To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

25 Μαΐου 2017

Η εκστρατεία στην Κριμαία (1)

Στο χτεσινό κείμενο κάναμε νύξη για "κάτι δανεικά που μας έδωσε η Γαλλία για να πάρουμε μέρος στην εκστρατεία τής Κριμαίας". Για την συγκεκριμένη εκστρατεία λίγα πράγματα είναι ευρέως γνωστά και νομίζω πως αξίζει τον κόπο να πούμε δυο λόγια παραπάνω. Άλλωστε, εδώ έχουμε να κάνουμε με την πρώτη στην ιστορία υπερπόντια εκστρατεία τού ελληνικού κράτους από την ίδρυσή του το 1830. Πάμε, λοιπόν, πάλι πίσω στον χρόνο, στα 1918...

Στην Ρωσσία, η Οκτωβριανή Επανάσταση έχει μεν επικρατήσει αλλά συνεχίζει να μάχεται για το στέριωμά της. Η ανατροπή τής κυβέρνησης Κερένσκυ σήμανε και την αποδέσμευση της Ρωσσίας από την Εγκάρδια Συνεννόηση (Αντάντ), γεγονός που δυσαρέστησε την δύση. Η Γερμανία έσπευσε να εκμεταλλευτεί την συγκυρία, ώστε να απελευθερώσει δυνάμεις από το ανατολικό μέτωπο και από την Βαλτική. Με αυτόν τον στόχο, λοιπόν, οι γερμανοί επέβαλαν δυο συνθήκες που υπογράφηκαν στο Μπρεστ-Λιτόφσκ της Λευκορωσσίας: την πρώτη -και λιγώτερο γνωστή- στις 8/2/1918 με την Ουκρανία, η οποία συντασσόταν πλέον με τις Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία, Αυστρία, Τσεχία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Τουρκία) και την δεύτερη στις 3/3/1918 με την Ρωσσία.

Μπρεστ, Φεβρουάριος 1918: Ουκρανοί και γερμανοί συζητούν εν όψει της μεταξύ τους συμφωνίας.

Μ' αυτή την συνθήκη, η Ρωσσία έβγαινε από τον πόλεμο αλλά έχανε το ένα τέταρτο των εδαφών της, μαζί με τις πλουτοπαραγωγικές πηγές τους, αφού (α) παρέδιδε στις Κεντρικές Δυνάμεις την Καρελία, την Λιθουανία και την Πολωνία, (β) παρέδιδε την Υπερκαυκασία στην Τουρκία, (γ) παραχωρούσε στην Γεωργία την ανεξαρτησία της, (δ) εγκατέλειπε την Φινλανδία, την Λετονία και την Εσθονία, (ε) εκκένωνε την Ουκρανία, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα την συνθήκη τής 8/2/1918 και, επί πλέον, (στ) υποχρεωνόταν να σταματήσει κάθε κομμουνιστική προπαγάνδα σε όλα τα παραπάνω εδάφη. Έτσι, η Γερμανία διασπούσε τον συμμαχικό αποκλεισμό, εξασφάλιζε πρόσβαση στους σιτοβολώνες της Ουκρανίας και στα πετρέλαια της Κασπίας, αποδέσμευε δυνάμεις για το δυτικό μετωπο και χάραζε σαφές σύνορο με τον κομμουνισμό από το Κουρσκ ως την Αζοφική.

Λεπτομέρεια: Ακριβώς την ημέρα υπογραφής της συνθήκης, στην Ουκρανία σχηματίστηκε κυβέρνηση από τους λεγόμενους Πετλιουρανούς, οι οποίοι ήσαν φανατικοί αντικομμουνιστές. Παράλληλα, ο στρατηγός Αντόν Ντενίκιν και δυο ακόμη στρατηγοί, ακολουθούμενοι από εξ ίσου φανατικούς κοζάκους, ύψωσαν αντιμπολσεβικική σημαία στην περιοχή του Ντον (Ντονέτσκ, ΒΑ της Κριμαίας), επιδιώκοντας την επανασύσταση της μεγάλης Ρωσσίας. Σημειωτέον ότι Πετλιουρανοί και Ντενίκιν είναι μεν αντικομμουνιστές αλλά δεν θέλουν ούτε τους γερμανούς.

Εδώ επιβάλλεται να ανοίξουμε μια μεγάλη παρένθεση, απαραίτητη για να καταλάβουμε μερικά πράγματα. Τον Μάρτιο του 1917, η Ουκρανία αυτονομήθηκε από την Ρωσσία, με πρωτεύουσα το Κίεβο. Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, οι μπολσεβικικές δυνάμεις επικράτησαν στις ανατολικές περιοχές, οπότε ξέσπασε σύντομος εμφύλιος ανάμεσα σε Λευκούς και Κόκκινους. Αποτέλεσμα του εμφυλίου ήταν να σχηματιστούν δυο Λαϊκές Δημοκρατίες της Ουκρανίας: η Δυτική με πρωτεύουσα το Κίεβο και η Ανατολική με πρωτεύουσα το Χάρκοβο. Αφού οι ρώσσοι βοηθούσαν την Ανατολική, η Δυτική στράφηκε για βοήθεια στην Γερμανία, η οποία την μετέτρεψε σε προτεκτοράτο (χετμανάτο). Μετά την ήττα της Γερμανίας, η χώρα ξαναενώθηκε υπό τους Πετλιούρα και Βινιτσένκο αλλά οι ουλές στο σώμα της έμειναν. Οι πληγές θα ξανάνοιγαν το 2014, όταν η Ρωσσία θα προσαρτούσε την Κριμαία και οι ανατολικές περιοχές θα επαναστατούσαν και πάλι κατά του Κιέβου. Δεν είναι ώρα τώρα να μπούμε σε λεπτομέρειες, οπότε κλείνουμε την παρένθεση και συνεχίζουμε.

Στην άλλη πλευρά, Αγγλία και Γαλλία επιθυμούν διακαώς την συντριβή των μπολσεβίκων, ώστε να επανέλθει η Ρωσσία στην Αντάντ και να ξανανοίξει το ανατολικό μέτωπο. Έτσι, μετά την συνθήκη τού Μπρεστ-Λιτόφσκ δρομολογούν ένα πρόγραμμα εφοδιασμού και ενίσχυσης της στρατιάς τού Ντενίκιν στην νότια Ρωσσία αλλά και της στρατιάς τού Αλιέκ Κολτσάκ στην Σιβηρία, δυο στρατιών που έχουν συνταχθεί με τους Λευκούς κατά των Κόκκινων.

Καθώς οι μέρες περνούν, γίνεται όλο και σαφέστερο ότι ο Α' Παγκόσμιος θα λήξει σχετικά σύντομα και με νίκη της Αντάντ. Πράγματι, το τέλος ήρθε με την υπογραφή τής συνθήκης της Κομπιέν στις 11 Νοεμβρίου 1918. Όμως, μόλις δυο βδομάδες νωρίτερα, ο γάλλος πρωθυπουργός Ζωρζ Κλεμανσώ ειδοποιεί τον διοικητή τού λεγόμενου Μακεδονικού Μετώπου στρατηγό Φρανσέ ντ' Εσπεραί (επί το ελληνικώτερον: Δεσπεραί) ότι πρόθεση τής Αντάντ είναι να επέμβει στην Κριμαία. Σχετικά με τον σκοπό τής επέμβασης αυτής, ο Κλεμανσώ δεν μασάει τα λόγια του. Μετά την πρόφαση "να συνεχίσωμεν εκεί την πάλην κατά των Κεντρικών Δυνάμεων", ο γάλλος πρωθυπουργός συμπληρώνει απροκάλυπτα: "...όπως πραγματοποιήσωμεν τον οικονομικόν αποκλεισμόν του Μπολσεβικισμού και προκαλέσωμεν την πτώσιν του". Ο ντ' Εσπεραί, που ξέρει από πόλεμο, διαφωνεί: "Τα στρατεύματά μου δεν επαρκούσι προκειμένου να εισέλθωμεν εις την παγωμένην αυτήν χώραν, ιδίως εν χειμώνι. Το πολύ θα ηδυνάμεθα να κρατήσωμεν την Οδησσόν και τους γειτνιάζοντας λιμένας. Αλλ΄ οφείλω να σας αναφέρω ότι όσον ευχαρίστως τα στρατεύματά μας εδέχθησαν αγογγύστως κατά τον πόλεμον να παρατείνωσιν εν πνεύματι πατριωτικής αφοσιώσεως την παραμονήν των εις την Ανατολήν και όσον ευχαρίστως εισέρχονται εις την Ουγγαρίαν προσβλέποντα θριαμβευτικήν είσοδον εις την Γερμανίαν, τόσον δυσαρέστως θα έβλεπον επιχειρήσεις ή κατάληψιν Ουκρανίας και Ρωσίας αίτινες υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσωσιν οδυνηρά επεισόδια".

Είναι δύσκολο πιστέψουμε ότι ο Κλεμανσώ δεν καταλάβαινε ότι "η πάλη κατά των Κεντρικών Δυνάμεων" είχε ήδη τελειώσει νικηφόρα, εφ' όσον μόλις τρεις ημέρες αργότερα θα υπογραφόταν η συνθήκη του Μούδρου με την Τουρκία. Η αλήθεια είναι ότι ο γάλλος πρωθυπουργός είχε γίνει δέκτης αφόρητων πιέσεων από τους συμπατριώτες του κεφαλαιοκράτες, οι οποίοι έχασαν κάμποσα λεφτά με την απόφαση της σοβιετικής κυβέρνησης να διαγράψει δάνεια και χρέη. Ουσιαστικά, ο Κλεμανσώ συντάχθηκε με το κεφάλαιο, του οποίου μοναδικός στόχος εκείνη την στιγμή ήταν να μην παγιωθεί η μπολσεβικική εξουσία. Έτσι, στις 18 Δεκεμβρίου 1918, δηλαδή 37 ολόκληρες ημέρες μετά την επίσημη λήξη τού Α' Παγκοσμίου, μια μοίρα γαλλικών θωρηκτών θα παρείχε την προστασία της στην υπό τον στρατηγό Μποριούς 156η γαλλική μεραρχία για να αποβιβαστεί στην Οδησσό.

Οδησσός, Δεκέμβριος 1918: Γάλλοι στρατιώτες με δυο άρματα Reanault.

Στην Ελλάδα, μόλις ο Βενιζέλος έμαθε την πρόθεση του Κλεμανσώ να μεταφέρει τον πόλεμο στην Κριμαία, έσπευσε να την επικροτήσει και να συγχαρεί τον γάλλο πρωθυπουργό γι' αυτήν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Βενιζέλος εκείνη την χρονική στιγμή βρισκόταν στο Λονδίνο, απ' όπου έσπευσε να τηλεγραφήσει στον έλληνα πρέσβυ στο Παρίσι, μη μπορώντας να περιμένει την επιστροφή του στην Αθήνα: "Παρακαλώ δηλώσατε στον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών ότι ο ελληνικός στρατός είναι στη διάθεσή τους και δύναται να χρησιμοποιηθεί δια κοινό αγώνα πανταχού, όπου η αποστολή του κρίνεται αναγκαία". Ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο "μεγαλύτερος έλληνας πολιτικός του 20ου αιώνα" ευχαριστούσε τους μπολσεβίκους για τα χρέη που χάρισαν στην χώρα του. Θα αποδεικνυόταν και ένα ακόμη από τα μεγάλα λάθη του.

Θα συνεχίσουμε και -μάλλον- θα ολοκληρώσουμε αύριο.

---------------------------------------------
Σημείωση: Η αλληλογραφία Κλεμανσώ - ντ' Εσπεραί παρατίθεται στην έκδοση "Το ελληνικόν εκστρατευτικόν Σώμα εις μεσημβρινήν Ρωσίαν" της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού του ΓΕΣ. Το τηλεγράφημα Βενιζέλου καταγράφει ο ταγματάρχης Ιωάννης Γεμενετζής σε άρθρο του με τίτλο "Εκστρατεία στη Μεσημβρινή Ρωσία 1919", στο περιοδικό του ΓΕΣ "Στρατιωτική Επιθεώρηση", τεύχος 4/2005.

24 Μαΐου 2017

Δάνεια, χρέη και παζάρια

Χτες κάναμε λόγο για την ακύρωση δανείων και χρεών που αποφάσισε η σοβιετική κυβέρνηση. Ειδικά για την Ελλάδα, η απόφαση αυτή ήρθε "λουκούμι" εκείνη την χρονική στιγμή. Χάρη στον μεγαλοϊδεατισμό μας, τις Κόκκινες Μηλιές και τα λοιπά εθνικιστικά όνειρα, η χώρα είχε εμπλακεί σε κάμποσους πολέμους, οι οποίοι την είχαν καταστρέψει οικονομικά. Δεν ήταν μόνο η πτώχευση του 1893 και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, που είχε καθήσει στον σβέρκο μας από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα. Ήταν και το ξεμάτωμα από τους βαλκανικούς πολέμους αλλά και το κόστος τής εξόδου μας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό τής Αντάντ.

Για να ανταποκριθεί στις δαπάνες των βαλκανικών πολέμων αλλά και για να μπορεί να ασφαλίσει τις περιοχές που καταλαμβάνονταν από τον στρατό, η ελληνική κυβέρνηση κατέφυγε και πάλι στον εξωτερικό δανεισμό. Αποκορύφωμα ήταν το δάνειο των 500.000.000 φράγκων, που συμφωνήθηκε με τους άγγλους και τους γάλλους τραπεζίτες το 1912. Προλάβαμε και πήραμε τα μισά. Πριν πάρουμε και τα υπόλοιπα, ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος. Τελικά, τα δάνεια της περιόδου 1912-1913 ρυθμίστηκαν και αναχρηματοδοτήθηκαν με νέο δάνειο το 1918. Συνολικά, κατά την περίοδο 1912-1918 πήραμε δάνεια 1.115.000.000 δρχ., είτε με την μορφή κανονικών δανείων είτε με την μορφή πολεμικών πιστώσεων. Μόνο που οι συνολικές πολεμικές δαπάνες τής ίδιας περιόδου υπολογίζονται σε 1.982.896.650 δρχ. και, μάλιστα, χωρίς να υπολογίσουμε τα παρελκόμενα κόστη.


Η "Μεγάλη Ελλάδα", όπως την ονειρευόταν ο ελληνικός μεγαλοϊδεατισμός. Προσοχή στην ένθετη Κύπρο.
Ο Πόντος έμεινε εκτός χάρτη μάλλον επειδή εκείνη την εποχή κάποιοι τον ονειρεύονταν ως ανεξάρτητο κράτος.

Αν, δίπλα στα ληστρικά δάνεια, υπολογίσουμε τις τεράστιες καταστροφές που υπέστη η χώρα λόγω της εμπλοκής στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και προσθέσουμε το τεράστιο κόστος της τυχοδιωκτικής μικρασιατικής εκστρατείας, δεν χρειάζεται να αναφέρουμε αριθμούς για να αντιληφθούμε την τραγική κατάσταση στην οποία βρέθηκε η χώρα μας, αν και ανήκε στην πλευρά των νικητών τού μεγάλου πολέμου. Η κυβέρνηση υπολόγισε ότι η Ελλάδα είχε υποστεί ζημιές 1.126.500.000 δρχ. από τις συμμαχικές επιχειρήσεις, πριν ακόμη βγει στον πόλεμο. Γι' αυτό το ποσό, η χώρα μας έπρεπε να αποζημιωθεί από τους συμμάχους. Όμως, εκείνοι το φόρτωσαν στους ηττημένους.

