Σαββατιάτικα (150) - τα χεσμένα

*** Τον κώλο βάζει ο μάγειρας, σκατά θα μαγειρέψει. *** Ούτε η φοράδα στ' αλώνι ούτε η Φατμέ στο Γενη-Τζαμί. *** Τώρα πια, μόνο ο ληστής στην ντουλάπα θα χέζεται. *** Όλα μας τα είπαν στις ειδήσεις, μόνο το πώς σκουπίστηκε ο ληστής δεν μάθαμε. *** Ελπίζω να μη κατέστρεψε καμμιά ποπλίνα τού Κωστέτσου ή καμμιά δαντέλλα τής Κριθαριώτη. *** Τόσκας: "Καλώ τους χρυσαυγήτες να κλειστούν μόνοι τους στο ντουλάπι τής ιστορίας." *** Νίκο μου, πας καλά; *** Κι αν χεστούνε; *** Μα, στον θεό σας, θέμα στις ειδήσεις τού Alpha η συλλογή τής Διαμαντοπούλου με κούκλες; *** Ανέλαβε αρχισυντάκτης ειδήσεων στο κανἀλι ο Μπαλούρδος; *** Πάντως, πιστεύω ότι η Αννούλα έχει δώσει σε όλες τις κούκλες ονόματα πολιτικών. *** Έτοιμες για βουντού. *** Όπου τα σκατά και το φτυάρι. *** Δεν καταλαβαίνω γιατί τσιτώσατε που ο Στουρνάρας θέλει να πάει το όριο για σύνταξη στα 70. *** Βρε ζώα, αν σας δώσουν 340 σύνταξη στα 50, θα φτάσετε ποτέ στα 70; *** Παπάρια θα φτάσετε. *** Δουλέψτε, λοιπόν, μέχρι τα 70 και μετά πάρτε σύνταξη κι όπου φτάσετε. *** Αν κατάλαβα καλά, σαρβάιβο λέγεται όταν

Στην Μάλτα δεν είχε χτες Γιούρογκρουπ;

κάτι πεινασμένοι σ' ένα νησί φτιάχνουν παζλ ή προσπαθούν να βάλουν ένα μπαλλάκι σε μια τρυπούλα. *** Σκέψου, λέει, να πας Καραϊβική κι αντί να σου παίρνουν τα μυαλά οι κρεολές να στα παίρνουν τα παζλ... *** Αληθεύει ότι ο υπόδικος Μαρτίνης κατέθεσε ότι στην πώληση του "Ντυνάν" εμπλέκεται το μητσοτακέικο; *** Πώς το βλέπετε, θα ξεμπερδέψουμε ποτέ με το πού εμπλέκονται οι Μητσοτάκηδες; *** Είναι και μεγάλο σόι, 'θεμα τον γονιό τους... γεννοβολάνε κιόλας... *** Αν δεις καράβι και αργεί, σκατά είναι φορτωμένο. *** Μπορείτε να μου εξηγήσετε τι είναι το σουσιβλάκι; *** Πίτα με ρύζι και ωμό ψάρι; *** Υπάρχει και σε έκδοση "απ' όλα", με κρεμμύδι και τζατζίκι; *** A, δεν βάζουν τζατζίκι αλλά wasatziki, παναπεί wasabi με σκόρδο. *** Να ξεράσω τώρα ή να τ' αφήσω για αργότερα; *** Ιδού η απόδειξη ότι η μαλακία δεν έχει όρια. *** Αν πεις να μαλακιστείς, εμπνέεσαι κι από ιάπωνες, δεν κωλώνεις. *** Τώρα, βέβαια, εσείς τρώτε παϊδάκια κοτόπουλου και μπιφτέκι λαχανικών, το σουσιβλάκι θα σας χαλάσει; *** Άντε και μεξισούσι, παιδιά: τάκος με φύκια και τσίλι. *** Φώφη: "Επιστρέψαμε δυναμικά." *** Εσείς κι ο Σβαρτζενέγκερ, αγάπη μου. *** Αλήθεια, που είχατε πάει καλέ; *** Να πετάξτε τα σκουπίδια και πέσατε μέσα στον κάδο; *** Κάντε ένα ντουζάκι πρώτα γιατί βρομοκοπάτε. *** Πτωματίνη. *** Πορδομηνύματα, σκατοσυχαρίκια. *** Φώφη: "Είμαστε η παράταξη που έχει συνδεθεί με την πρόοδο, την ευημερία και τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις του τόπου μας." *** Μετανοείτε! *** Μωρ' συ Φωφώκα, βρήκες σε κανα συρτάρι τίποτε ξεχασμένους λόγους του Ανδρέα; *** Μπένυ: "Υπήρχαν πιο βαρβάτες λίστες από την λίστα Λαγκάρντ." *** Εμένα το λες, Βαγγέλη μου; *** Έχεις δει λίστα τής γυναίκας μου για ψώνια; *** Αναρωτιέσαι πώς και δεν έχει επέμβει ακόμη εισαγγελέας. *** Αλλά κι αυτή η πουρόγρια η Κριστίν πια... αμάν! *** Όλες κάτι δείχνουν, αυτή την λίστα της. *** Αλλά μια και τό 'φερε η κουβέντα, ρε Βαγγέλη, εκείνες τις άλλες λίστες, τις πιο βαρβάτες που λες, τί τις κάνατε; *** Μασούρι; *** Τα ξερά σκατά στον τοίχο δεν κολλάνε. *** Κωλόχαρτος: "Το καλοκαίρι θα φοράμε μπλούζες 'I love email Χαρδούβελη'." *** Πώς ανωμαλέψαμε έτσι, ρε Άδωνι; *** Καλοκαίρι, με τόσα κορμιά τσίτσιδα γύρω κι εμείς love ένα γαμωemail; *** Χαρδούβελης... Χαρδούβελης... τί μου θυμίζει το όνομα; *** Ρε σεις, αυτός δεν είναι ένας παλιός υπουργός οικονομικών που καταλάβαινε τι μαλακίες

Μόλις κυκλοφόρησε!

έκανε κι έβγαζε τα λεφτά του στο εξωτερικό λίγα-λίγα για να μη τον πάρουν χαμπάρι; *** Αυγή: "Επετεύχθη ο στόχος για μηδενικό δημοσιονομικό αντίκτυπο." *** Σύντροφοι, θα σας έλεγα τι επετεύχθη αλλά δεν θέλω να εκχυδαΐσω το ιστολόγιο. *** Χέσε ψηλά παράσταση, κατούρα θεωρεία. *** Εδώ έφυγε ο Σπαλιάρας από τους Διάσημους κι εσείς ασχολείστε με τους πύραυλους που έρριξε ο Ντόναλντ στην Συρία. *** Πάντως, μάγκας ο Τραμπ. *** Δυόμισυ μήνες πρόεδρος και την έρριξε την στρακαστρούκα. *** Όχι σαν εκείνο τον λελέ τον Μπαράκ που οχτώ χρόνια δεν αμόλησε ούτε κλανιά. *** Αφού η φάση θα γίνει κώλος, κάνε την από νωρίς να τελειώνουμε, να πάμε σπίτια μας. *** Γιούνκερ: "Στην χρήση χημικών πρέπει να δίνεται απάντηση." *** Ρε Ζαν-Κλωντ, στον θεό σου, είναι οι πύραυλοι απάντηση σε οποιοδήποτε ερώτημα; *** Δηλαδή, πρέπει να ρίχνουμε κατακεφαλιές σε όποιον κλάνει και μολύνει τον χώρο με βρωμιούχο κλανοαμμώνιο; *** Αν θυμιατίζεις τα σκατά, έχεις θεό τον κώλο. *** Αυτό που οι ΗΠΑ έρριξαν πυραύλους και η Μέρκελ με τον Ολάντ είπαν πως την ευθύνη την έχει η Συρία, πώς το ερμηνεύετε; *** Εγώ ομολογώ ότι είμαι μπερδεμένος... *** Οι ΗΠΑ χτύπησαν κάπου στην Συρία επειδή ο συριακός στρατός χτύπησε κάπου στην Συρία... καλά το κατάλαβα; *** Ρε, να μη μπορώ με τίποτε να κατανοήσω την διεθνή πολιτική για την στερέωση της ειρήνης! *** Ας ξανασχοληθώ με τον Σπαλιάρα, λοιπόν. *** Μητσοντόρα: "Κανένας νόμος δεν μπορεί να βγάλει τον Κουφοντίνα από την φυλακή." *** Μωρή βλαμμένη, άντε άναψέ του ένα κεράκι γιατί, αν δεν ήταν αυτός, το απογαμήδι σου ούτε δήμαρχος θα είχε γίνει ούτε περιφερειάρχης. *** Πότε θα καταλάβεις ότι, χάρη στον Κουφοντίνα, ένα ακόμη μηδενικό έγινε ήρωας; *** Πάρ' την κάργια οδηγό, να φας σκατό με το κιλό. *** Ψωμιάδης: "Προτιμώ την Ελλάδα του Τραμπ από την Ελλάδα των Τρανς." *** Πανίκα, μας λείπεις! *** Μπαλαούρας: "Κατάλοιπο της παγανιστικής περιόδου το άγιο φως." *** Μάκη, στον αρχηγό σου πέστα, πού 'χει γίνει κώλος και βρακί με την ιεραρχία. *** Αυτό που φέρνουμε το άγιο φως από την Εβραιία με τιμές αρχηγού κράτους, δεν μπορώ να το καταλάβω με τίποτε. *** Αρχηγός κράτους ένα καντήλι, το καντήλι μου μέσα; *** Να του κανονίσουμε συνάντηση κορυφής με τον

Πουτάνα δυσκοιλιότητα...

