαγε η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση που θα παράσερνε τα πάντα στο διάβα της. Εν πάση περιπτώσει, η όλη ιστορία πρόσθεσε αρκετή λάμψη ακόμη στο άστρο τού Μιχάλη Σάλλα.

Πάντως, η μεγάλη απορία παραμένει αναπάντητη: πώς και γιατί ένα τόσο μεγαλεπήβολο σχέδιο σαν αυτό της Marfin απέτυχε χάρη στο παιδαριώδες λάθος τής ενημέρωσης του αντιπάλου; Ίσως η απάντηση να πρέπει να αναζητηθεί στα διάφορα χρηματιστηριακά παιγνίδια που παίχτηκαν εκείνες τις ημέρες όχι μόνο σε Ελλάδα και Κύπρο αλλά και σε όλον τον κόσμο.

Οι πρόεδροι της Εθνικής Βασίλης Ράπανος και της Alpha Bank Γιάννης Κωστόπουλος χαιρετιούνται εγκάρδια.
Τελικά, οι τράπεζές τους έμειναν έξω από τις μεγάλες συμφωνίες για Αγροτική και Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο.

Πάμε παρακάτω τώρα. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2009, η εφημερίδα Το Βήμα δημοσιεύει ένα άρθρο με τίτλο "Ομάδα κρούσης για την οικονομία συγκροτεί ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ κ. Γ. Παπανδρέου". Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στην εν λόγω "ομάδα κρούσης" συμμετέχουν "προσωπικότητες από τον χώρο της οικονομίας και συγκεκριμένα: "Πρόκειται για τους καθηγητές Ι. Στουρνάρα (επιστημονικός διευθυντής του ΙΟΒΕ), Ηρ. Πολεμαρχάκη (διατηρεί μακρά φιλία με την οικογένεια Παπανδρέου), Β. Ράπανο (πρόεδρος του ΟΠΕΚ), Γκίκα Χαρδούβελη (πρώην σύμβουλος του κ. Κ. Σημίτη και του διοικητή της Εθνικής Θόδωρου Καρατζά και στέλεχος της Εurobank) και Κ. Παπαδόπουλο (συνεργάτης του κ. Παπανδρέου από το υπουργείο Εξωτερικών). Κάποιον ρόλο παίζει και ο κ. Μιχ. Σάλλας, πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς. Επίσης ο κ. Ν. Καραμούζης, αναπληρωτής διευθυντής της Εurobank, και ο κ. Απ. Ταμβακάκης , ανώτατο στέλεχος του ομίλου Λάτση. Εσχάτως στους κύκλους του οικονομικού επιτελείου του ΠαΣοΚ ακούγεται πολύ και το όνομα του κ. Αιμ. Αυγουλέα, ενός αγνώστου στην Ελλάδα καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, ο οποίος θεωρείται ειδήμων στα νομικά της οικονομίας των αγορών".

Ωραίο; Ο σοσιαλιστής (πρόεδρος της σοσιαλιστικής διεθνούς, μη το ξεχνάμε!) Γιώργος Παπανδρέου διαλέγει έναν κι έναν τους σοσιαλιστές ανθρώπους που θα αναμορφώσουν την ελληνική οικονομία, έτσι; Όσο για τον "άγνωστο" στην συντάκτρια Αιμίλιο Αυγουλέα, πρόκειται για τον καθηγητή που σχεδίασε το τραπεζικό σύστημα το οποίο θα υιοθετούσε η Σκωτία αν αποχωρούσε από το τέθριππο του Ηνωμένου Βασιλείου, γνωστό οπαδό των νεοφιλελεύθερων ιδεών.

Εν πάση περιπτώσει, δυο από τα ζητήματα που απασχολούν την εν λόγω ομάδα κρούσης είναι και οι αποκρατικοποιήσεις δυο μεγάλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων: της Αγροτικής Τράπεζας και του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Ξανακοιτάξτε τις υπογραμμίσεις στην σύνθεση της "ομάδας" και θα καταλάβετε το λογικόν του πράγματος.

Μιχάλης Σάλλας - 5. Ο εφιάλτης Marfin

Επειδή αυτά που θα πούμε σήμερα είναι αρκετά μπερδεμένα, θα ήθελα να αυξήσετε λίγο την προσοχή σας. Ως γνωστόν, οι ενδοκαπιταλιστικές κόντρες είναι περίπλοκες και εν πολλοίς δαιδαλώδεις και υπόγειες. Όμως, όταν ξετυλίξουμε το κουβάρι, τα πάντα φαίνονται διάφανα. Πάμε λοιπόν.

Το 1981, η -θυγατρική τής Εθνικής- Εθνική Τράπεζα Επενδύσεων Βιομηχανικής Αναπτύξεως (ΕΤΕΒΑ - προσοχή στο μεσαίο Ε) συνεταιρίζεται με το ελληνικό υποκατάστημα της γαλλικής Credit Lyonnais και ιδρύουν την Ελληνογαλλική Τράπεζα. Δέκα χρόνια αργότερα, η ΕΤΕΒΑ μεταβιβάζει τα ποσοστά της στην Credit Lyonnais, η οποία γίνεται πλέον αποκλειστικός ιδιοκτήτης τής Ελληνογαλλικής και την μετονομάζει σε Credit Lyonnais Grece. Λίγο αργότερα, όταν ο Μιχάλης Σάλλας έβαλε στο μάτι τα καταστήματα των ξένων τραπεζών στην Ελλάδα, η Credit Lyonnais Grece μπήκε στο στόχαστρο της Πειραιώς. Έτσι, το 1998 η τράπεζα αλλάζει ιδιοκτήτη και μετονομάζεται σε Piraeus Prime Bank.

Εκείνη ακριβώς την εποχή, ένας χαμηλών τόνων δικηγόρος Αθηνών συλλαμβάνει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιδέα: να φτιάξει μια εταιρεία η οποία θα μεριμνά για την επένδυση εφοπλιστικών (κυρίως) αλλά και άλλων κεφαλαίων. Ο δικηγόρος βαφτίζει την εταιρεία του Maritime and Financial Investments Ανώνυμη Εταιρεία Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών αλλά επειδή το όνομα δεν είναι πιασάρικο το συντέμνει σε Marfin ΑΕΠΕΥ. Οι δουλειές τής νέας εταιρείας πάνε εξαιρετικά καλά από την αρχή και το όνομα του δικηγόρου ιδρυτή της αρχίζει να γίνεται γνωστό: Ανδρέας Βγενόπουλος.

Η αλματώδης εξέλιξη της Marfin ΑΕΠΕΥ κινεί το ενδιαφέρον τού Μιχάλη Σάλλα και του δίνει μια ενδιαφέρουσα ιδέα: μιας κι η Πειραιώς δεν διαθέτει δική της εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων, γιατί να μην αποκτήσει την Marfin; Αμ' έπος αμ' έργον, λοιπόν. Σύντομα η Πειραιώς αποκτά το 51% της εταιρείας τού Βγενόπουλου και της αναθέτει την διαχείριση των αμοιβαίων κεφαλαίων της.

13/2/2009: Ανδρέας Βγενόπουλος και Γιώργος Παπανδρέου συσκέπτονται για την τύχη της Ολυμπιακής.

Δυστυχώς για τα μεγάλα μυαλά, όμως, η εποχή των παχέων αγελάδων βρίσκεται στο τέλος της. Το χρηματιστήριο ακολουθεί πτωτική πορεία, η οποία επιταχύνεται μετά τις εκλογές του 2000. Ο Σάλλας αρχίζει να νοιώθει βαρίδια στα πόδια του και αναζητεί λύσεις. Κι όταν ο Βγενόπουλος του ρίχνει την μπανανόφλουδα, ο έμπειρος τραπεζίτης την πατάει σαν πρωτόβγαλτος. Kάπως έτσι, λοιπόν, το 2001 η Πειραιώς μεταβιβάζει στον Βγενόπουλο όχι μόνο το ποσοστό της στην Marfin AEΠΕΥ αλλά και την Piraeus Prime Bank, την οποία ο Βγενόπουλος μετονομάζει αμέσως σε Marfin Bank. Και κάπως έτσι, ο Ανδρέας Βγενόπουλος γίνεται τραπεζίτης, με την βοήθεια του Μιχάλη Σάλλα.