Εδώ τα πράγματα έμπλεξαν. Εκτός από αυτά τα λεφτά, οι ηττημένοι έπρεπε να πληρώσουν αποζημιώσεις και για τις ζημιές που είχαν προκαλέσει εκείνοι. Η κυβέρνηση έκανε καινούργιους υπολογισμούς και προσδιόρισε την συνολική της απαίτηση για πολεμικές αποζημιώσεις στο δυσθεώρητο ποσό των 4.922.788.736 χρυσών φράγκων. Οι σύμμαχοι απέρριψαν τις ελληνικές αξιώσεις ως υπερβολικές και μας επιδίκασαν μόλις 820.000.000 χρυσά φράγκα. Τα 528.000.000 ήταν υποχρεωμένη να μας τα πληρώσει η Γερμανία και τα 292.000.000 η Βουλγαρία. Το πρόβλημα ήταν ποιον θα πρωτοπλήρωναν αυτές οι δυο κατεστραμμένες από τον πόλεμο χώρες. Από την στιγμή που στην ουρά στέκονταν η Γαλλία, η Αγγλία και η Ιταλία, η Ελλάδα θα πήγαινε κατ' ανάγκην πίσω.

Στο μεταξύ, ο Βενιζέλος έκανε άλλο ένα μεγάλο λάθος, ίσως το μεγαλύτερό του. Υπολογίζοντας ότι θα εισέπραττε σύντομα τις αποζημιώσεις που ζητούσε, αποφάσισε να κυνηγήσει τον Κεμάλ και τις δυνάμεις του εκτός ορίων της ελληνικής δικαιοδοσίας, με στόχο κατ' αρχή να παγιώσει την ελληνική κυριαρχία σε ολόκληρη την περιοχή τού Αϊδινίου και στην συνέχεια να την επεκτείνει ακόμη πιο πέρα. Το κακό ήταν ότι οι αγορές έβλεπαν αυτό που δεν έβλεπε ο "κορυφαίος έλληνας πολιτικός τού 20ου αιώνα", δηλαδή ότι οι διαπραγματεύσεις για τις αποζημιώσεις θα τραβήξουν σε μάκρος και ότι το ποσό που τελικά θα καταβαλλόταν θα ήταν πολύ μικρότερο από το ζητούμενο. Έτσι, οι χρηματαγορές ξαναέκλεισαν για την Ελλάδα, η δραχμή άρχισε να χάνει ραγδαία την αξία της και σε σύντομο χρόνο ο Βενιζέλος βρέθηκε οικονομικά κρεμασμένος.

Στα πλαίσια ενός ιστολογικού σημειώματος δεν μπορούμε να επεκταθούμε σε λεπτομέρειες για την οικονομική κατάσταση στην οποία βρέθηκε ο τόπος εκείνη την περίοδο. Για την ώρα, αρκεί να σημειώσουμε δυο σημαντικά στοιχεία. Πρώτον, ο διακανονισμός των πολεμικών αποζημιώσεων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ολοκληρώθηκε με μεγάλη καθυστέρηση το 1927, ακριβώς όπως είχαν προβλέψει οι αγορές και όπως δεν μπόρεσε να προβλέψει ο Βενιζέλος. Δεύτερον, το μέσο ημερήσιο κόστος τής συνολικής εμπλοκής τής χώρας στην Μικρά Ασία, από το 1919 ως το 1923, έφτασε τα 5,5 εκατ. δραχμές. Σχεδόν δυο δισεκατομμύρια ετησίως ενώ η χώρα είχε ήδη ξεματώσει πολεμώντας αδιάκοπα από το 1912...

Πριν κλείσουμε, αξίζει να αντιπαραβάλλουμε την ενέργεια των μπολσεβίκων να διαγράψουν δάνεια και χρέη στην προσπάθεια των γάλλων και τα δανεικά που μας είχαν δώσει κατά την περίοδο των βαλκανικών πολέμων να εξασφαλίσουν αλλά και τις οφειλές τους απέναντί μας να μειώσουν. Η Γαλλία είχε συνολικές απαιτήσεις από εμάς 704,6 εκατ. φράγκα (μαζί με κάτι δανεικά που μας έδωσε για να πάρουμε μέρος στην εκστρατεία τής Κριμαίας και κάτι όπλα που αγοράσαμε μετά τον πόλεμο και εν όψει Μικράς Ασίας). Από την άλλη, εμείς αξιώναμε κάπου 400 εκατομμύρια πολεμικές δαπάνες κατά τον Α' Παγκόσμιο και περίπου 660 εκατομμύρια ως αναλογία των γάλλων για τις ζημιές που πάθαμε από τους συμμάχους κατά τον πόλεμο. Δηλαδή, είχαμε μια καθαρή απαίτηση από τους γάλλους γύρω στα 350 εκατομμύρια.

Με αυτά τα δεδομένα, ο Καφαντάρης με τον Μαντζαβίνο και τον Τσουδερό (τότε υποδιοικητής τής Εθνικής Τράπεζας) πήγαν αεράτοι στις διαπραγματεύσεις τού 1927 αλλά έπεσαν σε τοίχο. Οι γάλλοι απαίτησαν να τους κάνουμε την ίδια έκπτωση που είχαμε κάνει στους άγγλους (ναι, κάναμε και τέτοια!), οπότε τα 660 έπεσαν στα 139. Κι επειδή ακόμη κι αυτά φάνηκαν πολλά, τα παζάρια συνεχίστηκαν ώσπου κλείσαμε στα 68,4 εκατομμύρια. Σχεδόν 600 εκατομμύρια κάτω. Άρα, εκεί που πηγαίναμε καβάλα 350 εκατομμύρια, βρεθήκαμε να χρωστάμε και 250. Τουλάχιστον, μας έκαναν την ευκολία να τα ξοφλήσουμε με δόσεις, μέχρι το 1990...

Ο Γεώργιος Καφαντάρης ανάμεσα στον Αλέξανδρο Παπαναστασίου και τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Ας βάλουμε και το κερασάκι στην ιστορία. Είπαμε πριν λίγο ότι ο τελικός διακανονισμός των πολεμικών αποζημιώσεων (ή επανορθώσεων, αν προτιμάτε τον όρο) ολοκληρώθηκε το 1927. Στο μεταξύ, τα 820 εκατομμύρια φράγκα τού 1918 είχαν πέσει στα 717, μετά τους "επανυπολογισμούς" των συμμάχων. Εννοείται ότι αυτές οι αποζημιώσεις δεν θα εισπράττονταν τοις μετρητοίς αλλά σε βάθος μιας εικοσαετίας. Αφού θυμηθούμε ότι η παγκόσμια οικονομία κατέρρευσε το 1929 και ότι στις 30 Ιανουαρίου 1933 ο Χίτλερ έγινε καγκελλάριος της Γερμανίας κι έπαψε να πληρώνει τους πάντες, μπορούμε να καταλάβουμε γιατί δεν καταφέραμε τελικά να μαζέψουμε ούτε το 5% αυτού του ποσού.


---------------------------------------------
Σημείωση: Τα παρατιθέμενα στοιχεία αντλήθηκαν από τον ΙΕ' τόμο τής "Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους" της Εκδοτικής Αθηνών.

23 Μαΐου 2017

Μια άλλη άποψη για το χρέος

Άνθρακες ο θησαυρός στο χτεσινό Γιούρογκρουπ. Πολύ μέλι αλλά από τηγανίτα τίποτα και πάνε για Ιούνιο τα σπουδαία, μαζί με τον αναπόφευκτο ετεροχρονισμό τής εικόνας τού πρωθυπουργού μας με γραβάτα. Εμείς δεχτήκαμε κατακέφαλα το τέταρτο μνημόνιο αλλά εκείνοι ούτε κουβέντα δεν λένε να κάνουν για το χρέος.

Καθώς, λοιπόν, συνεχίζουμε να τελούμε εν αναμονή και μιας κι εφέτος συμπληρώνεται ακριβώς ένας αιώνας από την Οκτωβριανή Επανάσταση, ας γυρίσουμε πίσω στον χρόνο κι ας πάμε στο 1917 να ακούσουμε τον θείο Βλαδίμηρο, που έχει μερικά ενδιαφέροντα πράγματα να μας πει περί χρέους.

Αγιοπετρούπολη (πριν γίνει Λένινγκραντ), 7/8/1920: Οι αντιπρόσωποι στο δεύτερο συνέδριο της Κομιντέρν.
Διακρίνονται: Λιεβ Κάραγιαν (2ος από αριστερά), Καρλ Ράντεκ (3ος, με το τσιγάρο), Νικολάι Μπουχάριν (5ος),
Μιχαήλ Λασιέβιτς (7ος, με την στολή), Μαξίμ Γκόρκι (9ος, με το παχύ μουστάκι),
Λένιν (10ος, μπροστά 
από τον Γκόρκι), Σεργκέυ Ζόριν (11ος, με το καπέλλο), Γκριγκόρι Ζινόβιεφ (13ος, με τα χέρια δεμένα πίσω),
Μαρία Ουλυάνοβα (19η) και Άμπραμ Μπελένκυ (δεξιά, με το ανοιχτόχρωμο καπέλλο).

Στις 8 Νοεμβρίου (26/10) 1917 (*), το Δεύτερο Συνέδριο του Σοβιέτ των Εργατών, Στρατιωτών και Αγροτών Βουλευτών έκανε δεκτή την εισήγηση του Λένιν και ψήφισε το "Διάταγμα για την ειρήνη". Το Διάταγμα απευθύνει πρόσκληση "σε όλους τους εμπόλεμους λαούς και στις κυβερνήσεις τους να αρχίσουν αμέσως διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη δημοκρατική ειρήνη" και ως τέτοια θεωρεί "την άμεση ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις (δηλαδή χωρίς αρπαγή ξένων εδαφών, χωρίς βίαιη ενσωμάτωση ξένων εθνοτήτων) και χωρίς επανορθώσεις". Αν όλα αυτά ως εδώ ακούγονται στ' αφτιά ορισμένων ως ένα ακίνδυνο ευχολόγιο, το Διάταγμα επιφυλάσσει μια βόμβα:
Η κυβέρνηση καταργεί τη μυστική διπλωματία, εκφράζοντας από την πλευρά της την σταθερή απόφασή της να διεξαγάγει όλες τις διαπραγματεύσεις εντελώς ανοιχτά μπροστά σε όλο τον λαό, αρχίζοντας αμεσως την δημοσίευση όλων των μυστικών συμφώνων που έχει επικυρώσει ή συνάψει η κυβέρνηση των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών από τον Φλεβάρη ως τις 25 του Οχτώβρη 1917. (...) Η κυβέρνηση δηλώνει ότι ακυρώνει απόλυτα και αμέσως όλες τις διατάξεις που περιέχουν τα μυστικά αυτά σύμφωνα, στο μέτρο που οι διατάξεις αυτές αποβλέπουν, όπως συνέβαινε στις περισσότερες περιπτώσεις, στο να εξασφαλίσουν ωφελήματα και προνόμια στους ρώσσους τσιφλικάδες και καπιταλιστές, στο να διατηρήσουν ή να αυξήσουν τις προσαρτήσεις που έκαναν οι μεγαλορώσσοι. (**)
Να το πούμε με δυο απλά λόγια; Με ένα διάταγμα και ένα άρθρο, η επαναστατική κυβέρνηση ακυρώνει "απόλυτα και αμέσως" όλα τα χρέη και τα δάνεια που είχαν συνάψει όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Απλό; Απλούστατο! Κι όταν λέμε όλα τα δάνεια, εννοούμε και αυτά που είχε πάρει η Ρωσσία αλλά και αυτά που είχε δώσει. Ανάμεσα στα τελευταία, είναι και τα δάνεια, τα οποία είχε χορηγήσει η Ρωσσία στην επαναστατική ελληνική κυβέρνηση το 1824-1825, ως "προστάτιδα δύναμη". Η υπό τον Λένιν κυβέρνηση μας τα χάρισε, παραιτούμενη από τον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο που μας είχε επιβληθεί μετά τον "ατυχή" πόλεμο του 1897. Επί πλέον, η μπολσεβικική κυβέρνηση παραιτήθηκε από κάθε δικαίωμα επί ελληνικού εδάφους, όπως π.χ. από τα ρωσσικά μοναστήρια του Αγίου Όρους, από το ρωσσικό νοσοκομείο τού Πειραιά (το σημερινό Ναυτικό) κλπ.

Εννοείται ότι η βόμβα που προαναφέραμε, προκάλεσε έντονες σεισμικές δονήσεις στην Δύση. Όμως, ακόμη και εκεί ακούστηκαν κάποιες ψύχραιμες φωνές, οι οποίες δικαίωναν την επιλογή των μπολσεβίκων. Μια από τις σημαντικώτερες αυτές φωνές ήταν του γνωστού άγγλου οικονομολόγου Τζων Μαίυναρντ Κέυνς, ο οποίος δεν δίστασε να δηλώσει ότι οι μεταπολεμικές συμφωνίες ειρήνης, με τις αποζημιώσεις που επιδικάζουν και τα χρέη που αναγνωρίζουν, οδηγούν μαθηματικά την παγκόσμια οικονομία σε χρεωκοπία. Κι όπως αποδείχτηκε από την ιστορία, μια δεκαετία αργότερα θα φαινόταν πόσο δίκιο είχε ο Κέυνς.

Πάμε λίγο παρακάτω. Στις 1 Αυγούστου (19/7) 1920, μιλώντας στο 2ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, ο Λένιν δεν παρέλειψε να σημειώσει την στάση τού Κέυνς στην εισήγησή του:
Ο Κέυνς κατέληξε σε συμπεράσματα που είναι πιο ισχυρά, πιο χειροπιαστά, πιο διδακτικά από οποιοδήποτε συμπέρασμα κομμουνιστή-επαναστάτη, γιατί τα συμπεράσματα αυτά τα βγάζει ένας αναμφίβολος αστός, αμείλικτος εχθρός του μπολσεβικισμού, για τον οποίο, ως αγγλος μικροαστός, πλάθει στο μυαλό του μια τερατώδη, άγρια, θηριώδη εικόνα. Ο Κέυνς κατέληξε στο συμπέρασμα πως η Ευρώπη και όλος ο κόσμος με την ειρήνη των Βερσαλλιών τραβούν στη χρεοκοπία. Ο Κέυνς παραιτήθηκε, πέταξε στα μούτρα τής κυβέρνησης το βιβλίο του και είπε: αυτό που κάνετε είναι καθαρή τρέλα.
(...)
Μια αμερικανική αστική πηγή, που την ανάφερε ένας κομμουνιστής, ο σύντροφος Μπράουν, στο βιβλίο του "Ποιός πρέπει να πληρώσει τα πολεμικά χρέη;" (Λειψία, 1920), καθορίζει ως εξής τη σχέση των χρεών και της εθνικής περιουσίας: στις νικήτριες χώρες, την Αγγλία και τη Γαλλία, τα χρέη αποτελούν τα 50% και πλέον όλης της εθνικής περιουσίας. Όσον αφορά την Ιταλία το ποσοστό αυτό αποτελεί τα 60-70%, όσον αφορά τη Ρωσσία τα 90%, εμάς όμως, όπως ξέρετε, αυτά τα χρέη δεν μας ανησυχούν, γιατί εμείς λιγάκι νωρίτερα από την εμφάνιση του βιβλίου του Κέυνς ακολουθήσαμε τη θαυμάσια συμβουλή του: ακυρώσαμε όλα τα χρέη.
(...)
Εξάλλου, ο αστός Κέυνς λέει πως οι άγγλοι για να σώσουν τη ζωή τους, για να σώσουν την αγγλική οικονομία πρέπει να πετύχουν την επανάληψη ελεύθερων εμπορικών σχέσεων ανάμεσα στη Γερμανία και στη Ρωσσία! Και με ποιο τρόπο μπορούν να το πετύχουν αυτό; Με την ακύρωση όλων των χρεών, όπως προτείνει ο Κέυνς! Η ιδέα αυτή δεν είναι μόνο ιδέα του οικονομολόγου επιστήμονα Κέυνς. Στην ιδέα αυτή κατέληξαν και θα καταλήξουν εκατομμύρια. Και εκατομμύρια άνθρωποι ακούν τους αστούς οικονομολόγους να λένε πως δεν υπάρχει άλλη διέξοδος εκτός από την ακύρωση των χρεών, και γι' αυτό "ας είναι καταραμένοι οι μπολσεβίκοι" (που ακύρωσαν τα χρέη) και ελάτε να απευθυνθούμε στη "γενναιοψυχία" της Αμερικής!! Νομίζω πως θα έπρεπε εξ ονόματος του συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς να στείλουμε ένα ευχαριστήριο σ' αυτούς τους οικονομολόγους-προπαγανδιστές υπέρ του μπολσεβικισμού. (***)
Κάπρι, Απρίλιος 1908: Ο Λένιν παίζει σκάκι με τον Αλεξάντερ Μπογκντανόφ.
Όρθιος στο μέσον παρακολουθεί την παρτίδα ο οικοδεσπότης Μαξίμ Γκόρκι.

