Οι παραπονιάρηδες βιομήχανοι

"Μοχθούμε, επενδύουμε, παράγουμε και προσφέρουμε στην οικονομία και την κοινωνία μας, ακόμη και μέσα στα πέτρινα χρόνια της κρίσης, κάτω από συνθήκες αντίξοες – για να μην πούμε εχθρικές".

Προφανώς, αναρωτιέστε ποιοι είναι αυτοί που δηλώνουν τα παραπάνω. Θα μπορούσε να ήσαν εκπαιδευτικοί, ας πούμε. Ή γιατροί και νοσηλευτές τού ΕΣΥ. Ή μικρομεσαίοι μαγαζάτορες της γειτονιάς. Θα μπορούσε να ήσαν οποιοιδήποτε από τους κατατρεγμένους "στα πέτρινα χρόνια τής κρίσης". Και όμως, πίσω από την παραπάνω δήλωση βρίσκονται οι...βιομήχανοι!

Αχ, αυτοί οι δόλιοι οι βιομήχανοι... Κάνουν το σκατό τους παξιμάδι για να τους περισσέψουν δυο δεκάρες ώστε να τις επενδύσουν για το καλό τής χώρας. Μοχθούν γι' αυτό το καλό. Δηλαδή, τί μοχθούν; Τους φεύγει ο κώλος στην δουλειά. Πάντοτε εμφορούμενοι από το υψηλό ιδεώδες τής προσφοράς στην οικονομία "μας" και στην κοινωνία "μας". Μιας ανιδιοτελούς προσφοράς, η οποία προφανώς δεν αναγνωρίζεται, αν λάβουμε υπ' όψη μας ότι συντελείται μέσα σε συνθήκες από αντίξοες (το λίγο λιγώτερο) έως και εχθρικές.


"Η βιομηχανία είναι ο πραγματικός πρωταθλητής της εθνικής μας οικονομίας –μολονότι αντιμετωπίζει σε μόνιμη βάση μία μεροληπτική διαιτησία".

Λογικό, λογικώτατο το παράπονο των καημένων των βιομηχάνων, στην ίδια δήλωση. Διότι, σου λένε οι άνθρωποι, καλά να μη μας χωνεύει το κομμουνιστικό προλεταριάτο και καλά να μας έχουν στο φτύσιμο οι αραχτοί και οι βολεμένοι, αλλά η μεροληπτική αντιμετώπιση από πλευράς κράτους είναι ακατανόητη.

Εμ, πώς; Όλο κόντρα τους πάει αυτό το κωλοκράτος κι όλο παίρνει το μέρος των εργαζομένων. Πάνε να κάνουν δυο απολύσεις, τους σταματάει η επιθεώρηση εργασίας. Πάνε να κόψουνε λιγάκι τα υπέρμετρα μεροκάματα, τους το απαγορεύει ο Βρούτσης. Ζητάνε από τα ΜΑΤ να διαλύσουνε μια παράνομη και καταχρηστική απεργία, μπαίνει στην μέση ο Δένδιας. Παρακαλάνε για μια επιχορήγηση ή για μια οποιαδήποτε ψιλοδιευκόλυνση, κάνει τον κινέζο ο Χατζηδάκης. Εκλιπαρούν για μια μικρή μείωση της σκληρής φορολογίας τους, κάνει τον κουφό ο Στουρνάρας. Πάνε να πιάσουν σειρά να αγοράσουν κατιτίς από τα ρετάλια που πουλάει το ΤΑΙΠΕΔ, προτιμάει γερμανούς κι αμερικανούς ο Σαμαράς. Όλοι, λυτοί και δεμένοι μεροληπτούν εις βάρος τους. Ε, πώς διάβολο να προκόψει τούτος ο τόπος;


"Η αποβιομηχάνιση δεν είναι ούτε πραγματικότητα ούτε νομοτέλεια, όπως συστηματικά παρουσιάζεται.  Είναι θέμα επιλογής, είναι θέμα πολιτικής.  Έχουμε αλήθεια συμβιβαστεί με την ιδέα μιας Ελλάδας χωρίς σύγχρονη βιομηχανική βάση;  Ή μήπως είναι η ώρα να αναθεωρήσει η κυβέρνηση την άποψή της για τη δυναμική, τις προτεραιότητες και το μέλλον της εθνικής μας οικονομίας, χαράσσοντας μια επιθετική πολιτική στήριξης της βιομηχανίας μας;"

Αυτό είναι! Ο δάκτυλος επί των τύπων των ήλων! Σταράτες κουβέντες από εκείνους που ξέρουν. Αν θέλει η κυβέρνηση να βγάλει τον τόπο από το αδιέξοδο, επιβάλλεται να χαράξει "μια επιθετική πολιτική στήριξης της βιομηχανίας μας" (προσοχή στο "μας"). Ακριβώς όπως έκαναν οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις με τον πακτωλό των χρημάτων τής αμερικανικής βοήθειας ή όπως έκαναν οι γνήσια ελληνικές κυβερνήσεις τής εθνοσωτηρίου επαναστάσεως. Εκείνες οι κυβερνήσεις βόηθησαν και στήριξαν πραγματικά την ελληνική βιομηχανία (άσχετα αν ο τελικός λογαριασμός στάλθηκε στον ελληνικό λαό), γι' αυτό και η χώρα μεγαλούργησε.

Τελειώνω με μια απορία: Οι αδικίες που υφίστανται οι εργαζόμενοι προκαλούν αμέτρητες απεργίες κάθε τρεις και λίγο. Πότε, άραγε, θα γίνει και μια απεργία για τις αδικίες που υφίσταται η ανιδιοτελώς μοχθούσα τάξη των βιομηχάνων;


ΥΓ: Ολόκληρη η "αδαμαντοστόλιστη" ανακοίνωση των βιομηχάνων είναι αναρτημένη στον ιστοτόπο τού Σ.Ε.Β. (http://www.sev.org.gr/online/viewNews.aspx?id=2334). Διαβάστε την και λυπηθείτε τους.