Χάρη στα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζεται, η Marfin αναπτύσσεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Η μια εξαγορά ακολουθεί την άλλη και κάθε αύξηση κεφαλαίου γίνεται ανάρπαστη. Όταν το 2006 η Dubai Investments Group αποκτά το 31,5% των μετοχών της και η Morgan Stanley to 10,1%, η Marfin γίνεται τόσο μεγάλη ώστε κοιτάζει την Πειραιώς ίσια στα μάτια (Ίδια κεφάλαια: Πειραιώς 3,40 δισ., Marfin 3,45 δισ. - Κεφαλαιοποίηση: Πειραιώς 1,34 δισ., Marfin 1.35 δισ. - Ενεργητικό: Πειραιώς 58 δισ., Marfin 43 δισ. - Δάνεια/Καταθέσεις: Πειραιώς 38,4/30 δισ., Marfin 24/25 δισ.). Ο Σάλλας έχει κάθε λόγο να ανησυχεί για τον καινούργιο παίχτη που βγήκε στην αγορά και κάθε λόγο να θυμώνει με τον εαυτό του γιατί αυτός τον δημιούργησε.

Έγκυρη δημοσιογραφία. Μάρτιος 2009.

Η ανησυχία τού Σάλλα είναι έντονη γιατί ο Βγενόπουλος ακολουθεί εξαιρετικά επιθετική πολιτική και αγοράζει ό,τι κυκλοφορεί: 61% της Επενδυτικής Τράπεζας Ελλάδος, 30,86% της Εγνατίας Τράπεζας, 51% του γνωστού ιδιωτικού θεραπευτηρίου Υγεία (δείγμα του ότι ο Βγενόπουλος σχεδιάζει να επεκταθεί και στις ασφάλειες), 26,61% του Διαγνωστικού και Θεραπευτικού Κέντρου Αθηνών (οι προηγούμενες υποψίες επιβεβαιώνονται), 29% της επενδυτικής εταιρείας Interinvest, 42% της επενδυτικής Euroline... Πήρε μέχρι και το 5% της Ελληνικής Υφαντουργίας ενώ ακούγονταν έντονοι ψίθυροι για μπάσιμο στον ΟΤΕ και για εξαγορά τής Ολυμπιακής αλλά και της γαλακτοβιομηχανίας Δέλτα. Και σαν να μην έφταναν αυτά, ο Βγενόπουλος βάζει πόδι στην Λαϊκή Τράπεζα Κύπρου και την συγχωνεύει με την Μarfin Bank και την Εγνατία, δημιουργώντας την Marfin Popular Bank.

Στο μεταξύ, ο Βγενόπουλος ανοίγει και κλείνει την μια εταιρεία μετά την άλλη, κατά πως τον βολεύει. Εκτός από την Marfin ΑΕΠΕΥ και την Marfin Bank, από το μητρώο ανωνύμων εταιρειών έχουν περάσει και οι Marfin Ελληνική ΑΧΕΠΕΥ, Marfin Magnum, Marfin Momentum, Marfin Club, Marfin Comm, Marfin Capital, Marfin Global Management EΠΕΥ, Marfin Classic, Marfin Classic Comm Group, Marfin Classic ΑΕΕΧ κι ένα σωρό άλλες, οι οποίες δεν είναι απαραίτητο να συνυπήρχαν. Ως γνώστης του πολυδαίδαλου νομικού πλαισίου, ο δικηγόρος Ανδρέας Βγενόπουλος, χρησιμοποιώντας διάφορα τρυκ που προσφέρονται για επιχειρηματικές δραστηριότητες, πότε δημιουργούσε και πότε καταργούσε επιχειρήσεις, μέχρι να δημιουργήσει την Marfin Financial Group.

Κι αν όλα τούτα δημιουργούσαν πονοκεφάλους στον Μιχάλη Σάλλα και του χαλούσαν τον ύπνο, στις αρχές του 2007 ο ηρακλειώτης τραπεζίτης θα έβλεπε τον μεγαλύτερο ίσως εφιάλτη της μέχρι τότε καρριέρας του: η Marfin, έχοντας ολοκληρώσει μια αύξηση κεφαλαίου κατά 5 δισ., εκδήλωσε ενδιαφέρον να εξαγοράσει την Τράπεζα Πειραιώς μαζί με την Τράπεζα Κύπρου, στην οποία η Πειραιώς διέθετε σημαντικό ποσοστό! 

Σαββατιάτικα (58)

*** Κανένα νέο από την συμφωνία έχουμε; *** Τι λέτε ν' αφήσουμε τον ΦΠΑ όπως είναι και να ανεβάσουμε λίγο τον ΕνΦΙΑ; *** Αννούλα η Διαμαντοπούλου, στο τουίττερ: "Όταν η 5 ηγέτες συζητούν..." *** Τι να σου κάνει η γυναίκα... υπουργός παιδείας ήταν, όχι φιλόλογος. *** Παραιτήθηκε η Παναρίτη; *** Το φάγατε με την γκρίνια σας το κορίτσι, αλήτες. *** Μη δείτε μορφωμένο άνθρωπο να προοδεύει, σκάτε από την ζήλεια σας. ***Ώστε δεν σας αρέσει ο Ταγματάρχης, ε; ***

Δεν βγάζει μια "μαγκιά" η κουκλίτσα;

 Ε, ρε, συνταγματάρχη που θέλετε! *** Δεν κατάλαβα, γιατί σας ενόχλησε το πρόστιμο των 12.000 ευρώ στους μετανάστες τής Μανωλάδας; *** Μόνο οι έλληνες θα τρώνε πρόστιμο; *** Είμαστε ή δεν είμαστε όλοι ίσοι; *** Δεν φαντάζομαι να μη πήγατε στο συνέδριο! *** Τί παναπεί "ποιό συνέδριο", ρε άσχετοι; *** Εγώ, πάντως, απήλαυσα Μπένυ να λέει με υπευθυνότητα την αλήθεια στον λαό. ***  Μη γελάτε ρε, έτσι τό 'πε! *** Πάντως, οι σύνεδροι πρέπει να ψηφίσουν με υπευθυνότητα για νέο πρόεδρο. *** Μετά τις επόμενες εκλογές, αυτός ο πρόεδρος θα γίνει ο πρώτος εξωκοινοβουλευτικός πρόεδρος του ΠαΣοΚ. *** Κανένα νέο από την συμφωνία έχουμε; *** Τι λέτε να μη μειώσουμε τις συντάξεις και να πάμε το όριο για σύνταξη στα 70; *** Αυτό που το 72% των πολιτών θέλει ταυτόχρονα παραμονή στην ευρωζώνη και ρήξη με την ευρωζώνη, πώς το εξηγείτε ψυχιατρικώς; *** Αλέξη, όσο και να τις λέτε εσείς "τηλεδιασκέψεις", εμείς θα τις λέμε με τον παλιό, γνωστό αγγλικό όρο: "cyber sex". *** Δεν μας έφταναν τόσες συζητήσεις με τους θεσμούς, αρχίσαμε την ψιλοκουβέντα και με τον Πούτιν τώρα; *** Γαργάλα τα, γαργάλα τα, να κατεβάσουν άλατα. *** Κωλόχαρτος: "Αν πάμε σε εκλογές, θα πάμε με κλειστές τράπεζες." *** Το οποίον, Άδωνι; *** Δεν γουστάρουν εκλογές οι τράπεζες; *** Γι' αυτό έγινε πρωθυπουργός ο Παπαδήμος χωρίς να τον ψηφίσει κανένας; *** Επί τέλους, ας μου εξηγήσει κάποιος αν έκαναν καλά ή όχι οι σοβιετικοί που είχαν καταργήσει τις εκλογές! *** A propos, ο Άδωνις στο "Κοινωνία Mega" δεν σας φάνηκε ψιλοαξύριστος; ***

3...2...1...0: Να ζήσουμε να το ξεχάσουμε (από το twitter)