Θα κλείσουμε τούτο το περί χρέους σημείωμα, με μια κλασσική αποστροφή του παππού Κάρολου περί δημοσίου χρέους, την οποία μνημονεύει και ο θείος Βλαδίμηρος αλλά φαίνεται πως ξεχνούν πολλοί "κομμουνιστές":
"Δημόσια χρέη"! Η εργατική τάξη ξέρει ότι τα χρέη αυτά δεν είναι δικά της και όταν πάρει την εξουσία θα αναθέσει την εξόφλησή τους σε εκείνους που τα έκαναν. (****)

---------------------------------------------------
(*) Σε παρένθεση η ημερομηνία σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο, το οποίο ισχύει στην Ρωσσία. Άλλωστε, αν η Οκτωβριανή Επανάσταση καταγραφόταν με το νέο ημερολόγιο, θα ήταν... Νοεμβριανή.
(**) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 35, σελ. 13 και 15.
(***) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 41, σελ. 219, 220 και 225.
(****) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 33, σελ. 203. Συχνά η φράση αποδίδεται εσφαλμένα τον Λένιν αλλά εκείνος την χρησιμοποιεί εντός εισαγωγικών και παραπέμπει στον Μαρξ.

22 Μαΐου 2017

Προτεκτοράτο (;)

Στις 2 Απριλίου, μέσα από τις σελίδες τής Καθημερινής, είδαν το φως τρία δημοσιεύματα, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να γεννιούνται υποψίες σχετικά με τους στόχους που εξυπηρετούν. Ας τα δούμε με την σειρά.

Το πρώτο έχει τίτλο "Νέες δυνάμεις για τους θεσμούς της Ελλάδας" και γράφτηκε από τον διευθυντή του Ινστιτούτου Συγκριτικού Δημοσίου και Διεθνούς Δικαίου Max Planck της Χαϊδελβέργης Αρμίν φον Μπόγκνταντυ και τον πρώην μεταπτυχιακό φοιτητή του και νυν ερευνητή τού ίδιου Ινστιτούτου Μιχάλη Ιωαννίδη. Η ιδέα των δυο επιστημόνων είναι απλή: εμείς εδώ είμαστε άχρηστοι και ανίκανοι να φτιάξουμε κράτος, οπότε η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να στείλει μερικούς μορφωμένους έλληνες από το εξωτερικό να κάνουν την δουλειά. Αντιγράφω και υπογραμμίζω:

Σχηματική παράσταση της πρότασης Μπόγκνταντυ-Ιωαννίδη (Καθημερινή, 2/4/2017)
Για τη βαθιά μεταρρύθμιση που απαιτείται στην Ελλάδα (...) απαιτείται νέο ανθρώπινο δυναμικό με υψηλά προσόντα, επιλεγμένο με αυστηρά κριτήρια αριστείας και κυρίως αδέσμευτο από τις παλιές πελατειακές δομές εξουσίας. Η Ε.Ε. πρέπει να βοηθήσει την Ελλάδα να αντλήσει το δυναμικό αυτό, διοχετεύοντας ένα σημαντικό τμήμα της τρέχουσας οικονομικής στήριξης στη μεταρρύθμιση των ελληνικών θεσμών. Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να δεχθεί κάποιας μορφής συμμετοχή των ευρωπαϊκών θεσμών στη διαδικασία επιλογής του προσωπικού, ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα ευρωπαϊκά χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για τη μεταρρύθμιση της χώρας και όχι για την εξυπηρέτηση κομματικών φίλων και τη διαιώνιση του πελατειακού συστήματος εξαρτήσεων που οδήγησε έως εδώ.  Οι νέοι δημόσιοι λειτουργοί θα μπορούσαν να προσληφθούν με τη βοήθεια της Ε.Ε. και να τοποθετηθούν σε κρίσιμες θέσεις στην Ελλάδα. Κατάλληλοι υποψήφιοι βρίσκονται τόσο εντός της Ελλάδας όσο και στην ελληνική διασπορά: στα διεθνή και στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, σε επιχειρήσεις, τράπεζες και στις υπηρεσίες υγείας, υπάρχουν Ελληνες που έφυγαν την περίοδο της κρίσης και θα μπορούσαν να προσφέρουν την τεχνογνωσία και την εμπειρία τους αναστρέφοντας τη δραματική πορεία εξόδου των τελευταίων ετών.  Σε οργανωτικό επίπεδο, η πρόταση αυτή θα μπορούσε να εφαρμοστεί με διάφορους τρόπους. Η επιλογή μπορεί να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διαγωνιστικές διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενώ οι διορισμοί θα πρέπει να έχουν σε κάθε περίπτωση την έγκριση των ελληνικών αρχών. Η διαδικασία αυτή απαιτεί ένα σημαντικό αριθμό ατόμων. Το νέο προσωπικό πρέπει να είναι αρκετό ώστε να αποτελέσει μια «μεταρρυθμιστική κρίσιμη μάζα» και να συμβάλει στην αλλαγή σε κρίσιμους τομείς στη διοίκηση και στο δικαστικό σύστημα. Η εργασιακή και μισθολογική κατάσταση των νέων λειτουργών θα πρέπει να ακολουθεί εκείνη των υπαλλήλων της Ε.Ε. ώστε οι θέσεις να είναι ελκυστικές για τους καλύτερους. Το κόστος μπορεί να καλύπτεται από ένα μέρος του πακέτου οικονομικής βοήθειας που θα προορίζεται ειδικά για τον σκοπό αυτό. (...) Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να δεχθεί κάποιας μορφής συμμετοχή των ευρωπαϊκών θεσμών στη διαδικασία επιλογής του προσωπικού...
Για όσους γνωρίζουν στοιχειωδώς την ελληνική γλώσσα, είναι σαφές ότι το άρθρο προτείνει ως μόνη λύση για την σωτηρία του τόπου, την μετατροπή του σε προτεκτοράτο. Αν κάποιοι δεν το κατανοούν, αναλαμβάνει να τους το εξηγήσει ο δημοσιογράφος Μιχάλης Τσιντσίνης (μεταγραφή από τα "Νέα"), με το δικό του άρθρο "Αλλάζουν το Δημόσιο 1.000 άριστοι;":
Αφού έχουν όλα πια δοκιμαστεί, αφού ο μεγάλος ασθενής δεν ανταποκρίνεται σε καμία αγωγή, τι μένει; Η μεταμόσχευση. Και δη η μεταμόσχευση εγκεφάλου. (...) Το μόσχευμα που θα έσπαγε τον φαύλο κύκλο θα μπορούσε να είναι οι Ελληνες της διασποράς. Της νέας διασποράς. Με την κατάρτιση και την εμπειρία που έχουν αποκτήσει σε διεθνείς οργανισμούς, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις του εξωτερικού, θα μπορούσαν να αποτελέσουν δύναμη αναζωογόνησης των ελληνικών θεσμών. (...) Οι Βρυξέλλες, με τις διαδικασίες πρόσληψης και αξιολόγησης προσωπικού που έχουν αναπτύξει, θα επιλέξουν 500 με 1.000 στελέχη, αποκλειστικώς Ελληνες, για θέσεις-κλειδιά στο ελληνικό κράτος. Ο διαγωνισμός θα είναι ανοικτός στους Ελληνες που εργάζονται στην Ελλάδα. Πρωτίστως όμως θα στοχεύει στην παλιννόστηση του ταλέντου που έχει μεταναστεύσει. Δηλαδή στην προσέλκυση ανθρώπων που, αν και εξοικειωμένοι με την ελληνική πραγματικότητα, δεν έχουν συνάφεια με την εγχώρια διοικητική και πολιτική κουλτούρα
Αν υπάρχουν ακόμη κάποιοι ξεροκέφαλοι που διαφωνούν, ο Μιχάλης Τσιντσίνης αναλαμβάνει να τους πείσει με ένα ακόμη άρθρο, το "Ωραία, να φέρεις τους καλύτερους. Αλλά πού;", όπου τις εξηγήσεις δίνουν πανεπιστημιακοί δάσκαλοι. Το ότι όλοι όσων την γνώμη καταγράφει ο Τσιντσίνης επικροτούν την πρόταση Μπόγκνταντυ-Ιωαννίδη, προφανώς αποτελεί σύμπτωση:
Ο Αχιλλέας Σκόρδας, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης (...) προσθέτει (...) οι νέοι υπάλληλοι πρέπει να είναι υπόλογοι απευθείας στην Κομισιόν. Να βρίσκονται υπό διαρκή αξιολόγηση, αλλά από την Ευρώπη. Προτείνει μάλιστα τη σύσταση ενός ειδικού, μεικτού -ευρωπαϊκού και ελληνικού- δικαιοδοτικού οργάνου που θα αποφαίνεται για την ευθύνη αυτών των λειτουργών. Σκοπός της πρότασής του είναι να μπορούν τα στελέχη της διοίκησης να αποδώσουν, χωρίς να κινδυνεύουν να εμπλακούν σε καμπάνιες πολιτικού ρεβανσισμού και ατέρμονες δικαστικές περιπέτειες. (...) Ο κ. Θανάσης Κοντογεώργης, που εργάστηκε και για τη σύνταξη του προγράμματος της Ν.Δ. στον τομέα της οργάνωσης της κυβέρνησης, ξεχωρίζει ως πλεονέκτημα της πρότασης των ερευνητών του Max Planck το γεγονός ότι εξασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους για προσέλκυση στελεχών και από τον ιδιωτικό τομέα. (...) Ο καθηγητής Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Princeton, Αγγελος Χανιώτης (...) πιστεύει ότι πρέπει η πρόταση των ερευνητών του Max Planck να εφαρμοστεί ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ενθάρρυνσης της συμμετοχής των απόδημων στην ελληνική δημόσια ζωή, όχι μόνο με δικαίωμα ψήφου εξ αποστάσεως αλλά και με εκπροσώπησή τους στο Κοινοβούλιο.
Ας συνοψίσουμε. Τί χρειάζεται, λοιπόν, για να σωθεί ο τόπος; Να εγκαταστήσουν οι Βρυξέλλες στην κορυφή τής ελληνικής διοίκησης 500 με 1.000 στελέχη, αποκλειστικώς έλληνες σπουδασμένους και εργαζόμενους στο εξωτερικό, δικής τους επιλογής. Δηλαδή, η σωτηρία συνίσταται στην παράδοση της διοίκησης του κρατικού μηχανισμού τής χώρας σε προσωπικό επιλεγμένο και μισθοδοτούμενο από εξωεθνικό κέντρο αποφάσεων, στο οποίο αυτό το προσωπικό θα λογοδοτεί και από το οποίο  θα μισθοδοτείται και θα αξιολογείται.

Παρένθεση. Στο πρώτο του άρθρο, ο Τσιντσίνης θυμάται κάτι που του είπε κάποιο μέλος τής Task Force τού αλήστου μνήμης Χορστ Ράιχενμπαχ: "Ακόμη κι αν φέρεις 500 ανθρώπους, 500 διαμάντια, θα είναι σαν να τα πετάς στη λάσπη". Προφανώς, "διαμάντια" είναι κάποιοι γόνοι πλουσίων οικογενειών, που έχουν υποστεί την κατάλληλη πλύση εγκεφάλου σε κάποιο ακριβό πανεπιστήμιο της Δύσης και "λάσπη" όλοι όσοι επιμένουν να ματώνουν για τούτον τον τόπο δίχως την ευλογία κάποιου δυτικού εκπαιδευτικού ιδρύματος. Είναι τουλάχιστον εξοργιστικό να ακούς κάποιον ασήμαντο γερμανό υπαλληλίσκο (ο Τσιντσίνης δεν θυμάται καν το όνομά του) να μιλάει τόσο απαξιωτικά για τον τόπο, χρησιμοποιώντας αποικιοκρατική γλώσσα. Κλείνει η παρένθεση.

Οι καθηγητές Αρμίν φον Μπόγκνταντυ (αριστερά) και Αχιλλέας Σκόρδας (δεξιά).

Στην αρχή μίλησα για υποψίες που γεννιούνται από την ταυτόχρονη δημοσίευση όλων αυτών. Ψάχνοντας, βρήκα ένα ακόμη άρθρο των Μπόγκνταντυ-Ιωαννίδη, με τίτλο "New Forces for Greek State Reform", δημοσιευμένο στις 9 Μαρτίου, με το ίδιο θέμα (εδώ γίνεται λόγος για "μέχρι 500 ή ακόμη και 1.000 θέσεις-κλειδιά"). Επίσης, βρήκα και ένα άρθρο τού καθηγητή Σκόρδα, με τίτλο "State building in Greece". Θέλετε να μαντέψετε το θέμα αυτού του άρθρου ή, μήπως, προτιμάτε να μαντέψετε την ημερομηνία δημοσίευσής του;

Επίλογος. Μετά βίας κρατιέμαι να μη καταγράψω ως συμπέρασμα όλων των παραπάνω κειμένων ότι βρισκόμαστε ενώπιον μιας κυοφορούμενης διαδικασίας πλήρους μετατροπής τής χώρας σε προτεκτοράτο τής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προτιμώ να κλείσω εδώ, αφήνοντας τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα, αφού πρώτα αναζητήσει την ερμηνεία τού όρου "προτεκτοράτο" σε κάποιο λεξικό.