Ενημέρωση της κόντρας

Στο χτεσινό μας σημείωμα είδαμε ένα απλοποιημένο παράδειγμα "συναίνεσης και συνεργασίας" της αστικής εξουσίας με το εκδοτικό κατεστημένο, όπου ένας εκδότης πατρονάρει την κυβερνητική προπαγάνδα και παίρνει ως αντάλλαγμα μια δουλίτσα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν γι' αυτήν την δουλίτσα υπάρχουν κι άλλοι ενδιαφερόμενοι. Τί να κάνει η φουκαριάρα η κυβέρνηση σε τέτοια περίπτωση; Ποιανού την καρδιά να φτιάξει και ποιανού να χαλάσει;

Ως γνωστόν, το Βαρδινογιανναίικο δραστηριοποιείται και στον χώρο των εκδόσεων και της ενημέρωσης, όπως όλοι οι σοβαροί επιχειρηματίες. Όσον αφορά την τηλεόραση, είχε τα ποσοστά του στο Μέγκα αλλά είχε εξασφαλίσει και τον έλεγχο του Σταρ, για καβάντζα. Όταν, λοιπόν, η κυβέρνηση (συμμορφούμενη προς τις ευρωενωσιακές εντολές) ιδιωτικοποίησε την ενέργεια κι έβγαλε την ΔΕΗ στο σφυρί, ο Βαρδής εκδήλωσε το ενδιαφέρον του να επεκτείνει τις δουλειές του και σ' αυτόν τον κλάδο. Έλα όμως που τις ίδιες ορέξεις είχαν (και έχουν, βεβαίως) κι άλλοι μεγαλολεφτάδες, ξένοι και ντόπιοι (Μυτιληναίος, Κοπελούζοι, Μπόμπολας κλπ)! Άντε τώρα να μοιράσεις σ' όλους αυτούς την ίδια πίτα... Η κυβέρνηση προσπάθησε να ενώσει τα διεστώτα. Κατ' αρχάς, ξεφορτώθηκε τον Μπόμπολα, δίνοντάς του τα λιγνιτωρυχεία της Βεύης. Κατόπιν, ώθησε τον Μυτιληναίο να συνεργαστεί με τους Κοπελούζους. Τέλος, ζήτησε από τον Βαρδινογιάννη να πάει πάσο και να περιμένει την επόμενη δουλίτσα. Λογικά πράγματα, θα έλεγε κανείς. Όμως, ο Βαρδής δεν έχει μάθει στην απόρριψη. Έτσι, αρνήθηκε το πάσο.

Τότε η κυβέρνηση αποφάσισε να μεταχειριστεί τα μεγάλα μέσα. Μια ωραία πρωία, λοιπόν, σκάσανε μύτη στο Βαρδινογιανναίικο κάτι ελεγκτές τού ΣΔΟΕ, οι οποίοι κάνανε τα χαρτιά τής επιχείρησης φύλλο και φτερό. Τελικά, ο έλεγχος βρήκε τεφαρίκι. Οι Βαρδινογιάννηδες, λέει, είχανε φέρει απ' έξω κάτι πετρέλαια στην ζούλα, δίχως να πληρώσουνε φόρους και χαρτόσημα. Το πόρισμα ήταν καταπέλτης και το πρόστιμο ανάλογο: διακόσια εκατομμύρια.

Ο Βαρδής τα πήρε στο κρανίο. Μόνο που εκεί στο Μέγκα δεν ήταν μόνος του και τα συνεταιράκια του δεν είχαν καμμιά όρεξη να συγκρουστούν με την κυβέρνηση για να του κάνουν το χατήρι. Έτσι κι αυτός τα βρόντηξε κάτω, τους έστειλε στον διάολο και στράφηκε προς την καβάντζα του, το Σταρ. "Αν δεν πάρετε πίσω την διακοσάρα, μέχρι τον Σεπτέμβρη θα σας ρίξω", παράγγειλε στον Σαμαρά και στον Στουρνάρα. Και για να τους δώσει να καταλάβουν ότι το εννοούσε, άρχισε τις μεταγραφές: έκλεισε για αρχινταραβεριτζή των ειδήσεων τον e-Νίκο Χατζηνικολάου, για παρουσιάστρια την Μάρα τού Θόδωρου, για σχολιαστές την Κάτια Μακρή και τον Γιώργο Κουβαρά κλπ. ενώ μάζεψε και κάποια γνωστά ονόματα, όπως τον Στέλιο Κούλογλου.

Η κόντρα τώρα ξεκινάει και αναμένεται ενδιαφέρουσα. Μόνο που όλο τούτο το παιχνίδι δεν έχει καμμιά σχέση με την πραγματική ενημέρωση. Ενημέρωση της κόντρας δεν υπάρχει. Προσωπικά, μου θυμίζει μια παλιά ιστορία με κάποιον πατρινό εφημεριδά, ο οποίος ήταν μέλος τής "συμβουλευτικής" τού δικτάτορα Παπαδόπουλου αλλά, όταν τα συμφέροντά του συγκρούστηκαν με την πολιτική τής χούντας, δεν δίστασε να βγάλει κάποια αντιδικτατορικά πρωτοσέλιδα, με συνέπεια να το παίζει "αντιστασιακός" μετά το 1974.


ΥΓ: Για τα έργα και τις ημέρες Βαρδινογιανναίων, Μπομπολαίων, Αλαφουζαίων κλπ θα επανέλθουμε με μερικά άκρως ενδιαφέροντα σημειώματα.

Ας τους φιμώσουμε!

Στις Η.Π.Α. υπάρχουν τα λόμπυ. Εκεί, όποιος θέλει να προωθήσει τα επιχειρηματικά συμφέροντά του, είτε ενημερώνοντας είτε πιέζοντας είτε -γιατί όχι;- εκβιάζοντας το πολιτικό προσωπικό κάθε βαθμίδας, στήνει ένα λόμπυ, χαλάει μερικά εκατομμύρια (ή και μερικές δεκάδες εκατομμύρια) δολλάρια και κάνει την δουλειά του. Μάλιστα δε, το σύστημα εκεί είναι τόσο προχώ ώστε όλα αυτά τα εκατομμύρια θεωρούνται "επαγγελματικές δαπάνες" και εκπίπτονται από τα φορολογητέα κέρδη των επιχειρήσεων.

Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Τι λόμπυ και μαλακίες; Εδώ, όποιος θέλει να κάνει μπίζνες φουντάτες, αρκεί να αποκτήσει κάποιο Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης (εφημερίδα, κανάλι κλπ) και να το μετατρέψει σε Μέσο Μαζικού Εκμαυλισμού. Θέλετε παράδειγμα και, μάλιστα, πρόσφατο; Πάρτε τον Μπόμπολα. Αν ο Μπόμπολας δεν είχε το "Έθνος" ή δεν συμμετείχε στο "Μέγκα", θα έπαιρνε ποτέ με άμεση ανάθεση (παρακαλώ!) την εκμετάλλευση των λιγνιτωρυχείων στην Βεύη τής Φλώρινας; Όχι, βέβαια.