Μέχρι και τα ξυραφάκια ψευτίσανε οι συριζοάπλυτοι, ρεεε! *** Πρωθύ: "Να ενημερωθεί ο λαός για το που θέλουμε να πάμε." *** Αλέξη, εγώ Μυτιλήνη θέλω να πάω αλλά τον Αύγουστο, όχι τώρα. *** Αυτός είναι πρωθύ, ρε! *** Όχι σαν τον Αντρέα, που όλο για τα μπάνια τού λαού έλεγε αλλά ποτέ δεν νοιάστηκε για το πού θέλουμε να πάμε! *** Κανένα νέο από την συμφωνία έχουμε; *** Τι λέτε να μη πειράξουμε το ασφαλιστικό αλλά να μειώσουμε λίγο τον βασικό μισθό; *** Αν ο Στέλιος Ράμφος είναι διανοητής επειδή έχει γράψει 35 βιβλία, η Ξαβιέρα Χολάντερ που όχι μόνο έχει γράψει τόσα αλλά έχουν γυριστεί και ταινίες τα πέντε απ' αυτά, τί είναι; *** Guardian: "Η Ελλάδα επέλεξε τον δρόμο τής Ζάμπιας" *** Γκαβός: "Ζάμπια θα γίνουμε;" *** Zambia Times: "Ελλάδα θα γίνουμε;" *** Για Δανία του νότου το πηγαίναμε, Ζάμπια του βορρά καταντήσαμε. *** Πάντως, καλύτερα Ζάμπια παρά Ουγκάντα. *** Αυτό που όταν υπογράφεις τον γάμο σου είσαι μεσ' στην τρελλή χαρά κι όταν υπογράφεις το διαζύγιό σου είσαι μεσ' στην μουρμούρα, πώς το εξηγείτε; ***

Όλοι οι δρόμοι οδηγούν ή στην Ρώμη ή στο Αρκαλοχώρι

Όταν έλεγε ο Ταμήλος ότι το ρεύμα δεν είναι κοινωνικό αγαθό, τον πήρατε στο ψιλό, έ; *** Για να σας δω όλους με τα λυχναράκια σας τώρα που θα πάει ο ΦΠΑ τής ΔΕΗ στο 23%. *** Λοβέρδος: "Όποιος θέλει να πάει στον ΣυΡιζΑ ας πάει, το ΠαΣοΚ δεν θα γίνει συμπλήρωμα κανενός." *** Quo vadis, re Karamitro? *** Και καλά να φύγεις από το ΠαΣοΚ... αν θες να φύγεις από τον ΣυΡιζΑ, πού να πας; *** Η ΔημΑρ είναι ακόμη ανοιχτή; *** Ρε συ Νάντια, ΧΥΤΑ στο Ελληνικό; *** Τον πιο ακριβό ΧΥΤΑ του κόσμου θα έχουμε, ρε πούστη μου! *** Γιάννης Παπαμιχαήλ: "Είδα το φάντασμα της μάνας μου." *** Αχ, βρε Γιαννάκη... νόμιζα ότι είχες καθαρίσει από δαύτα. *** Σοβαρά το λέτε πως το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δέσμευσε τα ταμειακά διαθέσιμα της Νέας Δημοκρατίας; *** Δηλαδή, καταλύθηκε πλήρως η δημοκρατία στον τόπο; *** Συριζοκομμουνιστές, ντροπή σας! *** Μητσοντόρα: "Αν δεν έρθει η συμφωνία, όλα τα σενάρια είναι ανοιχτά." *** Ντοράκι, έρθει δεν έρθει, στα παπάρια μας. *** Κανένα νέο από την συμφωνία έχουμε; *** Τι λέτε να ανεβάσουμε λίγο τους έμμεσους φόρους και να κρατήσουμε σταθερούς τους άμεσους;

Ευτυχισμένα χρόνια

*** Πρώτη φορά αριστερά κάποια άλλη φορά. *** Μωρό μου, οδηγούσα και σε σκεφτόμουνα... και τράκαρα. *** Ο απέναντι χιπ-χοπ, ο από πίσω έθνικ, ο από δω φωνάζει στο τηλέφωνο, ο παρακάτω βρίζει την γυναίκα του, στην αυλή σκούζουν τα γατιά, σε κάποιο μπαλκόνι κλαίει ένα σκυλί... *** Το καλοκαίρι με τα όμορφα βράδυα του είναι εδώ, ρε κουφάλες! *** Έρευνα του Ανδρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών έδειξε ότι, στον καιρό τής κρίσης, οι έλληνες κάνουν 35% περισσότερο σεξ. *** Μόλις γίνουμε Ζάμπια, θα γίνει το αγίνωτο! *** Όταν μεγαλώσει το τσαμπουκαλίδικο κοριτσάκι της πρώτης φωτογραφίας, θα επιθυμήσει ένα βενζινάδικο στα σύννεφα. *** Άλκηστις, είσαι κούκλα! *** Η τελευταία φωτογραφία είναι από την "Γιορτή Δημοκρατίας" στο προεδρικό μέγαρο το 1982. *** Από αριστερά: ο πρόεδρος της βουλής Γιάννης Αλευράς, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, η Μαργαρίτα Τσαντ-Παπανδρέου, η Εύα Ζησιμίδου και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Μαρούδας. *** Ελπίζω ότι δεν είσαστε τόσο άσχετοι ώστε να μη γνωρίζετε ότι η Εύα Ζησιμίδου ήταν η πρώτη σύζυγος του Γιώργου Παπανδρέου. *** Cogito ergo sum: μορφώνει και ψυχαγωγεί. *** Κανένα νέο από τη συμφωνία έχουμε; *** Κατάλαβα... γάμα τα με μεγάλα γράμματα. *** Καλό σας σαββατοκύριακο και να περνάτε όμορφα! ***

Μιχάλης Σάλλας - 4. Οι "αποτυχίες" Ιονικής και Εργασίας

Αν ο Μιχάλης Σάλλας σημάδεψε την τραπεζική αγορά με τις εξαγορές που πέτυχε, την σημάδεψε ίσως περισσότερο με εκείνες όπου απέτυχε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όσα έγιναν με την Ιονική Τράπεζα, το 1999.

Η Ιονική ανήκε στον όμιλο της Εμπορικής Τράπεζας, την οποία είχε πάρει το 1975 η κυβέρνηση Καραμανλή από τον Στρατή Ανδρεάδη για να την εξυγιάνει. Είκοσι τόσα χρόνια αργότερα, με την τράπεζα καθαρή από χρέη, η κυβέρνηση Σημίτη αποφάσισε να πουλήσει. Τότε εμφανίστηκαν τρεις υποψήφιοι αγοραστές: η Πειραιώς του Σάλλα, η Alpha του Κωστόπουλου και η Eurobank του Λάτση. Το αρχικό τίμημα προσδιορίστηκε στα 200 δισεκατομμύρια δρχ. για το 51% των μετοχών.

Παρένθεση. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του ξεπουλήματος, πρέπει να αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της Ιονικής, "τα συνολικά προ φόρων και προβλέψεων κέρδη του ομίλου της Ιονικής Τράπεζας ανήλθαν το 1998 σε 24,6 δισ. δραχμές, έναντι 12,4 δισ. δραχμών το 1997 (αύξηση 98,4%)", ενώ μόνο τα καθαρά κέρδη της Ιονικής αυξήθηκαν κατά 133,8% (από 7,4 δισ. το 1997 σε 17,3 δισ. δραχμές το 1998! Με απλά λόγια, το κράτος έβγαλε για πούλημα αντί 200 δισ. δραχμών μια επιχείρηση η οποία την προηγούμενη χρονιά είχε καθαρά κέρδη 17,3 δισ. παρ' ότι όλοι ήξεραν πως θα έβγαινε στο σφυρί πολύ σύντομα! Σημειωτέον ότι εκείνη την εποχή η χρηματιστηριακή αξία της Ιονικής ανερχόταν στα 700 δισεκατομμύρια. Κλείνει η παρένθεση.