20 Μαΐου 2017

Σαββατιάτικα (156) - τα φρουρούμενα

*** Φρουρά! Φρουρά! Φρουρά! *** Αληθεύει ότι έρριξε ο Κασιδιάρης καταμουτσουνιά στον Δένδια; *** Νίκο μου, να δεις που σε εκδικήθηκε το κωλοπαίδι επειδή καθάρισες τα σώματα ασφαλείας από τους χρυσαυγήτες όταν ήσουν υπουργός. *** Κυρ-Μπάμπη, σάμπως παρασοβάρεψε η Χρυσή Αυγή. *** Δηλαδή, τί θα έκαναν αν δεν ήσαν και υπόδικοι. *** Θα την πέταγαν έξω και θα μας κυνηγούσαν να μας βατέψουν; *** Τώρα, θα μου πεις, τι να βατέψουν οι φλωρούμπες... *** Φασιστάκια είναι... *** Παναπεί, κάνω πως γαμώ και δέρνω μα γουστάρω να τον παίρνω. *** Ολοκιάδα τα πέρναγε ο Αδόλφος και χαμπάρι δεν παίρνανε. *** Καταταγείτε, μας λέγανε... ανακαταταγείτε, μας λέγανε... *** Πορτοσάλτε: "Το επεισόδιο με τον Κασιδιάρη αποπροσανατολίζει την συζήτηση για το μνημόνιο, η Χρυσή Αυγή κάνει πλάτες στους συντρόφους." *** Άρη μου, παίζει το άι-κιου σου να είναι κάτω κι από της Λουκά. *** Δεν βρίσκεις καμμιά γκομενίτσα, να ξελαμπικάρεις λιγάκι; *** Τι παναπεί ότι τα ίδια ακριβώς είπαν και ο Λοβέρδος και ο Άδωνις; *** Δηλαδή, αυτούς τους έχεις για ξύπνιους; *** Εκτός αν στα στάζει ο Κωλόχαρτος για να αναμεταδίδεις τις παπαριές του. *** Χατζηνίκος: "Επικοινωνιακό δώρο Κασιδιάρη στην κυβέρνηση." *** Κι εσείς οι δημοσιογράφοι γιατί
Τί βλέμμα είναι αυτό, πασά μου; Άγριο ή χαμένο;
έπρεπε να τσιμπήσετε, Νικολάκη, που να σου χέσω την εγκυρότητα; *** Α propos, το ενδεχόμενο της προσυνεννόησης Κασιδιάρη-Δένδια, για να αβαντάρουν τον ΣυΡιζΑ, την έχουμε εξετάσει; *** Είμαι πάντα στο πλευρό σου, είμαι άγρυπνος φρουρός σου, φοβητσιάρα μου. *** Κωλόχαρτος: "153 γενναίοι κράτησαν την Ελλάδα όρθια." *** Κωλόχαρτος: "153 αδίστακτοι θα ψηφίσουν και με τα δυο χέρια." *** Μη μπερδευτείτε, οι 153 ήσαν γενναίοι στο προηγούμενο μνημόνιο και αδίστακτοι στο τωρινό. *** Aυτό που πάτωσε η Ντέμυ στην Γιουροβίζιον, με έβγαλε από τα ρούχα μου. *** Φαίνεται πως ήσαν πολλοί αυτοί που θύμωσαν όταν κατάλαβαν ότι η κοπέλλα φορούσε βρακί. *** Δεν μας θέλουν στην Ευρώπη, παιδιά, πώς αλλιώς να μας το πουν; *** Δεν καταλαβαίνετε ότι η Αυστραλία είναι πιο Ευρώπη από εμάς; *** Αν δεν έσπασα την τηλεόραση από τα νεύρα μου, είναι επειδή απολάμβανα το μηδενικό τής Γερμανίας. *** Εμείς πάτοι, εκείνοι απόπατοι. *** Των ανόμων εχθρός και του κόσμου φρουρός, δυνατή, ενωμένη κι ωραία! *** Μπάυ δε γουαίη, τον πιτσιρικά από την Βουλγαρία πώς τον είδατε; *** Μα, τενοντίτιδα και στα δυο χέρια, το δόλιο το παιδί; *** Εμ, παιδί είναι, πότε να την πάθει την τενοντίτιδα; *** Η αγία Ελένη έγινε δεκτή με τιμές αρχηγού κράτους ή όχι; *** Οι αρχαίοι λάτρευαν τον ήλιο, οι νέοι λατρεύουν τα πτώματα... *** Είναι σίγουρο ότι η ανθρωπότητα προοδεύει; *** Α, ρε γίγαντα Ιουλιανέ, πόσο δίκιο είχες... *** Κουκοδήμος: "Μου μίλησε ο άγιος Νήφωνας και γύρισα στην ζωή όταν έπαθα ανακοπή." *** Κώστα μου, είσαι τυχερός που βρέθηκες στον δρόμο του. *** Αν θυμάμαι καλά, ο Σαμαράς σε είχε κάνει υφυπουργό παιδείας, σωστά; *** Να τα θυμόμαστε αυτά όταν κουβεντιάζουμε για την κατάντια της παιδείας, έτσι; *** Στων φρουρών το πείσμα θα σταθούμε ορθοί, στις καρδιές ατσάλι φλόγα στην ψυχή. *** Εσείς πήγατε να προσκυνήσετε την αγία Ελένη ή τζάμπα την κουβαλήσανε από την Βενετία; *** Εκτός από τα άκρα χέρια που φαίνονταν, μήπως ξέρετε τί άλλο υπήρχε
"Έιτζαξ", βρε αγράμματοι!
κάτω από το φουστάνι που φόρεσαν στο λείψανο; *** Βενετία, Βατικανό, Ρώμη, Ρεμς, Προυσός, Μεγίστη Λαύρα Αγιονόρι, Υψηλού Λέσβου, Κύκκου Κύπρου, Νέα Ιωνία. *** Σ' όλα αυτά τα μέρη υπάρχουν κομμάτια της αγίας Ελένης, γι' αυτό ρώτησα. *** Να δείτε που η μακαρίτισσα σκόρπισε γιατί ανατινάχτηκε από τσιχαντιστή καμικάζι, δεν εξηγείται αλλιώς. *** Αληθεύει ότι κατέρρευσε η International Life; *** Δεν μας έφτανε η "Ασπίς Πρόνοια"; *** Ασφαλιστικές εταιρείες, ρε πούστη μου, και να μη μπορούν να σφαλίσουν τον εαυτό τους; *** Μιλήστε μου για τους "τρεις πυλώνες" του ασφαλιστικού, να δω κάτι. *** Σαν τρικάβαλο σε μηχανάκι, ένα πράμα. *** Ο τρίτος συνήθως πέφτει. *** Μ' αφού δεν είμαι κηπουρός, ας ήμουν της αγάπης μας φρουρός. *** Το μάθατε ότι χάσαμε τον μπαρμπα-Αριστείδη, έτσι; *** Μεγάλο το πλήγμα, παιδιά. *** Δεν ήταν μόνο καπάτσος ο γερο-Γιαλαφούζος, ήταν και έντιμος. *** Πήρε δάνειο για να αγοράσει πλοία και πράγματι αγόρασε πλοία, δεν κορόιδεψε. *** Κάτι σαπάκια από τον γιο του πήρε, βέβαια... αλλά πλοία. *** Στο καπάκι κούρεψε και το δάνειο κατά 70% αλλά αυτά είναι μέσα στο παιχνίδι. *** Περισσότερες ομορφιές του μακαρίτη και του σογιού του, στην σελίδα "Αφιερώματα" του ιστολογίου. *** Μικροδράκουλας: "Ο Αριστείδης Αλαφούζος υπήρξε παράδειγμα ανθρώπου που βάζει υψηλούς στόχους και τους πετυχαίνει." *** Παράδειγμα ανθρώπου αυτός που χαρτζηλίκωνε τον πατέρα σου τον ζήτουλα; *** Είσαι τελείως ηλίθιο, παιδάκι μου; *** Βάσις φρουρά εξηκονταρχία Πρεβέζης. *** Πείτε μου ότι κι εσείς μαζέψατε τα χειμωνιάτικα και τώρα ψάχνετε για ζακέττες. *** Οι μισοί με μπουφάν, οι μισοί με κοντομάνικα, αλληλοκοιτάζονται και σταυροκοπιούνται. *** Μα είναι Μάης αυτός, μη χέσω; *** Αλέξης: "Τα νέα για το χρέος είναι τόσο καλά, που θα αναγκαστώ να φορέσω γραβάτα." *** Άντε ντε, να κερδίσω το στοίχημα! *** Όποιος θυμάται ότι ο Ανδρέας στα 3 χρόνια πρωθυπουργός έβγαλε το ζιβάγκο κι έβαλε γραβάτα, θα καταλάβει τι στοίχημα έχω βάλει. *** Σταύραξ: "Τι νόημα έχει να φορέσει γραβάτα ο κ. Τσίπρας όταν όλοι γύρω του συνεχίζουν να κυκλοφορούν με αμπέχωνα και να μπλοκάρουν τις επενδύσεις;" *** Σταύρακα, στραβώθηκες ή αποχάζεψες; *** Ρε συ, αυτοί από τη μια πουλάνε ό,τι είχαν αφήσει απούλητο οι προηγούμενοι κι από την άλλη τερμάτισαν το φαστ τρακ. *** Πού διάολο το βλέπεις το μπλοκάρισμα; *** Φρουρός με το τραγούδι μου μέσα στο όνειρό της, φύλακας, άγγελος βουβός και τρομερός στρατιώτης. *** Τόσα χρόνια έχει στην Ελλάδα ο Σαββίδης, τά 'μαθε τα κόλπα. *** Μ' αρέσει που όλοι θέλουν τίτλους κερδισμένους στο γήπεδο αλλά δεν χαλιώνται κιόλας αν τους παίρνουν στα χαρτιά. *** Αν έχω καταλάβει σωστά, οι χουλιγκάνοι και οι μαλάκες καταστρέφουν μια ομάδα... *** ...που ο
Κάνε λίγο πίσω και δέσε.
λαθρέμπορας ή πρεζέμπορας πρόεδρός της κάνει ό,τι μπορεί για να την φτιάξει. *** Σωστά κατάλαβα; *** Εσείς ποια ανώνυμη εταιρεία υποστηρίζετε: ΟΣΦΠ, ΠΑΟ, ΑΕΚ, ΠΑΟΚ...; *** Εγώ αν υποστήριζα κάποια, θα διάλεγα μια πραγματικά μεγάλη. *** ΒΡ, Μάικροσοφτ, Γκαζπρόμ... τόσες υπάρχουν. *** Δεν μπόρεσα ούτε λεπτό να την αφήσω μόνη και στο φρουρό μας πέταξα μια κούπα από λεμόνι. *** Ανδριανόπουλος: "Αν υπήρχαν νεοφιλελεύθερες πολιτικές, δεν θα υπήρχαν μνημόνια, φτώχεια κι ατέλειωτοι φόροι." *** Αμάν, ανατρίχιασα ο πούστης! *** Ανδρέα μου, εννοείς ότι όλα αυτά που ζούμε, οφείλονται σε κομμουνιστικές πολιτικές; *** Ακόμα μας τυραννάει ο Σήφης, τόσα χρόνια πεθαμένος; *** Πιστεύετε κι εσείς στην προώθηση της ελληνοτουρκικής φιλίας; *** Μπράβο σας! *** Είναι τόσο σπουδαία αυτή η φιλία ώστε αναθέσαμε την προώθησή της στα μαλακισμένα τού σαρβάιβου. *** Αυτό που ο Ντάνος έκανε τον σταυρό του αλλά στο τέλος χάσαμε δυο φορές από τους μπουνταλάδες, πολύ με σύγχισε. *** Χριστός-Αλλάχ 0-2, γαμώ τα ουρί μου; *** Ντάνο, την επόμενη φορά άσε τους σταυρούς και ξύσ' τ' αρχίδια σου. *** Σκάβω λαγούμι και ξεγλιστρώ απ`το κελί μου κι απ`το φρουρό. *** Στούπας: "Το πρόβλημα χρεοκοπίας της Ελλάδας θα λήξει οταν ο μέσος αριστερός ψηφοφόρος θα ακούει αριστερά και θα αλλάζει πεζοδρόμιο." *** Κώστα μου, το πρόβλημα θα λήξει όταν κάτι αμόρφωτα γίδια σαν εσένα πάψουν να παριστάνουν τους ειδικούς. *** Αχ, βρε Κούλη... αχ! *** Έδωσες στοιχεία από Ρουμανία, Βουλγαρία και Πολωνία για να μας πεις ότι όλη η Ευρωζώνη έχει ανάπτυξη; *** Ούτε ποιες χώρες έχουν ευρώ δεν ξέρεις, 'θεμα το γονιό που σ' έσπειρε; *** Αγόρι μου,
Ευτυχισμένα χρόνια
όχι εκλογές δεν κερδίζεις έτσι αλλά ούτε λούτρινο σε λουνα παρκ. *** Όσο σκέφτομαι ότι ο Μικροδράκουλας είναι "το καλύτερο βιογραφικό της χώρας", τόσο ελκυστικώτερη μου φαίνεται η ιδέα της αυτοκτονίας. ***Διατάζει την φρουρά του να την φέρουνε μπροστά του. *** Ωραία φρουρά έχει η βουλή, έτσι; *** Ας ξαναδιαβάσω τους "Φρουρούς της Αχαΐας", του συνεπωνύμου μου. *** To ότι οι τρεις αναισθησιολόγοι της Σάμου αρνούνται την αναισθησία σε όσες κάνουν άμβλωση, δεν είναι είδηση. *** Είδηση είναι ότι και οι τρεις είναι γυναίκες. *** Γίδες. *** Ρε Θανάση, τί παναπεί ότι πάτε στην Πόλη για το τέταρτο; *** Αυτό που έφερε ο Αλέξης, το τέταρτο δεν είναι; *** Το τέταρτο μνημόνιο, τώρα και στην πόλη μας. *** Αν η προσφώνηση "πασάς" στην λεζάντα δεν σας βόηθησε να βρείτε ότι ο πιτσιρικάς τής πρώτης φωτογραφίας είναι ο σύγχρονος σουλτάνος τής Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογκάν, τα φωτο-κουίζ δεν είναι για σας. *** Η τελευταία φωτογραφία είναι από την Πόλη, λίγο πριν τις εκλογές τής 27/3/1994, στις οποίες ο Ερντογκάν εκλέχτηκε δήμαρχος. *** Σε άψογη επίδειξη ανατολίτικου κιτς, ο αρχηγός τού κόμματος Νετζμεντίν Ερμπακάν χαιρετάει όρθιος πάνω στο κάθισμα της Μερτσέντες, ενώ ο Ερντογκάν, δεξιά, ακολουθεί με τα πόδια. *** Μιας και κάναμε λόγο για πασάδες και σουλτάνους, θυμήθηκα το περίφημο Sultans of swing και λέω σήμερα να σας αποχαιρετήσω με Dire Straits και το πρώτο τους άλμπουμ με τίτλο το όνομά τους. *** Μόνο που θα βάλω τον δίσκο από την αρχή, για να απολαύσουμε το -καλύτερο, κατ' εμέ- Down to the waterline. *** Αν προτιμάτε τους "σουλτάνους", περιμένετε την άλλη πλευρά του δίσκου. *** Έτσι όμορφα να περάσει όλο το σαββατοκύριακο σας. *** Φρουρά! Πού είσαι βρε; Ξελαρυγγιάστηκα! ***

19 Μαΐου 2017

Μέτρα και αντίμετρα

Σεπτέμβριος 1990. Ενώ ακόμη η ατμόσφαιρα είναι βαρειά από την μπόχα τού "βρόμικου '89", ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ανεβαίνει στην Θεσσαλονίκη όπου, ως πρωθυπουργός πια, θα εκφωνήσει βαρυσήμαντη ομιλία στα πλαίσια της 55ης Διεθνούς Έκθεσης. Η ομιλία θα είναι όντως βαρυσήμαντη αφού, εκτός από τον ίδιο, την έχουν επεξεργαστεί ο υπουργός εθνικής οικονομίας Γιώργος Σουφλιάς, ο αναπληρωτής του Τίμος Χριστοδούλου και ο υφυπουργός του Αριστείδης Τσιπλάκος, ο συνταγματολόγος Προκόπης Παυλόπουλος και ο υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιώργος Προβόπουλος.

Σ' εκείνη την ομιλία, ο Μητσοτάκης δεν μασούσε τα λόγια του. "Δεν έχουμε περιθώρια, αλλά ούτε και δικαίωμα να συμβιβαστούμε. Γιατί αν συμβιβαστούμε, θα έχουμε αποτύχει. Τα χρόνια που έρχονται πρέπει να αποτελέσουν σταθμό για την ελληνική οικονομία, μια οικονομία που παραλάβαμε παράλυτη και με 15 τρισ. δραχμές χρέος. Θα εξυγιάνουμε την οικονομία ακόμα κι αν πρέπει να έλθουμε σε σύγκρουση με τις συντεχνίες (...) Όσοι προνομιούχοι των μονοπωλιακών κρατικών επιχειρήσεων αντιδρούν, ζητούν στην ουσία από τους άλλους φορολογούμενους, εργάτες, υπαλλήλους, βιοτέχνες, μικροεπαγγελματίες, να πληρώνουν για τις δικές τους εισφορές. (...)".