Ξέρετε, η πολιτική στην "δημοκρατία" είναι συνυφασμένη με τις συναινέσεις. Μα, δείτε τούς μεγαλοσχήμονες πολιτικούς μας πώς μαλλιάζει γλώσσα τους επαναλαμβάνοντας με κάθε τρόπο και σε κάθε ευκαιρία ότι χρειάζονται συναίνεση και συνεργασία για να πάει ο τόπος μπροστά. Αυτό είναι που κάνουν οι κάθε λογής Μπομπολαίοι: συναινούν και συνεργάζονται.

Έχει, ας πούμε, πρόβλημα η κυβέρνηση στο να περάσει κάποιο αντιλαϊκό μέτρο και σκέφτεται ότι η καλύτερη λύση είναι να τρομοκρατήσει τον κόσμο πως δίχως αυτό το μέτρο θα έρθει η καταστροφή; Έρχεται ο εκδότης και προσφέρεται να αναλάβει εργολαβία την τρομοκράτηση του κόσμου. Αλλά, επειδή το 'να χέρι νίβει τ' άλλο και για να πάρεις κάτι πρέπει να δώσεις και κάτι, προσφέρει ο εκδότης την εφημερίδα του στην κυβέρνηση και η κυβέρνηση του ανταποδίδει την προσφορά χαρίζοντάς του ένα λιγνιτωρυχείο.

Άλλο παράδειγμα. Θέλει η κυβέρνηση να καταργήσει κάποιο εργατικό δικαίωμα και προσπαθεί να αποφύγει την κοινωνική έκρηξη; Έρχεται ο καναλάρχης και προσφέρεται να αναλάβει εργολαβικά την πλύση των λαϊκών εγκεφάλων μέσα από τις "ειδήσεις των 8" και τις διάφορες εκπομπές "ανάλυσης". Ως λογικό αντάλλαγμα, η κυβέρνηση κανονίζει στα μουλωχτά να πάρει το εν λόγω κανάλι ένα δάνειο καμμιά ενενηνταριά εκατομμύρια, παρ' ότι με τους νόμους της αγοράς δεν θα έπρεπε να πάρει ούτε σέντσι.

Ας πούμε τώρα ότι είσαι δημοσιογράφος, δουλεύεις σε ένα απ' αυτά τα ΜουΜουΕ και σου ζητάνε να γράψεις ή να πεις κάτι για το σχεδιαζόμενο χτύπημα κατά της Συρίας. Τί κάνεις; Σκέφτεσαι και γράφεις ό,τι νομίζεις ή φροντίζεις πρώτα να μάθεις ποια είναι η θέση τής κυβέρνησης ώστε να την υποστηρίξεις; Φυσικά, το δεύτερο. Καθ' ότι το συμφέρον σου είναι ταυτισμένο με το συμφέρον τού αφεντικού σου και το συμφέρον τού αφεντικού σου είναι απόλυτα συνδεδεμένο με το συμφέρον της κυβέρνησης.

Έτσι, λοιπόν, γίνεται κατανοητό το σημερινό δημοσίευμα της εφημερίδας "Τα Νέα", με τίτλο "Οι Κυριακές και η κοινή λογική", το οποίο αντιγράφω για να το απολαύσετε:

Εκεί που τελειώνει η κοινή λογική, αρχίζουν οι συνδικαλιστές των εμποροϋπαλλήλων της Θεσσαλονίκης: τη στιγμή που η πόλη ετοιμάζεται να υποδεχθεί τις χιλιάδες των επισκεπτών της Διεθνούς Εκθεσης, εκείνοι αρνήθηκαν έστω και να συζητήσουν το ενδεχόμενο να λειτουργήσουν τα καταστήματα τις δύο Κυριακές της κοσμοπλημμύρας! Η αιτιολόγηση απλή: «αν ανοίξουν τα καταστήματα ανοίγει ο δρόμος για  την κατάργηση της αργίας της Κυριακής», αποφάνθηκαν οι συνδικαλιστές. Ουδόλως τους απασχόλησε το ότι οι μαγαζάτορες θα είχαν  την ευκαιρία να βγάλουν κάποια «σπασμένα»... Ακόμα χειρότερα: ουδόλως τους απασχόλησε το γεγονός ότι έτσι θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάποια λουκέτα – και να μη χάσουν τις δουλειές τους εργαζόμενοι, τα συμφέροντα των οποίων υποτίθεται ότι υπηρετούν! Από τη μία η χώρα έχει να αντιμετωπίσει τα δεινά του Μνημονίου και από την άλλη τον παραλογισμό ορισμένων συνδικαλιστών. Οσοι διαθέτουν κοινή λογική, ας αντιδράσουν!

Κατανοητό, έτσι; Διότι, σου λέει ο δημοσιογράφος, όποια παπαριά κι αν πω, ποιός θα με μαλλώσει; Αυτοί οι ηλίθιοι που πληρώνουν για να με διαβάζουν και νομίζουν ότι ενημερώνονται; Σιγά! Οπότε, ας τους πω κι εγώ ότι οι δυο Κυριακές τής Έκθεσης αποτελούν την μεγάλη ευκαιρία των δόλιων καταστηματαρχών για "να βγάλουν κάποια σπασμένα" ή ότι χάρη σ' αυτές τις δυο Κυριακές "θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάποια λουκέτα" αλλά και "να μη χάσουν τις δουλειές τους κάποιοι εργαζόμενοι". Κι όλα αυτά, μαζί με μια σφήνα για "τα δεινά του Μνημονίου". Δεν μπορεί, κάποιος θα σκεφτεί "ωραία τα λέει, ο πούστης" και θα με χειροκροτήσει.