Πάκη. *** Το καντήλι κι ο καντηλανάφτης. *** Πάκης: "Η Ελλάδα θα ξεπεράσει την κρίση μέσα στην Ευρώπη." *** Παπάρια μάντολες θα ξεπεράσει, πρόεδρε. *** Πάκης, Αλέξης, Κούλης, Φώφη, Σταύρακας, κυρ-Βασίλης... *** Όχι κρίση, ούτε συνάχι δεν περνάει μ' αυτούς. *** Τον κώλο σου 'μπιστεύεσαι, θα χέσεις το βρακί σου. *** Τσίπρας: "Ήρθε η στιγμή να αντικατασταθεί ο πόνος με την ελπίδα για τον ελληνικό λαό." *** Πάλι τις μαλακίες άρχισες, Αλέξη, παιδί μου; *** Θα αντικαταστήσεις τον πόνο με την ελπίδα ότι θα πάψουμε να πονάμε; *** Αυτός ο ηλίθιος που σου γράφει αυτές τις πίπες, τί βαθμό είχε στην έκθεση; *** Κανένα καλό νέο από Μάλτα έχουμε; *** Φερ' ειπείν, έκλεισε αυτή η πουτάνα η αξιολόγηση ή όχι ακόμα; *** Αυτό που μείναμε Ευρώπη, πόσο βιτσιόζικο τελικά; *** Μη μου πείτε ότι δεν είμαστε σαν τα κορίτσια που δουλεύουν σε μπουρδέλο, έτσι; *** Έχουμε ως δεδομένο το ότι θα την φάμε, άλλο αν δεν ξέρουμε το πόσο χοντρή και μακρυά θα είναι. *** Έκανε η μύγα κώλο κι έχεσε τον κόσμο όλο. *** Σοβαρά το λέτε ότι στις σήραγγες των Τεμπών έγινε αγιασμός πριν δοθούν στην κυκλοφορία; *** Επί τέλους, τέρμα τα τροχαία, παναγία μου! *** Υποθέτω ότι αγιάστηκαν και οι δυο είσοδοι, μη μας βρει κανένα κακό στην επιστροφή. *** Κάθε φορά που αλλάζω αμάξι, τσουπ... τον άγιο Χριστόφορο στο ντουλαπάκι η μάνα μου για "να σε φυλάει, παιδάκι μου". *** "Μάνα, επειδή έχω διαλύσει τρία αμάξια μέχρι σήμερα, μήπως να κοιτάξεις κάτι σε άλλους αγίους;" της κολλάω εγώ. *** "Εσένα σε έχει φυλάξει", απτόητη αυτή. *** Πες της κουβέντα τώρα, γαμώ τον διαλεκτικό υλισμό μου μέσα. *** e-nikos: "Οι τούρκοι βγάζουν στο Αιγαίο το ωκεανογραφικό Çubuklu." *** Το... ποιό; *** Βάι-βάι-βάι! *** Να στείλουμε τον Παπανικολή για διαπραγματεύσεις. *** Από μπρος κυρά μαριόλα κι από πίσω χεζοκώλα. *** Μητσοντόρα: "Να ποινικοποιηθεί το χάσιμο χρόνου στην διαπραγμάτευση." *** Ντόρα μου, δεν είναι ανάγκη να αμολάς μια μαλακία κάθε βδομάδα για να μας θυμίσεις την παρουσία σου. *** Άσε που είναι επικίνδυνο για κάθε Μητσοτάκη να

Ευτυχισμένα χρόνια

κάνει λόγο περί ποινικοποιήσεων. *** Πώς την είδατε εκείνη την ρουμάνα που λυπόταν επειδή μεγάλωσε σε μια εποχή που η τηλεόραση έπαιζε μόνο δυο ώρες καθημερινά; *** Με δυο ώρες τηλεόραση μόνο, αυτή πώς βγήκε τόσο ηλίθια; *** Πορτοσάλτε: "Ρε Τσίπρα, πώς να σου ρυθμίσουν το χρέος όταν δίνεις συντάξεις;" *** Άρη μου, πάω στοίχημα ότι κάτι άλλο ήθελες να πεις αλλά άμα πάρει φόρα η πουτάνα η γλώσσα... ε; *** Πάντως δεν χειροτερεύεις, μην ανησυχείς, το ίδιο παπάρας ήσουν πάντα. *** Ο ξεβράκωτος ο κώλος άμα ιδεί βρακί το χέζει. *** Όταν το κορυφαίο θέμα τής εβδομάδας που πέρασε ήταν ο ληστής που αποπάτησε στην ντουλάπα, πώς να αποφύγεις τον πειρασμό να αναλύσεις το θέμα τής... αφόδευσης; *** Παρά την ευθεία αναφορά τής λεζάντας στο "Γεράκι της Μάλτας", νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να αναγνωρίσετε στην πρώτη φωτογραφία τον μεγάλο Χάμφρεϋ Μπόγκαρτ, από τον θάνατο του οποίου συμπληρώθηκαν εφέτος 60 χρόνια. *** Δείτε τον όπως τον ξέρετε στην τελευταία φωτογραφία τού 1941, από τα γυρίσματα της πασίγνωστης ταινίας "Καζαμπλάνκα". *** Δίπλα στον Μπόγκαρτ, η συμπρωταγωνίστριά του Ίνγκριντ Μπέργκμαν και άκρη δεξιά ο μαγυάρικης καταγωγής σκηνοθέτης Μάικλ Κερτίζ. *** Καθώς οποιαδήποτε αναφορά στην "Καζαμπλάνκα" μάς φέρνει στον νου την ιστορική ατάκα τού Μπόγκαρτ "Play it again, Sam", δεν μπορώ παρά να σας θυμίσω τί έπαιξε τότε ο Σαμ. *** Πριν σας καληνυχτίσω, λοιπόν, βάζω στο πικάπ το σάουντρακ της ταινίας για να απολαύσετε τον Ντούλεϋ "Σαμ" Ουίλσον να ερμηνεύει το θρυλικό "As time goes by", ένα κομμάτι του 1931 που έμελλε να γίνει επιτυχία έντεκα χρόνια αργότερα, χάρη στην ταινία. *** Είμαι σίγουρος ότι έτσι θα ξεχάσετε τελείως όσα δυσώδη διαβάσατε πιο πάνω. *** Καλό σαββατόβραδο! ***

Τα παιδιά της κρίσης

Πριν λίγες μέρες, η Unicef έδωσε στην δημοσιότητα την έκθεση της ελληνικής επιτροπής της για το 2017, με τίτλο "Η κατάσταση των παιδιών στην Ελλάδα". Μπορεί η φωτογραφία του εξωφύλλου, με τα παιδιά από ένα γυμνάσιο της Τούμπας, να τραβάει αρχικά το βλέμμα αλλά αμέσως μετά το μάτι δεν μπορεί να μη καρφωθεί στον υπότιτλο της έκθεσης: "Τα παιδιά της κρίσης"...

Η μόλις 26 σελίδων έκθεση περιλαμβάνει αρκετές κοινοτοπίες αλλά και αρκετά ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις, στις οποίες αξίζει να σταθούμε. Για παράδειγμα, στην σελίδα 5 διαβάζουμε:

Τα εμπειρικά στοιχεία καταδεικνύουν την δραματική επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών στην Ελλάδα. Την περίοδο της κρίσης πλήττεται περισσότερο η ευημερία των οικογενειών με παιδιά σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας. Η βίωση της φτώχειας κατά την παιδική ηλικία οδηγεί σε συσσώρευση μειονεκτημάτων που θα επηρεάσουν αρνητικά τα μελλοντικά τους επιτεύγματα κατά την ενήλικη ζωή, συμβάλλοντας έτσι στην αναπαραγωγή της φτώχειας και των ανισοτήτων. Το γεγονός αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην οικονομία της χώρας μέσω της επίδρασης στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του εργατικού της δυναμικού.

Η φετεινή έκθεση δείχνει αρκετά "κουτσουρεμένη" σε σχέση με την περυσινή (εκείνη είχε ως υπότιτλο "Παιδιά της κρίσης") αλλά ακόμη κι έτσι αρκεί για να μας μαυρίσει την καρδιά, έστω κι αν είναι λιγώτερο αιχμηρή. Για παράδειγμα, λείπουν μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις σαν αυτή που διάβασαμε πέρυσι στην σελίδα 26:

Η σύγκριση της φτώχειας μεταξύ παιδιών και ενηλίκων δείχνει ότι τα άτομα με ηλικία μικρότερη των 16 ετών αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας σε σχέση με τα άτομα ηλικίας 16-64 ετών. Ωστόσο, η επικρατούσα πολιτική ρητορεία που διακρίνει την παιδική φτώχεια από εκείνη των ενηλίκων (σαν να μη πρόκειται για τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος) οδηγεί σε μια έμμεση διάκριση των παιδιών ως ακουσίως φτωχά (επειδή δεν έχουν τον έλεγχο των συνθηκών που καθορίζουν τις παρούσες και μελλοντικές επιπτώσεις σε διάφορες πτυχές της ζωής) ενώ οι ενήλικες και, κατά συνέπεια, οι γονείς αντιμετωπίζονται ως εκουσίως φτωχοί (κυρίως από πολιτικούς και κοινωνικούς φορείς που κατέχουν θέσεις εξουσίας) με την αιτιολογία ότι οι ευθύνες, οι πρωτοβουλίες και οι ενέργειες των ενηλίκων αποτελούν κύριους και καθοριστικούς παράγοντες ευημερίας. Αυτή η πεποίθηση επαναφέρει στον δημόσιο και τον πολιτικό λόγο την παλιά αλλά αμφισβητούμενη διάκριση ανάμεσα σ' αυτούς που αξίζουν να είναι φτωχοί και σ' αυτούς που δεν το αξίζουν.