Όμως, από όλα όσα είπε τότε ο Μητσοτάκης, εκείνο που πέρασε στην ιστορία και θα μείνει αξέχαστο ήταν η προσπάθειά του να δικαιολογήσει την κατάργηση της ΑΤΑ, της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής των μισθών, την οποία είχε καθιερώσει το ΠαΣοΚ από το 1982. Μπερδεύοντας νούμερα και ποσοστά, ο τότε πρωθυπουργός ήθελε να πείσει τους εργαζόμενους ότι αν δεν πάρουν αύξηση ούτε κατά το πρώτο εξάμηνο του 1991 ούτε κατά το δεύτερο, στο τέλος της χρονιάς θα βρεθούν κερδισμένοι, αφού η εφαρμογή τού κυβερνητικού προγράμματος θα επιφέρει αύξηση στα εισοδήματά τους κατά 14%. Ο απλός κόσμος δεν ήταν δυνατόν να καταλάβει την επιστημονική ανάλυση του Μητσοτάκη, την οποία συνόψισε στην ισότητα "0 + 0 = 14%". Μια ισότητα που κατέληξε να συνιστά το κορυφαίο και συντομώτερο πολιτικό ανέκδοτο της ιστορίας.

[του Κυρ - 16/5/2017]

Έπρεπε να περάσουν 26 ολόκληρα χρόνια για να αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία εκείνου του ανέκδοτου από ένα άλλο, όχι τόσο σύντομο αλλά εξ ίσου καλό: "μέτρα δημοσιονομικά ουδέτερα". Είναι η πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία που μια κυβέρνηση (και, μάλιστα, της αριστεράς!) νομοθετεί περικοπές των λαϊκών εισοδημάτων και ταυτόχρονα ισχυρίζεται ότι θα επιστρέφει όλα τα χρήματα που θα εισπράττει απ' αυτά τα μέτρα. Κάτι σαν "μην ανησυχείτε από τις περικοπές, καθ' όσον θα υπάρχουν αντισταθμίσματα". Σας παίρνουμε μέτρα αλλά θα πάρουμε και αντίμετρα.

Σίγουρα, οι αδαείς αναρωτιούνται προς τι όλη αυτή η φασαρία, αν πρόκειται να μη μείνει τίποτε στο συρτάρι. Ε, αδαείς είναι! Πώς να καταλάβουν ότι το "παίρνω-δίνω" δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι "δίνω σ' αυτόν που του τα παίρνω". Συνήθως σημαίνει "παίρνω από τον έναν και δίνω στον άλλο". Πώς ήταν εκείνο το ωραίο που είπε τις προάλλες ο Δημήτρης Καμμένος; Α, ναι: παίρνω ένα κατοστάρικο από την σύνταξη του παππού και το δίνω επιδότηση σε έναν εργοδότη για να βρει δουλειά το εγγόνι του παππού.

Μέτρα και αντίμετρα, λοιπόν. Χτες, η βουλή ψήφισε τα πρώτα, δηλαδή το να πάρει το κατοστάρικο από την σύνταξη του παππού. Το πού θα το δώσει παραμένει ακόμη ασαφές αλλά μια καθαρή εικόνα μάς την έδωσε ο αναπληρωτής υπουργός οικονομίας Αλέξης Χαρίτσης, σε συνέντευξη του στο "Βήμα" της περασμένης Κυριακής:
Διεκδικήσαμε και πετύχαμε η συμφωνία να περιέχει τρία αναπτυξιακά αντίμετρα συνολικού ύψους 900 εκατ. ευρώ μέχρι και το 2021. Περιλαμβάνουν 100 εκατ. ευρώ τον χρόνο για την ενεργειακή αναβάθμιση ενεργοβόρων βιομηχανιών, που θα εξασφαλίσουν σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση του κόστους παραγωγής. Ταυτόχρονα, εξασφαλίσαμε 100 εκατ. ευρώ επιπλέον τον χρόνο για το νέο αναπτυξιακό νόμο, για να ικανοποιήσουμε την αυξημένη ζήτηση και άλλα τόσα για την υλοποίηση σημαντικών αγροτικών υποδομών, όπως δίκτυα ύδρευσης, αρδευτικά κανάλια, αγροτικοί δρόμοι, που χρόνιζαν εδώ και δεκαετίες.
Νάτο το κατοστάρικο του παππού! Πάει στις ενεργοβόρες βιομηχανίες για να μειώσει το κόστος παραγωγής τους, άρα να αυξήσει τα κέρδη τους. Πάει στον αναπτυξιακό νόμο, ο οποίος ενισχύει τις μεγάλες επιχειρήσεις, είτε με φοροαπαλλαγές είτε με επιδοτήσεις. Και, τέλος, πάει στις αγροτικές υποδομές, οι οποίες -φυσικά!- θα επιλεγούν με αναπτυξιακά κριτήρια, άρα θα υποστηρίζουν τις μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή θα δραστηριοποιηθούν στον κλάδο. Ε, πάει στον διάολο, κάποιος από όλους αυτούς θα φτιάξει μια τετράωρη θέση εργασίας, να πάει το εγγόνι τού παππού να δουλέψει και να κονομήσει δυο κατοστάρικα τον μήνα... μπορεί και δυόμισυ. Ιδού η υπεραξία τού κατοστάρικου!


Εδώ που τα λέμε, έπρεπε κι εμείς να ήμασταν υποψιασμένοι. Έπρεπε να είχαμε καταλάβει ότι πίσω από την λέξη αντίμετρα δεν μπορεί να κρύβεται κάτι καλό. Αφού είναι γνωστό ότι οι λέξεις λειτουργούν περίεργα στην πολιτική. Στην πολιτική, άλλα λες και άλλα εννοείς. Και για να το πω επιστημονικά, στην πολιτική το σημαίνον δεν είναι και σημαινόμενον. Για παράδειγμα, λες θεσμοί και εννοείς τρόικα, λες πρόγραμμα και εννοείς μνημόνιο, λες σταθεροποίηση και εννοείς λιτότητα, λες δημοσιονομική προσαρμογή και εννοείς φοροκαταιγίδα, λες 13η σύνταξη και εννοείς ένα εφ' άπαξ χαρτζηλίκι.

Μέτρα και αντίμετρα... Αν ήμασταν υποψιασμένοι, θα είχαμε καταλάβει αλλά, αν ήμασταν ταξικά συνειδητοποιημένοι θα ξέραμε εξ αρχής ότι σε τούτο το αστικό κωλοχανείο που κάποιοι αποκαλούν "το καλύτερο πολίτευμα του κόσμου", όταν τα μέτρα αφορούν μια τάξη, τα αντίμετρα αφορούν μια άλλη. Σε απλά ελληνικά: όταν είσαι απ' αυτούς που δίνουν, μη περιμένεις ποτέ να πάρεις.

[του Πέτρου Ζερβού - 3/4/2016]

Υστερόγραφο: Αν κάποιος αναγνώστης άκουσε την ομιλία τού Νίκου Φίλη στην βουλή και κατάλαβε την αποστροφή "χωρίς θετική εξέλιξη στο ζήτημα του χρέους (...) ισχύει η πολιτική δέσμευση ότι τα μέτρα που τώρα θα ψηφίσουμε δεν θα εφαρμοστούν", ας μας την εξηγήσει. Συγγνώμη που ρωτάω αλλά έχω μια απορία: σε ποιό από τα 163 άρθρα τού πολυνομοσχεδίου γινόταν η σύνδεση των μέτρων με το χρέος και δεν το πρόσεξα;

18 Μαΐου 2017

Johatsu: το "ανθρώπινο πρόσωπο" του καπιταλισμού

Η αποκάλυψη άρχισε σε ένα μπαρ του Παρισιού το 2008, όταν η δημοσιογράφος Λένα Μωζέ άκουσε από έναν φίλο της την ιστορία τού Ιτσίρο και της Τομόκο. Το ζευγάρι παντρεύτηκε την δεκαετία του '80, έκανε κι ένα παιδί και ζούσαν μια άνετη ζωή στην Σαϊτάμα, μια πλούσια πόλη λίγο έξω από το Τόκυο. Ώσπου ήρθε η κρίση, το χρηματιστήριο πήρε την κάτω βόλτα και το μέχρι τότε ευτυχισμένο ζευγάρι βούλιαξε στα χρέη. Τότε ο Ιτσίρο με την Τομόκο αποφάσισαν να κάνουν αυτό που επί είκοσι χρόνια τώρα κάνουν κάθε χρόνο εκατό χιλιάδες ιάπωνες: να γίνουν johatsu (γιοχάτσου), δηλαδή να εξαφανιστούν λόγω ντροπής.

Σε προηγούμενο σημείωμά μας, όπου κάναμε λόγο για το karoshi, μιλήσαμε για τις χιλιάδες αυτοκτονίες ιαπώνων, λόγω ντροπής που είτε δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στους απάνθρωπους ρυθμούς τής εργασίας τους είτε έχασαν την δουλειά τους. Ο ιδανικός τρόπος για να γλιτώσει από την ντροπή ένας ιάπωνας είναι η αυτοκτονία. Για όσους δεν διαθέτουν τα ψυχικά αποθέματα για μια τέτοια πράξη, η επόμενη καλύτερη επιλογή είναι το johatsu: απλώς, αφήνουν πίσω τους τα πάντα και εξαφανίζονται, προτιμώντας να θαφτούν ζωντανοί σε κάποιο μέρος όπου δεν τους ξέρει κανείς.

Σάνυα, Τόκυο

Η Μωζέ άκουσε την ιστορία με ενδιαφέρον και άρχισε να ψάχνει το θέμα με τους johatsu. Κι όσο το έψαχνε, τόσο το ενδιαφέρον της μεγάλωνε. Το συζήτησε και με τον σύντροφό της, τον φωτογράφο Στεφάν Ρεμαέλ και πήραν την μεγάλη απόφαση να πάνε στην Ιαπωνία και να ερευνήσουν το ζήτημα από κοντά. Όταν έφτασαν στην χώρα του ανατέλλοντος ηλίου, δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι θα έμεναν εκεί μια ολόκληρη πενταετία αναζητώντας απαντήσεις.

Ψάχνοντας, η Λένα με τον Στεφάν ανακάλυψαν την Σάνυα, μια περιοχή στο Τόκυο η οποία δεν καταγρέφεται σε κανέναν χάρτη και δεν αναφέρεται σε κανέναν οδηγό της πόλης. Η Σάνυα είναι το καταφύγιο των johatsu και κανείς άλλος δεν έχει λόγο να βρίσκεται εκεί. Aκόμη και οι ταξιτζήδες αρνούνται να μπαίνουν σ' αυτή την περιοχή, όπου όλα τα καταστήματα που εξυπηρετούν τους κατοίκους της ανήκουν στην ιαπωνική μαφία, την Γιακούζα. Για τις κάθε είδους αρχές αλλά και για όλο τον υπόλοιπο κόσμο, η Σάνυα... δεν υπάρχει. Με βάση την ιαπωνική νομοθεσία, το κράτος δεν ανακατεύεται στην ζωή κανενός εφ' όσον δεν υπάρχει στοιχείο ή, έστω, υπόνοια για τέλεση εγκληματικής πράξης. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι καμμιά κρατική υπηρεσία δεν γνωρίζει πού μένει κάποιος, εκτός αν το δηλώσει εκουσίως ο ίδιος με οποιονδήποτε τρόπο. Κι αφού όσοι μένουν στην Σάνυα επιζητούν την αφάνεια, το κράτος δεν έχει αντίρρηση: τους αγνοεί.

Στην Σάνυα, οι δυο γάλλοι ερευνητές συνάντησαν τον πενηντάχρονο Νοριχίρο, ο οποίος έμενε εκεί τα τελευταία δέκα χρόνια. Στην κανονική του ζωή δούλευε ως μηχανικός αλλά κάποια μέρα τον απέλυσαν. Επειδή ντρεπόταν να πει στους δικούς του ότι έχασε την δουλειά του, συνέχισε να σηκώνεται κάθε πρωί, να βάζει το κοστούμι του και να παίρνει το αμάξι του για να πάει στην εταιρεία όπου δούλευε. Όταν απομακρυνόταν αρκετά, στάθμευε κάπου, καθόταν στο αυτοκίνητο μέχρι το υποτιθέμενο τέλος του ωραρίου του και κατόπιν επέστρεφε σαν να μη τρέχει τίποτε. Μάλιστα δε, για να γίνει πιο πιστευτός, επέστρεφε αρκετές ώρες μετά την λήξη του ωραρίου του, αφού όλοι ήξεραν ότι συνήθως δούλευε υπερωρίες. Ο Νοριχίρο άντεξε αυτό το ψέμα μόλις για μια βδομάδα. Ύστερα έγινε johatsu.

Πιο πέρα, η Λένα με τον Στεφάν συνάντησαν τον Γιουίτσι. Ο Γιουίτσι ήταν οικοδόμος αλλά στα μέσα της δεκαετίας του '90 αποφάσισε να γίνει johatsu, επειδή η φροντίδα τής ηλικιωμένης μητέρας του τον φόρτωσε με χρέη τα οποία δεν μπορούσε να ξεπληρώσει. "Δεν άντεχα να απογοητεύω την μητέρα μου", λέει, "εκείνη μου είχε δώσει τα πάντα αλλά εγώ δεν μπορούσα να την φροντίσω". Ένα πρωί, ο Γιουίτσι βρήκε ένα φτηνό ξενοδοχείο, πλήρωσε για να βάλει την μητέρα του σε ένα δωμάτιο και εξαφανίστηκε στην Σάνυα χωρίς να επιστρέψει ποτέ. Τώρα κοιτάζει την Λένα με άδειο βλέμμα και μιλάει χαμηλόφωνα. "Βλέπετε ανθρώπους στον δρόμο αλλά έχουν πάψει να υπάρχουν. Όταν φύγαμε από την κοινωνία, εξαφανιστήκαμε για πρώτη φορά. Εδώ σκοτώνουμε τους εαυτούς μας αργά".

Αν στο Τόκυο υπάρχει η Σάνυα, στην Γιοκοχάμα υπάρχει η Κοτομπουκίτα, στην Οσάκα η Καμαγκασάκι και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας κάτι αντίστοιχο. Όλες αυτές οι περιοχές έχουν κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους: εκτείνονται σε λίγα οικοδομικά τετράγωνα, είναι παλιές κακόφημες φτωχογειτονιές, με πολύ παλιά σπίτια και ξενοδοχεία με κοινόχρηστες τουαλέτες, όπου κάποτε έμεναν χειρώνακτες εργάτες και σήμερα μένουν μόνο johatsu, δεν διαθέτουν καμμιά από τις σύγχρονες ανέσεις και το όνομά τους έχει σβηστεί από τους χάρτες ήδη από την δεκαετία τού '60. Αν αυτό το τελευταίο ακούγεται απίστευτο, δοκιμάστε να αναζητήσετε στο διαδίκτυο πληροφορίες για την Κοτομπουκίτα ή την Καμαγκασάκι και θα πειστείτε.