1975: Ο Στρατής Ανδρεάδης (αριστερά), λίγο πριν ο Καραμανλής τού πάρει (μεταξύ άλλων) την Ιονική.
Φωτογραφία από την δεξίωση για τον γάμο τής Χριστίνας Ωνάση (μέσον) με τον γυιο τού Στρατή, Αλέξανδρο (δεξιά).

Εν πάση περιπτώσει, ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής δεσμευτικών προσφορών ορίστηκε η Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 1999. Τέσσερις ημέρες νωρίτερα, η Ναυτεμπορική αναπαράγει δημοσίευμα των Financial Times, σύμφωνα με το οποίο μια μεγάλη ελληνική τράπεζα (χωρίς να κατονομάζεται) είχε καταθέσει 550 δισ. δραχμές από το χαρτοφυλάκιο αμοιβαίων κεφαλαίων στο όνομά της στο υποκατάστημα της Ιονικής Τράπεζας στη βρεττανική πρωτεύουσα. Τα χρήματα αυτά χορηγήθηκαν ως δάνειο στον καταθέτη, με αποτέλεσμα να διογκωθούν τεχνητώς τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων και καταθέσεων της Ιονικής. Τα παπαγαλάκια έπιασαν δουλειά και κάποια απ' αυτά κατονόμασαν την Κτηματική ως την τράπεζα που πραγματοποίησε την παραπάνω συναλλαγή καθ' όλα νομίμως στα πλαίσια πράξεων swaps που πραγματοποιούσε με το υποκατάστημα της Ιονικής στο Λονδίνο τα τελευταία δύο χρόνια. Κάποια άλλα παπαγαλάκια, όμως, άφησαν να εννοηθεί ότι η δουλειά στήθηκε από κάποιον εκ των υποψηφίων αγοραστών, ο οποίος προσπαθούσε να ανεβάσει την αξία της πωλούμενης τράπεζας. Τίποτε δεν αποδείχθηκε.

Αμέσως, η Πειραιώς ξεκίνησε έναν πόλεμο ανακοινώσεων, καταγγέλλοντας τα πάντα, από την τακτική των αντιπάλων της μέχρι τους όρους του διαγωνισμού, μη παραλείποντας να τονίσει το αμείωτο ενδιαφέρον της για την απόκτηση της πωλούμενης τράπεζας. Ο Κωστόπουλος τσίμπησε. Όταν ανοίχτηκαν οι προσφορές, η Alpha ανακηρύχθηκε ως νικήτρια με την προσφορά της να φτάνει τα 272 δισ. Η Πειραιώς είχε περιοριστεί στα 254 δισ. ενώ η Eurobank δεν κατέθεσε ποτέ τελική προσφορά. Ο Κωστόπουλος είχε νικήσει τον Σάλλα.

Και όμως, ο Σάλλας δεν είχε νικηθεί! Σίγουρα, ο ηρακλειώτης τραπεζίτης πρέπει να γελούσε κάτω από το μουστάκι του. Ήξερε πως Κωστόπουλος και Λάτσης είχαν προχωρήσει σε κατ' αρχήν συμφωνία να χτυπήσουν από κοινού την Εμπορική, όταν εκείνη θα έβγαινε για πούλημα. Καταλάβαινε, λοιπόν, ότι ένα μεγάλο κομμάτι από την πίτα τής Ιονικής βρισκόταν ήδη καθ' οδόν προς την μητρική της τράπεζα και, συνεπώς, αν την αποκτούσε εκείνος, θα έπαιρνε ένα μισοαδειανό κοστούμι. Έτσι, μπήκε στον χορό, χωρίς κατά βάθος να είναι διατεθειμένος να χορέψει. Στόχος του ήταν να "ξεματώσει" τον Κωστόπουλο. Τελικά, κατάφερε να τον κάνει να πληρώσει 272 για κάτι που πουλιόταν 200. Όταν, μετά από λίγο καιρό, θα έβγαινε στο σφυρί και η ΕΤΒΑ, ο Κωστόπουλος θα ήταν εξουδετερωμένος...


Λίγο αργότερα, ο Σάλλας έκανε την ίδια και καλύτερη ντρίπλα στον Λάτση, όταν εκείνος εκδήλωσε ενδιαφέρον για την εξαγορά τής Τράπεζας Εργασίας. Το αρχικό τίμημα για το 50,1% των μετοχών τής Εργασίας είχε οριστεί στα 600 δισ. Η Πειραιώς έφτασε στο σημείο να προσφέρει για κάθε μετοχή της Εργασίας 3,75 δικές της μετοχές συν 15.000 δρχ, ανεβάζοντας έτσι την αξία τής μετοχής της Εργασίας στις 52.500 δρχ. Ο Λάτσης οργίστηκε και έκανε ρελάνς: 2,4 μετοχές Eurobank συν 17.000 δρχ, αντάλλαγμα που έδινε αξία σε κάθε μετοχή Εργασίας 56.312 δρχ.

Τελικά, ο Σάλλας, με τα τερτίπια του, υποχρέωσε τον Λάτση να σκάσει περισσότερα από το διπλάσιο του αρχικού τιμήματος. Πριν βγει το 1999, η Eurobank θα πλήρωνε για το πλειοψηφικό πακέτο τής Εργασίας 1,3 τρισεκατομμύρια.δρχ. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της μπανανόφλουδας που πέταξε ο Σάλλας, ένα χρόνο πρωτύτερα η Eurobank είχε αποκτήσει το 18,5% της Εργασίας αντί μόλις 165,2 δισ. δραχμών. Παράλληλα, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι η Ιονική των 272 δισ. ήταν υπέρτερη από απόψεως μεγέθους τής Εργασίας των 1,3 τρισ.(*). Η νίκη του Λάτση ήταν πύρρεια. Ο Σάλλας ξαναχαμογέλασε κάτω από το μουστάκι του. Είχε βγάλει άλλον έναν αντίπαλο από την μέση.

Πέρα, όμως, από την αιμορραγία των αντιπάλων του, ο Σάλλας σημείωνε και μια καθόλου ασήμαντη παράπλευρη επιτυχία με τις "αποτυχίες" του. Η άνεση με την οποία προχωρούσε σε υψηλές προσφορές, λειτουργούσε σαν δυναμωτικό για την μετοχή τής Πειραιώς. Έτσι, δίχως να βγάζει δεκάρα από τα ταμεία της, η χρηματιστηριακή αξία τής τράπεζάς "του" σκαρφάλωνε όλο και ψηλότερα.

1/7/1998: Ο υπουργός οικονομίας Γιάννος Παπαντωνίου ακούει με προσοχή τον Σπύρο Λάτση

Κάπως έτσι, φτάνουμε στο 2002, όταν η Πειραιώς απέκτησε την ΕΤΒΑ, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο απανωτών εξαγορών και ανακατατάξεων στον ελληνικό τραπεζικό χώρο. Με το χρηματιστήριο στραπατσαρισμένο, ακολούθησε μια εξαετία μάλλον υποτονικών κινήσεων (**), μέχρι που ξέσπασε η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Κι επειδή, ως γνωστόν, αφ' ενός μεν οι κρίσεις γεννούν ευκαιρίες αφ' ετέρου δε "σημασία δεν έχουν οι κυβερνήσεις, αλλά το πώς αξιοποιεί ο καθένας την εκάστοτε πολιτική και οικονομική συγκυρία" (όπως έλεγε ο ίδιος), ο Μιχάλης Σάλλας ήταν στο κατάλληλο σημείο την κατάλληλη στιγμή. Τότε, δηλαδή, που θα έβγαινε στο σφυρί η μεγάλη Αγροτική Τράπεζα.

Στο μεταξύ, όμως, ο δαιμόνιος τραπεζίτης κόντεψε να πάθει ένα εγκεφαλικό. Ήταν το 2007, όταν εμφανίστηκε από το πουθενά κάποιος -ανύπαρκτος μέχρι χτες- Ανδρέας Βγενόπουλος, ο οποίος θέλησε με την Marfin του να αγοράσει την Πειραιώς! Αλλά για όλα αυτά θα μιλήσουμε από Δευτέρα.


