Ευρωκαπελλώματα

Όσοι αναγνώστες διαθέτουν πραγματικά κοφτερό μάτι, θα πρέπει να παραξενεύτηκαν βλέποντας την σύνθεση της νέας Κομμισσιόν στο διάγραμμα του χτεσινού κειμένου. Και λέω πως θα πρέπει να παραξενεύτηκαν, επειδή σ' αυτή την σύνθεση η Γερμανία (η οποία, για πολλούς, ποδηγετεί ολόκληρη την Ευρώπη) έχει έναν επίτροπο στο μάλλον "φτηνό" χαρτοφυλάκιο της Ψηφιακής Οικονομίας.

Φαίνεται πως η επιλογή τής Γερμανίας να "μείνει στην ουρά" οφείλεται μάλλον σε μια προσπάθεια να αποτινάξει από πάνω της αυτήν ακριβώς την "ρετσινιά" τού "ευρωνταβατζή". Παράλληλα, όμως, φρόντισε να πιάσουν μερικά καλά πόστα ορισμένοι ορκισμένοι φίλοι της. Όπως, για παράδειγμα, η σουηδέζα Σεσίλια Μάλμστρεμ, η οποία έγινε επίτροπος Εμπορίου. Ή ο φινλανδός Γιούρκι Κατάινεν, ο οποίος ανέλαβε αντιπρόεδρος Απασχόλησης, Ανάπτυξης, Επενδύσεων και Ανταγωνιστικότητας και έτσι, από θέση, θα ασκεί εποπτεία στον επί των Οικονομικών επίτροπο, που δεν είναι άλλος από τον -θεωρητικώς, αντίπαλο της Γερμανίας- γάλλο Πιερ Μοσκοβισί.

Εκεί, όμως, που η γερμανική διπλωματία πέτυχε διάνα, είναι στον διορισμό τού λετονού Βάλντις Ντόμπροβσκις ως αντιπροέδρου υπεύθυνου για το Ευρώ και τον Κοινωνικό Διάλογο. Παρ' ότι ο Ντόμπροβσκις προέρχεται από μια μικρή χώρα, ιδιαίτερα αδύναμη οικονομικά και το νεώτερο μέλος της Ευρωζώνης (1/1/2014), η επιλογή του δεν πρέπει να παραξένεψε κανέναν. Είναι γνωστή η συμπάθεια που έχουν οι λετονοί σε κάθε τι γερμανικό, από την εποχή που έτρεχαν να ενταχθούν στα Βάφφεν-ΕςΕς μέχρι και σήμερα που αποκαθιστούν με τιμές τούς τότε συνεργάτες των ναζί.

Παρένθεση. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι ο Ντόμπροβσκις ήταν πρωθυπουργός τής Λετονίας από το 2009 μέχρι τις 27 Νοεμβρίου 2013, όταν αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξ αιτίας της λαϊκής κατακραυγής που ακολούθησε την κατάρρευση τής στέγης ενός εμπορικού κέντρου στην Ρίγα, όπου σκοτώθηκαν 54 άνθρωποι. Παρέμεινε στην θέση του ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός μέχρι τις 22 Ιανουαρίου 2014, δίχως να τολμήσει να ξανακατεβεί υποψήφιος. Αυτός ο ανεπιθύμητος για τους λετονούς πολιτικός ανέλαβε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκή Επιτροπής. Κλείνει η παρένθεση.

Ας αφήσουμε, όμως, τα κουτσομπολιά κι ας πάμε στο ζουμί. Τί ακριβώς σημαίνει "επίτροπος Ευρώ"; Για να το καταλάβουμε, ας πούμε ότι συνώνυμο αυτού του όρου θα μπορούσε να είναι το "επίτροπος Ευρωπαϊκού Εξαμήνου". Όπου "Ευρωπαϊκό Εξάμηνο" δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο έλεγχος των προϋπολογισμών των ευρωπαϊκών χωρών και η ενδεχόμενη αναμόρφωση και προσαρμογή τους προκειμένου να διασφαλίζεται η σωστή εκτέλεσή τους. Ειδικά δε για τις χώρες της ευρωζώνης, το "Ευρωπαϊκό Εξάμηνο" θα διασφαλίζει την τήρηση των ορίων τού Μάαστριχτ και της Λισαβόνας (χρέος μέχρι 60% και έλλειμμα μέχρι 3% του ΑΕΠ) ή την ετήσια μείωση των ανοιγμάτων μέχρι την τελική συμμόρφωση.

Στον Ντόμπροβσκις θα αναφέρονται και θα λογοδοτούν μερικοί από τους επιτρόπους που είδαμε στο χτεσινό σημείωμα (Χιλ, Τυσσέν, Νάβρατσιτς), η πολωνή Ελζμπιέτα Μπιενκόφσκα (Εσωτερικής Αγοράς, Βιομηχανίας, Καινοτομίας και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων), η ρουμάνα Κορίνα Κρέτου (Περιφερειακής Πολιτικής) και ο επί των Οικονομικών επίτροπος, που δεν είναι άλλος από τον -θεωρητικώς, αντίπαλο της Γερμανίας- γάλλο Πιερ Μοσκοβισί!

Εδώ γελάμε. Υποτίθεται ότι ο Μοσκοβισί είναι ακραιφνής κεϋνσιανιστής και, ως εκ τούτου, σαφώς αντίθετος προς τις νεοφιλελεύθερες γερμανικές επιλογές περί αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, σκληρής λιτότητας κλπ. Όμως, ο Μοσκοβισί θα είναι πλέον υποχρεωμένος να απολογείται -και να συμμορφώνεται με τις υποδείξεις τους- σε δυο ένθερμους υποστηρικτές τής γερμανικής πολιτικής και φανατικούς υπέρμαχους του φρηντμανισμού. Ομολογώ ότι περιμένω με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την πρώτη σύγκρουση του γάλλου με τους προϊσταμένους του, στοιχηματίζοντας ότι τότε ακριβώς ο Μοσκοβισί θα κάνει κα την πρώτη του κωλοτούμπα.

Α, ρε δόλιε Ολάντ! Έφαγες τα λυσσακά σου προκειμένου να αναλάβει ο εκλεκτός σου την επιτροπεία των Οικονομικών στην Κομμισσιόν, κόντρα στους γερμανούς που δεν τον ήθελαν με τίποτε. Και τι κατάφερες; Εσύ τον έβγαλες μεν, οι γερμανοί τον καπέλλωσαν μια χαρά δε. Όπως φαίνεται, καλά κρατεί η γερμανοκρατία στην Ευρώπη. Εκείνος ο "άνεμος αλλαγής" που κάποιοι περίμεναν να φυσήξει με την εκλογή σου, μας προέκυψε κάτι σε άπνοια...


Αρκετά είπαμε σήμερα. Επειδή, όμως, εκτιμώ ότι μπορούμε να πούμε περισσότερα για το περίφημο "Ευρωπαϊκό Εξάμηνο", θα συνεχίσουμε.