Επειδή ο αναγνώστης καταλαβαίνει τι σημαίνει φτώχεια, καλύτερα να επιμείνουμε σε έναν άλλον όρο, ο οποίος αναφέρεται εκτεταμένα στην έκθεση: αποστέρηση.

Ως γνωστόν, το όριο φτώχειας είναι κυμαινόμενο και ορίζεται σε σχέση με το μέσο ετήσιο εισόδημα όλων των κατοίκων μιας χώρας. Στις περισσότερες χώρες τής Ευρωπαϊκής Ένωσης (και στην Ελλάδα), φτωχός θεωρείται όποιος έχει ετήσιο εισόδημα λιγώτερο από το 60% του μέσου εισοδήματος. Όμως, σε μια φτωχή χώρα, ένας κάτοικος μπορεί να διαθέτει το 80% ή και το 100% του μέσου εισοδήματος αλλά αυτό να είναι τόσο λίγο ώστε να μην επαρκεί για να καλύψει όλες του τις ανάγκες. Έτσι, ο ΟΗΕ, προκειμένου να υπολογίσει σωστά την φτώχεια, έχει δημιουργήσει ένα "καλάθι με αγαθά" και μετράει πόσα απ' αυτά στερείται κάποιος. Όποιος στερείται τουλάχιστον ένα αγαθό, θεωρείται ότι ζη σε συνθήκες αποστέρησης (deprivation) ενώ όποιος στερείται από τρία και πάνω, ζη σε συνθήκες ακραίας αποστέρησης (severe deprivation). Τα αγαθά που περιλαμβάνει το "καλάθι" αναφέρονται στην σελίδα 19 της έκθεσης και είναι:
- η δυνατότητα πληρωμής πάγιων λογαριασμών (ενοικίου, δόσεων δανείων κλπ) χωρίς δυσκολίες,
- η επαρκής θέρμανση της κατοικίας,
- η δυνατότητα κάλυψης απρόβλεπτων αλλά αναγκαίων δαπανών,
- η κανονική λήψη πρωτεϊνών με σωστή διατροφή (κρέας, ψάρι κλπ κάθε δεύτερη μέρα),
- οι διακοπές (τουλάχιστον μια βδομάδα κάθε χρόνο)
- μια τηλεόραση,
- ένα πλυντήριο ρούχων,
- ένα αυτοκίνητο,
- ένα τηλέφωνο.

Ξαναδείτε τώρα τον παραπάνω πίνακα, ο οποίος συντάχθηκε με στοιχεία τής Eurostat. Η πρώτη ματιά είναι αποκαρδιωτική, καθώς δείχνει ότι το 42% όσων κατοίκων αυτής της χώρας δεν έχουν κλείσει τα 18 τους χρόνια, ζουν σε συνθήκες αποστέρησης και το 25,7% σε συνθήκες ακραίας αποστέρησης. Όμως, η κατάσταση (ειδικά των τελευταίων) είναι περισσότερο τραγική, αν σκεφτούμε ότι το ποσοστό όσων δεν έχουν τηλεόραση, πλυντήριο ή τηλέφωνο είναι σχεδόν μηδενικό. Αυτό σημαίνει ότι 4 στα 10 παιδιά είτε δεν τρέφονται σωστά είτε δεν πάνε διακοπές είτε δεν ζεσταίνονται τον χειμώνα είτε οι γονείς τους αδυνατούν να τους εξασφαλίσουν στέγη, ρεύμα ή τρεχούμενο νερό ενώ ένα στα τέσσερα παιδιά βιώνει σχεδόν όλες τις παραπάνω ελλείψεις.

Παρένθεση. Και τώρα, δείτε στην σελίδα 18 της εφετεινής έκθεσης τον πίνακα που δείχνει την παιδική αποστέρηση στην "Ε.Ε. των 14" κατά το 2015 και παρατηρήστε με πόση άνεση η χώρα μας καταλαμβάνει την θλιβερή πρώτη θέση. Η μικρή απόκλιση στα στοιχεία αυτού του πίνακα με του παραπάνω οφείλεται στο ότι η έκθεση υπολογίζει παιδιά μέχρι 16 ετών, όχι μέχρι 18. Κλείνει η παρένθεση και προχωρούμε.

Ένας εντυπωσιακός πίνακας που υπήρχε στην περυσινή έκθεση αλλά λείπει από την εφετεινή είναι ο παρακάτω (2016, σελίδα 31), ο οποίος δείχνει ανάγλυφα την κατάρρευση του επιπέδου ζωής των ελλήνων. Είναι βασισμένος σε στοιχεία τής ΕλΣτατ και απεικονίζει την μηνιαία οικογενειακή δαπάνη τής περιόδου 2008-2014 σε ισοδύναμες (σταθερές) τιμές 2008. Η εικόνα είναι λαλίστατη και, συνάμα, αποκαρδιωτική:

[Προσαρμογή πίνακα στα ελληνικά: Cogito ergo sum]

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Κι ενώ οι μαθητές συνεχίζουν να λιποθυμούν (με αυξανόμενο, μάλιστα, ρυθμό) στα σχολεία από την πείνα, ο -μέχρι πρό τινος γραφικός αλλά τώρα "σοβαρός"- πρόεδρος της Ενώσεως Κεντρώων τολμά να καλεί τον λαό να αποδεχτεί περαιτέρω συρρίκνωση της ζωής του, υποσχόμενος πως όταν βγούμε από τα μνημόνια (ζήσε Μάη μου, δηλαδή), πρώτος αυτός θα φροντίσει να ξανακερδίσουμε όσα χάσαμε. Αν ζούμε, βεβαίως, τόσο αυτός όσο κι εμείς. Τουλάχιστον, ας ελπίσουμε να ζουν τα παιδιά μας.

------------------------------------------------------

Προσωπική σημείωση:

Ζητώ συγγνώμη για την καθυστέρηση στην δημοσίευση των σχολίων, η οποία γίνεται πλέον, αντίθετα με την θέλησή μου, κατόπιν εγκρίσεώς μου. Ζητώ την κατανόησή σας για όσο υπάρχει εκεί έξω λυτός αυτός ο κρετίνος που βομβαρδίζει το ιστολόγιο με ηλίθια και άσχετα σχόλια, καταστρέφοντας κάθε συζήτηση. Δεν σκοπεύω να τον αφήσω να μου τινάξει το ιστολόγιο στον αέρα. Εξυπακούεται ότι, έστω και με καθυστέρηση, όλα τα άλλα σχόλια δημοσιεύονται αυτούσια, όπως πάντα.

Τα προβλήματα της "πρώην"

Το χτεσινό κείμενο δεν είχε σκοπό είτε να διερευνήσει το μέγα θέμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων είτε, πολύ περισσότερο, να αναλύσει ζητήματα διπλωματίας. Άλλωστε, σπάνια το ιστολόγιο καταπιάνεται με τέτοια θέματα αφού, όπως σωστά παρατήρησε φίλος σχολιογράφος, στα οικονομικά τα καταφέρνω καλύτερα. Στόχος τού χτεσινού κειμένου ήταν να υπογραμμίσει την εμφιλοχωρούσα ανοησία στο άτυπο "δόγμα" των ελληνικών κυβερνήσεων ότι δεν έχουμε κανένα πρόβλημα όσο μένουμε στις αγκάλες τού ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Νομίζω ότι είναι χαρακτηριστική η φράση μου "η εθνική μας πολιτική εξικνείται μέχρι των ορίων τού μακάριου ύπνου, κατά την διάρκεια του οποίου ονειρευόμαστε πως είμαστε ασφαλείς επειδή βρισκόμαστε κάτω από την ομπρέλλα τής Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ", η οποία έδωσε και τον τίτλο του κειμένου.

Παρένθεση. Τώρα, βέβαια, μένει να απαντηθεί η απορία πώς από την μια δηλώνουμε ικανοί να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε ξένη επιβουλή κι από την άλλη δίνουμε στο ΝΑΤΟ το δικαίωμα να περιπολεί στο Αιγαίο ώστε να μας προστατεύει από τους... πρόσφυγες. Αυτή την απορία θα μας την λύσουν ο κ. Καμμένος με τον κ. Κοτζιά; Άλλη απορία αυτή. Κλείνει η παρένθεση.

Με τις ίδιες παραδοχές και επειδή δεν βλάφτει να ξέρουμε τι συμβαίνει γύρω μας, σήμερα θα ρίξουμε μια ματιά στο καζάνι που βράζει σε μια άλλη γειτονική μας χώρα, στην οποία δεν έχουμε δώσει όνομα. Επί 47 χρόνια, όσο η περιοχή αποτελούσε τμήμα τής ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, λεγόταν Λαϊκή Δημοκρατία τής Μακεδονίας, χωρίς η Ελλάδα να διαμαρτύρεται, κάνοντας το χατήρι των ΗΠΑ να μη δυσαρεστούμε τον Τίτο, ο οποίος τα είχε σπάσει τότε με την Σοβιετική Ένωση. Σήμερα, όλος ο κόσμος την αποκαλεί "Μακεδονία" αλλά, χάρη στις δικές μας αντιρρήσεις, επίσημα αναγνωρίζεται ως πρώην Μακεδονία. Εν πάση περιπτώσει, επειδή δεν έχω καμμιά όρεξη να ανοίξω τέτοια κουβέντα, για τις ανάγκες τού κειμένου θα την αποκαλώ με το επίσημο ακρωνύμιό της: ΠΓΔΜ.