--------------------------------------------------
(*) Στις 15 Ιουλίου 1999, σε δελτίο τύπου που εξέδωσε η "Δημοκρατική Συνδικαλιστική Κίνηση ΙΛΤΕ", το οποίο υπογράφει ο πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Ιονικής Γ. Μαρκάκης, διατυπώνονται οκτώ ερωτήματα για τις διεργασίες απόκτησης του ελέγχου της Τράπεζας Εργασίας από τους ομίλους Λάτση και Σάλλα σε σχέση με το ξεπούλημα της Ιονικής λίγους μήνες νωρίτερα. Μεταξύ άλλων, η ΔΣΚ ΙΛΤΕ ρωτάει (και απάντηση δεν παίρνει):
- Πώς γίνεται μια τράπεζα (η Ιονική) να είναι σαφώς υπέρτερη μιας άλλης (Εργασίας) και η πρώτη να "κοστίζει" μόλις 272 δισ. δρχ. και η δεύτερη να "παζαρεύεται" πάνω από 1 τρισ. δρχ.;
- Πώς γίνεται ένας τραπεζίτης (ο κ. Σάλλας) να προσφέρει μόλις 253 δισ. δρχ. για την υπέρτερη Ιονική (μεγέθη, μερίδιο αγοράς, περιουσιακά στοιχεία) και πάνω από 1 τρισ. δρχ. για την Εργασίας;
- Πώς γίνεται ένας τραπεζίτης (ο κ. Λάτσης) να προσφέρει για την Ιονική (αρχικά) 135 δισ. δρχ. στη συνέχεια να μη συμμετέχει στη διαδικασία και σήμερα να συμμετέχει σ' ένα χορό τρισεκατομμυρίων για μια τράπεζα μικρότερου μεγέθους;

(**) Το 2005, ο όμιλος Πειραιώς εξαγόρασε τη βουλγαρική τράπεζα Eurobank (μετονομάστηκε σε Piraeus Bank Bulgaria), μπήκε στη σερβική αγορά με την εξαγορά τής Atlas Bank (μετονομάστηκε σε Piraeus Bank Beograd) αλλά και στην αιγυπτιακή αγορά με την εξαγορά τής Egyptian Commercial Bank (μετονομάστηκε σε Piraeus Bank Egypt). Το 2007, ο όμιλος διεύρυνε τη διεθνή παρουσία του στην Ουκρανία με την εξαγορά τής International Commerce Bank (μετονομάστηκε σε Piraeus Bank ICB) και στην Κύπρο, με την ίδρυση τής Τράπεζας Πειραιώς Κύπρου και την συμφωνία εξαγοράς τού δικτύου τής Arab Bank Κύπρου.

Μιχάλης Σάλλας - 3. Η ΕΤΒΑ και άλλα τινά

Ας αρχίσουμε σήμερα ολοκληρώνοντας την χτεσινή μας κουβέντα. Η τράπεζα Μακεδονίας-Θράκης ιδρύθηκε το 1980 και σύντομα κατάφερε να πάρει ένα μεγάλο μερίδιο της τραπεζικής αγοράς στην βόρεια Ελλάδα. Οι εργαζόμενοί της ευτύχησαν να έχουν ένα σωματείο το οποίο δεν ήταν ενεργούμενο των ιδιοκτητών τής τράπεζας αλλά είχε ταξικό προσανατολισμό. Ανάμεσα σε όσα κατάφερε αυτό το σωματείο, είναι και δυο εξαιρετικές επιτυχίες για τις οποίες οι εργαζόμενοι της τράπεζας αισθάνονταν υπερήφανοι:

(α) Φτιάχτηκε ένα ταμείο το οποίο κάλυπτε τις εισοδηματικές απώλειες των εργαζομένων σε περίπτωση απεργίας. Δηλαδή, αυτό το ταμείο κάλυπτε τα μεροκάματα που έχαναν οι εργαζόμενοι λόγω απεργίας. Έτσι, η συμμετοχή τού προσωπικού τής τράπεζας σε κάθε απεργιακή κινητοποίηση ήταν σχεδόν καθολική, αφού το μόνο που έχαναν ήταν το ένσημό τους.

(β) Οι συμβάσεις των εργαζομένων ήσαν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, με ημερομηνία λήξης την ημερομηνία συνταξιοδότησής τους. Μ' αυτόν τον τρόπο, οι εργαζόμενοι εξασφάλιζαν την καλύτερη δυνατή άμυνα απέναντι σε οποιαδήποτε αδικαιολόγητη διαδικασία απόλυσής τους. Εξυπακούεται, βέβαια, ότι η τράπεζα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να απολύσει οποιονδήποτε εργαζόμενο εκτελούσε πλημμελώς τα καθήκοντά του, αυθαιρετούσε, χρηματιζόταν ή παρανομούσε με οποιονδήποτε τρόπο. Δεν μπορούσε, όμως, να απολύσει αυθαίρετα κανέναν.

Όταν η τράπεζα απορροφήθηκε από την Πειραιώς, οι εργαζόμενοι κουβάλησαν μαζί τους στον νέο εργοδότη τους και τα δικαιώματά τους και το ταμείο τους και το σωματείο τους. Κι αφού η Μακεδονίας-Θράκης ήταν σχεδόν διπλάσια σε μέγεθος από την Πειραιώς, ο Σάλλας βρέθηκε ξαφνικά στην δυσάρεστη θέση να μην έχει τρόπο να απολύσει ή να επιβληθεί στους περισσότερους υπαλλήλους του. Τότε, ξεκίνησε ένας έντονος πόλεμος πιέσεων προς τους πρώην εργαζομένους τής Μακεδονίας-Θράκης για να δεχτούν να υπογράψουν καινούργιες συμβάσεις. Κατά την διάρκεια αυτού του πολέμου, πρώην διευθυντές και υποδιευθυντές υποβιβάστηκαν σε χαμηλότερες θέσεις και, όπου υπήρχε η δυνατότητα, πολλοί μετατέθηκαν επί το δυσμενέστερον.

Σ' αυτές τις πιέσεις, βέβαια, δεν υπέκυψε σχεδόν κανείς. Παράλληλα, χάρη στην προστασία που παρείχε η εργατική νομοθεσία, η Πειραιώς δεν μπορούσε να μειώσει μονομερώς τον μισθό κανενός εξ αυτών. Έτσι, λοιπόν, παρουσιάστηκε το παράδοξο φαινόμενο απλοί υπάλληλοι να έχουν υψηλότερο μισθό από τον προϊστάμενό τους (συχνά δε, ακόμη και από τον διευθυντή τού καταστήματός τους), εφ' όσον συνέχισαν να παίρνουν τα διευθυντικά επιδόματά τους αλλά και κάθε άλλο επίδομα που έπαιρναν κατά το παρελθόν.

Μια ιστορική φωτογραφία από το ξεκίνημα της ΕΤΒΑ (Δεκέμβριος 1964). Διακρίνονται από αριστερά:
Πρόδρομος "Μποδοσάκης" Αθανασιάδης, Δημήτρης Μαρινόπουλος (ιδρυτής της γνωστής αλυσίδας), Ιωάννης
Σπανδανόπουλος (υποδιοικητής ΕΤΒΑ), ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο διοικητής Νικόλαος Πορφυρογέννης κ.ά.

Στις 16/9/1964, συγχωνεύονται ο Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Οικονομικής Αναπτύξεως(ΟΧΟΑ), ο Οργανισμός Βιομηχανικής Αναπτύξεως (ΟΒΑ) και ο  Οργανισμός Τουριστικής Πίστεως.(ΟΤΠ) σε έναν νέο φορέα, ο οποίος παίρνει την επωνυμία Εθνική Τράπεζα Βιομηχανικής Αναπτύξεως. Η γνωστή μας ΕΤΒΑ έφερε επανάσταση στα τραπεζικά δεδομένα της χώρας, αφού έγινε ο πρώτος χρηματοπιστωτικός οργανισμός που χορηγούσε μακροπρόθεσμα δάνεια με αναπτυξιακά κριτήρια και όχι με βάση υπαρκτές εγγυήσεις. Δηλαδή, μπορούσες να πας στην ΕΤΒΑ με μια επενδυτική ιδέα, το επιτελείο της τράπεζας την αξιολογούσε και, αν εκτιμούσε ότι έχει αναπτυξιακό ενδιαφέρον, την χρηματοδοτούσε δίχως να απαιτεί περαιτέρω εγγυήσεις.