Η νέα Κομμισσιόν (να την χαιρόμαστε)

 

Στο παραπάνω διάγραμμα μπορείτε να δείτε την σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομμισσιόν), υπό την προεδρία τού νεοεκλεγμένου Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ. Με μια πρώτη ματιά, μπορείτε να διαπιστώσετε ότι, πλην του προέδρου, υπάρχουν 7 αντιπρόεδροι και 20 επίτροποι, ανάμεσα στους οποίους διακρίνονται τα ονόματα του έλληνα Δημήτρη Αβραμόπουλου και του κύπριου Χρήστου Στυλιανίδη.

Πέρα απ' αυτά που φαίνονται με την πρώτη ματιά, το παραπάνω διάγραμμα περιέχει αφ' ενός μεν τέρατα και σημεία αφ' ετέρου δε πολλά μουσούδια. Δυστυχώς, όλα αυτά παραμένουν δυσδιάκριτα σε όσους δεν είναι διαβασμένοι και ενημερωμένοι. Κι επειδή υποψιάζομαι ότι αυτοί αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία, ας πάμε να κάνουμε μαζί μια σύντομη εξερεύνηση.


Πρώτα-πρώτα, προσέξτε μερικά χαρτοφυλάκια. Για παράδειγμα, η Μαριάν Τυσσέν είναι επίτροπος Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων, Ειδίκευσης και Εργατικής Κινητικότητας. Επίσης, ο Τζόναθαν Χιλ είναι επίτροπος Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Ακόμη, ο Τίμπορ Νάβρατσιτς προΐσταται της επιτροπείας Εκπαίδευσης, Πολιτισμού, Νεολαίας και Ιθαγένειας. Τέλος, προσέξτε ότι ο αντιπρόεδρος Φρανς Τίμμερμανς θα είναι, μεταξύ άλλων, υπεύθυνος και για την Καλή Νομοθέτηση.

Έχει κι άλλα ωραία η λίστα αλλά για την ώρα ας μείνουμε στα παραπάνω. ειδικώτερα δε σε όσα υπογράμμισα: εργατική κινητικότητα, ένωση κεφαλαιαγορών, ιθαγένεια, καλή νομοθέτηση. Αυτά αρκούν για να δείξουν την κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση: θωράκιση των κεφαλαιαγορών (με προσαρμογή τού νομοθετικού πλαισίου, όπου απαιτείται) και ενίσχυση της "ευέλικτης εργασίας", με προφανή στόχο την βελτίωση των συνθηκών για αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου.


Και τώρα, ας αφήσουμε κατά μέρος τους τρεις πιο γνωστούς μας (Γιούνκερ, Αβραμόπουλο και Στυλιανίδη) κι ας πάμε να γνωρίσουμε μερικά από τα υπόλοιπα πρόσωπα που συνθέτουν την νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οδηγός μας σ' αυτή την εξερεύνηση θα είναι ο ιστοτόπος Corporate Europe Observatory (Παρατηρητήριο της Ευρώπης των Πολυεθνικών), όπου μπορείτε να βρείτε περισσότερα στοιχεία:

(α) Κάρλος Μοέδας, πορτογάλος, επίτροπος Έρευνας, Επιστήμης και Καινοτομίας. Πρώην στέλεχος της γνωστής και μη εξαιρετέας Goldman Sachs, πρώην διευθυντής σχεδιασμού της πολυεθνικής Suez Group (η οποία έχει αντλήσει ουκ ολίγα κονδύλια από τα κοινοτικά προγράμματα για την έρευνα), πρώην στέλεχος της Eurohypo Investment Bank, πρώην στέλεχος της Aguirre Newman (στις δυο τελευταίες θέσεις είχε αντικείμενο τις επενδύσεις σε ακίνητα) και ιδιοκτήτης της εταιρείας επενδύσεων Crimson Investment Management.

(β) Καρμένου Βέλλα, μαλτέζος, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ναυτικών Υποθέσεων και Αλιείας. Ιδιαίτερα πολυπράγμων, με μετοχές σε μια σειρά επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους χώρους των ξενοδοχείων, του τουρισμού και των... στοιχημάτων (Betfair). Έχει κατηγορηθεί για επί σειρά ετών ψευδείς φορολογικές δηλώσεις. Επίσης, έχει θεωρηθεί εξαιρετικά ύποπτη η σχέση του με τον ιταλό απατεώνα Αλμπεργκάντι, ο οποίος είχε υπεξαιρέσει κάμποσα εκατομμύρια από την Mid-Med Bank.

(γ) Μιγκέλ Αρίας Κανιέτε, ισπανός, επίτροπος Κλιματικής Δράσης και Ενέργειας. Για αρκετά χρόνια ευρωβουλευτής (1986-1999), φρόντιζε να επιδοτούνται αδρά οι επιχειρήσεις της συζύγου του (σύμφωνα με αποκαλυπτικά δημοσιεύματα της El Pais). Μέχρι πριν λίγες μέρες ήταν πρόεδρος σε δυο πετρελαιικές εταιρείες, οι μετοχές των οποίων ελέγχονται από την οικογενειά του και οι οποίες έχουν αναλάβει (με όχι και τόσο διαφανή τρόπο) την προμήθεια των λιμανιών Θέουτας και Λας Πάλμας. Ως υπουργός περιβάλλοντος (2011), προώθησε νόμο για την χαλάρωση των όρων παράκτιας δόμησης, ενώ μέλη τής οικογένειάς του δραστηριοποιούνται στις κατασκευές και ο ίδιος έχει διατελέσει μέλος της διοίκησης της κατασκευαστικής εταιρείας Bimco Newco. Παλιότερα, ο Κανιέτε είχε κληθεί από δικαστήριο της Βαρκελώνης να καταθέσει στοιχεία για ξέπλυμα βρόμικου χρήματος (2 δισ. πεσέτες) που είχε κάνει φίλος του.

(δ) Τζόναθαν Χιλ, βρεττανός, βαρώνος του Όαρφορντ, επίτροπος Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση: ο λόρδος Χιλ είναι ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων Quiller, στο πελατολόγιο της οποίας ανήκουν η HSBC, η The City of London Corporation (πανίσχυρο λόμπυ του Σίτυ), η Circle Holdings Plc (ο μεγαλύτερος ιδιώτης επενδυτής της Βρεττανίας στην υγεία) κλπ. Ο Χιλ είναι μέλος και άλλων εταιρειών συμβούλων, οι οποίες συνεργάζονται με τραπεζικά ιδρύματα.