Σκόπια, η πρωτεύουσα των αγαλμάτων (*)

Στην ΠΓΔΜ, λοιπόν, υπάρχουν δυο μεγάλοι κομματικοί σχηματισμοί: ο δεξιός συνασπισμός του μεγαλύτερου και με πολλά εθνικιστικά χαρακτηριστικά VMRO (Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση) με το μικρότερο DPMNE (Δημοκρατικό Κόμμα Εθνικής Μακεδονικής Ενότητας) και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα SDSM (Σοσιαλιστική Δημοκρατική Συμμαχία Μακεδονίας), μετεξέλιξη της παλιότερης Ένωσης Κομμουνιστών Μακεδονίας, το οποίο δεν έχει πλέον κανένα κομμουνιστικό χαρακτηριστικό. Πέρα απ' αυτά τα δυο μεγάλα κόμματα, υπάρχουν κάμποσα μικρότερα, μερικά εκ των οποίων εκπροσωπούν εθνικές κοινότητες (αλβανούς, τούρκους, σέρβους, ρομά κλπ). Ανάμεσά τους, ισχυρότερο είναι το DUI (Δημοκρατική Ένωση για την Ενσωμάτωση), με επί κεφαλής τον Αλί Αχμέτι, ηγέτη των αλβανών εθνικιστών την εποχή που η ΠΓΔΜ ανακηρυσσόταν αυτόνομο κράτος.

Στις 11 Δεκεμβρίου 2016, στην χώρα διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές και από την κάλπη βγήκε ένα τόσο μπερδεμένο αποτέλεσμα ώστε από τότε μέχρι σήμερα δεν έχει ακόμη σχηματιστεί κυβέρνηση. Η ΠΓΔΜική βουλή έχει 120 έδρες, άρα για να έχει μια κυβέρνηση την δεδηλωμένη, πρέπει να στηρίζεται από 61 βουλευτές. Όμως, το VMRO-DPMNE κέρδισε 51 έδρες και το SDSM 49, οπότε άρχισαν οι διαβουλεύσεις με τα μικρότερα κόμματα. Ο πρόεδρος της χώρας Γκιόργκε Ίβανοφ έδωσε έντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον αρχηγό τού πλειοψηφούντος VMRO Νικόλα Γκρούεφσκι κι εκείνος απευθύνθηκε στον Αχμέτι, μιας και το DUI είχε κερδίσει 10 έδρες (οι υπόλοιπες 10 έδρες μοιράστηκαν σε τρία μικρότερα αλβανόφιλα κόμματα). Έτσι κι αλλιώς, ο Γκρούεφσκι είχε συνεργαστεί με τον Αχμέτι και στην προηγούμενη κυβέρνηση (2013-2016).

Μέχρις εδώ όλα κυλούν φυσιολογικά αλλά ο Αχμέτι αποφασίζει να φουντώσει την φωτιά κάτω από το καζάνι. Σε κοινή τους σύσκεψη τα τέσσερα φιλοαλβανικά κόμματα της βουλής (DUI, Μπέσα, Συμμαχία Αλβανών και Δημοκρατικό Κόμμα Αλβανών) συντάσσουν ένα πρωτόκολλο συνεργασίας, με το οποίο παρουσίασαν μια σειρά αιτημάτων της αλβανικής κοινότητας. Ανάμεσα στα αιτήματα αυτά, υπήρχε και η αναγνώριση της αλβανικής γλώσσας ως επίσημης δεύτερης γλώσσας της χώρας. Παρ' ότι στο πρωτόκολλο δεν γινόταν λόγος περί κυβερνητικών συνεργασιών, ήταν σαφές πως όποιο από τα δυο μεγάλα κόμματα αποδεχόταν το σύνολο των αιτημάτων, θα στηριζόταν στον σχηματισμό κυβέρνησης. Κρίσιμη λεπτομέρεια: η σύσκεψη των τεσσάρων κομμάτων πραγματοποιήθηκε στα Τίρανα, μετά από πρόσκληση του αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα, γι' αυτό και το συμφωνημένο τελικό κείμενο ονομάστηκε "πλατφόρμα των Τιράνων".

Ο Γκρούεφσκι προσπαθεί να πείσει τον Αχμέτι να ρίξει νερό στο κρασί του αλλά αποτυγχάνει, οπότε οι μακρές διαπραγματεύσεις μεταξύ VMRO-DPMNE και DUI καταρρέουν στα τέλη Φεβρουαρίου. Ο Ίβανοφ πρέπει τώρα να δώσει την εντολή στον Ζόραν Ζάεφ, ηγέτη τού SDSM. Ο Ζάεφ φτάνει στο προεδρικό μέγαρο έχοντας στην τσέπη του υπογραφές 67 βουλευτών (49 δικών του και 18 από τους 20 συνολικά των φιλοαλβανικών κομμάτων), οι οποίοι υπόσχονται ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση που θα σχηματίσει. Όμως, προς γενική έκπληξη και παρά την ρητή διάταξη του ΠΓΔΜικού συντάγματος, ο Ίβανοφ δεν δίνει την εντολή στον Ζάεφ, δηλώνοντας ότι "το σύνταγμα και η συνείδησή μου μου απαγορεύουν να δώσω την εντολή σε οποιονδήποτε καταστρέφει την εθνική κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της Μακεδονίας". Επί πλέον, ο Ίβανοφ τράβηξε το αφτί τού Ζάεφ, δηλώνοντας ότι ο ηγέτης τού SDSM πρέπει να καταδικάσει μια "πλατφόρμα προερχόμενη από ξένο κράτος", κάνοντας σαφή αναφορά στην πλατφόρμα των Τιράνων.

Κάπου εδώ αρχίζουν τα όργανα και οι χοροί κρατούν από την 1η Μαρτίου μέχρι και τώρα. Τόσο ο Γκρούεφσκι όσο και ο Ζάεφ εμμένουν στις απόψεις τους, με τον Αχμέτι ανάμεσά τους να φωνάζει ότι συγκρατεί με χίλια ζόρια τους αλβανούς για να μη ξεσηκωθούν. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορεί τον Ίβανοφ για ανευθυνότητα και κατηγορείται ή ίδια για παρέμβαση στα εσωτερικά ανεξάρτητου κράτους. Από δίπλα, το ΝΑΤΟ πιέζει τον Γκρούεφσκι να τα βρει με τον Αχμέτι ή, στην ανάγκη, με τον Ζάεφ, ανησυχώντας για ένα από τα καλά πατήματά του στα Βαλκάνια (ειδικά τώρα που ο Ερντογκάν έχει πάρει ψηλά τον αμανέ). Και πιο πέρα, οι ρώσσοι παρακολουθούν με προσοχή το παιχνίδι, έτοιμοι να παίξουν κι αυτοί μόλις φτάσει η κατάλληλη στιγμή.

Φυσικά, πρώτο ρόλο σε όλο αυτό το θέατρο του παραλόγου παίζει η Αλβανία. Μόλις προχτές, σε συνέντευξή του στo France-24, ο Έντι Ράμα δήλωσε ότι "στην Μακεδονία δεν υπάρχει αλβανική μειονότητα, υπάρχει αλβανική εθνότητα η οποία αποτελεί πάνω από το 35% του πληθυσμού" ενώ σε μια άλλη συνέντευξή του στην ελβετική εφημερίδα Tagesanzeiger κάλεσε την ΠΓΔΜ να βρει λύση στο πρόβλημα διότι απειλείται η σταθερότητα στην περιοχή. Ταυτόχρονα, ο αλβανός υπουργός εξωτερικών Ντμίτρι Μπουσάτι ζητούσε από την ΠΓΔΜ να τροποποιήσει το σύνταγμά της και να ενσωματώσει σ' αυτό την "πλατφόρμα των Τιράνων" (!), προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση των Σκοπίων.

Σκόπια, 24/9/2015: Ο πρωθυπουργός Νικόλα Γκρούεφσκι απονέμει στον Τζωρτζ Μπους Β' το
"Μετάλλιο της Δημοκρατίας της Μακεδονίας", ως αναγνώριση της βοήθειάς του προς την ΠΓΔΜ.

Πού θα καταλήξουν όλα αυτά; Θα το δούμε. Κατά πάσα πιθανότητα, οι γείτονες θα ξαναπάνε σε εκλογές πολύ σύντομα αλλά είναι πολύ αμφίβολο αν αυτές οι εκλογές λειτουργήσουν ως βαλβίδα ανακούφισης για το καζάνι που βράζει. Στο μεταξύ, δεν πρέπει να ξεχνάμε δυο βασικά δεδομένα, τα οποία μάλλον υπογραμμίζουν τον κίνδυνο είτε η πρώην Μακεδονία να γίνει πιο πρώην είτε να επέμβουν κάποιοι για να βάλουν τάξη στην αταξία:

(α) Η ΠΓΔΜ είναι η πλέον πολυπολιτισμική χώρα των Βαλκανίων, με πολλές εθνοτικές ομάδες, οι οποίες κατά το παρελθόν είχαν βρει μια συνεκτική ουσία που τους επέτρεπε να συνυπάρχουν και να συνεργάζονται. Δυστυχώς, φαίνεται πως η αυτή η συνεκτική ουσία καταστρέφεται χάρη στην προσπάθεια κάποιων να επιβάλλουν την κυριαρχία κάποιας ομάδας επί των υπολοίπων.