Έτσι, πολύ σύντομα η ΕΤΒΑ έγινε ο βασικός μοχλός τής βιομηχανικής και τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, ιδίως δε στην περιφέρεια. Σ' αυτήν στηρίχτηκε και η ανάπτυξη ολόκληρων σχεδόν ανύπαρκτων μέχρι τότε κλάδων (π.χ. χημική βιομηχανία). Και σ' αυτήν οφείλεται η ιδέα της κατασκευής των ανά την χώρα Βιομηχανικών Περιοχών (ΒΙ.ΠΕ.), που σημάδεψαν την πορεία τής ελληνικής βιομηχανίας τα τελευταία 50 χρόνια.

Όλα αυτά τα ήξερε καλά ο Μιχάλης Σάλλας, αφού είχε διοριστεί διοικητής της κατά την περίοδο 1987-1988. Ήξερε, δηλαδή, ότι όποιος κατάφερνε να βάλει στο χέρι την ΕΤΒΑ θα πάταγε κανονικά πόδι στον χώρο τής βιομηχανίας. Παρεμπιπτόντως, όπως αποδείχτηκε στην πράξη, επί διοικήσεως Σάλλα η ήδη παραπαίουσα ΕΤΒΑ άρχισε να πηγαίνει με φόρα προς τα βράχια. Όταν το 1991 ο Μητσοτάκης διόρισε διοικήτρια την αμερικανοσπουδαγμένη τραπεζικό Ευτυχία Πυλαρινού, εκείνη διαπίστωσε "μεγάλο αριθμό προβληματικών δανείων και ως εκ τούτου αδυναμία επαρκών εισπράξεων που να καλύπτουν τις αυξημένες υποχρεώσεις της ΕΤΒΑ από ομόλογα, αυξημένες δαπάνες διοικήσεως κλπ (...) και ξεκίνησε την προσπάθεια εξευρέσεως λύσεων για την αντιμετώπιση των πολύ σοβαρών προβλημμάτων που αντιμετώπιζε η ΕΤΒΑ". Σήμερα, έχοντας κατά νου την πετυχημένη πορεία του στην Πειραιώς, έχουμε δίκιο να απορούμε για το πώς αυτός ο δαιμόνιος τραπεζίτης "αστόχησε" όταν ήταν στην ΕΤΒΑ.

Στις εκλογές τού 2000, το ΠαΣοΚ κέρδισε με την ψυχή στα δόντια. Ήταν πλέον φανερό ότι τα περιθώρια στένευαν και ότι στις επόμενες εκλογές πρώτο κόμμα θα ήταν η Νέα Δημοκρατία. Άλλο κόμμα στην κυβέρνηση, άλλα συμφέροντα. Ευτυχώς για τον Σάλλα, πρωθυπουργός είναι ακόμα ο παλιός του προϊστάμενος στο υπουργείο εμπορίου, ο εκσυγχρονιστής Κώστας Σημίτης, ο οποίος το 2002 αποφασίζει να ιδιωτικοποιήσει την ΕΤΒΑ (εντελώς συμπτωματικά, εκείνη την εποχή ξεσπάει στην ΕΤΒΑ σκάνδαλο διασπάθισης πολλών δισεκατομμυρίων δραχμών). Έχοντας ήδη ολοκληρώσει τις διαδικασίες απορρόφησης των άλλων αποκτημάτων του, ο Σάλλας χυμάει και αποκτά τον έλεγχο της ΕΤΒΑ. Πριν βγει ο Δεκέμβριος της επόμενης χρονιάς, η ΕΤΒΑ θα έχει απορροφηθεί τελείως από την Πειραιώς.

Η Ευτυχία Πυλαρινού παραδίδει την διοίκηση της ΕΤΒΑ στον καθηγητή τής Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής
Πειραιά Θεόδωρο Γκαμαλέτσο, παρουσία του υπουργού βιομηχανίας Κωνσταντίνου Σημίτη. Επί Γκαμαλέτσου
δρομολογήθηκε η ιδιωτικοποίηση της ΕΤΒΑ, έργο που ολοκλήρωσε ο επόμενος -και τελευταίος- διοικητής της
Γιώργος Κασμάς, ο οποίος διακρίνεται στην φωτογραφία καθισμένος δίπλα στην Πυλαρινού (1993)

Μέσα στο 2002, ο Σάλλας προχωρά σε μια ακόμη έξυπνη κίνηση. Υπογράφει συμφωνία Στρατηγικής Συνεργασίας της Πειραιώς με τον διεθνή τραπεζοασφαλιστικό όμιλο ING για την ελληνική αγορά, με έμφαση στο χώρο των τραπεζοασφαλειών. Το τετράγωνο αρχίζει να κυκλώνεται: τώρα πλέον η τράπεζα διαθέτει και την δική της χρηματιστηριακή εταιρεία και την δική της ασφαλιστική εταιρεία. Το μόνο που λείπει είναι μια εταιρεία επενδύσεων.

Πέρα, όμως, από τις επιτυχημένες κινήσεις του, ο Μιχάλης Σάλλας έχει καταγράψει και κάποιες αποτυχίες, όπως π.χ. την ήττα του στην διεκδίκηση της Ιονικής Τράπεζας. Το ερώτημα είναι αν εδώ πρόκειται όντως για αποτυχίες ή αν, πιο σωστά, πρέπει να κάνουμε λόγο για "αποτυχίες". Αυτό θα το συζητήσουμε αύριο.

Μιχάλης Σάλλας - 2. Σημασία δεν έχουν οι κυβερνήσεις

Το ευρώ, ως γνωστόν, γεννήθηκε την πρωτοχρονιά του 1999. Μέχρι τότε, οι χώρες τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας χρησιμοποιούσαν μεν το δικό της η καθεμιά νόμισμα αλλά, σε μια προσπάθεια ενοποίησης των μεταξύ τους συναλλαγών, χρησιμοποιούσαν το εκιού (γαλλιστί εκύ). Το εκιού (European Currency Unit - ECU) ήταν, δηλαδή, ένα "καλάθι" στο οποίο συμμετείχαν όλα τα νομίσματα αυτών των χωρών με σταθερή ισοτιμία, η οποία άλλαζε όταν διευρυνόταν η Κοινότητα με την ένταξη νέων χωρών. Ενδεικτικά, ας πούμε ότι η συμμετοχή τής δραχμής στο εκιού ήταν αρχικά 1,31% και μετά την ένταξη Ισπανίας-Πορτογαλίας έπεσε στο 0,44%.

Από την εποχή τού εκιού ο Μιχάλης Σάλλας είχε διαβλέψει την πορεία τής Ευρώπης προς ένα κοινό νόμισμα. Μετά την συμφωνία του Μάαστριχτ, το 1992, όπου στεκόταν κι όπου βρισκόταν μαχόταν υπέρ του αναμενόμενου ευρώ, έδινε ομιλίες, δίδασκε, κονταροχτυπιόταν σε δημόσιες συζητήσεις και, κυρίως, κατάφερε να πείσει τους περισσότερους συντρόφους του στο ΠαΣοΚ αλλά και τον ίδιο τον Ανδρέα ότι το μέλλον της χώρας είναι συνυφασμένο με το νέο κοινό νόμισμα.

26/11/2009, Θεσσαλονίκη. Ο Μιχάλης Σάλλας μόλις έχει ολοκληρώσει την ομιλία του στο Moneyshow,
όπου πρότεινε την ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ, του Ιπποδρόμου και των δημοτικών επιχειρήσεων
ύδρευσης και αποχέτευσης. Δίπλα του ο "πτωχός" Αλέκος Μπακατσέλος και αριστερά ο γιος του Νίκος.