Κάπου εδώ, ας διακόψουμε για σήμερα και συνεχίζουμε στο επόμενο. Όμως, μιας κι είχατε την υπομονή να διαβάσετε ως εδώ, ας σας δώσω ένα στοιχείο ακόμη ως επιδόρπιο: υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων του προέδρου Γιούνκερ ανέλαβε ο Μαργαρίτης Σχοινάς, πρώην ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας (αντικατέστησε τον Σαμαρά, όταν εκείνος παραιτήθηκε από ευρωβουλευτής για να αναλάβει υπουργός πολιτισμού) και πρώην υπεύθυνος πολιτικού σχεδιασμού στο γραφείο του τέως προέδρου της Κομμισσιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, ο οποίος τον τοποθέτησε επικεφαλής τής Task Force στην Ελλάδα. Από τον Μπαρόζο στον Γιούνκερ, δηλαδή, ο Σχοινάς. Προφανώς, ο νέος πρόεδρος της Κομμισσιόν δεν σκέφτεται ν' αλλάξει πολλά πράγματα...

...ή, μήπως, λιώνει; (μια ένσταση)

[Όπως φαίνεται από τα μηνύματα που έφτασαν στην θυρίδα του ηλεκτρονικού μου ταχυδρομείου, το χτεσινό κείμενο είχε περισσότερο ενδιαφέρον απ' όσο νόμιζα. Απ' αυτά τα μηνύματα, ξεχωρίζω και δημοσιεύω το παρακάτω, δίχως κανένα σχολιασμό από μέρους μου (εκτός από τις υπογραμμίσεις).]


Δε θα αμφισβητήσω ότι το θέμα της κλιματικής αλλαγής είναι φορτισμένο πολιτικά σε πολύ μεγάλο βαθμό, λόγω των τεράστιων οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται. Δε θα μπορούσε να είναι διαφορετικά άλλωστε: οι καπιταλιστές είναι ικανοί να βγάλουν κέρδος ακόμα και από πυρηνική καταστροφή! Προφανώς, λοιπόν, χρειάζεται πάρα πολλή προσοχή για να καταλάβει κανείς το τι συμβαίνει, εννοείται δε ότι οποιεσδήποτε απόψεις εκφράζονται με απόλυτο τρόπο και από τις δύο πλευρές, πρέπει να θεωρούνται ύποπτες.

Εν τέλει, κάποια δεδομένα πρέπει να τα λάβουμε ως πραγματικά. Παράδειγμα, η μείωση της έκτασης του Αρκτικού πάγου από τα τέλη του '70 μέχρι σήμερα. Δε χρειάζεται να γεμίσω τον τόπο links. Ένα ψάξιμο στο google βγάζει τις καμπύλες που δείχνουν την ελάχιστη ετήσια έκταση του πάγου για κάθε χρονιά εδώ και τρεις δεκαετίες. Θα δεις ότι η καμπύλη έχει αρκετά σκαμπανεβάσματα, αλλά η γενική τάση είναι ξεκάθαρη και η πτώση πολύ γρήγορη. Το ότι μια χρονιά ο πάγος ανέβηκε σε σχέση με την προηγούμενη, δε δείχνει τίποτα. Επίσης, το ότι εφέτος ο πάγος άργησε να λιώσει το καλοκαίρι, λόγω των ατμοσφαιρικών συνθηκών που επικρατούσαν τον Ιούνιο, πάλι δε λέει κάτι. Τελικά, η ελάχιστη έκταση στην οποία έφτασε τον Σεπτέμβρη (οπότε αρχίζει να επεκτείνεται ξανά) ήταν η 6η χαμηλότερη από το 1978.

Ο Ανταρκτικός θαλάσσιος πάγος από την άλλη όντως επεκτείνεται αλλά τα δεδομένα των τελευταίων ετών δείχνουν πολύ γρήγορο λιώσιμο του παγοκαλύμματος στη Δυτική Ανταρκτική και στην Ανταρκτική Χερσόνησο, τη στιγμή βέβαια που στην ανατολική Ανταρκτική το παγοκάλυμμα μεγαλώνει αλλά σε βαθμό μικρότερο από τη μείωση που συμβαίνει στην άλλη πλευρά. Κάποιες από αυτές τις αλλαγές έχουν προβλεφθεί από τα μοντέλα πάγου και κάποιες όχι. Αυτό δείχνει ότι έχουμε δρόμο ακόμα. Επίσης, η μέτρηση του πάχους του ηπειρωτικού παγοκαλύμματος είναι πολύ πιο δύσκολη από τη μέτρηση της έκτασης του θαλάσσιου πάγου και γι' αυτό δεν υπάρχουν δορυφορικά δεδομένα που να εκτείνονται αρκετά στο παρελθόν, ώστε να δούμε την μακροχρόνια τάση. Πάντως για την ώρα η ισορροπία είναι αρνητική: χάνεται περισσότερος πάγος από όσος δημιουργείται.

Αυτό που μπορεί κανείς αρχικά να συμπεράνει από αυτά -και πολλά ακόμα- δεδομένα, είναι ότι το κλίμα είναι ένα πάρα πολύ πολύπλοκο σύστημα, το οποίο δεν καταλαβαίνουμε πλήρως ακόμα πώς λειτουργεί. Προφανώς, η Γη δεν είναι μια ομοιόμορφη σφαίρα, γι' αυτό άλλωστε το βόρειο ημισφαίριο, στο οποίο βρίσκονται οι μεγαλύτεροι όγκοι ξηράς (με μικρή σχετικά θερμοχωρητικότητα) θερμαίνεται, ενώ το νότιο, το οποίο καλύπτεται περισσότερο από τους ωκεανούς (που έχουν τεράστια θερμοχωρητικότητα σε σχέση με την ξηρά) ψύχεται σε μικρότερο βαθμό. Η αλληλεπίδραση ξηράς, ωκεανών και ατμόσφαιρας δημιουργεί ένα πολύπλκο πλέγμα αλληλεπιδράσεων, οι οποίες εξελίσσονται σε χρονικές κλίμακες από μήνες μέχρι αιώνες. Παρ' όλα αυτά, οι ίδιοι οι επιστήμονες πολλές φορές νομίζουν ότι γνωρίζουν πολύ περισσότερα από όσα πραγματικά γνωρίζουν (*).

Από την άλλη, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες στην κατανόηση των κλιματικών φαινομένων, οποιαδήποτε πρόταση του στυλ «η έκταση του πάγου αυξήθηκε, άρα κλιματική αλλαγή δεν υπάρχει» είναι εξ ίσου ύποπτη με την προπαγάνδα του Al Gore. Η επιστράτευση της «κοινής λογικής» (που εν τέλει δεν είναι λογική) για να δοθούν ερμηνείες σε φαινόμενα που καλά-καλά δεν γνωρίζουμε, όχι μόνο δε βοηθάει αλλά δημιουργεί τεράστια σύγχιση. Η αύξηση της έκτασης του Αρκτικού πάγου για 1-2 χρονιές, δεν «συνεπάγεται» ότι ο πάγος δε λιώνει μακροπρόθεσμα και «άρα» η κλιματική αλλαγή είναι μύθος (τα εισαγωγικά αντιστοιχούν σε λογικά άλματα). Υπάρχουν αρκετά ακόμα τέτοια «αντιδιαισθητικά» φαινόμενα, που δεν μπορούν να εξηγηθούν παρά μόνο χρησιμοποιώντας κλιματικά μοντέλα και προσπαθώντας να καταλάβουμε πώς αυτά δουλεύουν (είναι πολύ συνηθισμένο να μην καταλαβαίνουμε τι ακριβώς μπορεί να κάνει ένα μαθηματικά μοντέλο, ειδικά αν είναι υπερβολικά περίπλοκο).