Παρεμπιπτόντως, είδα με πολύ ενδιαφέρον την χτεσινή αποστροφή τού "έγκριτου" Πρετεντέρη, ότι "ο αντιαμερικανισμός είναι ο σοσιαλισμός των ηλιθίων". Μου φάνηκε τόσο εμπνευσμένη αυτή η φράση ώστε σκέφτηκα να την αναλύσω:

Στην πρετεντέρεια φράση έχουμε τρεις όρους: αντιαμερικανισμός, σοσιαλισμός, ηλίθιοι. Σύμφωνα με τα μαθηματικά (πλην επί πλην, συν) αλλά και με την γλώσσα (δυο αρνήσεις κάνουν μια κατάφαση), αν αντιστρέψω δυο απ' αυτούς, θα πάρω ισοδύναμες φράσεις. Έτσι έχουμε: (α) ο αντικομμουνισμός είναι ο σοσιαλισμός των έξυπνων, (β) ο αντικομμουνισμός είναι ο καπιταλισμός των ηλιθίων και (γ) ο αντιαμερικανισμός είναι ο σοσιαλισμός των έξυπνων. Υποθέτω ότι ο κύριος Πρετεντέρης δεν συμφωνεί με καμμιά απ' αυτές τις φράσεις. Δοκιμάστε τώρα να αντιστρέψετε και τους τρεις όρους, οπότε θα προκύψει -θεωρητικά- μια φράση με ανάποδο περιεχόμενο και θα δείτε ότι ο Πρετεντέρης θα συμφωνούσε άνετα και με αυτήν.


Πάντως, το πρόβλημα δεν είναι το τι γράφουν οι εφημερίδες και το τι λένε τα κανάλια. Στο κάτω-κάτω, την δουλειά τους κάνουν όλοι αυτοί. Το πρόβλημα είναι ότι χιλιάδες λαού επιμένουν να διαβάζουν αυτές τις φυλλάδες και να παρακολουθούν αυτά τα κανάλια.

Άραγε, υπάρχει τρόπος να φιμωθούν όλοι αυτοί που μας πλένουν τα μυαλά; Φυσικά και υπάρχει. Αρκεί να μη τους διαβάζουμε και να μη τους ακούμε. Ας τους αφήσουμε δίχως ακροατήριο, να μιλάνε με τους τοίχους. Ας τους φιμώσουμε!

Δυο σκέψεις για την Συρία

Σήμερα θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε μια διαφορετική ματιά σε όσα διαδραματίζονται στην Συρία. Λέγοντας "διαφορετική", εννοώ ότι θα πάμε λίγο πιο πέρα από εκεί όπου φτάνουν οι μυωπικές ματιές των τυχάρπαστων αναλυτών ή από εκεί όπου θέλει να μας προσηλώσει η χειραγωγημένη πληροφόρηση. Κι ας ξεκινήσουμε με κάτι που γράψαμε σε τούτην εδώ την γωνιά στις 25 Ιανουαρίου 2012, στα πλαίσια των κειμένων για τον νεοφιλελευθερισμό:

«Μπορεί η εισβολή στο Ιράκ να μη δημιούργησε την οικονομία-πρότυπο που ονειρεύονταν οι νεοφιλελεύθεροι, αλλά δημιούργησε ένα πρότυπο ιδιωτικοποιημένου πολέμου και επακόλουθης ανοικοδόμησης. Παρά τα φρικτά αποτελέσματα της πρώτης του εφαρμογής, αυτό το πρότυπο εξελίχθηκε σε μοντέλο, το οποίο θα δούμε να εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες: ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη στην Λιβύη, στην γωνία φαίνεται έτοιμη η Συρία κλπ...» (Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού - 65. Η αυτοδιάψευση)

Όλοι θυμόμαστε ότι η εισβολή στο Ιράκ βασίστηκε, κατά μείζονα λόγο, στην -υποτιθέμενη- ανάγκη εξουδετέρωσης αφ' ενός μεν των χημικών όπλων που -δήθεν- κατείχε ο Σαντάμ Χουσσέιν αφ' ετέρου δε των υποδομών κατασκευής πυρηνικών όπλων που -τάχα- διέθετε το "στυγνό δικτατορικό καθεστώς" τής χώρας. Στην πορεία αποκαλύφθηκε η προπαγάνδα των επιτιθέμενων, εφ' όσον τα μεν χημικά όπλα δεν βρέθηκαν οι δε υποδομές απεδείχθη ότι δεν ήσαν ικανές για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν την "ευκαιρία" να αποσείσουν την κατηγορία πως έστησαν τα στοιχεία για να δικαιολογήσουν την εισβολή τους στο Ιράκ, με μιαν ακόμη περισσότερο φαιδρή δικαιολογία: δεν βρήκαμε τότε χημικά όπλα επειδή ο Σαντάμ πρόλαβε και τα μετέφερε στην Συρία! Δηλαδή, προσπαθούν να μας πείσουν ότι ο Σαντάμ έφτιαχνε χημικά όπλα αλλά, όταν έφτασε η ώρα να τα χρησιμοποιήσει, τα πακετάρησε και στα έστειλε στον Άσαντ να του τα φυλάξει. Ήμαρτον!

Πάμε παρακάτω. Οι πανεύκολες "αναλύσεις" του ποδαριού (για να μη πω άλλου μέρους τού σώματος) κάνουν λόγο για δικτατορία τού Άσαντ, για έλλειψη δημοκρατίας στην Συρία, για σκληρό καθεστώς κλπ. Βέβαια, αν δούμε την Συρία με τα μάτια ενός "δυτικού", ίσως όλα τούτα να περιέχουν μια δόση αλήθειας. Η διαφορά είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πληθυσμών τής ευρύτερης περιοχής (πλην Ισραήλ) είναι μουσουλμάνοι. Και, είτε μας αρέσει είτε όχι, ο μουσουλμανικός κόσμος έχει παραδόσεις και κουλτούρα τελείως διαφορετικές από εκείνες της δύσης.

Ας εξηγήσουμε αυτό το τελευταίο λίγο παραπάνω με μερικά παραδείγματα. Η μουσουλμανική παράδοση δεν έχει κοινοβούλια και εκλογές με την μορφή που αυτά συναντώνται στην δύση. Εκεί, οι θρησκευτικοί ηγέτες παίζουν (αλλού λιγώτερο κι αλλού περισσότερο) ρόλο στην άσκηση πολιτικής. Το να αποφασίζει ο μουφτής π.χ. για ένα διαζύγιο, μπορεί να εκπλήσσει έναν δυτικό αλλά για έναν μουσουλμάνο είναι πολύ φυσικό πράγμα. Επίσης, ακόμη και στους δρόμους του Παρισιού, ένα ζευγάρι μουσουλμάνων ποτέ δεν περπατάει στον δρόμο χεράκι-χεράκι αλλά πάντοτε η γυναίκα βαδίζει τουλάχιστον μισό βήμα πιο πίσω από τον άντρα.