Όταν το ΠαΣοΚ χάνει την εξουσία το 1989, ο Σάλλας αποχωρεί οριστικά από την πολιτική και τις δημόσιες θέσεις. Κι όταν ο Μητσοτάκης αναλαμβάνει την εξουσία και βάζει μπρος το πρόγραμμα των αποκρατικοποιήσεων, ο Σάλλας περιμένει με την "Ιδιωτική Επενδυτική" του και το σχέδιο δημιουργίας μιας τράπεζας στα χέρια. Στην έντονη κριτική των πρώην συντρόφων του, απαντά δίχως περιφράσεις: "Σημασία δεν έχουν οι κυβερνήσεις, αλλά το πώς αξιοποιεί ο καθένας την εκάστοτε πολιτική και οικονομική συγκυρία".


Μόλις ο "όμιλος επενδυτών" αγόρασε την τράπεζα Πειραιώς, ο Σάλλας βρήκε την ευκαιρία να αποδείξει την ευφυΐα του. Αφού ισχυροποίησε την μέχρι τότε ανυπόληπτη τράπεζα με τον τρόπο που είπαμε χτες (κάνοντας τους μετόχους πελάτες), έβαλε στόχο να αυξήσει το μηδαμινό ποσοστό συμμετοχής της στην τραπεζική αγορά (0,12%) με αλλεπάλληλες εξαγορές. Κάθε του βήμα είναι προσεκτικά μελετημένο και, μόλις αρχίζει η εκτέλεσή του, απαγορεύεται κάθε υπαναχώρηση. Με το χρηματιστήριο να βρίσκεται στα κάτω του (οι επιπτώσεις από τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου και την απώλεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1996 από την Ατλάντα τσάκισαν την Σοφοκλέους), ο Σάλλας δεν αφήνει καμμιά ευκαιρία να πάει χαμένη.

Στην αρχή, αγοράζει για πενταροδεκάρες υποκαταστήματα ξένων μεγάλων τραπεζών που λειτουργούν στην Ελλάδα. Έτσι, η Chase Manhattan, η Credit Lyonnais και η National Wetsminster (Nat West) μπαίνουν κάτω από την ομπρέλλα της Πειραιώς. Το 1998, ο Σάλλας κάνει το μεγάλο άλμα, εξαγοράζοντας την "πεθαμένη" τράπεζα Μακεδονίας-Θράκης αντί 27 δισ. δραχμών. Πολλοί ήσαν εκείνοι που έπσευσαν να πουν ότι ο Σάλλας τρελλάθηκε. Όμως, ο δαιμόνιος τραπεζίτης, όπως ήξερε πολύ καλά τι έκανε όταν αγόραζε την πρώτη τράπεζα που έβγαλε στο σφυρί η Νέα Δημοκρατία επί Μητσοτάκη, το ίδιο καλά ήξερε τι έκανε όταν αγόραζε την πρώτη τράπεζα που έβγαλε στο σφυρί το ΠαΣοΚ επί Σημίτη. Είπαμε: "Σημασία δεν έχουν οι κυβερνήσεις".

Δεν ήταν μόνο το γεγονός ότι, με την Μακεδονίας-Θράκης, η μέχρι χτες ανυπόληπτη Πειραιώς έβαζε πόδι στην Βόρεια Ελλάδα, αυξάνοντας κατακόρυφα το πελατολόγιό της. Το κυριώτερο ήταν ότι ο Σάλλας είχε ένα αλάνθαστο σχέδιο που θα πολλαπλασίαζε το επενδυμένο κεφάλαιο σε ελάχιστο χρόνο. Το σχέδιο αυτό λεγόταν "χρηματιστήριο".

Κλασσικό παράδειγμα για το πώς μια λανθασμένη πρόβλεψη μπορεί να ωφελήσει αυτόν που την έκανε.

Είπαμε ότι βρισκόμαστε στο 1998. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά το προηγούμενο στραπάτσο, η Σοφοκλέους τραβάει πάλι την ανηφόρα, χάρη κυρίως στα βρόμικα παιχνίδια που παίζονται τόσο από τους πολιτικούς όσο και από τα κοράκια των χρηματαγορών. Είναι η εποχή που ο έλληνας μαθαίνει καινούργιες λέξεις: blue chip, limit up, προνομιούχες μετοχές... Η κάθε κουτσή Μαρία μπαίνει στο παιχνίδι μέχρι τα μπούνια. Κι ο Σάλλας, που ξέρει πολύ καλά τους όρους αυτού του παιχνιδιού, δεν έχει αντίρρηση να το παίξει. Άλλωστε, είπαμε ότι "σημασία δεν έχουν οι κυβερνήσεις, σημασία έχει πώς αξιοποιεί ο καθένας την εκάστοτε πολιτική και οικονομική συγκυρία". Με την κατάλληλη χειραγώγηση (μανιπουλάρισμα), η μετοχή τής Πειραιώς εκτοξεύεται, συμπαρασύροντας και την μετοχή τής Μακεδονίας-Θράκης. Μέχρι το τέλος τής χιλιετίας, τα 27 δισ. της επένδυσης έχουν γίνει 200.

Στο μεταξύ, o Σάλλας τα βρίσκει με τον Βαρδή Βαρδινογιάννη ώστε η Πειραιώς να αποκτήσει και την Χios Βank τού δεύτερου. Στόχος τού Σάλλα δεν είναι μόνο η τράπεζα αυτή καθ' εαυτήν αλλά και η χρηματιστηριακή της εταιρεία. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι τρεις χρηματιστηριακές εταιρείες τού ομίλου (Σίγμα ΑΧΕ της Πειραιώς, Χίος ΑΧΕ και Μακεδονίας-Θράκης ΑΧΕ) συγχωνεύονται. Αφού ο κόσμος θέλει παιχνίδι με το χρηματιστήριο, ας παίξουμε. Επί κεφαλής της νέας εταιρείας, η οποία ονομάζεται επίσης Σίγμα, μπαίνει ο Ιωάννης Μαρκόπουλος, μετέπειτα ιδρυτής τής Proton Bank. Το παιχνίδι χοντραίνει. Μόνο το 1999, η Σίγμα καταγράφει κέρδη 24 δισ. δραχμών.

Μέσα στο 2000 ολοκληρώνονται οι διαδικασίες συγχώνευσης Μακεδονίας-Θράκης και Xios με την Πειραιώς. Έτσι, ο Όμιλος βρίσκεται πλέον να διαθέτει δίκτυο 170 καταστημάτων, ενεργητικό τεσσάρων τρισεκατομμυρίων δραχμών περίπου, ίδια κεφάλαια 400 δισ.δρχ. και 3.400 εργαζόμενους. Το κακό ήταν ότι μερικοί από τους εργαζόμενους που "κληρονομήθηκαν" λόγω συγχωνεύσεων, έφεραν μαζί τους και κάποια "απαράδεκτα" δικαιώματα. Αλλά γι' αυτά θα μιλήσουμε αύριο.

Μιχάλης Σάλλας - 1. Η αρχή

Η ιστορία, την οποία θ' αρχίσουμε να διηγούμαστε σήμερα, αρχίζει πριν ένα τέταρτο του αιώνα. Στο τιμόνι της χώρας βρίσκεται ο "αρχάγγελος της κάθαρσης", ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, γεγονός που αν τολμούσες να το προβλέψεις άλλο ένα τέταρτο του αιώνα νωρίτερα, θα σε παίρνανε για μουρλό.

Ο Μητσοτάκης εμφορείται από νεοφιλελεύθερες ιδέες, με τις οποίες ονειρεύεται ν' αλλάξει την χώρα. Έτσι, επιλέγει ως στενούς συνεργάτες του δυο μεγάλους θιασώτες τού νεοφιλελευθερισμού και θαυμαστές τού Φρήντμαν, τον Στέφανο Μάνο και τον Ανδρέα Ανδριανόπουλο, στους οποίους εμπιστεύεται βασικά υπουργεία-φορείς των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων (δημοσίων έργων αρχικά και κατόπιν οικονομίας-οικονομικών στον πρώτο, εμπορίου και βιομηχανίας-ενέργειας στον δεύτερο). Αυτή η τριανδρία (στην αρχή συμμετείχε και ο Ιωάννης Παλαιοκρασσάς) σχεδίασε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, το οποίο περιλάμβανε σχεδόν τα πάντα, από τις δημόσιες συγκοινωνίες μέχρι την ΑΓΕΤ Ηρακλής. Παράλληλα δε, προώθησε την "απελευθέρωση" της αγοράς μέσω της κατάλυσης κάθε κρατικού ελέγχου, από την τιμή του ψωμιού μέχρι την εκτέλεση μεγάλων τεχνικών έργων. Το ότι σε όλους αυτούς τους τομείς τα έκανε ρόιδο, δεν θα μας απασχολήσει εδώ. Εκείνο που θα μας απασχολήσει είναι ότι ανάμεσα σε όσα έβγαλε στο σφυρί εκείνη η κυβέρνηση, ήταν και μια μικρή τράπεζα στα πρόθυρα της πτώχευσης: η Τράπεζα Πειραιώς.