Για να μην επεκταθώ παραπάνω, η βάση της σκέψης μου είναι η εξής: με όλες τις επιφυλάξεις για τις επιστημονικές ανακοινώσεις (σωστά αναφέρεται η υπόθεση με τα πειραγμένα δεδομένα, και σίγουρα υπάρχουν κι άλλες) και για τις αγαθές προθέσεις πολιτικών και επιχειρηματιών (που ξαφνικά «αγάπησαν» τον πλανήτη και την ανθρωπότητα που αιώνες τώρα της αλλάζουν τον αδόξαστο), πιστεύω ότι δε ζούμε στο «Μάτριξ». Με άλλα λόγια, υπάρχει ένας συσσωρευμένος όγκος δεδομένων που δείχνουν ότι το κλίμα του πλανήτη αλλάζει, και μάλιστα με ρυθμό πολύ μεγαλύτερο από οποιεσδήποτε φυσιολογικές μεταβολές έχουν υπάρξει στο παρελθόν. Πιθανόν η τρέχουσα μεταβολή να είναι και αυτή εξ ίσου φυσιολογική, πιθανόν και να μην είναι. Η αβεβαιότητα αυτή μπορεί να μειωθεί μόνο με την εξέλιξη της κλιματικής επιστήμης, που σημαίνει βελτίωση των τεχνικών μέτρησης και επεξεργασίας δεδομένων και, ταυτόχρονα, βελτίωση των κλιματικών μοντέλων.

Το να προσπαθούμε να συμπεράνουμε αν ο πλανήτης θερμαίνεται ή ψύχεται (όπως γράφεις στην προτελευταία παράγραφο) βλέποντας τις πολιτικές της Ε.Ε., δε θα μας πάει πολύ μακριά. Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι οι πολιτικοί (και από τις δύο πλευρές της διαμάχης) απαιτούν απαντήσεις και προγνώσεις τώρα. Φοβάμαι ότι κάτι τέτοιο είναι δυστυχώς αδύνατο: δε θα μάθουμε αύριο αν ο πλανήτης θα βράσει ή θα παγώσει. Από την άλλη, δε χρειάζεται να έχουμε αυτή τη γνώση για να καταλάβουμε ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη έχει χτυπήσει τα περιβαλλοντικά όρια του πλανήτη (αν όχι στο μέτωπο της κλιματικής αλλαγής, σε πολλά άλλα μέτωπα) γιατί το βλέπουμε καθημερινά, όπως επίσης ότι καμία «πράσινη ανάπτυξη» δεν πρόκειται να αναστρέψει αυτή την κατάσταση.


(*) Ως μέλος της επιστημονικής κοινότητας, έχω να σου συστήσω να μην υποτιμάς καθόλου την ματαιοδοξία των επιστημόνων. Εκτός από αυτούς που πληρώνονται και από τις δύο πλευρές της διαμάχης, είμαι σίγουρος ότι ακόμα περισσότεροι δείχνουν υπερβολική σιγουριά στα μοντέλα τους, προσπαθώντας να τα "πουλήσουν" στα μεγάλα επιστημονικά περιοδικά.


-----------------------

Σημείωση ιστολογίου: Ο συντάκτης του παραπάνω κειμένου έθεσε τα στοιχεία του υπ' όψη μου αλλά δεν τα κοινοποιώ επειδή δεν γνωρίζω κατά πόσο θα ήθελε να τα δει δημοσιευμένα. Αν θέλει ο ίδιος, μπορεί να τα γνωστοποιήσει με ένα σχόλιο.

Και όμως, δεν λιώνει!

Με μια σειρά κειμένων μας πριν 4,5 χρόνια ("Οικολογικά παραμύθια (;)", "Οικολογική...κονόμα", "Βιοκαύσιμα: η "οικολογική" απάτη") αναφερθήκαμε στο φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά τρόπο που χαρακτηρίστηκε από αρκετούς ως "αιρετικός". Επανερχόμαστε σήμερα στο ίδιο θέμα, παίρνοντας αφορμή από το προχτεσινό άρθρο τού ιστολογίου "Λιγνίτης: ο δικός μας μαύρος χρυσός", το οποίο αναδημοσιεύω παρακάτω σχεδόν αυτούσιο, αφού πρώτα έλεγξα την ορθότητα των διασυνδέσμων που περιέχονται σ' αυτό:


Το Goddard Space Flight Center της NASA στο Maryland είναι το μεγαλύτερο κέντρο μελέτης της Γης, του Ήλιου, του ηλιακού συστήματος και του σύμπαντος. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 παρακολουθεί συστηματικά με δορυφόρους την έκταση του πάγου στις πολικές περιοχές. Πριν τρεις μέρες λοιπόν ανακοίνωσε ότι σύμφωνα με τις δορυφορικές φωτογραφίες η παγοκάλυψη της Ανταρκτικής έφθασε σε νέα επίπεδα ρεκόρ από το 1979.

Στις 19 Σεπτεμβρίου ο κινητός μέσος όρος πέντε ημερών της έκτασης του πάγου στη θάλασσα της Ανταρκτικής ξεπέρασε τα 20 εκατομμύρια τετρ. χιλιόμετρα για πρώτη φορά απ' το 1979, όπως φαίνεται στη φωτογραφία. Η κόκκινη γραμμή δείχνει τη μέση μέγιστη έκταση στο διάστημα 1979-2014.

Το πρόβλημα τώρα είναι ότι οι επιστήμονες ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΓΙΑΤΙ αυξάνεται ο πάγος της Ανταρκτικής και διερευνούν μια σειρά από αιτίες. Τα "εξελιγμένα" μοντέλα τους και οι "υπερυπολογιστές" δεν είναι ικανά να δώσουν εξήγηση. Κατά τα λοιπά στο IPCC του ΟΗΕ μιλούν με σιγουριά για "ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή" ...

Η αύξηση του πάγου στην Ανταρκτική ισοσταθμίζει το 1/3 της απώλειας πάγου στον άλλο πόλο, στην Αρκτική, καθώς από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 η Αρκτική χάνει κατά μέσο όρο 20.800 τετρ. μίλια το χρόνο, ενώ η Ανταρκτική κερδίζει κατά μέσο όρο 7.300 τετρ. μίλια πάγου το χρόνο.