(β) Στα ανατολικά τής ΠΓΔΜ, ακριβώς δίπλα της, κάποιοι γνωστοί εξωτερικοί παράγοντες παλεύουν να στήσουν ένα τεχνητό κράτος, ένα μόρφωμα, το Κόσοβο, μόνο και μόνο για να αποκτήσουν ακόμη ένα προτεκτοράτο. Στην προσπάθειά τους αυτή αδιαφόρησαν για την έλλειψη οποιουδήποτε στοιχείου πληθυσμιακής συνοχής (θρησκεία, εθνικότητα, γλώσσα κλπ) αυτού του μορφώματος και δεν δίστασαν να προωθήσουν στην ηγεσία του τον Χασίμ Θάτσι, δηλαδή κάποιον που θα ήταν πιο λογικό να είναι υπόδικος για εγκλήματα πολέμου. Αυτό ας το έχουν υπ' όψη τους όσοι ξεχνούν το πόσο ασταθή και ευμετάβλητα έχουν αποδειχτεί ιστορικά τα σύνορα στα Βαλκάνια.


----------------------------------------
(*)  Τα Σκόπια, χάρη στα αμέτρητα κακόγουστα αγάλματά τους, θεωρούνται ως η αδιαφιλονίκητη πρωτεύουσα του κιτς. Στην φωτογραφία, σε πρώτο πλάνο ο Προμηθέας με την φωτιά. Πίσω του, κάτι σαν κακέκτυπα της Πύλης του Βραδεμβούργου και της Νίκης από το Βερολίνο. Όπως η Ελλάδα, έτσι και η αλβανική κοινότητα έχει εκδηλώσει την ενόχλησή της για όσα μνημεία θυμίζουν την ελληνική ιστορία. Γι' αυτό, το επιβλητικό άγαλμα του Μεγαλέξανδρου καβάλα στον Βουκεφάλα, στην κεντρική Πλατεία Μακεδονίας, αναφέρεται επίσημα απλώς ως "Έφιππος Πολεμιστής".

Μακάριος ύπνος

Το ερώτημα είναι ευθύ και αδυσώπητο: πρέπει να μας ανησυχεί η τουρκική προκλητικότητα ή όχι; Εκ πρώτης όψεως, όταν βλέπεις τον γείτονα να διεκδικεί ένα κομμάτι από το χωράφι σου, είναι φυσικό να ανησυχείς, όσους τίτλους ιδιοκτησίας κι αν έχεις. Ειδικά, μάλιστα, αν υπάρχουν κάποιοι τρίτοι που, αντί να σου πάρουν το μέρος, αναρωτιούνται μήπως και ο γείτονάς σου έχει δίκιο τελικά. Από την άλλη, υπάρχουν και κάποιοι ψύχραιμοι (τουλάχιστον, έτσι δείχνουν), οι οποίοι επιμένουν πως η έξαρση αυτής της προκλητικότητας αποσκοπεί σε εσωτερική κατανάλωση και θα ξεφουσκώσει μετά το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου.

Δεν είμαστε μάντεις ώστε να γνωρίζουμε με ασφάλεια τι θα συμβεί μετά το δημοψήφισμα, όταν μάλιστα δεν γνωρίζουμε τι θα βγει από την κάλπη. Καθ' όσον, άλλες εξελίξεις θα υπάρξουν αν νικήσει ο Ερντογκάν κι άλλες αν χάσει. Αλλά και στις δυο περιπτώσεις, το τι θα ακολουθήσει θα εξαρτηθεί από την ευρύτητα του αποτελέσματος. Αλλιώς θα αντιδράσει ο "σουλτάνος" αν το αποτέλεσμα κριθεί για λίγες χιλιάδες ψήφων κι αλλιώς αν είναι συντριπτική η διαφορά.

Καραμανλής - Ερντογκάν: Η διπλωματία της κουμπαριάς

Ό,τι κι αν συμβεί, όμως, το βασικό δεδομένο δεν αλλάζει. Και το δεδομένο είναι ότι η χώρα μας προεύεται δίχως σαφή στρατηγικό σχεδιασμό, την ώρα που η Τουρκία δεν χάνει ευκαιρία να προβάλλει τους στόχους της καθημερινά, οργανωμένα, μεθοδικά και με σαφήνεια. Μπορεί οι ρουκέτες για την συνθήκη τής Λωζάννης να μοιάζουν περισσότερο με πασχαλιάτικα βαρελότα αλλά πίσω τους κρύβουν την πεντακάθαρη προσπάθεια των τούρκων να βρεθούν σε πλεονεκτική θέση στην αφετηρία όταν αρχίσει η κούρσα τής ανακατανομής ισχύος στην ανατολική Μεσόγειο, ειδικά σε περίπτωση που τα γεγονότα στην Συρία και στο Ιράκ (τελευταία δε και στην Ιορδανία) ευνοήσουν καταλυτικά αυτή την ανακατανομή.

Στο σημείο αυτό, πρέπει να υπογραμμίσουμε τον απολύτως υπαρκτό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η Τουρκία και ο οποίος λέγεται εδαφικός ακρωτηριασμός. Όποιος δεν αντιλαμβάνεται ότι υπάρχουν σαφείς κυοφορούμενες διαδικασίες σύστασης κουρδικού κράτους είναι τυφλός και όποιος δεν καταλαβαίνει ότι ένα τέτοιο κράτος δεν μπορεί να στηθεί μόνο σε εδάφη τής Συρίας και του Ιράκ είναι τουλάχιστον αφελής. Αυτός ο κίνδυνος είναι η αφορμή που η Άγκυρα βιάζεται να ισχυροποιήσει και την θέση και τον ρόλο της στην περιοχή.

Από πλευράς Τουρκίας, οι πιέσεις στην Ελλάδα είναι λογικές, μιας και οποιαδήποτε αύξηση του ελέγχου της στο Αιγαίο σημαίνει αυτομάτως αναβάθμιση του ρόλου της ως περιφερειακή δύναμη. Άλλωστε, οι τούρκοι δεν θα μπορούσαν ποτέ να αφήσουν ανεκμετάλλευτο το υπόβαθρο που χτίζουν στην περιοχή για περισσότερο από μια εικοσαετία. Μη ξεχνάμε ότι με αφορμή την "κρίση των Ιμίων" του 1996, η Τουρκία κατάφερε αφ' ενός μεν να "γκριζάρει" όχι μόνο βράχους και βραχονησίδες αλλά και ολόκληρες θαλάσσιες περιοχές με κατοικημένα νησιά αφ' ετέρου δε να παρασύρει τις ελληνικές κυβερνήσεις σε συζητήσεις περί των "ζωτικών συμφερόντων" της στην περιοχή, ήτοι σε συζητήσεις επί ενός ανύπαρκτου μέχρι τότε θέματος.

Κι ενώ οι τούρκοι κάνουν ό,τι μπορούν για να προωθήσουν τις διεκδικήσεις τους (και καλά κάνουν από πλευράς τους, εδώ που τα λέμε), η Ελλάδα πορεύεται ανερμάτιστη, σαν φτερό στον άνεμο. Βεβαίως, η πρώτη ευθύνη ανήκει εξ ολοκλήρου στην τότε κυβέρνηση Σημίτη, η οποία, εν μέσω των σημιτικών ευχαριστιών προς τις ΗΠΑ και των παγκαλικών ανοησιών περί σημαιών που τις πήρε ο άνεμος, "κατάφερε" (διότι περί κατορθώματος πρόκειται) να δεχτεί το γκριζάρισμα της περιοχής, αναγνωρίζοντας έτσι, εμμέσως πλην σαφώς, τις τουρκικές διεκδικήσεις ως δικαιολογημένες.

Επί πλέον, από τότε όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις διατήρησαν ζωντανό τον "διάλογο" για τις τουρκικές διεκδικήσεις, δικαιώνοντας ουσιαστικά την επιμονή των γειτόνων μας. Παράλληλα και δίχως κανένα απολύτως αντάλλαγμα, υποστήριξαν ένθερμα την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. με την -απαράδεκτη πολιτικά- ψευδαίσθηση ότι η προσαρμογή των γειτόνων στα ευρωπαϊκά δεδομένα θα τους αναγκάσει να εγκαταλείψουν τις διεκδικήσεις τους.


Όμως, η έλλειψη στρατηγικής από πλευράς Ελλάδος γίνεται διάφανη και από άλλα στοιχεία. Για παράδειγμα, η ελληνική πλευρά δεν δημιούργησε το παραμικρό πρόβλημα στην ανάπτυξη των ευρωτουρκικών σχέσεων, παρ' ότι η τουρκική πλευρά δεν άλλαξε καθόλου την στάση της στο κυπριακό, κάτι που είχε τεθεί εκ προοιμίου ως sine qua non για την ανάπτυξη αυτών των σχέσεων. Επίσης, χωρίς να υπάρχει κάποιος σοβαρός λόγος (αν εξαιρέσουμε την γκρίνια των ΗΠΑ), όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις τής τελευταίας εικοσαετίας εγκατέλειψαν τον περίφημο "ενιαίο αμυντικό χώρο Ελλάδας-Κύπρου", κάτι που είχε αποκτήσει την ισχύ δόγματος κατά το παρελθόν.