11 Νοεμβρίου 2008: Μιχάλης Σάλλας και Γιώργος Παπανδρέου συσκέπτονται στην Χαριλάου Τρικούπη.

Πρώτη παρένθεση. Για την ακρίβεια, η Τράπεζα Πειραιώς πουλιόταν από την Εμπορική Τράπεζα, της οποίας ήταν θυγατρική. Της Εμπορικής Τράπεζας ήταν ιδιοκτήτης το ελληνικό δημόσιο, το οποίο την είχε πάρει από τον Στρατή Ανδρεάδη το 1975, επί ημερών Κωνσταντίνου Καραμανλή, για να την εξυγιάνει (με λεφτά τού ελληνικού λαού, φυσικά). Επί ημερών Μητσοτάκη, η Εμπορική Τράπεζα "ξεφορτώθηκε" επτά θυγατρικές της. Η τελευταία θυγατρική της, η Ιονική Τράπεζα, πουλήθηκε το 1999 στην Alpha Bank. Το 2006, η Εμπορική αγοράστηκε από την γαλλική Credit Agricole, απ' όπου την πήρε και την απορρόφησε το 2013 η Alpha Bank. Ωραίο παράδειγμα για το πώς κάποιοι πλουτίζουν απ' αυτά που φτιάχνει (ή εξυγιαίνει) ο λαός με τους φόρους του. Κλείνει η παρένθεση.

Λένε πως η ιστορία της ανθρωπότητας γράφεται από την τύχη. Και μάλλον είναι αλήθεια το ότι πολλά μεγάλα ιστορικά γεγονότα οφείλονται σε τυχαίες συμπτώσεις. Πάντως, την εποχή που η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποφάσιζε να πουλήσει την Τράπεζα Πειραιώς, η τύχη τό 'φερε να μένουν στην ίδια πολυκατοικία και, ως εκ τούτου, να έχουν γνωριστεί και να έχουν αναπτύξει φιλική σχέση, ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Επενδυτών Χρηματιστηρίου Αθηνών (ΠαΣΕΧΑ) Γιώργος Αλβανός και ένας σαραντάχρονος καθηγητής οικονομετρίας τού Παντείου Πανεπιστημίου, ο οποίος άκουγε στο όνομα Μιχάλης Σάλλας.

Ο Σάλλας δεν ήταν ένας απλός καθηγητής. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε διαβλέψει νωρίς το δαιμόνιο μυαλό αυτού του λιγομίλητου ηρακλειώτη, ο οποίος στα 24 χρόνια του ήταν ανάμεσα στα ιδρυτικά μέλη τού ΠαΣοΚ που συνυπέγραψαν την Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν ο ορισμός του ως καθηγητού στο Πάντειο οφείλεται στην στενή σχέση του με τον Ανδρέα, όμως το σίγουρο είναι ότι κατά την πρώτη οκταετία του ΠαΣοΚ ο Μιχάλης Σάλλας διετέλεσε γενικός γραμματέας τού υπουργείου εμπορίου και διοικητής τής Ελληνικής Τράπεζας Βιομηχανικής Αναπτύξεως (ΕΤΒΑ). Σημειώστε κάπου αυτό το περί ΕΤΒΑ πριν συνεχίσουμε.

Δεύτερη παρένθεση. Στο βιογραφικό του, ο Μιχάλης Σάλλας υποστηρίζει ότι  "από το 1984 έως το 1991... διετέλεσε πρόεδρος της επιτροπής κεφαλαιαγοράς". Δεδομένου ότι η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ιδρύθηκε με τον Ν.1969/1991 και πρώτος πρόεδρός της ήταν ο καθηγητής Αυγουστίνος Βιντζηλαίος, προφανώς ο Σάλλας εννοεί ότι διετέλεσε πρόεδρος στο όργανο που προϋπήρχε της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Κλείνει η παρένθεση.

Εκείνη την εποχή, ο Αλβανός συνέλαβε μια εντυπωσιακή ιδέα: αφού οι διάφοροι μικρομεσαίοι επαγγελματίες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν καλύτερα, μπορούν να φτιάξουν μια συνεταιριστική τράπεζα, γιατί να μη μπορούν να κάνουν το ίδιο και οι μεγάλοι επιχειρηματίες; Την ιδέα αυτή την εκμυστηρεύτηκε στον Μιχάλη Σάλλα για να δουλέψουν μαζί τις λεπτομέρειές της. Ο Σάλλας την βρήκε εξαιρετική. Κι όταν βγήκε για πούλημα η Πειραιώς, δεν υπήρχε λόγος να στηθεί τράπεζα από την αρχή. Το όχημα ήταν έτοιμο και σε καλή τιμή. Τώρα έπρεπε να βρεθούν και οι επιβάτες.

10 Ιουλίου 2008:  Ο Μιχάλης Σάλλας (κέντρο) παραδίδει στο Πυροσβεστικό σώμα 30 καινούργια οχήματα,
ως δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς, παρουσία του τότε υπουργού εσωτερικών Προκόπη Παυλόπουλου.

Αυτό ήταν εύκολο. Χάρη στην πειθώ τού Σάλλα, τα "μεγάλα κεφάλια" άρχισαν να επιβιβάζονται το ένα μετά το άλλο: ο Ηλιάδης της Σέλμαν, ο Βασιλάκης της Autohellas και κατόπιν της Aegean, ο Φουρλής των ΙΚΕΑ και της Intersport, ο Παπαγεωργίου της Σάνυο, ο Μπήτρος της ομώνυμης βιομηχανίας, ο Δασκαλόπουλος της Δέλτα, ο Δασκαλαντωνάκης με τα ξενοδοχεία Grecotel, ο Ηλιάδης της Ηλτέξ... (αργότερα, στην ομάδα προστέθηκαν ο Αγγελόπουλος της Χαλυβουργικής και ο Βαρδινογιάννης μέσω της Xios Bank). Ο Σάλλας έφτιαξε την "Ιδιωτική Επενδυτική", τους έβαλε όλους μέσα και τον Δεκέμβριο του 1991 παρουσιάστηκε στον Μητσοτάκη ως αγοραστής τής Πειραιώς. Κι επειδή μπορεί ο Σάλλας να ήταν πασόκος αλλά το κεφάλαιο δεν καταλαβαίνει από κόμματα, η δουλειά έκλεισε. Στα 3 δισ. δραχμές, σκάρτα 9 εκατομμύρια ευρώ. Δώρο.

Τρίτη παρένθεση. Αντίπαλος του Σάλλα στην εξαγορά της Πειραιώς ήταν ένας πανίσχυρος όμιλος εφοπλιστών με επί κεφαλής τον Σταύρο Νταϊφά. Ο Σάλλας κατάπιε τον Νταϊφά με μια μπουκιά. Κλείνει η παρένθεση.

Από την επόμενη μέρα, η πτωχευμένη τράπεζα άρχισε να βελτιώνεται θεαματικά, κάτι που είναι απολύτως φυσιολογικό αφού όλοι όσοι συμμετείχαν στον "όμιλο επενδυτών" που την αγόρασε, μετέφεραν όλες τις δουλειές τους στο νέο τους απόκτημα. Μέσα σε λιγώτερο από έναν χρόνο, η Τράπεζα Πειραιώς θα γινόταν η τέταρτη σε μέγεθος τράπεζα της χώρας.