Μόλις τον Δεκέμβριο 2007, όπως μετέδιδε πανηγυρικά το BBC, Αμερικανοί επιστήμονες του Naval Postgraduate School στο Monterey της California, δήλωναν πως, σύμφωνα με τα μοντέλα τους, ο Αρκτικός Ωκεανός θα ήταν ελεύθερος από πάγους και κατάλληλος για ναυσιπλοΐα έως το 2013! Και μάλιστα θεωρούσαν αυτή την προσέγγιση και συντηρητική! Και Βρετανός καθηγητής του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ συμφωνούσε κι επιβεβαίωνε τα μοντέλα.

Ήρθε το 2013, πέρασε σχεδόν και το 2014 και τα μοντέλα πήγαν περίπατο: ο πάγος όχι μόνο δεν έλιωσε, αλλά αυξήθηκε κιόλας! Θυμίζουμε (το είχαμε γράψει και τον Ιανουάριο) ότι μπορεί ο πάγος της Αρκτικής να έχει λιώσει με τον πιο πάνω ρυθμό απ' τα τέλη της δεκαετίας του 1970, αλλά, όπως πάλι η NASA ανακοίνωσε, (NASA National Snow and Ice Data Centre - NSIDC), ο Αρκτικός πάγος ΑΥΞΗΘΗΚΕ 29% τον Αύγουστο 2013 σε σχέση με τον Αύγουστο 2012, κατά 533.000 τετρ. μίλια! Οι παρακάτω δορυφορικές φωτογραφίες τής NASA είναι όντως εύγλωττες για το τι ακριβώς συμβαίνει στον Αρκτικό Ωκεανό:

Βαρύγδουπες εκφράσεις όπως "previous projections had underestimated the processes now driving ice loss - οι προηγούμενες προβολές είχαν υποεκτιμήσει τις διεργασίες που οδηγούν τώρα την απώλεια του πάγου", "In the end, it will just melt away quite suddenly - στο τέλος απλά θα λιώσει εντελώς ξαφνικά", "We use a high-resolution regional model for the Arctic Ocean and sea ice forced with realistic atmospheric data - Χρησιμοποιούμε ένα υψηλής ανάλυσης τοπικό μοντέλο για τον Αρκτικό Ωκεανό και το θαλάσσιο πάγο ενισχυμένο με ρεαλιστικά ατμοσφαιρικά δεδομένα", "expert on Arctic ice - ειδικός στον Αρκτικό πάγο", χρησιμοποιήθηκαν για ενίσχυση της "μοναδικής αλήθειας" ότι ο πάγος λιώνει. Ο Αλ Γκορ, ο προπαγανδιστής της "άβολης αλήθειας", χρησιμοποίησε τις συγκεκριμένες πιο πάνω προβλέψεις για τον πάγο που λιώνει στην ομιλία του κατά την παραλαβή του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης στο Όσλο.

Σας είχαμε πει τον Απρίλιο για τα σημάδια ένός νέου Μακαρθισμού, που φαίνεται να αναπτύσσεται σε βάρος επιστημόνων οι οποίοι αποτραβιούνται απ' τις πολιτικοποιημένες και "πειραγμένες" εκθέσεις του IPCC. Τα "εξελιγμένα μοντέλα" που γίνονται "με χρήση υπερυπολογιστών" πέφτουν και γκρεμοτσακίζονται το ένα μετά το άλλο. Θα μείνουμε στο "Πίστευε και μη ερεύνα"; Αν ζούσε στις μέρες μας ο Γαλιλαίος μάλλον θα έλεγε "Και όμως, δεν λιώνει!"

Μήπως γι' αυτό το νέο "Ιερό Ευαγγέλιο" της Ευρωπαϊκής Ένωσης λέγεται "ενεργειακή αποδοτικότητα" κι ετοιμάζουν προγράμματα μόνωσης των σπιτιών; Επειδή έρχεται όχι πια η "υπερθέρμανση", αλλά η "υπερψύξη" του πλανήτη; Και γι' αυτό αυξάνονται οι πάγοι στους πόλους;

Θα περιμένουμε με ενδιαφέρον τη Σύνοδο του ΟΗΕ (COP 21) για το κλίμα τον Δεκέμβριο στο Παρίσι. Κρατώντας πολύ μικρό καλάθι...

Σαββατιάτικα (25)

*** Προχτές μαθεύτηκε (έστω και με κάτι μήνες καθυστέρηση) ο θάνατος του Λουκάνικου. *** Χτες, μας άφησε και ο Μητσάρας. *** Σήμερα συνειδητοποιούμε ότι χάσαμε δυο πλάσματα που είχαν σοβαρό λόγο ύπαρξης. *** Πόσα τέτοια άτομα νά 'χουν μείνει ακόμη; *** Ναι, ρε Πάσχο, είναι γεγονός ότι ο θάνατος του Λουκάνικου μας συγκίνησε. *** Να δω πόσοι -και ποιοι- θα συγκινηθούν όταν, πρώτα ο θεός, ψοφολογήσεις κι εσύ αύριο-μεθαύριο... *** Σκατόψυχε. ***

In Memoriam: Μητσάρας 1

Μητσάρας: ο μοναδικός άνθρωπος πού ήταν διαδήλωση μόνος του. *** Αυτό που νομίζετε ότι κινδυνεύετε από τον Έμπολα ενώ πραγματικά κινδυνεύετε μόνο από τον Μπόμπολα, καταντάει εκνευριστικό. *** Ρε σεις, θεραπεία για τον Έμπολα υπάρχει! *** Γιατί στα κουτιά με τα σοκολατάκια βάζουν μόνο δυο στρώσεις των 12; *** Αβραμό ο τίποτας: "Τρία παλληκάρια μας χάθηκαν την ώρα τού καθήκοντος." *** Ποιό καθήκον, ρε Δημητράκη, λες και κυνηγάγανε εισβολείς στα σύνορα; *** Από μια μαλακία και τζάμπα πήγαν τα παιδιά, όχι ηρωικά. *** Το καλοκαίρι φοράγατε σορτς με μποτάκια, τώρα φοράτε κοντομάνικα με κασκόλ. *** Κορίτσια, με μπερδεύετε! *** Παπακώστα: "Η παρουσία Βορίδη στην βουλή, συμβολίζει την έμφαση της κυβέρνησης στην υγεία." *** Δηλαδή, ρε Κατερίνα, ο Βορίδης εμφαίνει την υγεία; *** Συγγνώμη αλλά για απόλυτη έμφαση στην υγεία, θα έπρεπε να προτιμήσετε ένα υπόθετο ή ένα κλύσμα. ***