Στο μεταξύ, η εθνική μας πολιτική εξικνείται μέχρι των ορίων τού "μακάριου ύπνου", κατά την διάρκεια του οποίου ονειρευόμαστε πως είμαστε ασφαλείς επειδή βρισκόμαστε κάτω από την ομπρέλλα τής Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Άλλο αν αυτη η ηλίθια παραίσθηση ασφαλείας δεν είναι τόσο έντονη ώστε να πάρουμε κάποια στιγμή την απόφαση να χαράξουμε μονομερώς (όπως έχουμε δικαίωμα) τα σύνορα της ΑΟΖ μας τόσο στο Αιγαίο όσο και στα βορειοδυτικά μας σύνορα. Για το Καστελλόρριζο, βέβαια, ούτε συζήτηση...

Παπανδρέου - Τζεμ: Η διπλωματία του ζεϊμπέκικου

Κατόπιν όλων αυτών, δεν πρέπει να παραξενευόμαστε όποτε ακούμε την Τουρκία να εκτοξεύει απειλές και να μιλάει για κατάληψη τουρκικών νησιών εκ μέρους της Ελλάδας. Θα έπρεπε, όμως, να παραξενευόμαστε από το γεγονός ότι οι ινστρούχτορες της εθνικής μας πολιτικής δεν καταλαβαίνουν ότι αυτή η επιμονή των τουρκικών αρχών δημιουργεί και βαθαίνει στον απλό τούρκο πολίτη την πεποίθηση ότι υπάρχουν πράγματι στο Αιγαίο κάποια τουρκικά νησιά, τα οποία έχει καταλάβει η Ελλάδα παρανόμως.

Κι αν έπρεπε να ανησυχούμε για κάτι, αυτό είναι το ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν πόσο επικίνδυνο είναι το να πιστεύει ο απλός τούρκος πολίτης ότι έχουμε βάλει πόδι σε δικά του εδάφη. Πόσο δύσκολο είναι να προβλέψουν ότι, αργά η γρήγορα, αυτή η πεποίθηση θα μετατραπεί σε απαίτηση προς την κυβέρνησή του να πάρει πίσω αυτά τα εδάφη; Και πότε θα βρεθεί κάποιος που να καταλαβαίνει πως, όταν κοιμάσαι μακαρίως, σε πιάνουν στον ύπνο;

Η ευθύνη μιας δολοφονίας

Χτες, 3 Απριλίου, συμπληρώθηκαν 105 χρόνια από την ημέρα που γεννήθηκε ο Γρηγόρης Λαμπράκης. Με αφορμή αυτή την επέτειο, εμφανίστηκαν σε τύπο και διαδίκτυο αρκετά αφιερώματα στην ζωή, την δράση και, κυρίως, τον θάνατο του ηρωικού αυτού αγωνιστή τής ειρήνης. Εμείς θα προσπαθήσουμε να μην επαναλάβουμε τα ίδια αλλά να σημειώσουμε μερικά στοιχεία, τα οποία κατά πάσα πιθανότητα δεν διαβάσατε αλλού.

Από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστό το δολοφονικό χτύπημα, όλη η Ελλάδα κατάλαβε ότι πίσω απ' αυτό βρισκόταν το παρακράτος. Φυσικά, η εξουσία (πολιτική και στρατιωτική) προσπάθησε να αποκρύψει αυτό που φώναζαν και οι πέτρες, ότι δηλαδή το παρακράτος ενεργούσε με την δική της ανοχή και υποστήριξη. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο αρχηγός τής Χωροφυλακής, ο στρατηγός Γεώργιος Βαρδουλάκης, ο οποίος μετέβη εσπευσμένα στη Θεσσαλονίκη τη νύχτα της δολοφονίας, όταν αργότερα δέχτηκε παρατήρηση από τον Σοφοκλή Βενιζέλο γιατί δεν προχώρησε σε βάθος την έρευνα, απάντησε: "Τι να κάνω, κ. πρόεδρε, που μου έκλεισε την πόρτα το Α2; (*)".

3/10/1966: Αρχίζει η δίκη για την δολοφονία Λαμπράκη. Στο εδώλιο από αριστερά: Αντώναρος Πιτσώκος,
Ξενοφών "Φον" Γιοσμάς (αρχηγός της οργάνωσης "Καρφίτσα"), Εμμανουήλ Καπελώνης (διοικητής αστυν.
τμήματος Τούμπας), Μανώλης Εμμανουηλίδης (αυτουργός), Σπύρος Γκοτζαμάνης (οδηγός τού τρίκυκλου).

Την δράση τού παρακράτους δεν αμφισβήτησε ούτε ο ίδιος ο Καραμανλής, ο οποίος, όταν έμαθε για την δολοφονία, ανεφώνησε το πασίγνωστο "Μα ποιός κυβερνάει, επί τέλους, αυτόν τον τόπο;", κάτι που αποτελεί ευθεία παραδοχή ύπαρξης σκοτεινών παράκεντρων εξουσίας. Φυσικά, ο ίδιος δεν δεχόταν ούτε δέχτηκε ποτέ ότι αυτά τα παράκεντρα συνεργάζονταν με την επίσημη εξουσία. Γι' αυτό, στην ολομέτωπη επίθεση που εξαπέλυσε η αντιπολίτευση κατά της κυβέρνησης (ο Γεώργιος Παπανδρέου κατηγόρησε ευθέως τον Καραμανλή ως ηθικό αυτουργό), η ΕΡΕ εξέδωσε οργισμένη ανακοίνωση:

Από της επομένης των εκλογών, η Ένωσις Κέντρου αγωνίζεται να δημιουργήσει κλίμα ανωμαλίας και αβεβαιότητος εις τον τόπον. Πιστεύει ότι συγκαλύπτει ούτω την αποτυχίαν της. Και προς τούτο, από της πρώτης στιγμής, συνεπικουρουμένη από την άκραν αριστεράν, χρησιμοποιεί το ψεύδος και την συκοφαντίαν δια να παροτρύνη τον λαόν εις αναρχικάς εκδηλώσεις (...) Και εις άλλας εποχάς πολιτικής οξύτητος περιστατικά ανάλογα έλαβον χώραν και μάλιστα σοβαρώτερα εις έκτασιν και εις την χώραν μας και εις όλας τα χώρας του κόσμου. Δεν ευρίσκονται όμως πάντοτε οι αδίστακτοι δημοκόποι, οι οποίοι χρησιμοποιούν τα περιστατικά αυτά ως αφορμήν καπηλείας δια να υποδαυλίσουν τον φανατισμόν και να παρωθήσουν τας μάζας εις εγκληματικάς εκδηλώσεις (...) Η ηγεσία τής Ενώσεως Κέντρου τελεί υπό την ψευδαίσθησιν ότι ο έξαλλος φανατισμός και η μέχρι γελοιότητος υπερβολή θα την οδηγήσουν εις την εξουσίαν. Και εμφανίζεται πιστεύουσα ότι το πεζοδρόμιον, όπως κάποτε κατά το παρελθόν, θα δυνηθή να διαδραματίση και τώρα τον αυτόν ρόλον (...)

Αυτή η ανακοίνωση ήταν βούτυρο στο ψωμί τού Γεωργίου Παπανδρέου, ο οποίος δεν δίστασε να σηκώσει το γάντι:

Εν εκ των δύο πρέπει να συμβαίνη: Ή η κυβέρνησις της ΕΡΕ και ο αρχηγός της είναι ασυνείδητοι εγκληματίαι ή έχουν χάσει τον έλεγχον της καταστάσεως και άλλοι οργανώνουν δολοφονίας προς επιδίωξιν ανοσίων σκοπών. Και εις τας δύο περιστάσεις η παράνομος και εγκληματική κυβέρνησις πρέπει να εξαφανισθή από προσώπου της γης.

Η κυβέρνηση, χωρίς να καταλαβαίνει ότι η λεκτική αντιπαράθεση με τον Παπανδρέου δεν θα της έβγαινε σε καλό, επέμεινε:

Ο κύριος Παπανδρέου, τυφλωθείς από το πάθος, δεν αντιλαμβάνεται ότι εις την τακτική αυτήν τον χειροκροτεί μόνον ο κομμουνισμός.

Η απάντηση στην κυβέρνηση ήρθε από το... εξωτερικό! Σε επιστολή τους προς τον Καραμανλή, δεκατρείς βρεττανοί εργατικοί βουλευτές χαρακτηρίζουν ως πολιτικό έγκλημα την δολοφονία και προσθέτουν:

Πιστεύομεν ότι, εάν ουδέν γίνη όπως προληφθούν περαιτέρω επιθέσεις κατά της ελευθερίας του λόγου και των συγκεντρώσεων της κοινοβουλευτικής αντιπολιτεύσεως εις την Ελλάδα, υπάρχει αληθής κίνδυνος ότι η μεγάλη σας χώρα, προς την οποίαν προσβλέπομεν ως την κοιτίδα της δημοκρατίας, είναι δυνατόν να απολέση όλα τα δικαιώματα του ανθρώπου και να υποκύψη εις τον φασισμόν.