Με όλα τούτα δεν θέλω να κάνω τον απολογητή τού Άσαντ. Θέλω μόνο να τονίσω μια πολύ βασική παράμετρο: αλλοιώς κατανοούμε εμείς έννοιες όπως δικτατορία, απολυταρχία, δημοκρατία, ισότητα κλπ και αλλοιώς οι μουσουλμάνοι. Σε έναν κόσμο όπου ακόμη και σήμερα οι πασάδες και οι αγάδες θεωρούνται ως απαραίτητα συστατικά τής φυσικής τάξης πραγμάτων, είναι λογικό να μη γίνεται αποδεκτή οποιαδήποτε προσπάθεια έξωθεν "εκδημοκρατισμού", σύμφωνου προς τα δυτικά πρότυπα.

Παρένθεση. Αν το καθεστώς τής Συρίας είναι αντιδημοκρατικό, καταπιεστικό κλπ, τότε τί να πει κανείς για τα καθεστώτα της Σαουδαραβίας, του Ντουμπάι, του Μπαχρέιν, του Μπρουνέι, του Κατάρ, του Μαρόκου, της Νιγηρίας κ.λ.π.; Κλείνει η παρένθεση.

Συνεχίζουμε. Λένε πολλοί πως η "αραβική άνοιξη" υποκινήθηκε από την δύση, η οποία εποφθαλμιά τα πετρέλαια της περιοχής. Εν μέρει, αυτό είναι σωστό. Με την διαφορά ότι η δύση δεν εποφθαλμιά μόνο τα πετρέλαια. Αν το ζήτημα ήταν τόσο απλό, θα μπορούσε να λυθεί είτε με τον τρόπο που έχει επιλεγεί εδώ και δεκαετίες στην Σαουδαραβία είτε με τον τρόπο που επιλέχθηκε πρόσφατα για τους ελληνικούς υδρογονάνθρακες, δηλαδή με "ειρηνικούς" τρόπους.

Μα, αν δεν είναι μόνο τα πετρέλαια, τότε τί είναι; Την απάντηση θα την δώσουμε πάλι μέσα από τα κείμενά μας για τον νεοφιλελευθερισμό:

«Οι νεοσυντηρητικοί τής Ουάσιγκτον έψαχναν από καιρό την ευκαιρία για έναν "πόλεμο-πρότυπο". Εκτιμώντας ότι ο ισλαμισμός λειτουργεί ανασχετικά στις επιδιώξεις τους για παγκοσμιοποίηση του νεοφιλελευθερισμού (επειδή ευνοεί μια πολιτική και οικονομική κουλτούρα αντίθετη προς τα δυτικά πρότυπα), θεωρούσαν αναγκαίο να χρησιμοποιήσουν μια χώρα ως "καταλύτη", μιας και ήταν αδύνατον να επέμβουν σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο. Ο υπερσυντηρητικός δημοσιογράφος Τόμας Φρήντμαν είναι σαφής, μιλώντας για την εισβολή στο Ιράκ: "Θα μπορούσε να ωθήσει ολόκληρο τον αραβικό-μουσουλμανικό κόσμο σε μια προοδευτικώτερη διαδρομή. Κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο με την οικοδόμηση ενός διαφορετικού προτύπου στην καρδιά αυτού του κόσμου" (New York Times, "The long bomb", 02/03/2003)» (Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού - 58. Γιατί το Ιράκ;) 

Με απλά λόγια: στόχος του κεφαλαίου είναι να "λιπάνει" τις μουσουλμανικές χώρες με τις κατάλληλες "αξίες" ώστε να τις καταστήσει πρόσφορες για την περαιτέρω ανάπτυξή του. Τελεία.

Επιστρέψαμε!

Διακοπές τέλος, λοιπόν!

Δηλαδή, διακοπές τέλος για όσους έκαναν διακοπές. Γιατί υπάρχουν και πολλοί που δεν έκαναν διακοπές. Και δεν εννοώ μόνον αυτούς που δεν άντεχε η τσέπη τους ούτε καν την σκέψη των διακοπών. Κυρίως εννοώ εκείνους που δεν μπόρεσαν να κάνουν διακοπές επειδή είχαν δουλειές με φούντες.

Πρώτη και καλύτερη η κυβέρνηση. Πώς να πάει για μπάνια ο Κυριάκουλας φερ' ειπείν, από την στιγμή που έχει να ξεδιαλέξει καμμιά εικοσαριά χιλιάδες ονόματα για να τα στείλει πρώτα για κούνημα και μετά για ξεκούνημα; Πώς να πάει για μαύρισμα ο μπουμπούκαρος, εφ' όσον έχει απλωμένο τραχανά με τα νοσοκομεία στα οποία πρέπει να βάλει λουκέτο; Πώς να πάει για διαθέρισμα (*) ο ροκ Στουρνάρας, αφού πρέπει να επιταχύνει το ξεπούλημα όσων έχουν μείνει απούλητα; Πώς να ξεκουραστούν ο Μπένυ ο Βαρύς ή ο Αβραμό, έχοντας σε πλήρη εξέλιξη την κόντρα τους για το ποιος θα βοηθήσει γρηγορώτερα και αποτελεσματικώτερα το ΝΑΤΟ στα κόλπα του; Και πώς να αράξει μια στάλα ο Χατζηδάκης ο αναπτυξιακός, όταν πρέπει να εξυπηρετήσει ένα κάρο αρκουδιαρέους που περιμένουν στην σειρά για επιδοτήσεις και πριμοδοτήσεις;

Αλλά δεν είναι μόνο οι ντόπιοι δουλευταράδες. Είναι και οι ξένοι. Ο φουκαράς ο Κάμερον άφησε τα αραλίκια για να μανιπουλάρει την απόφαση της βουλής του αλλά, τελικά, και διακοπές δεν έκανε και το παστέλι κατάπιε αμάσητο. Αλλά κι ο σοσιαλιστής "άνεμος άλλαγής" Ολάντ είχε κάτι παρόμοιες κωλοπιτούρες, μόνο που εκείνος βρήκε την κατάλληλη "δημοκρατική" διέξοδο: εξασφάλισε απόφαση του ανώτατου γαλλικού δικαστηρίου πως ο πρόεδρος μπορεί να αποφασίζει την εμπλοκή της χώρας σε πολεμικές επιχειρήσεις δίχως την έγκριση του κοινοβουλίου και καθάρισε. Η φράου φακλάνα και το σόι της έχουν εκλογές μπροστά τους οπότε ούτε σκέψη για διακοπές. Ο νομπελούχος ειρήνης πλανητάρχης θα ήθελε να πάει καμμιά βδομαδούλα στην Χαβάη αλλά, μεριά τα χημικά που έχει ή δεν έχει ο Άσαντ, μεριά οι τίτλοι τέλους του "αμερικανικού ονείρου" και μεριά η υποδοχή τού Αντώναρου της Πηνελόπης, βολεύτηκε με τα ερκοντίσιον του Λευκού Οίκου.