Στην Σάνυα, η Λένα με τον Στεφάν γνώρισαν και τον Σου Χατόρι. Ο Χατόρι δεν είναι johatsu, ζη από τους johatsu. Είναι ένας "night time mover", δηλαδή ένας από εκείνους που βοηθούν τους johatsu να μετακομίσουν στο γκέττο που διάλεξαν και τους εξυπηρετούν στις ελάχιστες περιπτώσεις που χρειάζονται κάτι από τον έξω κόσμο. Γνώρισαν και τον Μασάσι Κικούτσι, έναν από τους ιδιωτικούς ντετέκτιβ που πληρώνονται αδρά από τους συγγενείς των εξαφανισμένων που θέλουν να μάθουν αν οι άνθρωποί τους ζουν ή αυτοκτόνησαν. Θέλουν απλώς να μάθουν, όχι να τους πείσουν να γυρίσουν. Γνώρισαν "ντροπιασμένους" johatsu κάθε λογής: μια δασκάλα που έκανε σχέση με κάποιον μαθητή της, αρκετούς παντρεμένους και των δυο φύλων με εξωσυζυγικές περιπέτειες και μερικές γυναίκες που δεν άντεξαν την βία των συζύγων τους. Όμως, η συντριπτική πλειοψηφία των johatsu ήταν απλοί, καθημερινοί άνθρωποι των οποίων το έγκλημα ήταν είτε ότι έχασαν την δουλειά τους είτε ότι δεν μπορούσαν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους παρ'ότι δούλευαν. Με δυο λέξεις, άνθρωποι που γνώρισαν το "ανθρώπινο πρόσωπο" του καπιταλισμού.

Ας αφήσουμε τον επίλογο του σημερινού κειμένου στον Νοριχίρο: "Μετά από τόσον καιρό, θα μπορούσα σίγουρα να πάρω πίσω την παλιά μου ταυτότητα. Όμως, δεν θέλω να με δει η οικογένειά μου σ' αυτή την κατάσταση. Είμαι ένα τίποτα. Αν πεθάνω αύριο, δεν θέλω να μπορεί κανείς να με αναγνωρίσει...".

Εικόνα από την καθημερινότητα στην Σάνυα.

Υστερόγραφο. Η Lena Mauger και ο Stephane Remael δημοσίευσαν την έρευνά τους εκδίδοντας ένα βιβλίο με τίτλο "Les évaporés du Japon", το οποίο έχει ήδη κυκλοφορήσει σε πολλές χώρες, όχι όμως και στην Ελλάδα. Μέχρι να φιλοτιμηθεί κάποιος εκδοτικός οίκος να το βγάλει και στα ελληνικά, μπορούμε να δούμε μια ταινία. Ο μεγάλος ιάπωνας σκηνοθέτης Σοχέι Ιμαμούρα ("Η μπαλλάντα του Ναραγιάμα") γύρισε το 1967 μια ταινία-ντοκυμανταίρ με τον τίτλο "Ningen johatsu" (Εξαφανισμένοι άνθρωποι - Αγγλικός τίτλος: "A man vanishes"). Σ' αυτή την διαρκείας 130 λεπτών ταινία, ο Ιμαμούρα και το συνεργείο του καταγράφουν την προσπάθεια της Γιόσι να βρει έναν johatsu, τον Οσίμα, τον επί δύο χρόνια εξαφανισμένο αρραβωνιστικό της. Βρείτε στο διαδίκτυο την ταινία και τους υπότιτλους (υπάρχουν σε αγγλικά, γαλλικά και ισπανικά, όχι όμως σε ελληνικά) και δείτε την άφοβα.


-------------------------------------------

Διαβάστε επίσης:
- Chris Weller, "'Evaporated people' could be disappearing from Japanese society by the thousands"
- Maureen Callahan, "The chilling stories behind Japan's 'evaporating people'"
- Joseph Hincks, "Do stressed-out japanese really stage elaborate disappearances? On the trail of the johatsu or 'evaporated people'"
- Alina Simone, "Japan's 'evaporated people' have become an obsession for this French couple"

17 Μαΐου 2017

"Βιογραφία"

[Όπως σε κάθε απεργία, έτσι και σήμερα το ιστολόγιο περιορίζεται σε ένα αντίδωρο ποίησης. Σήμερα το αντίδωρό μας λέγεται Βιογραφία και το παίρνουμε ευλαβικά από το χέρι τού Τάσου Λειβαδίτη.]



"Πρέπει, οπωσδήποτε, ν' αλλάξω ζωή, αλλοιώς
είμαι χαμένος. Βέβαια, έχω καιρό μπροστά μου, είμαι ακόμα
νέος. Αν μπορούσα να ξεφύγω αυτή την άθλια καθημερινότητα,
υποχρεώσεις και συνήθειες και συμβιβασμοί, αν σταθώ λιγώτερο εύκολος
στις διάφορες προφάσεις - μα ιδιαίτερα
αν βάλω πια ένα τέλος σε τούτες τις αιώνιες αναβολές.
Τότε, αλήθεια, ίσως φτιάξω κάτι, ίσως μάλιστα και κάτι το μεγάλο
όπως ονειρευόμουν από παιδί..."

Έτσι έγραφε κάποιος ένα βράδυ με χέρια που τρέμανε.
Κι έκλαιγε. Ύστερα νύσταξε κι αποκοιμήθηκε.
Το πρωί μόλις θυμόταν κάτι αόριστα. Και σε μερικά χρόνια πέθανε.


[Αντιγραφή από την τρίτομη συλλογή: Τάσος Λειβαδίτης, "Ποίηση", τόμος 1, Κέδρος, 12η έκδοση, 2009. Η συλλογή κυκλοφορεί πλέον από τις εκδόσεις Μετρονόμος.] 

"Συμφωνία αρ. 1" (αποσπάσματα)
 

16 Μαΐου 2017

Ένας βρόμικος πόλεμος - 13. Ο ρόλος της Δύσης και το τέλος

Μπαίνοντας ο Μάιος του 1978, λοιπόν, οι φιλοβιετναμεζικές και άλλες αντιτιθέμενες στους Ερυθρούς Χμερ δυνάμεις ξεσηκώθηκαν στα ανατολικά τής Καμπότζης. Στις 10 Μαΐου, το κρατικό ραδιόφωνο κάλεσε τον λαό να πάρει τα όπλα και όχι απλώς "να εξαλείψει πλήρως τα 50 εκατομμύρια βιετναμέζων" αλλά να "καθαρίσει τις λαϊκές μάζες" από το βιετναμικό μίασμα, χαρακτηρίζοντας συλλήβδην ενάμισυ εκατομμύριο ανθρώπους, που έμεναν στις ανατολικές επαρχίες, ως "κορμιά Χμερ με μυαλά βιετναμέζων". Στο εξάμηνο πογκρόμ που ακολούθησε, η μανία τού Πολ Ποτ κόστισε την ζωή σε τουλάχιστον 100.000 καμποτζιανούς.

Όταν ο Πολ Ποτ αποθρασύνθηκε τόσο ώστε να επεκτείνει τις σφαγές και μέσα στο Βιετνάμ, το Ανόι αποφάσισε να επέμβει. Ανήμερα Χριστούγεννα ο βιετναμικός στρατός εισέβαλε στην Καμπότζη, σάρωσε τους Ερυθρούς Χμερ και μέσα σε δυο μόλις εβδομάδες, στις 7 Ιανουαρίου 1979, όχι απλώς είχε καταλάβει την Πνομ-Πενχ αλλά είχε εγκαταστήσει και νέα κυβέρνηση. Ο Πολ Ποτ αποτραβήχτηκε στα σύνορα με την Ταϊλάνδη, όπου συγκέντρωσε όσες δυνάμεις του είχαν απομείνει πιστές, στρατοπεδεύοντας πότε στην μια πλευρά των συνόρων και πότε στην άλλη. Η στρατιωτική κυβέρνηση της Ταϊλάνδης του έκανε πλάτες επειδή έβγαζε χρήμα από την διακίνηση των όπλων που έστελνε η Κίνα στον Πολ Ποτ.

Δεκέμβριος 2009: Ο Ιένγκ Σαρύ ακούει την καταδίκη του από το δικαστήριο σε ισόβια.

Το Πεκίνο συνέχισε να ενισχύει με όπλα και χρήμα τον Πολ Ποτ για αρκετά χρόνια, αρνούμενο να αναγνωρίσει την νέα κυβέρνηση. Την ίδια στάση τήρησαν και οι ΗΠΑ του Τζίμμυ Κάρτερ και του Ρόναλντ Ρέηγκαν αλλά και η Βρεττανία της Μάργκαρετ Θάτσερ. Ο γνωστός και μη εξαιρετέος σύμβουλος του Κάρτερ σε θέματα εθνικής ασφάλειας Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι, εξομολογείται στην δημοσιογράφο Ελίζαμπεθ Μπέκερ: "Ενθάρρυνα τους κινέζους να υποστηρίξουν τον Πολ Ποτ. Ενθάρρυνα τους ταϊλανδούς να βοηθήσουν την εξόριστη κυβέρνηση της Καμπότζης. Το πρόβλημα ήταν πώς να βοηθήσουμε τον καμποτζιανό λαό. Ο Πολ Ποτ ήταν ένα βδέλυγμα. Εμείς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να τον υποστηρίξουμε, αλλά η Κίνα μπορούσε" (*). Η στάση των τριών μεγάλων είναι απόλυτα λογική: από την στιγμή που στην Πνομ-Πενχ εγκαταστάθηκε πραγματική κομμουνιστική κυβέρνηση, η βοήθεια προς το "βδέλυγμα" αποτελεί μονόδρομο.

Κι ενώ η Κίνα φρόντιζε να μη ξεμείνουν οι Ερυθροί Χμερ από όπλα, οι ΗΠΑ φρόντιζαν να μη ξεμείνουν από χρήμα και λοιπά εφόδια. Σύμφωνα με τον αυστραλό δημοσιογράφο Τζων Πίλτζερ, από το 1980 έως το 1986 η Ουάσινγκτον τροφοδότησε τον Πολ Ποτ με 85 εκατομμύρια δολλάρια (**). Ο ανταποκριτής του Guardian στην Νέα Υόρκη Τζακ Κόλχουν αλλά και ο Στήβεν Ερλάντζερ των New York Times ισχυρίζονται ότι από το 1982 μέχρι το 1989 οι ΗΠΑ διέθεταν 20 με 24 εκατομμύρια δολλάρια ετησίως για την παροχή κάθε άλλου είδους βοήθειας πλην όπλων στους Ερυθρούς Χμερ (***).

Αν οι κινέζοι φρόντιζαν για τον εξοπλισμό των Ερυθρών Χμερ και οι πολιτειακοί για τα υπόλοιπα, οι βρεττανοί φρόντιζαν για την εκπαίδευσή τους. Λίγο πριν πεθάνει πρόωρα (καρδιακή προσβολή πριν κλείσει τα 30) το 1990, ο ερευνητής δημοσιογράφος Σάιμον Μάικλ Ο'Ντούυρ-Ράσσελ ήταν ο πρώτος που αποκάλυψε ότι άνδρες των βρεττανικών ειδικών δυνάμεων (SAS), βετεράνοι των Φώλκλαντ, εκπαίδευαν τους άνδρες του Πολ Ποτ για περισσότερο από τέσσερα χρόνια σε μυστικές βάσεις στην Ταϊλάνδη. Ο Ο'Ντούυρ-Ράσσελ μίλησε με δύο εκπαιδευτές, οι οποίοι δίδαξαν στους Ερυθρούς Χμερ τα πάντα για τις νάρκες και την ναρκοθέτηση ενώ τους εκπαίδευσαν και στην χρήση εκτός δρόμου ναρκών, οι οποίες ενεργοποιούνταν από τον θόρυβο εκείνων που κινούνταν στον δρόμο.

Αυτές οι αποκαλύψεις προκάλεσαν κύμα διαμαρτυριών στην Βρεττανία, μεταξύ των οποίων και ένα ψήφισμα καταδίκης τής βρεττανικής στάσης απέναντι στον Πολ Ποτ, που συγκέντρωσε πάνω από 16.000 υπογραφές. Ο ηγέτης των Εργατικών Νηλ Κίννοκ έφερε το θέμα στην βουλή, το υπουργείο εξωτερικών απάντησε αρνούμενο κάθε σχέση με τους Ερυθρούς Χμερ και η Θάτσερ δεν δίστασε να επιβεβαιώσει εγγράφως την ψευδή απάντηση: "Επιβεβαιώνω ότι δεν υπάρχει βρεττανική κυβερνητική εμπλοκή οιασδήποτε μορφής στην εκπαίδευση, τον εξοπλισμό ή την συνεργασία με τους Ερυθρούς Χμερ ή με τους συμμάχους τους". Δυστυχώς για την "σιδηρά κυρία", ο διάδοχός της Τζων Μαίητζορ το 1991 αναγκάστηκε να παραδεχτεί μέσα στο κοινοβούλιο ότι όντως άνδρες των SAS εκπαίδευαν τους Ερυθρούς Χμερ.


Ας επιστρέψουμε στο 1979. Η νέα κυβέρνηση ζητά αναγνώριση από τον ΟΗΕ αλλά προσκρούει στην άρνηση των τριών μεγάλων που προαναφέραμε. Για τα Ηνωμένα Έθνη, η "εξόριστη κυβέρνηση" του Πολ Ποτ θα εξακολουθούσε να εκπροσωπεί την χώρα, ως "Δημοκρατική Καμπότζη" μέχρι το 1982 και ως "Συμμαχική κυβέρνηση της Δημοκρατικής Καμπότζης" μέχρι το 1993. Με την πλήρη συμπαράσταση Κίνας, ΗΠΑ και Αγγλίας, ο Πολ Ποτ συνέχισε τον πόλεμο στις βορειοδυτικές περιοχές για μια ολόκληρη δεκαετία ακόμη, έστω κι αν παρέδωσε τυπικά την ηγεσία των Ερυθρών Χμερ στον -πρωθυπουργό του επί προεδρίας του- Χιεού Σαμπάν το 1985.

Το 1989, το Βιετνάμ αποχώρησε από την Καμπότζη. Το 1991, η κυβέρνηση της Πνομ Πενχ κατάφερε να έλθει σε συνεννόηση με τον Σαμπάν και να υπογράψει μια συμφωνία για αφοπλισμό και εκλογές. Όμως, τον επόμενο χρόνο, πιθανότατα με την παρότρυνση του Πολ Ποτ, οι Ερυθροί Χμερ έσπασαν την συμφωνία και οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν. Αυτό ενόχλησε πολλά από τα μέλη τους και πυροδότησε μια σειρά εσωτερικών συγκρούσεων, η οποία οδήγησε στην μαζική αποχώρηση 4.000 μελών το 1996. Η φαγωμάρα συνεχίστηκε και στις 10 Ιουνίου 1997 ο Πολ Ποτ διέταξε την εκτέλεση του Σον Σεν, μέχρι τότε δεξιού του χεριού, για προδοσία. Μαζί με τον Σεν, εκτελέστηκαν και έντεκα μέλη της οικογένειάς του.

Ο Σαμπάν κατάλαβε ότι ο Πολ Ποτ είχε πλέον παραφρονήσει τελείως. Στις 19 Ιουνίου, ο αρχιεκτελεστής των Ερυθρών Χμερ, ο "χασάπης" Τα Μοκ συνέλαβε τον πρώην αρχηγό του, ο οποίος οδηγήθηκε σε δίκη και καταδικάστηκε σε ισόβιο κατ' οίκον περιορισμό. Έγκλειστο τον βρήκε ο θάνατος στις 15 Απριλίου 1998. Η νεκροψία που διέταξε αργότερα η κυβέρνηση, απέδειξε ότι ο θάνατός του προήλθε από έναν θανατηφόρο συνδυασμό Βάλιουμ και χαπιών για την ελονοσία. Αν και ο Τα Μοκ μίλησε για αυτοκτονία, το πιθανώτερο είναι πως ο Πολ Ποτ δολοφονήθηκε από τους πρώην συντρόφους του.