In Memoriam: Μητσάρας 2

Δεν καταλαβαίνω γιατί σας ενόχλησε η είδηση πως στην Νορβηγία 37χρονος παντρεύτηκε 12χρονη. *** Εδώ που οι ίδιοι οι γονείς πάνε όχι μόνο 12χρονα αλλά και 8χρονα σε τηλεμαλακίες τύπου Music School δεν βλέπετε τίποτε αφύσικο; *** Το μάθατε ότι η ΝASA ετοιμάζει μια 11χρονη για να την στείλει στον Άρη, από τότε που το κοριτσάκι ήταν μόλις 4 ετών; *** Ελπίζω να το θυμάστε την επόμενη φορά που θα ακούσετε ότι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι εκπαιδεύουν μικρά παιδιά για αποστολές αυτοκτονίας. *** Δίκιο είχε ο Τζέρυ, οι 155 ήσαν όντως μπετόν. *** Αφού, όμως, το ήξεραν το μπετόν, τί διάολο την ήθελαν την τριήμερη μαλακία στην βουλή; *** Μπετόβλακες. *** Δεν έβαλα σπορέλαιο στην σαλάτα, αγάπη μου, γενόσημο ελαιόλαδο έβαλα. *** Κυρία Περιστέρη μου, για ψάξτε καλά αυτόν τον κωλοτάφο, μπας και βρούμε μια στάλα ντιενέι πουθενά και μάθουμε -επί τέλους!- αν είναι ελληνίδες αυτές οι πουτάνες οι καρυάτιδες. *** Βλέπετε, η φάση με το ελληνικό δάχτυλο δεν μας έβγαλε πουθενά. *** Μόνη κερδισμένη η Παναγιωταρέα, που εισέπραξε αμέτρητα ελληνικά πενταδάχτυλα. ***

In Memoriam: Μητσάρας 3

Μα κι εσείς, βρε κορίτσια, πόζα με ποδήρεις χιτώνες; *** Χάθηκε να ποζάρετε ξεβράκωτες, να δούμε αν έχετε κυτταρίτιδα; *** Ρε παιδιά, τι χοντρομαλακία ήταν αυτή που είπε ο Κεφαλογιάννης στην δευτεριάτικη εκπομπή τού Παπαδάκη; *** Το δυστύχημα στην Εγνατία, λέει, έγινε επειδή η Εγνατία ΑΕ είναι 100% δημόσια εταιρεία! *** Και, φυσικά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τις καλύτερες δουλειές τις κάνουν οι ιδιώτες. *** Αν είναι έτσι, ρε συ Παπαρομανωλάκη, γιατί δεν πάτε στον γεροδιάολο, να αναθέσουμε την διακυβέρνηση της χώρας σε μια ιδιωτική εταιρεία; *** Αυτό, άλλωστε, ήταν και το μεγαλύτερο όνειρο του σκατόψυχου του Φρήντμαν. *** Ελπίζω ότι τον είδατε τον Αντώνη χτες στο βήμα της βουλής. *** Αν όχι, θα περιμένετε κανά εξάμηνο πάλι. *** Την σέβεται τόσο πολύ την βουλή ο Αντώνης ώστε δεν την ενοχλεί με συχνές επισκέψεις. *** Μωρή κουφάλα Πύρρο, για να στηρίξεις τον γκαβό σε χειροκροτούσαμε πριν κάτι χρόνια; *** Ρε σεις, γιατί ο Αλέξης πίνει τόσο νερό όποτε μιλάει; *** Σκουράντζο τρώει πριν ανεβεί στο βήμα; *** Δημουλά, η ποιήτρια: "Προσεύχομαι και ονειρεύομαι να ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος ο κτήτωρ αυτού του ταφικού μνημείου." *** Δεν βαριέσαι, ρε συ Κικίτσα... ούτε ένα παγκάκι να κάθονται οι ποιητές δεν είχε βάλει ο αλήτης. *** Ώστε φτιάχνει κόμμα ο Λυκούδης; *** Πάντα ξεχώριζε αυτό το παιδί. *** Κανονικά, όλοι όσοι δεν έχουν στον ήλιο μοίρα, καφετέριες φτιάχνουν. *** Επειδή δεν έχω καταλάβει ακόμη: εκεί στην συγκυβέρνηση αναζητούν 180 βουλευτές για να ψηφίσουν για πρόεδρο δημοκρατίας... ΠΟΙΟΝ; *** Πάντως, αν ο Αντώνης έχει χιούμορ, θα προτείνει Γλέζο. ***

In Memoriam: Μητσάρας 4

Όποτε βαριέμαι, στέλνω sms στην γυναίκα μου "βάλε στο τάπερ τις μπάμιες και στείλτο μου με κούριερ" και περιμένω πότε θα το υποκλέψει η αντιτρομοκρατική να με μπαγλαρώσουν για ανάκριση. *** Αυτό που άκουσα ότι ο Ζάχος Χατζηφωτίου παίρνει εκπομπή στην ΝΕΡΙΤ "Το πεντάλεπτο του Ζάχου" να το εκλάβω ως τρολιά ή όχι; *** Πιο πιθανό βλέπω κάτι σαν "Το πεντάλεπτο των εφοπλιστών" με τον Ηλία Παναγιώταρο. *** Τώρα που είπα Παναγιώταρος, τί κάνει εκείνη η δόλια η Ουρανία; *** Αντώνη, η προηγούμενη κυβέρνηση που ειχε βγάλει πρωτογενές πλεόνασμα, έπεσε από κάποιον βουλευτή που λεγόταν Συμπιλίδης. *** Σου θυμίζει τίποτε το όνομα; *** Ενισχύονται οι Ανεξάρτητοι Έλληνες: συμμάχησαν με τους Χριστιανοδημοκράτες του Νίκου τού ζαβού από την Πάτρα. *** Δεν μπορεί, κάποιος θα το πάρει στα σοβαρά αυτό! *** Πάντως, η πληροφορία ότι ο πρωθυπουργός τού Λουξεμβούργου έστειλε συγχαρητήριο τηλεγράφημα στον Καμμένο, διαψεύδεται κατηγορηματικά. *** Τώρα που παντρεύτηκε ο Τζωρτζ, ποιός πήρε την θέση του ως "ο πιο περιζήτητος εργένης"; *** Και μη μου πείτε ο Μπογδάνος γιατί παντρεύτηκε κι αυτός. *** Επιχείρημα χορτοφάγου: "γιατί θεωρείς τον σκύλο φίλο σου αλλά το γουρούνι φαΐ σου;" *** Μάλλον θα σε στενοχωρήσω, κοριτσάκι μου, αλλά ένας φίλος μου ταϊλανδός και τον σκύλο φαΐ του τον θεωρεί. *** Δηλαδή, αυτά τα σούργελα που είδαμε να τσακώνονται στην βουλή περιμένουμε να μας σώσουν; *** Μα πόσο απελπισμένος πρέπει να είμαι για να περιμένω να σωθώ από Βούλτεψη και Δένδια ή από Σταθάκη και Παπαδημούλη; *** Αυτό που ο πασόκος Ρήγας λέει πως στηρίζει την κυβέρνηση Σαμαρά για να πετύχουμε ως χώρα ένα καινούργιο μοντέλο ανάπτυξης (να, μα την παναγία, έτσι ακριβώς το είπε!) μόνο εμένα έκανε να μουντζώσω και με τα πόδια; *** Υπομονή αδέρφια, σαββατοκύριακο είναι, θα περάσει. *** Καλή αντάμωση από Δευτέρα. ***

Το άλλο ίδιο

Σκεφτόμουν χθες για την γνωστή σοσιαλδημοκρατική γραμμή για την "άλλη Ευρώπη" που είναι, υποτίθεται, εφικτή.