Και καλά να μη κάνουν διακοπές εκείνοι που δεν έχουν μία. Εδώ δεν κάνανε ούτε εκείνοι που έχουν. Πάρτε, για παράδειγμα, τους αρχινταραβεριτζήδες τής Νεστλέ ή της Φίλιπ Μόρρις. Δεν έχουν λεφτά να πάνε μια βδομαδούλα για μπάνια στην Λούτσα; Έχουν. Και όμως, αυτοί το μυαλό τους δεν το είχαν στο καθησιό αλλά στην δουλειά. Μέχρι και τον πρωθυπουργό συνάντησαν αυγουστιάτικα, με τον ήλιο ντάβανο! Μήπως πήγε διακοπές ο Μελισσανίδης, να πούμε; Α πα πα! Ο άνθρωπος έκανε δυο δουλειές για να μπορέσει να επιβιώσει: το πρωί αγόραζε (τρόπος του λέγειν) τον ΟΠΑΠ και το απογεματάκι έκανε δρομολόγια αεροταξί Αθήνα-Κεφαλλονιά. Ούτε ο Κορκίδης μπόρεσε να πάει διακοπές ο άνθρωπος, μιας και είχε να συντάξει την πρότασή του για μείωση των μισθών όσων δουλεύουν σε εμπορικά καταστήματα.

Από δίπλα, δεν κάνανε διακοπές κι άλλοι πολλοί. Πάρτε, ας πούμε, τους λογιστές: την ώρα που εμείς οι τυχεροί πίναμε τα ουζάκια μας, εκείνοι ψάχνανε κλειδάριθμους και βεβαιώσεις τόκων. Πάρτε τους γραμματείς και τους φαρισαίους των υπουργείων, που είχαν να στείλουν βεβαιώσεις για πεντ'-έξι διαφορετικούς φόρους. Πάρτε δασκάλους και καθηγητές, που μέχρι τελευταία στιγμή δεν ήξεραν όχι σε ποιο σχολείο θα πάνε σήμερα για δουλειά αλλά αν θα πάνε γενικά για δουλειά. Πάρτε τους αστυνομικούς, οι οποίοι μουρλαθήκανε στην υπερωρία προκειμένου να κόψουν τις χιλιάδες κλήσεων που απαιτούσε η υπηρεσία. Πάρτε όλους τους εργαζόμενους στον τουρισμό, οι οποίοι υποχρεώθηκαν εφέτος να χτυπάνε δωδεκάωρα (και να πληρώνονται τετράωρα) για να εξυπηρετήσουν τους μόνους που έκαναν διακοπές: τους ξένους τουρίστες.


Τέλος πάντων, υπήρξαν και ορισμένοι τυχεροί που κατάφεραν να ξεφύγουν για λίγο, σαν και του λόγου μου. Αλλά κι εμείς επιστρέψαμε πιά. Από σήμερα, κάθε κατεργάρης στον πάγκο του. Οπότε, ας έχουν τον νου τους όλοι εκείνοι που μπορούσαν να πάνε διακοπές αλλά δεν πήγαν, διότι...

...επιστρέψαμε!


(*) Όσο παράξενο κι αν ακούγεται στους περισσότερους, το σωστό καλοκαιρινό ρήμα είναι διαθερίζω (= διέρχομαι το θέρος) και όχι παραθερίζω (= κόβω την άκρη κάποιου πράγματος, θερίζω την κορφή κάποιου φυτού, κορφολογώ).

Γκετ απ, ρε!

Κάτι οι διακοπές και κάτι τα χαμπέρια που διαβάζω στην εφημερίδα και στο διαδίκτυο, το μυαλό μου γυρίζει καμμιά εικοσιπενταριά χρόνια πίσω. Τότε που, σαν τέλειωνα την δουλειά Σάββατο μεσημέρι, καβάλαγα την μηχανή μ' ένα σακκίδιο κι έναν υπνόσακκο και...όπου μέρα μου και νύχτα μου. Πύλος, Φοινικούντα, Γαλαξείδι, Πάργα, Ξυλόκαστρο, Αστακός... Ο παράς στην τσέπη μετρημένος, ίσα-ίσα για βενζίνη, τσιγάρα, κανα-δυο σάντουιτς και κανα-δυο ποτά σε όποιο μπαράκι ή ντισκοτέκ ξέπεφτα το βράδυ. Όσο για ύπνο... ξενοδοχείον "Τα Αστέρια" και ο υπνόσακκος νά 'ναι καλά.

Ήταν Αύγουστος, όπως και τώρα, όταν βρέθηκα σε έναν από τους αγαπημένους μου προορισμούς: το Ναύπλιο. Η ιδέα ήταν να περάσω το βράδυ στην πόλη, να πάω Κυριακή πρωί για μπάνιο στο Τολό και να παρακολουθήσω το βράδυ την παράσταση στο θέατρο της Επιδαύρου. Φυσικά, την νύχτα θα κοιμόμουν (όσο κοιμόμουν, τέλος πάντων) σε ένα ωραιότατο πλατωματάκι που είχα κυαλάρει από καιρό, κάπου δίπλα στο πλακόστρωτο δρομάκι που απλωνόταν στην παραλία, απέναντι από το Μπούρτζι.

Φαίνεται, όμως, ότι δεν ήμουν ο μόνος που προτιμούσε τον ύπνο στο ύπαιθρο, αφού βρήκα όχι μόνο το πλατωματάκι μου κατειλημμένο αλλά και μια σειρά υπνόσακκους στην άκρη τού πλακόστρωτου. Σιγά το πρόβλημα! Κοντά στους άλλους κι εγώ. Μετά το χοροπηδητό στην ντισκοτέκ και με το ρολόι να δείχνει περασμένες τρεις, σίγουρα δεν θα δυσκολευόμουν να κοιμηθώ. Βολεύτηκα και ξεράθηκα. Δυστυχώς, μετά από λίγο ξύπνησα χάρη σε μια κλωτσιά στα πλευρά και μια αγριοφωνάρα:

- Γκετ απ, ρε!