Ο θάνατος του Πολ Ποτ σηματοδότησε την αρχή της οριστικής διάλυσης των Ερυθρών Χμερ. Τον Δεκέμβριο του 1998 ο Σαμπάν και οι υπόλοιποι ηγέτες τους παραδόθηκαν και οδηγήθηκαν σε δίκη για την γενοκτονία τής δεκαετίας του '70. Μέχρι το τέλος της επόμενης χρονιάς θα παραδίνονταν και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι της οργάνωσης, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων θα πέθαινε πριν ολοκληρωθούν οι δίκες τους, οι οποίες έσπασαν κάθε ρεκόρ καθυστέρησης. Τελευταίος από την "παρέα του Παρισιού" πέθανε ο Ιένγκ Σαρύ στα 87 του χρόνια το 2013, πριν εκδικαστεί η έφεσή του. Ο υπαρχηγός του Πολ Ποτ Νουόν Τσέα καταδικάστηκε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας το 2014, στα 88 του, σε ισόβια και σήμερα βρίσκεται στην φυλακή.

Ο τάφος του Πολ Ποτ στο Άνλονγκ. Κάτω δεξιά, ο Πολ Ποτ νεκρός, έτσι όπως βρέθηκε από την σύζυγό του.

Κάπου εδώ τελειώνει το ταξίδι μας στην ιστορία και στην νοτιοδυτική Ασία. Ενδεχομένως κάπου να μακρηγόρησα άνευ λόγου αλλά σίγουρα δεν παρέθεσα όλο το υλικό που είχα συγκεντρώσει. Ελπίζω ότι όλοι μάθαμε κάτι καινούργιο απ' αυτή την πολυήμερη αφήγηση, ζητώ συγγνώμη αν παρέλειψα κάτι σημαντικό και ευχαριστώ όλους όσους βόηθησαν με τις υποδείξεις, τα σχόλια και το πρόσθετο υλικό που πρόσφεραν.

--------------------------------------------------
(*) Gregory Elich, "Who supported the Khmer Rouge?". Η πλήρης "εξομολόγηση" του Μπρζεζίνσκι καταγράφεται στο: Elizabeth Becker, "When the war was over - The voices of Cambodia's revolution and its people", Νέα Υόρκη, 1986.
(**) John Pilger, "The long secret alliance: Uncle Sam and Pol Pot", 1997.
(***) Jack Colhoun, "On the side of Pol Pot: U.S. Supports Khmer Rouge" - Steven Erlanger, "Aid to Cambodia non-communists is detailed". Σχετικό (αν και χωρίς συγκεκριμένους αριθμούς) είναι και το άρθρο του πρώην προέδρου της Ομοσπονδίας Πολιτειακών Επιστημόνων Jeremy Stone, "U.S. secret war in Cambodia gives aid to the Khmer Rouge" (The Buffalo News, 25/11/1989).

Ένας βρόμικος πόλεμος - 12. Ένας κομμουνιστής... μη κομμουνιστής

Καθώς μπαίνει η άνοιξη του 1975, ο Λον Νολ καταλαβαίνει ότι το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Η κυβέρνηση αποφασίζει να έλθει σε επαφή με τους αντάρτες για να συζητήσουν μια συμφωνία παράδοσης. Ο Πολ Ποτ απορρίπτει κάθε συζήτηση. Ο Νολ ξέρει ότι το όνομά του είναι πρώτο στον κατάλογο εκείνων που θα εκτελέσει ο Πολ Ποτ όταν πάρει την εξουσία, οπότε ανήμερα πρωταπριλιά παίρνει το αεροπλάνο και, μέσω Ινδονησίας, φτάνει στην Χαβάη (*). Στις 17 του μηνός, οι αντάρτες μπαίνουν στην Πνομ-Πενχ και μια καινούργια σελίδα στην ιστορία της Καμπότζης αρχίζει. Για τους Ερυθρούς Χμερ, είναι το έτος μηδέν.

Στο σημείο αυτό πρέπει να αποδομήσουμε μερικούς μύθους και να βάλουμε τα πράγματα στην θέση τους, αποκαθιστώντας την ιστορική αλήθεια.

Πεκίνο, 1970: Ο Μάο Τσεντούγκ (αριστερά) χαιρετά τον Ιένγκ Σαρύ υπό το βλέμμα του Πολ Ποτ.

Πρώτος μύθος είναι ότι αμέσως οι Ερυθροί Χμερ επιδόθηκαν σε σφαγές. Η αλήθεια είναι ότι ναι μεν ο Πολ Ποτ ελέγχει το "Κομμουνιστικό" Κόμμα αλλά σ' αυτό δεν υπάρχουν μόνο Ερυθροί Χμερ. Το κυριώτερο είναι ότι ο ανταρτικός στρατός δεν αποτελείται μόνο από Ερυθρούς Χμερ. Υπάρχουν πολλές μονάδες από μέλη τού παλιού Κ.Κ.Ινδοκίνας, κυρίως στα βόρεια και βορειοανατολικά της χώρας, οι οποίες έχουν ιδεολογικές και ιστορικές συμπάθειες προς τους βορειοβιετναμέζους, δηλαδή προς τους άσπονδους εχθρούς του Πολ Ποτ. Όλοι αυτοί, μπορεί να συνεργάζονται με τους Ερυθρούς Χμερ για την ανατροπή τού Λον Νολ αλλά δεν ταυτίζονται ιδεολογικά με εκείνους. Ως και οι στολές που φορούν είναι διαφορετικές. Ως εκ τούτου, ο Πολ Ποτ θα ξοδέψει σχεδόν δυο χρόνια (μέχρι τις αρχές του 1977) ώσπου να ξεκαθαρίσει με τις εσωτερικές αντιπαλότητες και να παγιώσει την εξουσία του. Συνεπώς, οι σφαγές δεν ξεκίνησαν πριν από την άνοιξη του 1977.

Ένας δεύτερος μύθος έχει να κάνει με την μανία των Ερυθρών Χμερ να διώχνουν τον κόσμο από τις πόλεις. Και όμως, η αλήθεια είναι πως δεν υπήρχε άλλη λύση για να μη πεθάνει ο κόσμος από την πείνα. Όπως λέγαμε και τις προάλλες, οι ανηλεείς βομβαρδισμοί των ΗΠΑ είχαν καταστρέψει τις καλλιέργειες και οι τρομοκρατημένοι χωρικοί είχαν πλημμυρίσει τα αστικά κέντρα αφ' ενός μεν για να γλιτώσουν αφ' ετέρου δε για να βρουν κάποια δουλειά και να επιβιώσουν. Με κάθε είδους εξωτερική βοήθεια να έχει διακοπεί, ακόμη και πολιτειακοί αναλυτές συμφωνούν ότι η με κάθε τρόπο επιστροφή των αγροτών στα χωράφια τους ήταν η μόνη λύση για να μη πεθάνει ο κόσμος από την πείνα.

Όμως, ο μεγαλύτερος μύθος που συνοδεύει τον Πολ Ποτ και τους Ερυθρούς Χμερ του είναι ότι ήσαν κομμουνιστές. Δυστυχώς για τους αντικομμουνιστές όλου του κόσμου, τα στοιχεία αποδεικνύουν το αντίθετο: ο Πολ Ποτ και η παρέα του δεν είχαν καμμιά σχέση με τον κομμουνισμό (**):
  • Ο ίδιος ο Ιένγκ Σαρύ, το Νο 2 του καθεστώτος διακήρυξε σε ομιλία του το 1977: "Δεν είμαστε κομμουνιστές... είμαστε επαναστάτες, οι οποίοι δεν ανήκουμε στην κοινά αποδεκτή ομάδα των κομμουνιστών τής Ινδοκίνας".
  • Στις 18 Σεπτεμβρίου 1976, πραγματοποιήθηκε στην Πνομ Πενχ εκδήλωση στην μνήμη τού Μάο Τσεντούνγκ. Εκεί, για πρώτη φορά ειπώθηκε από επίσημα χείλη ότι η "επαναστατική οργάνωση" έχει μαρξιστικό-λενινιστικό προσανατολισμό αλλά ποτέ δεν ειπώθηκε ο,τιδήποτε για τα έργα ή τα κείμενα είτε του Μαρξ είτε του Λένιν. Περιττό, βέβαια, να σημειώσουμε ότι ποτέ δεν έγινε κομμουνιστική καθοδήγηση του λαού και ποτέ δεν διδάχτηκε η κομμουνιστική ιδεολογία σε οποιοδήποτε σχολείο.
  • Λέγαμε τις προάλλες ότι ο Πολ Ποτ κράτησε κρυφό τον μετασχηματισμό τού Εργατικού Κόμματος σε Κομμουνιστικό. Η αποκάλυψη έγινε από τον ίδιο, σε ομιλία που εκφώνησε στις 27 Σεπτεμβρίου 1977, δυόμισυ χρόνια από τότε που πήρε την εξουσία στην χώρα! Πόσο κομμουνιστής μπορεί να είναι κάποιος που κρατάει κρυφή την ύπαρξη ενός κομμουνιστικού κόμματος;
  • Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό τής επαναστατικής ιδέας των κομμουνιστών Χμερ ήταν ότι... δεν εκφραζόταν! Κατά την δεκαετία του '60, η επανάσταση αποτελούσε την πλατφόρμα τής αριστερής αντιπολίτευσης. Στην πράξη, η επανάσταση και η ύπαρξη ενός επαναστατικού κόμματος όχι μόνο υποβαθμίστηκαν στην προπαγάνδα αλλά κατέληξαν εντελώς κρυμμένες αλήθειες, οι οποίες αποκαλύπτονταν μόνο στους λίγους φωτισμένους που προορίζονταν για τις ανώτερες θέσεις στον μηχανισμό.
  • Σε όλο τον κόσμο, ψυχή κάθε κομμουνιστικού κόμματος είναι η εργατική τάξη. Στην Καμπότζη υπήρχε μια -έστω μικρή- εργατική τάξη αλλά, αντί να την καλλιεργήσουν, οι κομμουνιστές Χμερ προχώρησαν στην εκκαθάρισή της, αντιμετωπίζοντάς την ως παρακμιακή κληρονομιά τού παρελθόντος.
  • Ακόμη και οι μετρημένες στα δάχτυλα αναφορές τού καθεστώτος στον κομμουνισμό μεταξύ 1975 και 1977, γίνονταν με μοναδικό σκοπό να καλοπιάσουν τους κινέζους προκειμένου να πάρουν κάποιου είδους βοήθεια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 29 Σεπτεμβρίου 1977 ο Πολ Ποτ εκφώνησε μια ομιλία στο Πεκίνο περί του κρίσιμου ρόλου που έπαιξε η σκέψη τού Μάο στην καμποτζιανή επανάσταση, η οποία μεταδόθηκε από το κινεζικό ραδιόφωνο αλλά δεν μεταδόθηκε ποτέ από το καμποτζιανό.

Μετά τον θάνατο τού Μάο, το κομμουνιστικό κόμμα τής Κίνας επιτάχυνε τον μετασχηματισμό του σε καπιταλιστικό. Κατ' επέκταση, οι διάδοχοι του "μεγάλου τιμονιέρη" ποσώς νοιάζονταν για τους ψεύτικους επαίνους τού Πολ Ποτ προς τον Μάο. Εκείνο που ενδιέφερε πρωτίστως τους κινέζους ήταν το αυθεντικό μίσος του προς τους βιετναμέζους, μιας και το Ανόι είχε εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στην στροφή που έκανε το Πεκίνο προς τον καπιταλισμό. Με τους κινέζους, βεβαίως, συμφωνούσαν και οι πολιτειακοί αλλά και οι άγγλοι. Κι έτσι, πέρα από κάθε λογική, ο -μισητός, ως κομμουνιστής- Πολ Ποτ βρέθηκε να στηρίζεται από Κίνα, ΗΠΑ και Αγγλία. Τώρα πλέον μπορούσε να ξεκινήσει το πογκρόμ του κατά των βιετναμέζων που ζούσαν στην χώρα του.

'Ετσι, το 1977 ξεκίνησαν εκτεταμένες επιχειρήσεις εκκαθαρίσεων κατά των βιετναμέζων, κατά όσων έτρεφαν -ή έστω υπήρχαν υπόνοιες ότι μπορεί και να έτρεφαν- φιλοβιετναμεζικά αισθήματα αλλά και κατά όσων διαφωνούσαν -ή έστω υπήρχαν υπόνοιες ότι διαφωνούσαν- με το πρόγραμμα αγροτικής μεταρρύθμισης που ήθελε να εφαρμόσει το καθεστώς.

18/4/1975: Η Πνομ-Πενχ έχει πέσει και η ηγεσία των Ερυθρών Χμερ ποζάρει δίπλα σε μια Mercedes-600.
Από αριστερά: , Πολ Ποτ, Νουν Τσέα, Ιένγκ Σαρύ, Σον Σεν.

Πόσοι σκοτώθηκαν σ' αυτές τις εκκαθαρίσεις; Τα πολιτειακά μέσα ενημέρωσης (με πρώτους τους New York Times) κάνουν λόγο για 3.000.000, προφανώς επειδή οποιοσδήποτε αριθμός μικρότερος του εκατομμυρίου δεν θεωρείται ιδιαίτερα συγκινητικός. Ο Μάικλ Βίκερυ, ο οποίος εξετάζει με ψυχραιμία το θέμα, (α) σημειώνει ότι συχνά προσμετρώνται στα θύματα των εκκαθαρίσεων και τα θύματα των βιομβαρδισμών, τα οποία είχαν ταφεί σε ομαδικούς τάφους, (β) παρατηρεί ότι ακόμη και ένας αριθμός πάνω από 400.000 είναι υπερβολικός και (γ) καταλήγει: "Είναι απλώς αδύνατο να πάρεις τον γενικά αποδεκτό αριθμό για τον πληθυσμό τού Απριλίου του 1975, να προσθέσεις έναν αποδεκτό ρυθμό αύξησης του πληθυσμού λόγω γεννήσεων, να τον συγκρίνεις με τον αριθμό τού σημερινού πληθυσμού και να βγάλεις υπόλοιπο ένα ή δυο εκατομμύρια εκτελεσμένους".

Το 1978, οι φιλοβιετναμεζικές δυνάμεις που είχαν απομείνει στις ανατολικές περιοχές, ξεσηκώθηκαν αλλά το καθεστώς τις συνέτριψε, πνίγοντας την επανάστασή τους στο αίμα. Ο κόμπος έφτασε στο χτένι για το Ανόι, το οποίο αποφάσισε να επέμβει. Η αντίστροφη μέτρηση για τον Πολ Ποτ και το καθεστώς του άρχισε...


----------------------------------------------
(*) Το 1979 μετακόμισε στο Φούλλερτον της Καλιφόρνιας, όπου πέθανε από καρδιά το 1985.