Η "άλλη Ευρώπη" είναι μια απ' τις ενσαρκώσεις, ιδεολογικά, μιας ευρύτερης προσέγγισης που θα μπορούσε να περιγραφεί ως αναζήτηση του άλλου ίδιου. Υπάρχουν πολλές τέτοιες ενσαρκώσεις στη σοσιαλδημοκρατική ρητορική: ένας άλλος κόσμος, μια άλλη κοινωνία, μια άλλη αριστερά (άλλη απ' τη σοσιαλδημοκρατική, δηλαδή) κλπ.

Το άλλο ίδιο είναι μια κραυγαλέα οξύμωρη φόρμουλα της ρητορικής που υποτίθεται, στη ρητορική της σοσιαλδημοκρατίας, ότι δεν είναι ουσιαστικά οξύμωρη. Αυτό συμβαίνει επειδή η συντακτική της λογική βασίζεται στην ιδέα ότι το ουσιαστικό εκφράζει κάτι τόσο γενικό, τόσο συνολικό, τόσο πολυδιάστατο και πολυεπίπεδο, που δεν μπορεί να ταυτιστεί ποτέ με τον εαυτό του. Με απλά λόγια: η "Ευρώπη", λέει ο σοσιαλδημοκράτης, δεν είναι, δεν μπορεί να είναι ένα πράγμα. Περιέχει πολλές χώρες, πολλούς πολιτισμούς, πολλές γλώσσες και πολλά είδη ανθρώπων. Άρα η Ευρώπη που βιώνουμε είναι μόνο μια απ' τις δυνητικές Ευρώπες και άρα υπάρχει και "άλλη" Ευρώπη και, γιατί όχι, και "άλλη άλλη Ευρώπη" ή ακόμα και "άλλη άλλη άλλη Ευρώπη." Και, για να μην φλυαρούμε, πιθανώς, ένα απειροστικό σύνολο άλλων Ευρώπων, ώστε κάθε υλοποιημένη Ευρώπη που τυχαίνει να μας δυσαρεστεί, να μπορεί πάντα να έχει ως εναλλακτική και μιαν άλλη.


Αυτή η συντακτική λογική τής σύζευξης ενός αφηρημένου και νοηματικά αμφίσημου ουσιαστικού ("Ευρώπη", "κοινωνία", "αριστερά") με το επίθετο που σηματοδοτεί τη δυνατότητα επιλογής από πολλαπλές ενσαρκώσεις ή εκδοχές του ("άλλη") απευθύνεται σε μια λογική για την οποία δεν υφίσταται, ουσιαστικά, τίποτε άλλο στον κόσμο παρά γλωσσικά και σημειωτικά παίγνια.

Πιο συγκεκριμένα, τα ερωτήματα που αφορούν τη φύση των θεμελίων (ιστορικών, νομικών, πολιτικών, οικονομικών, θεσμικών, ιδεολογικών) αυτής της Ευρώπης και άρα το ζήτημα του πώς, με ποιες προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να αλλάξουν αυτά τα θεμέλια, απορρίπτονται εκ προοιμίου ως κουραστικά...συγκεκριμένα. Ο θιασώτης της "άλλης Ευρώπης" (της "άλλης αριστεράς", κλπ) δεν θεωρεί ότι είναι ποτέ αναγκαίο να κατέλθει στην πεζή σφαίρα όπου το "άλλο του άλλου", αυτό που υπάρχει τώρα δηλαδή, δεν είναι απλώς μια αυθαίρετα επιλεγμένη εκδοχή από χιλιάδες αλλά μια λογικά επιβαλλόμενη εκδοχή, η μόνη εκδοχή που θα μπορούσε να υπάρξει υπό τις συγκεκριμένες θεμελιώδεις προϋποθέσεις.

Η ρήση του Χέγκελ ότι "το πραγματικό είναι λογικό", μια ρήση που αναδεικνύει ακριβώς το γεγονός ότι αυτό που υπάρχει δεν είναι αποτέλεσμα ουρανοκατέβατης αυθαιρεσίας, στραβοτιμονιών, γκαντεμιάς, παρεξήγησης, παρέκκλισης κλπ αλλά λογικό ακόλουθο θεμελιωδών προϋποθέσεων, πάει χαμένη στα αυτιά του θιασώτη του άλλου ίδιου. Για τον θιασώτη αυτόν, τίποτε πραγματικό δεν είναι λογικό, δηλαδή τίποτε από όσα υφίστανται δεν είναι αναγκαίο να είναι όπως είναι: ο καπιταλισμός μπορεί να είναι διαφορετικός από αυτό που είναι, οι τράπεζες διαφορετικές, το κράτος διαφορετικό, η αστυνομία διαφορετική, η θρησκεία διαφορετική, το ΝΑΤΟ διαφορετικό, η Ευρώπη διαφορετική. Υπάρχει ένα άλλο ΝΑΤΟ, μια άλλη Ευρώπη, μια άλλη ατομική ιδιοκτησία, ένα άλλο ίδιο για κάθε τι που υπάρχει. Και υπάρχουν όλα αυτά επειδή αυτό που έχει σημασία είναι το καθαρά γλωσσικό επίπεδο, το επίπεδο των συνεπαγωγών τής σημασιολογίας και ποτέ το επίπεδο της συγκεκριμένης εμπειρίας και της συγκεκριμένης έλλογης επεξεργασίας αιτιών και αποτελεσμάτων.

Με άλλα λόγια, για τον σοσιαλδημοκράτη η ζωή είναι παιχνίδι με λέξεις, με τις δυνατότητες της αμφισημίας των λέξεων. Που σημαίνει πως όποιος ατυχήσει αρκετά στη ζωή του ώστε να καταλάβει ότι η ζωή αυτή δεν είναι ποτέ μόνο παιχνίδι με λέξεις, αρχίζει να αισθάνεται ότι η σοσιαλδημοκρατία είναι επίσης θράσος και αναίδεια απέναντι στο είδος της τραγωδίας που εκπροσωπεί η ανθρώπινη ύπαρξη, που σε αντίθεση με το άλλο ίδιο -το οποίο μπορεί να προεκτείνεται σε ένα είδος άπειρο της αυταπάτης- είναι πεπερασμένη και ανεπίστρεπτη.