Άνοιξα με χίλια ζόρια τα μάτια και τυφλώθηκα από τον φακό που κρατούσε το θυμωμένο όργανο της τάξεως. Μεριά η νύστα, μεριά το πιόμα... μάλλον δεν μίλησα με την προσήκουσα ευγένεια και τον προσήκοντα σεβασμό:

- Τί θες, μωρέ, νυχτιάτικα και κλωτσάς; Άσε μας να κοιμηθούμε.

Το όργανο θύμωσε περισσότερο και μου έρριξε άλλη μια κλωτσιά.

- Να πας να κοιμηθείς σε ξενοδοχείο, ρε.

Σηκώθηκα με μεγάλη προσπάθεια και τύλιξα τον υπνόσακκο. Το όργανο με άφησε ήσυχο και συνέχισε με τους υπόλοιπους κοιμώμενους, ξυπνώντας τους με την ίδια τρυφερή κλωτσιά και την ίδια γλυκύτατη αγριοφωνάρα σε άψογα αγγλικά:

- Γκετ απ, ρε!

Πήρα την στράτα για την πόλη, αναζητώντας εναγωνίως ένα μέρος να πλαγιάσω για 2-3 ώρες. Εκεί, δίπλα στον δρόμο, προς την μεριά της θάλασσας, βρισκόταν ένα σπιτάκι χτισμένο στην πλαγιά και η ταράτσα του ήταν λίγο ψηλότερα από τον δρόμο. Έδωσα μια δρασκελιά, πήγα στο βάθος της ταράτσας, ξανάνοιξα τον υπνόσακκο και ξαναξεράθηκα αμέσως. Το χάραμα θα έφευγα πριν με πάρουν χαμπάρι οι ένοικοι, οπότε ούτε γάτα ούτε ζημιά.

Για κακή μου τύχη, οι υπόλοιποι που έρχονταν πίσω μου, είδαν την δρασκελιά μου και με μιμήθηκαν. Μόνο που κι αυτούς τους πήραν χαμπάρι οι πιο πίσω. Και τους πιο πίσω τους πήρε χαμπάρι το όργανο. Μοιραία, μετά από λίγο, η αγριοφωνάρα ξανακούστηκε στ' αφτιά μου:

- Γκετ απ, ρε! Γκόου του δε χοτέλ, αλήτες!

Σηκώθηκα τσαντισμένος.

- Ρε φίλε, πώς με κόβεις; Λες να μου περισσεύουν λεφτά για δυο ώρες ύπνο σε ξενοδοχείο;

Δυστυχώς, το όργανο δεν είχε διάθεση για κουβέντες.

- Τελείωνε, ρε! Τσακίσου από δω και μη σε ξαναβρώ μπροστά μου.

Κατέβηκα στο λιμανάκι, εκεί όπου ήσαν παρκαρισμένα δεκάδες αυτοκίνητα. Διάλεξα μια θέση που να μη την βαράει ο ήλιος με το που ανατέλλει και ξανάπλωσα τον υπνόσακκο ανάμεσα σε δυο απ' αυτά. Ευτυχώς, το όργανο δεν με εντόπισε. Όταν άνοιξα ζαβλακωμένος τα μάτια μου, κόντευε εννιά...


Αυτά γίνανε πριν 25-τόσα χρόνια. Σήμερα, οι συνθήκες δεν ευνοούν τον "όπου λάχει" ύπνο. Όμως, οι ίδιες συνθήκες είναι που έχουν δώσει ώθηση στο ελεύθερο κάμπινγκ. Όταν σου κόβουν το μεροκάματο στην μέση (αν δεν στο κόβουν τελείως), όταν σε πνίγουν οι φόροι και τα χαράτσια κι όταν η αβεβαιότητα σε τσακίζει, πώς να κάνεις διακοπές; Βρίσκεις μια παραλία, στήνεις ένα αντίσκηνο, βολεύεσαι με κανα σάντουιτς και περνάς ένα τριήμερο δίπλα στην θάλασσα, ξεγελώντας τον εαυτό σου πως έκανες διακοπές.

Φαίνεται, όμως, ότι το κράτος μπορεί να μη συμπονά εσένα και την φτώχεια σου, συμπονά όμως τους ξενοδόχους και τα διαφυγόντα λόγω ελεύθερου κάμπινγκ κέρδη τους. Έτσι, λοιπόν, τις τελευταίες μέρες έχουν ξαμολυθεί τα απανταχού όργανα της τάξεως και μοιράζουν πρόστιμα σε όσους διανοούνται να στήσουν μια σκηνή σε κάποια παραλία. Τριακόσια η ταρίφα. Και κοινοποίηση στην αρμόδια ΔΟΥ.

Λογικόν. Μια ευνομούμενη πολιτεία δεν μπορεί να ανέχεται τον κάθε αλήτη να κοιμάται όπου γουστάρει. Τί διάολο έχει μοιράσει τόσες επιδοτήσεις και τόσα προνόμια στους επιχειρηματίες τού τουρισμού; Για να πηγαίνεις εσύ με έναν υπνόσακκο, να βολεύεσαι όπου βρίσκεις και να κατουράς στην θάλασσα, μολύνοντάς την;

Ελπίζω μόνο, τα συγκεκριμένα όργανα της τάξεως να έχουν βελτιώσει κάπως τα αγγλικά τους. Όπως και να το κάνουμε, εκείνο το αξέχαστο "γκετ απ, ρε!" δεν μας τιμά ως ευρωπαίους. Για παράδειγμα, ένα "γουντ γιου μάιντ το γκετ απ, σερ" θα ήταν όντως απολαυστικό.

Το σκληρό τυρί και οι αγρότες με τις Φερράρι

Η νυχτιά ήταν υπέροχη. Επί τέλους, μετά από ένα τριήμερο κάψας, η αύρα ήταν κάπως δροσερή. Κι όπως είχα φάει τα μεζεκλίκια μου κι είχα κατεβάσει και αρκετούτσικα μπουκάλια παγωμένης μπύρας, σκόπευα ν' αράξω για λίγο στην άκρη της παραλίας και να χαλαρώσω, ίσαμε να νοιώσω τα βλέφαρά μου να βαραίνουν και να παω για ύπνο. Όλες οι λεπτομέρειες έδειχναν να στήνουν ένα ιδανικό σκηνικό διακοπών. Όμως, όπως λέει ο λαός, μπορεί να θέλει ο παπάς ν' αγιάσει αλλά δεν αφήνουν οι διαόλοι.