(**) Όλα τα παρατιθέμενα στοιχεία προέρχονται από:
- David P. Chandler και Ben Kiernan, "Revolution and its aftermath inKampuchea: Eight essays"
- David P. Chandler, Ben Kiernan και Chanthou Boua, "Pol Pot plans the future
- Michael Vickery, "Cambodia: 1975-1982"

13 Μαΐου 2017

Σαββατιάτικα (155) - τα τζήμερα (και τα άγρια)

*** Είμαι γερμανοτσολιάς και γι' αυτό απέτυχα. *** Αληθεύει ότι ο Τζήμερος γρονθοκόπησε την Μπαλού τού ΚΚΕ στο περιφερειακό συμβούλιο; *** Εντελαμαγκιέν ντε Τζημερίκ. *** Εμαγκεψάμεν και βαράμε γυναίκες, Θάνο; *** Άει στον διάολο, κουράδα, που ζήλεψες τον Κασιδιάρη. *** Και, πού 'σαι, πάρτο εκείνο το γαμημένο το πτυχίο της ΑΣΟΕΕ και μετά λες τον Τσίπρα αγράμματο. *** Το ξέρουμε ότι είσαι γκραν παπάρας αλλά μη καρφώνεσαι κιόλας. *** Πώς σας φάνηκε το ευρωσυνθηματάκι "60 χρόνια ΕΕ - 60 χρόνια ειρήνης και σταθερότητας στην Ευρώπη"; *** Εγώ νομίζω ότι έπρεπε να προσθέσουν στο τέλος "...πλην Γιουγκοσλαβίας". *** Αλλά, μάλλον, τα Βαλκάνια δεν είναι Ευρώπη. *** Συνειδητά επέλεξα να μην αποφοιτήσω από την ΑΣΟΕΕ. *** Μωρή, εγώ την προηγούμενη βδομάδα σου πήρα το μέρος, γιατί θες να πω ότι έκανα μαλακία; *** Για την Σώτη λέω, που είπε του Μπογδάνου ότι πρέπει να στρατολογηθεί από το ΚΚΕ μ' αυτά που λέει. *** Άνθρωποι του πνεύματος, σου λέει μετά. *** Αλλά τέτοια ζώα που είμαστε, τέτοιοι άνθρωποι του πνεύματος αναδεικνύονται ανάμεσά μας. *** Τράγος οδηγεί τα γίδια, όχι λιοντάρι. *** Mε το καλό, ρε Σπύρο, αλλά το σκέφτηκες καλά που κάνεις παιδί τέτοια εποχή; *** Πρόσεξε, το "ένα ποτήρι νερό στα γεράματα" δεν είναι σοβαρή απάντηση. *** Επ' αυτού, το αυτόματο πότισμα είναι απείρως σοφώτερη επιλογή. *** Τόσο καιρό ανεχόμαστε τους οπαδούς του Στάλιν, ας ανεχτούμε και αυτούς του Χίτλερ. *** Θώδη: "Θα
Πότε έφτασες τα 60, βρε δαίμονα;
κάνω κόμμα, τι περισσότερο έχει ο Τσίπρας από μένα;" *** Γιατί γελάτε, κύριοι; *** Βάλατε στην βουλή Σταύρακα και κυρ-Βασίλη και σας πείραξε η Εφάρα; *** Κωλόχαρτος: "Είναι δυνατόν οι φοιτητές να δικαιούνται δωρεάν μετακίνηση και οι ευέλπιδες όχι;" *** Ορέ, πότε έγινε τζάμπα το λεωφορείο για τους φοιτητές; *** Εγώ θυμάμαι πλήρωνα μειωμένο. *** Α, εντάξει, είπε μαλακία ο Άδωνις. *** Εγώ φταίω που τον πήρα στα σοβαρά, λες και δεν τον ξέρω. *** Μικροδράκουλας: "Δεν θα δεχθώ επιθέσεις από κανένα επιχειρηματία." *** Όχι, βέβαια! *** Ας το χωνέψουν όλοι ότι από επιχειρηματίες, μόνο δώρα δέχεσαι. *** Μητσοντόρα: "Η ΝΔ είχε διαχρονικά πόλεμο με τη διαπλοκή από τον Κων/νο Μητσοτάκη έως τον Κώστα Καραμανλή." *** Εμένα το λες, Θοδώρα μου; *** Νομίζεις δεν θυμάμαι πώς κρυβόταν στις σπηλιές ο Χριστοφοράκος; *** Μπάυ δε γουέι, ο κυρ-Μαρτίνης τι κάνει; *** Αν δεν υπογράψουν, μπαίνουμε στο Μαξίμου και τους πετάμε έξω με τις κλοτσιές. [πριν] *** Προσοχή: ακολουθεί πραγματικός διάλογος στα σόσιαλ: *** Μικροδράκουλας: "Η Ελλάδα δεν θα γίνει Βενεζουέλα, όσο κι αν ο Τσίπρας αρνείται να καταδικάσει ένα καθεστώς που σκοτώνει τους πολίτες του." *** Πρεσβεία Βενεζουέλας: "Λυπούμαστε που χρησιμοποιείτε την Βενεζουέλα για να ασκήσετε εσωτερική πολιτική. Την βία στην Βενεζουέλα την προκαλεί η δεξιά." *** Κωλόχαρτος: "Δεν μας λέτε καλύτερα τι έκανε ο Παππάς στην χώρα σας και αν δώσατε λεφτά στον ΣυΡιζΑ;" *** Ο αρχιμαλάκας είναι στο τσακ να δημιουργήσει διπλωματικό επεισόδιο και ο χοντρομαλάκας πετάει την μπάλα στα χωράφια. *** Μπόλεκ και Λόλεκ. *** Αυτοί θα ρίξουν τον ΣυΡιζΑ; *** Ίσως το τουίτ μου ανάγκασε τον Τσίπρα να υπογράψει. [μετά] *** Βερέμης: "Η σημερινή κυβέρνηση υποστηρίζεται από μάζες με έλλειμμα παιδείας." *** Φυσικά, Θάνο μου, αφού οι μορφωμένοι πάνε με τον Κούλη. *** Βερέμης ο άριστος. *** Βουλγαράκης: "Τα πρόβατα φοβούνται τον λύκο αλλά πάντα ο βοσκός τα πάει για σφάξιμο." *** Γιώργο μου, αν το σφαγείο είναι νόμιμο, τότε το σφάξιμο είναι και ηθικό. *** Είχες δυο βδομάδες να πεις πίπα και ανησύχησα αλλά όλα καλά. *** Πώς τον είδατε τον Κίσσιντζερ που επισκέφθηκε τον Τραμπ; *** Εγώ, να πω την αμαρτία μου, δεν κρατήθηκα. *** Ένα "ρε, ακόμα ζη το μουνόπανο;" μου βγήκε αυθόρμητα. *** Έχετε παρατηρήσει ότι τα μεγάλα μουνόπανα αργούν να ψοφολοήσουν; *** Είναι αυτό που λέμε ότι δεν τα θέλει ούτε ο θεός ούτε ο διάολος. *** Βλέποντας τη μάνα του Φύσσα καταλαβαίνεις πώς έγινε έτσι ο φασισταράς. *** Ρε σεις,
Από δω βγήκε η φράση "γαμώ το σπίτι σου";
σοβαρολογείτε ότι παντρεύεται ο Πρέκας; *** Πείτε μου ότι είναι ψέμα γιατί θα σκάσω. *** Με την ηλίθια την αδελφή μου, που της έλεγα "πέσ' του την μωρή" κι εκείνη το σκεφτόταν. *** Να μείνει στο ράφι για να μάθει, η βλαμμένη. *** Ζαχαρέα: "Εν έτει 2017 χρησιμοποιείται αγροτικό για μεταφορά ασθενή." *** Αχ, κατάντια με τον ΣυΡιζΑ, Μάρα μου... *** Ξεχνάω εγώ που, όταν έπαθα έμφραγμα το 2011, ήρθε μια Κάντιλλακ με σωφέρ να με πάει στο νοσοκομείο; *** Κόκκαλης προς Μαρινάκη: "Οι αντίπαλοί μας χρησιμοποιούν μεθοδεύσεις που δεν έχουν σχέση με το αθλητικό πνεύμα." *** Πες κι άλλα, Σωκράτη μου. *** Από την στιγμή που ο Τσίπρας δηλώνει αριστερός και ο Κατρούγκαλος κομμουνιστής, γιατί να μη πεις κι εσύ την αρχιδιά σου; *** Να μη ξεχνάμε ότι κάθε εργαζόμενος μετανάστης στερεί μια θέση εργασίας από έναν έλληνα άνεργο. *** Συγγνώμη, κατήγγειλε η ΠΑΣΠ "δεκάδες προσλήψεις μελών του ΚΚΕ" στον δήμο Πατρέων; *** Κι εγώ ο μαλάκας, που είμαι και σύμβουλος, πώς δεν πήρα χαμπάρι; *** Ρε σεις, λέτε να με ρίξανε επειδή δεν είμαι μέλος του κόμματος; *** Πελετίδη, θα σε σκίσω. *** Θέμο μου, την έκανες την παπαριά πάλι, έτσι; *** Πώς διάολο κατάφερε το ηλεκτρονικό "Πρώτο Ψέμα" να έχει ρεπορτάζ από υπουργικό συμβούλιο που έγινε την επόμενη μέρα, ο θεός κι εσύ το ξέρετε. *** Ενημέρωση πιο έγκαιρα κι από έγκαιρα, ρε μπαγάσα; *** Μανδραβέλης: "Το Καλίν δεν ήταν μια βόλτα κάποιων πολωνών στο δάσος." *** Σωστά, Πάσχο. *** Καλίν λεγόταν ο μπαμπάς τής Καλίνκα... Καλίνκα... Καλίνκα μαγιά... *** Μπετόστοκε. *** Ο τρόπος που επιχειρεί ο Μαρξ στο Κεφάλαιο να ορίσει την έννοια της αξίας είναι παιδαριώδης., δεν στέκει σε καμία κριτική. *** Τζήμερος: "Καλό θα ήταν να αποσυριζοποιούνταν ο Σκάι." *** Ο Τζήμερος, ο Μήτζερος, ο Τζημεμητζεχότζηρος. *** Θάνο μου, τό 'καψες μπιτ για μπιτ; *** Να "αποσυριζοποιούνταν" το κανάλι του Alexis, του Άρη, του Μπάμπη, του Πάσχου και της wannabe νύφης; *** Αναρωτιέμαι πώς
Άρχισαν τα μπάνια...
νομίζεις ότι είναι τα δεξιοκάναλα. *** Καλά, για το τρίτο πρόσωπο των ρημάτων σε -ποιούμαι δεν έχω απαιτήσεις από σένα καθ' ότι όλοι ξέρουμε πως είσαι αγράμματος. *** Έχω και τον Βαγγέλη, "η κάνναβη είναι φυτό, όχι ναρκωτικό". *** Εμένα το λες, Βαγγέλη μου; *** Εγώ έχω χρόνια που λέω ότι ο Πετράν ο γκαβός δεν είναι βαποράκι αλλά ανθοπώλης. *** Η μουσική είναι μια πνοή, ένα χάδι, ένας οργασμικός σπασμός. *** Από Γιουροβίζιον πώς πάτε; *** Εφέτος κλείνει τα 62 είπατε; *** Ρε σεις, είναι μικρότερη από την κυρά-Μακρόναινα; *** Μπράβο, δεν της τό 'χα. *** Εγώ έχω να 'φχαριστηθώ Γιουροβίζιον από τότε που κέρδισε το "Α-μπα-νι-μπι-α-μπο-ε-μπεβ-ο-μπο-τα-μπαχ" της Εβραιίας. *** Το Ντέμυ είναι από το Δήμητρα; *** Μπα, τι μου λέτε; *** Πάντως, του Ρούσσου ήταν από το Αρτέμης και του κοντού της Βανδή από το Θεμιστοκλής. *** Κι ο Δαδήρας, που ήταν Δημήτρης, έγινε Ντίμης. *** Πολύ μπέρδεμα τα υποκοριστικά, παιδιά. *** Μέρκελ, τράβα την πρίζα τώρα! *** Υποθέτω ότι χαρήκατε που στην Γαλλία κέρδισε η δημοκρατία, έτσι; *** Το ότι δέκα εκατομμύρια γάλλοι ψήφισαν Λεπέν δεν σας ενοχλεί, ε; *** Τουλάχιστον, οι γάλλοι έβγαλαν τον Μακρόν. *** Μ' εμάς τι γίνεται, που ετοιμαζόμαστε στις άλλες εκλογές να βγάλουμε τον Μακρύτερον. *** Τί είπε ο μαλάκας, ρε παιδιά, στους συνταξιούχους; *** Θέλει -λέει- να βρει δουλειά στα παιδιά τους. *** Εμ, δεν έχει κώλο να πάει να πει τέτοια πίπα κατ' ευθείαν στα παιδιά τους. *** Αυτό που πασχίζουν να φτιάξουν θέσεις εργασίας οι άχρηστοι που δεν δούλεψαν ποτέ τους, μόνο εμένα φρηκάρει; *** Η περιφρούρηση απεργίας είναι ποινικό αδίκημα. Εμποδίζεις το πλοίο να αποπλεύσει; Σύλληψη και αυτόφωρο. *** Αν ψάχνετε κάτι να διαβάσετε το ΣουΚου, σας πληροφορώ ότι κυκλοφόρησε το "Γράμμα από χρυσό" τής Λένας Μαντά. *** Με δυο εξώφυλλα, χρυσό και μαύρο, για να διαλέξετε αυτό που ταιριάζει με τις κουρτίνες σας. *** Σανός σε
Ευτυχισμένα χρόνια
συσκευασία πολυτελείας. *** Τσίπρας: "Ελλάδα και Κίνα δεν μοιράζονται μόνο ένα κοινό παρελθόν αλλά και ένα κοινό όραμα για το μέλλον." *** Πείτε μου, δεν είναι μοναδική η άνεση με την οποία ο Αλέξης μας χώρεσε δυο χοντρομαλακίες σε μία μόνο φράση; *** Κοινό παρελθόν με την Κίνα, λες και ο Κομφούκιος ήταν μαθητής τού Θαλή και δάσκαλος του Παρμενίδη. *** Όσο για το "κοινό όραμα", μου θύμισε το μερμήγκι που, μόλις γκρεμίστηκε η γέφυρα, γύρισε και είπε στον ελέφαντα "στο είπα να περάσουμε ένας-ένας γιατί δεν θ' αντέξει". *** Οι συλλογικές συμβάσεις είναι αναχρονισμός... ας τα βρεί ο καθένας με τον εργοδότη του. *** Επειδή πέσατε όλοι να τον φάτε, το ιστολόγιο σας θυμίζει σήμερα μερικές από τις άπειρες σοφές κουβέντες που έχει ξεστομίσει ο Θάνος Τζήμερος. *** Η γλυκύτατη δεσποινιδούλα τής πρώτης φωτογραφίας, όπως θα κατάλαβαν πολλοί από σας, είναι η Άννα Βίσση και όντως τον Δεκέμβριο θα κλείσει τα 60 της. *** Την βλέπετε και στην τελευταία φωτογραφία του 1985, με τον "άντρα της ζωής της" Νίκο Καρβέλα και την κόρη τους Σοφία. *** Η Βίσση είναι από τους καλλιτέχνες που έχουν διαγωνιστεί στην Γιουροβίζιον εκπροσωπώντας περισσότερες από μια χώρες. *** Εντάξει, ο διαγωνισμός έχει καταντήσει πανηγυράκι τού κώλου αλλά δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να σας αφήσω για σήμερα υπό τους ήχους μιας από τις μεγάλες επιτυχίες που πρώτευσαν κάποτε εκεί. *** Με ένα ποπ κομμάτι που πούλησε πάνω από 6.000.000 δίσκους και χορεύτηκε σε όλες τις ντίσκο του κόσμου. *** Στο πλατώ, λοιπόν, το 45άρι με το Νο1 του 1974 και Waterloo από τους -πρωτοεμφανιζόμενους τότε- Abba. *** Να περάσετε όμορφα το ΣουΚου σας και, αν θέλετε, μείνετε λίγο ακόμη να ακούσουμε και το A-ba-ni-bi. *** Y.Γ.: Ο καλύτερος Τζήμερος της ημέρας για επιδόρπιο: *** Η θεία μου είναι συμπεθέρα του Τσε Γκεβάρα. ***