Ο Καραμανλής εξοργίζεται. Επιστρέφει ως απαράδεκτη την επιστολή και ταυτόχρονα στέλνει στους βρεττανούς μια μακροσκελέστατη δική του επιστολή, όπου επισημαίνει, μεταξύ άλλων την επίθεση που δέχονται οι βρεττανοί από τον κομμουνισμόν (!):

Είμαι βέβαιος ότι υμείς και ολόκληρον το Εργατικόν Κόμμα γνωρίζετε άριστα ότι παρήλθεν η εποχή, καθ' ην η Ελλάς είχε προστάτιδας δυνάμεις. Αγωνισθείσα σκληρώς δια την ανεξαρτησίαν της εναντίον του φασισμού και του ναζισμού, είναι αποφασισμένη να την προστατεύση και εναντίον των κομμουνιστών και εναντίον των συνοδοιπόρων των, οι οποίοι υβρίζουν την Ελλάδα, επεμβαίνοντες αυτόκλητοι εις τα εσωτερικά της (...) Ο διεθνής κομμουνισμός εκινητοποιήθη τελευταίως και πάλιν εναντίον της Ελλάδος. Με βαθείαν λύπην είμαι αναγκασμένος να διαπιστώσω ότι το επίκεντρον της επιθέσεως ταύτης εις το εξωτερικόν ευρίσκεται, την στιγμήν τουλάχιστον ταύτην, εν Λονδίνω και ειδικώτερον εις ορισμένους κύκλους του Εργατικού Κόμματος της Αγγλίας (...) Πρέπει να αντιληφθήτε εγκαίρως ότι οι κομμουνισταί επιχειρούν και πάλιν να δημιουργήσουν πράγματα εις τας αγαθάς σχέσεις των δύο χωρών μας, σχέσεις τας οποίας θέλομεν στενάς και φιλικάς, διότι αποτελούν έναν κρίκον ενισχύοντα την ενότητα και την δύναμιν του Δυτικού κόσμου. Εν εσχάτη αναλύσει εναντίον αυτής της ενότητος και εναντίον αυτής της δυνάμεως στρέφεται η κομμουνιστική επίθεσις, η οποία αυτήν την στιγμήν εκδηλούται εν Λονδίνω και η οποία ελπίζω ότι μόνον προς στιγμήν επηρέασεν τας σκέψεις σας [σ.σ: αναφορά στο χαστούκι που έφαγε η Φρειδερίκη από την Αμπατιέλου](...) Θα παρεκάλουν, ως εκ τούτου, να μην προσβάλλετε τον ελληνικόν λαόν επεμβαίνοντες εις τας εσωτερικάς υποθέσεις και μάλιστα κατά τρόπον ενισχύοντα τας εις βάρος του επιδιώξεις του διεθνούς κομμουνισμού.

Ο Καραμανλής θα επιμείνει στην άποψή του μέχρι τέλους. Πολλά χρόνια αργότερα, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του διακεκριμμένου δημοσιογράφου Γεωργίου Ρούσσου (συγγραφέα τού επτάτομου έργου "Νεώτερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, 1826-1974"), χαρακτήρισε την υπόθεση Λαμπράκη ως "ιστορικό ψεύδος, το μεγαλύτερο ψεύδος της νεοελληνικής ιστορίας" και πρόσθεσε:

Το θλιβερόν δια την πολιτικήν ζωήν αυτού του τόπου είναι ότι οι αντίπαλοί μου εχρησιμοποίησαν εν πλήρει γνώσει της τερατώδους αναληθείας και του παραλογισμού των ισχυρισμών των, την υπόθεσιν αυτήν εντός και εκτός της Ελλάδος, δια να τρομοκρατήσουν το Στέμμα και να με δυσφημήσουν προσωπικά, μη αναλογιζόμενοι ότι με τον τρόπον αυτόν δυσφημούσαν την χώραν.

Σε χειρόγραφό του από την εποχή που βρισκόταν στο Παρίσι, ο Καραμανλής παραδέχεται την ύπαρξη και δράση "εξτρεμιστικών στοιχείων" υπό την ανοχή τής αστυνομίας:

Κατά την διάρκειαν της ομιλίας του Λαμπράκη συνεκεντρώθησαν εις τον δρόμον εξτρεμιστικά στοιχεία της δεξιάς με πρόθεσιν να τον αποδοκιμάσουν. Φαίνεται ότι μεταξύ αυτών υπήρχαν και μερικοί ωργανωμένοι, που είχαν ως σκοπόν, όχι να δολοφονήσουν, αλλά να 'στραπατσάρουν', όπως έλεγαν, τον Λαμπράκη και να προκαλέσουν σύγχυσιν μεταξύ των κομμουνιστών. Φαίνεται δε, επίσης, ότι ορισμένα αστυνομικά όργανα ηνέχθησαν τα σχέδια αυτά, πιστεύοντας ότι με τον τρόπον αυτόν εκπληρούν την αντικομμουνιστικήν αποστολή των.

Παρά ταύτα, επιμένει να αρνείται οποιαδήποτε σχέση μ' αυτά τα "εξτρεμιστικά στοιχεία της δεξιάς" όχι απλώς προσωπική του αλλά και ολόκληρου του κόμματός του, μη αποδεχόμενος οποιαδήποτε πολιτική ευθύνη:

Η πολιτική ευθύνη δια το έγκλημα λογικώς απεκλείετο: Πρώτον, διότι η κυβέρνησίς μου μόνον ζημία ηδύνατο να αναμένη εξ αυτού. Δεύτερον, διότι ο Λαμπράκης, ως πολιτικός παράγων, ήτο ασήμαντος, δια να μην είπω ανύπαρκτος. Και τρίτον και σπουδαιότερον, διότι μόνον οι ηλίθιοι θα ηδύναντο να οργανώσουν μιαν επισφαλή δολοφονίαν με τρίκυκλον και εν μέσω αγοράς (...) Ο ανακριτής και ο εισαγγελεύς, οι οποίοι εχειρίζοντο την υπόθεσιν, απελάμβανον της εμπιστοσύνης τής Ενώσεως Κέντρου. Και μολονότι τούτο ήταν γνωστόν εξ αρχής, απέφυγα από ευθειξίαν να τους απομακρύνω από την υπόθεσιν αυτήν. Παρά ταύτα, αμφότεροι απεφάνθησαν ότι εκ της διενεργηθείσης προσθέτου ανακρίσεως ουδεμία προέκυψε ευθύνη δια τα πολιτικά πρόσωπα. Επί τη βάσει δε των προτάσεών των εξεδόθησαν το υπ' αριθμ. 1126/64 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών και το υπ' αριθμ. 133/65 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών, δια των οποίων απερρίπτοντο ομοφώνως αι κατηγορίαι. Τέλος, τον Δεκέμβριον του 1966 και μετά ακροαματικήν διαδικασίαν 66 ημερών, το Κακουργιοδικείον Θεσσαλονίκης απεφάνθη παμψηφεί ότι δεν επρόκειτο περί ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως, αλλά απλώς περί θανατηφόρων τραυμάτων και ότι ουδείς ηθικός αυτουργός υπήρχε (...) Όταν δε και μετά την κατά τα ανωτέρω διαλεύκανσιν της θλιβεράς αυτής υποθέσεως έβλεπα να επιβιώνη και να καλλιεργήται η αρχική συκοφαντία, εσκεπτόμουν πόσον ανίσχυρος είναι η ιστορική αλήθεια εμπρός εις την προκατάληψιν που δημιουργεί η πολιτική σκοπιμότης.

Έχει αποδειχθεί ότι όντως ο Καραμανλής δεν είχε ιδέα για το οργανωμένο σχέδιο δολοφονίας τού Λαμπράκη. Όμως, άλλο αυτό και άλλο η πολιτική ευθύνη. Στην πενηντάχρονη πολιτική του ζωή, ο Καραμανλής δεν αποδέχτηκε ποτέ πολιτική ευθύνη για το παραμικρό: υπόθεση Μέρτεν, σχέδιο "Περικλής", δολοφονία Λαμπράκη, δράση του ΙΔΕΑ κλπ. Λογικό, λοιπόν, να μην έχει ιδέα για την ύπαρξη και δράση των οργανώσεων που αναφέρονται στο παρακάτω παράρτημα. Κυβερνούσε τον τόπο αλλά δεν είχε ευθύνη για τις πράξεις των υφισταμένων του, τους οποίους εκείνος επέλεγε. Εκείνη η απορία του για το ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο ήταν μάλλον γνήσια, εφ' όσον φαίνεται πως ο ίδιος δεν είχε καταλάβει ποιον τόπο κυβερνούσε, όπως αποδεικνύει η διαβεβαίωση της κυβέρνησής του προς τον αρχηγό τού βρεττανικού εργατικού κόμματος Χάρολντ Ουίλσον ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι:

Πολιτικοί κρατούμενοι δεν υπάρχουν εν Ελλάδι. Υπάρχουν κατάδικοι για φόνους και δι' ένοπλον συμμετοχήν εις τον κομμουνιστικόν συμμοριακόν αγώνα. Οι κρατούμενοι ούτοι, ανερχόμενοι εις πλέον των 3.000 το 1955, έτος καθ' ο ο σημερινός πρωθυπουργός ανέλαβε την εξουσίαν, εμειώθησαν λόγω διαφόρων μέτρων επιεικείας εις 973. Πέραν αυτών, υπάρχουν 127 κατάδικοι στρατοδικείων επί κατασκοπεία.

Ο Μίκης Θεοδωράκης καταθέτει στην δίκη για την δολοφονία Λαμπράκη

 ---------------------------

Παράρτημα 

(α) Παραστρατιωτικές οργανώσεις

Αντικομμουνιστική Σταυροφορία Ελλάδος, Εθνική Αντικομμουνιστική Οργάνωσις, Εθνική Κοινωνική Αλλαγή, Ένωσις Εθνικόφρόνων Ελασιτών (!), Κόμμα 4ης Αυγούστου (Κων/νος Πλεύρης), Πανελλήνιος Εθνική Σταυροφορία, Σύνδεσμος Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως, Εθνική Βασιλική Οργάνωσις Νεολαίας, Εθνική Κοινωνική Οργάνωση Φοιτητών (ΕΚΟΦ), Νεολαία Εθνικής Δράσεως, Οργάνωσις Εθνικιστών Φοιτητών Ιατρικής, Οργάνωσις Σπουδαστών Εθνικής Νεολαίας, Πανελλήνιος Εθνική Κοινωνική Ένωσις Νέων, ΣΠΕΑΝ Βύρωνος, Σύνδεσμος Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορείου Ελλάδος (Ξενοφών Γιοσμάς), Συριανή Ενωσις Νέων, Σώμα Ελπιδοφόρων Νέων, Φοιτητική Πνευματική Εστία Πειραιώς.