Δίπλα, η παρέα έκλεινε την ημέρα της με μια "βαθυστόχαστη" συζήτηση, αναλύοντας την πολιτική και οικονομική κατάσταση του τόπου. Ξέρω πως όλες αυτές οι καφενειακού επιπέδου συζητήσεις, οι οποίες έχουν ως βασική πηγή πληροφοριών τα τηλεοπτικά δελτία των οκτώ, με εκνευρίζουν αλλά αφτί είναι αυτό. Τί να κάνω; Να κυκλοφορώ με ωτασπίδες; Τον λόγο είχε πάρει ένας συνταξιούχος:

- Κάποτε, όταν πηγαίναμε σούπερ μάρκετ με την γυναίκα μου, την έβλεπα να βάζει στο καρότσι κανένα εισαγόμενο προΪόν και το έβγαζα. "Έχουμε ελληνικό τέτοιο", της έλεγα. Σήμερα, εγώ ο ίδιος αγοράζω σκληρό τυρί Δανίας, όχι ελληνικό. Ξέρετε γιατί; Γιατί το σκληρό τυρί Δανίας έχει έξι ευρώ το κιλό και το ελληνικό εννέα. Και γιατί το ελληνικό είναι ακριβώτερο; Επειδή οι δικοί μας οι αγρότες είναι καλομαθημένοι κι έχουνε μάθει στην εύκολη κονόμα.

Αυτομάτως η γυνααίκα μου γύρισε και με κοίταξε. Σίγουρα ανησύχησε καθώς είδε το ένα μου μάτι να πεταρίζει και το πόδι μου να χτυπάει την άμμο, σαν να μετρούσε τα δευτερόλεπτα για την επικείμενη έκρηξη. "Ήρεμα", μου ψιθύρισε και μου έσφιξε το μπράτσο. Της έρριξα μια συνοφρυωμένη ματιά αλλά αποφάσισα να δώσω τόπο στην οργή. Δυστυχώς, ο συνταξιούχος είχε πάρει φόρα:

- Να σας πω και το άλλο; Είχα πάει σ' ένα χωριό της Βοιωτίας και οι αγρότες είχαν Φερράρι.

"Είχα πάει"! Αυτή ήταν η θρυαλλίδα που έφερε την υποβόσκουσα έκρηξη. Η λαβή της γυναίκας μου στο μπράτσο στάθηκε αδύνατο να με συγκρατήσει. Πετάχτηκα και απευθύνθηκα στον νεαρότερο της παρέας:

- Εσύ, τώρα, τί κατάλαβες, χρυσέ μου άνθρωπε; Πες μου, σε παρακαλώ, τί κατάλαβες; Ότι υπάρχει ένα χωριό στην Βοιωτία, όπου όλοι οι αγρότες έχουν Φερράρι. Αυτό δεν κατάλαβες; Όχι ότι σε κάποιο κωλοχώρι υπάρχει ένα κομματόσκυλο, που έχει κονομήσει από τις παράνομες επιδοτήσεις τόσα φράγκα ώστε απόχτησε Φερράρι. Εσύ κατάλαβες ότι όλοι οι αγρότες σ' αυτό το κωλοχώρι έχουν Φερράρι.

Ξαφνικά έπεσε νεκρική σιγή. Ο πριν λίγο λαλίστατος συνταξιούχος είχε κοκκινήσει και ολόκληρη η παρέα με κοίταζε σαν να είχα κατεβεί από τον Άρη. Στράφηκα στον συνταξιούχο:

- Δεν σε ρωτάω να μου πεις ποιο είναι το χωριό που λες επειδή δεν το ξέρεις. Και δεν το ξέρεις επειδή δεν έχεις πάει. Απλώς θυμάσαι την Τρέμη με τον Πρετεντέρη να κάνουν βούκινο τους "αγρότες με τις Φερράρι" και θεώρησες τόσο αξιόπιστη την είδηση ώστε έβαλες και τον εαυτό σου στην σκηνή. Έτσι δεν είναι;

Ομολογώ ότι τον λυπήθηκα έτσι που τον έβλεπα κατακόκκινο να έχει καταπιεί την γλώσσα του. Κι επειδή φοβήθηκα μη πάθει κανένα εγκεφαλικό και το έχω βάρος στην συνείδησή μου, συνέχισα:

- Όσο για το ακριβό ελληνικό σκληρό τυρί που έλεγες πρωτύτερα, έφτασες σ' αυτή την ηλικία και δεν έχεις μάθει ότι το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα σε τούτον εδώ τον ρημαδότοπο τα διαφεντεύουν τρεις εταιρείες, που έχουν κάνει καρτέλ. Μπας και νομίζεις ότι ο αγρότης είναι που βάζει τιμή στο τυρί εννιά ευρώ το κιλό; Η Φάγε, η Νεστλέ και η Νουνού βάζουν τις τιμές. Ο αγρότης ένα πενηνταράκι το κιλό θα πάρει για το γάλα του, όσο και να πληρώσεις εσύ για το τυρί. Αυτό δεν στο είπανε σε κανένα δελτίο ειδήσεων;

Θα έλεγα κι άλλα αλλά καταλάβαινα ότι είχα δυναμώσει την φωνή μου και ήταν περασμένα μεσάνυχτα. Απλώς, πρόσθεσα δυο-τρία πιο χαλαρά σχόλια, ώστε να ρίξω την ένταση που είχα δημιουργήσει. Έτσι, η παρέα βρήκε την ευκαιρία να σηκωθεί με μιας και ο γεροντότερος ανέλαβε να σβήσει την φωτιά:

- Άντε να πάμε και για ύπνο. Αυτές οι κουβέντες δεν βγάζουν πουθενά. Καληνύχτα.

Είπα κι εγώ μια καληνύχτα με ζορισμένο χαμόγελο και κράτησα το "καλά ξυπνητούρια" πίσω από τα δόντια μου. Το διαλύσαμε και τραβήξαμε για τα δωμάτιά μας. Δίπλα μου, άκουσα την γυναίκα μου να ψιθυρίζει:

- Μην ανησυχείς, ο Σαμαράς δεν κινδυνεύει.

Ώρες-ώρες, αυτό το φλέγμα της με σκοτώνει...