[Από το εξαιρετικό ιστολόγιο γνώμης Lenin Reloaded - 

- οι επισημάνσεις έγιναν από τον συντάκτη]

Η αναγκαιότητα των "ελίτ"

Είναι αλήθεια ότι όλο το ευρωπαϊκό εγχείρημα σε πολύ μεγάλο βαθμό είναι δημιούργημα των "ελίτ". Από την ίδρυση της ΕΟΚ και σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, βασικές συνθήκες δεν μπήκαν σχεδόν ποτέ σε διαδικασίες έγκρισης από τους πολίτες. Ακόμα και όταν, σπάνια, το αποτόλμησαν και είχαν αρνητικό αποτέλεσμα, τα δημοψηφίσματα απλώς... επαναλήφθηκαν έως ότου προκύψει το επιθυμητό. Μία από τις βασικές κριτικές στην Ένωση είναι ακριβώς ότι έχει απομακρυνθεί από τις επιθυμίες των λαών και αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα δημοκρατικής νομιμοποίησης. Αυτό φυσικά δεν θα πρέπει να μας παραξενεύει. Στις αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες έχουμε εκχωρήσει στην πολιτική εξουσία τέτοια δικαιώματα και συχνά οι αποφάσεις της είναι αντίθετες με την επιθυμία της πλειονότητας. Κλασικό παράδειγμα η θανατική ποινή: σε όλες τις δημοσκοπήσεις οι πολίτες τάσσονται υπέρ της επαναφοράς της, κανένας όμως δεν θέτει το ζήτημα στη Βουλή. Αντιθέτως έχουμε επικυρώσει και διεθνείς συνθήκες για την κατάργησή της.

Ανάλογα παραδείγματα μπορούμε να βρούμε πολλά στην Ιστορία - από τα πιο γνωστά ήταν ίσως η συμμετοχή των ΗΠΑ στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Άλλωστε γνωρίζουμε ήδη από τη σφαγή της Μήλου πως το γεγονός ότι μία απόφαση είναι αποτέλεσμα "αμεσοδημοκρατικών" διαδικασιών δεν την κάνει ούτε ηθικά ούτε πολιτικά σωστή. Όλα αυτά βέβαια μπορεί να γίνουν δεκτά μόνο κάτω από προϋποθέσεις. Μία πρώτη είναι ότι οι "ελίτ" θα πρέπει να είναι στοιχειωδώς ανοιχτές και αξιοκρατικές. Στην Ελλάδα είναι φανερό πως αυτό πια δεν ισχύει. Στη δεκαετία του 1980 το ΠαΣοΚ επιτέλεσε αυτόν τον ρόλο ανανεώνοντας την πολιτική τάξη, σήμερα ωστόσο τα κόμματα τείνουν να γίνουν όλο και περισσότερο αυτο-αναπαραγόμενοι μηχανισμοί εξουσίας. Το ίδιο ισχύει για την οικονομική "ελίτ" που όλο και πιο πολύ αποκτά παρασιτικό χαρακτήρα, αλλά και για τις πνευματικές "ελίτ" που μάχονται μόνο για τη συντήρηση των προνομίων τους. Η δεύτερη προϋπόθεση και ίσως η πιο σημαντική είναι ότι το πολιτικό σύστημα θα μπορεί να φέρνει αποτελέσματα: σας εκχωρούμε ανά τετραετία τη διακυβέρνηση με τον όρο ότι θα διασφαλίζετε τη βελτίωση της ζωής μας.


Αυτά -μεταξύ άλλων- έγραφε στο κυριακάτικο Βήμα τής 13/11/2011 ο Παντελής Καψής (ο αδερφός τού Μανώλη, ντε!), λίγο πριν κληθεί από την ντόπια "ελίτ" να προσφέρει τις υπηρεσίες του ως εκπρόσωπος της αλήστου μνήμης πραξικοπηματικής κυβέρνησης Παπαδήμου. Αν τα θυμήθηκα τώρα, σχεδόν τρία χρόνια μετά, είναι επειδή αυτές οι λίγες μόνο προτάσεις καταφέρνουν να δώσουν ανάγλυφα το ξέφτισμα εκείνου του πολυδιαφημισμένου πράγματος που -μάθαμε να- αποκαλούμε δημοκρατία.

Σήμερα, μετά από πέντε χρόνια καπιταλιστικής κρίσης, οι ελεγκτές τού δημόσιου λόγου έχουν καταφέρει να περάσουν από το επίπεδο της κατ' ανάγκην πρόκρισης των "έκτακτων οικονομικών αναγκών" εις βάρος των οποιωνδήποτε "δημοκρατικών κεκτημένων", στο επίπεδο του επαναπροσδιορισμού τής "δημοκρατίας" ως προς την -πάντοτε κατ' ανάγκην- πρόκριση των επιλογών τής εκάστοτε πολιτικής "ελίτ" εις βάρος τής πραγματικής βούλησης των πολιτών που την εκλέγουν.

Και κάπως έτσι, η λαϊκή κυριαρχία αποψιλώνεται και προσδιορίζεται αυστηρά στο Παντελοκάψειον πλαίσιο της ανά τετραετία εκχώρησης της διακυβέρνησης, μάλιστα δε σχεδόν άνευ όρων (εκτός εκείνου του ομιχλώδους περί διασφάλισης της βελτίωσης της ζωής μας).

Κατά παράδοξο τρόπο, όσο κι αν ο κατά τα ως άνω εκφυλισμός τής λαϊκής κυριαρχίας σημαίνει το κατ' ουσίαν ξέφτισμα τής δημοκρατίας, εν τέλει καταδεικνύεται ως... χρήσιμος. Φαίνεται πως για τον λαό η απόλυτη παράδοση των δικαιωμάτων του στα χέρια των πολιτικών και οικονομικών "ελίτ" είναι κάτι εξαιρετικά ωφέλιμο, αφού αυτές οι "ελίτ" προστατεύουν τον λαό, ο οποίος εύκολα μπορεί να μεταμορφωθεί σε αιμοδιψή όχλο που ζητάει επαναφορά τής θανατικής ποινής και νοσταλγεί την σφαγή των μηλίων.

Κι αν αυτές οι ωραίες μετα-δημοκρατικές εξελίξεις λαβαίνουν χώρα εντός συνόρων, τα μεγαλείο τής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας εξικνείται σε ύψη δυσθεώρητα όταν οι εγχώριες "ελίτ" (οι οποίες, μη το ξεχνάμε, έχουν τουλάχιστον την επίφαση της νομιμοποίησής τους μέσω εκλογών) εκχωρούν τις εξουσίες τους σε άλλες, μη εκλεγμένες ευρωπαϊκές ή παγκόσμιες "ελίτ". Τότε είναι που, καθώς μιλάς για "δημοκρατία", διαπιστώνεις πόσο έχουν χάσει οι λέξεις την σημασία τους...


------------------------------------------------

Υστερόγραφο:  Πέμπτη, 9 Οκτωβρίου 2014. In Memoriam...