(β) Ακροδεξιές, βασιλικές και φασιστικές οργανώσεις

Αετός, Άρειοι, Αχαιοί, Βασιλευόμενη Δημοκρατία, Βασιλική Εθνική Παράταξις, Βασιλική Ενωσις, Βυζαντινή Εθνική Οργάνωσις, Εθνική Αντικομμουνιστική Νεολαία Ελλάδος, Εθνική Εταιρεία Μελετών, Εθνική Παράταξις Ελληνίδων, Εθνικό Ενωτικό Κόμμα, Εθνικόν Σοσιαλιστικον Κόμμα Ελλάδος (Δημ. Ναστούλης), Εθνικόν Φως, Ελεύθεροι Έλληνες Επαναφοράς Βασιλέως, Ελληνικόν Λαϊκόν Κίνημα, Ελληνοκράτες, ΕΛΜΟΚ, Ελπιδοφόροι Νέοι, Εμπρός, Ενωση Ελλήνων Εθνικιστών, Κίνημα Εθνικής Δράσεως, Κόμμα Εθνικής Αναγεννήσεως, Κόμμα Εθνικής των Ελλήνων Σωτηρίας, Κόμμα Ελληνοσοσιαλιστών, Λαϊκός Συναγερμός, Μακέλην, Μέγας Αλέξανδρος, Πανελλήνιον Κίνημα Βασιλευομένης Δημοκρατίας, Πανελλήνιος Ενωσις Βασιλοφρόνων, Πανελλήνιος Κίνησις Βασιλευομένης Δημοκρατίας, Συνταγματική Βασιλική Παράταξις, Φασιστική Οργάνωσις

------------------------------------------------
(*) Α2: Το γραφείο ασφαλείας τού στρατού. Ο Βαρδουλάκης, ο οποίος έκανε ό,τι μπορούσε για να συσκοτίσει τις έρευνες για την δολοφονία, ήταν μέλος τής επιτροπής που συνέταξε το διαβόητο σχέδιο "Περικλής", για την βία και την νοθεία στις εκλογές τού 1961. Πρόεδρος εκείνης της επιτροπής ήταν ο αρχηγός τού ΓΕΣ στρατηγός Βασίλειος Καρδαμάκης (υπέγραφε ως "Βασίλειος Βουλγαροκτόνος"!) και γραμματέας της ο μετέπειτα δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος.

Τα ποτά, οι γυναίκες και ο μπούσουλας

Με τον δικό του άκομψο τρόπο, ο επί κεφαλής τού Γιούρογκρουπ Γερούν Ντάισελμπλουμ κατάφερε προ ημερών να ξαναφέρει στο προσκήνιο την κουβέντα για την κόντρα ανάμεσα στον "πλούσιο Βορρά" και τον "φτωχό Νότο" τής Ευρώπης. Κι είναι αλήθεια πως (ξανα)χύθηκε πολύ μελάνι γύρω απ' αυτό το θέμα, μόνο που οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ δεν δυσκολευτήκαμε να καταλάβουμε τι προσπαθούσε να κρύψει η σουπιά τού ορθολογισμού με όλο τούτο το μελάνι.

Το πρώτο και κύριο που, παρά τα πολλά και πομπώδη λόγια, δεν ειπώθηκε όσο έντονα θα έπρεπε, είναι ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι τα ποτά και οι γυναίκες τού Νότου αλλά η σοβαρή κρίση τής Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της, δηλαδή μια δομική κρίση που προκαλεί έντονα προβλήματα στατικότητας σ' ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα από Βορρά μέχρι Νότο κι από Δύση μέχρι Ανατολή ενώ ταυτόχρονα απειλεί την ευρωζώνη με κατάρρευση. Το δεύτερο, πλην καθόλου δευτερεύον, είναι ότι η φτώχεια δεν υπακούει σε γεωγραφικούς περιορισμούς και αγγίζει τους πάντες, από τους "πεινασμένους" έλληνες της μνημονιακής εξαθλίωσης ως τους "χορτάτους" γερμανούς που, χάρη στις "βέλτιστες πρακτικές" τής εργασιακής αποδόμησης μέσω mini jobs κλπ, βλέπουν να αυξάνεται εντυπωσιακά το ποσοστό όσων ζουν σε συνθήκες φτώχειας.

Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ (αριστερά) με έναν νοτιοευρωπαίο που έφαγε τα λεφτά του σε ποτά και γυναίκες.

Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται εφτά χρόνια από τότε που οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, σε συνεργασία με το ΔΝΤ, άρχισαν την προσπάθειά τους να σώσουν την Ελλάδα. Εφτά χρόνια παλεύουν να βάλουν τον τόπο μας στην σωστή ρότα, διορθώνοντας όλα τα κακώς κείμενα που λειτουργούσαν ανασχετικά στην επίτευξη του μεγάλου στόχου, ο οποίος είναι μια μεγαλειώδης ευρωπαϊκή αναπτυξιακή πορεία. Κι εμείς, "δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα", επί εφτά χρόνια παρακολουθούμε την αξιοθαύμαστη -αν μη τι άλλο- συνύπαρξη εκσυγχρονιστικών λόγων και νεοφιλελεύθερων πρακτικών, δίχως να καταλαβαίνουμε ότι αυτή η συνύπαρξη δεν συνιστά παρά την κορωνίδα των προσπαθειών τής κεφαλαιοκρατικής ελίτ (σε Βορρά και Νότο) να προσελκύσει συμμάχους από τα μεσαία ή και -γιατί όχι;- από τα μικρά στρώματα, ώστε να κάνει καλύτερα και γρηγορώτερα την δουλειά της.

Εκείνο που δεν τολμάει να παραδεχτεί αυτή η ετερόκλητη συμμαχία είναι ότι η κύρια και -σχεδόν- αποκλειστική ευθύνη για την κρίση βαραίνει αυτούς τους ίδιους τους "θεσμούς". Αυτοί είναι που εδώ και τριάντα-τόσα χρόνια προσπαθούν συστηματικά να εδραιώσουν έναν ολότελα αντιπαραγωγικό καπιταλισμό, βασισμένο σε έναν χρηματοπιστωτικό τομέα, ο οποίος τρέφεται με κάθε είδους τοξικό ή παράγωγο προϊόν και μεγαλουργεί υπό την αιγίδα ενός πολυπλόκαμου συστήματος παράνομων ή νόμιμων (αλλά, πάντως, όχι ηθικών) σχέσεων κράτους και κεφαλαίου. Αυτοί είναι που απροκάλυπτα στήριξαν και στηρίζουν την ενίσχυση ανακεφαλαιοποιημένων τραπεζιτών, κρατικοδίαιτων εργολάβων, επιδοτούμενων βιομηχάνων, ευρωθρεμμένων αεριτζήδων και κάθε λογής μπαταχτσήδων. Και, βεβαίως, αυτοί οι ίδιοι είναι που, καθώς βλέπουν το έργο τους να στέφεται με αποτυχία, δεν διστάζουν να ρίξουν τα αίτια της καταστροφής στα ποτά και τις γυναίκες.

Παρά την αποδεδειγμένη αποτυχία της, η πολυπλόκαμη αυτή συμμαχία εξακολουθεί όχι απλώς να επιμένει στην ίδια στρατηγική αλλά και να επιδιώκει την εμβάθυνση και επέκτασή της. Σε όλες τις χώρες τής Ευρώπης (και όχι μόνο του Νότου, όπως νομίζουν πολλοί) προπαγανδίζεται η ανάγκη "μεταρρυθμίσεων", οι οποίες πάντοτε συνιστώνται από "κάποιους (κατά κανόνα από το εξωτερικό) που ξέρουν" (τι πρωτότυπο!) και πάντοτε έχουν ως κοινό κρυφό στόχο να απομειώσουν μέχρις εξαλείψεως τις εσωτερικές αντιστάσεις, αδιαφορώντας για τα καταστροφικά -κοινωνικά και οικονομικά- αποτελέσματα. Είναι σχεδόν απίστευτη η ευκολία με την οποία αυτή η καπιταλιστική ελίτ με τους συμμάχους της καταλύουν ως και τους δικούς τους νόμους και αποδομούν ως και την δική τους δημοκρατία, προκειμένου να εξουδετερώσουν κάθε εστία λαϊκής αντίστασης.


Τα χαΐρια μας αλλά κι εκείνα της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας είναι γνωστά. Είτε φταίνε τα ποτά και οι γυναίκες είτε όχι, εμάς τους "νότιους" μας έχει πάρει όλους ο κατήφορος και δεν φαίνεται πώς θα καταφέρουμε να ορθοποδήσουμε ξανά. Με τους "βόρειους", όμως, τί συμβαίνει;

- Στο Βέλγιο, ο ευρωπαίος επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί παρατηρεί ότι το δημόσιο χρέος παραμέει υπέρογκο, το έλλειμμα ξεπέρασε το 3% του ΑΕΠ και οι απαραίτητες για την δημοσιονομική εξυγίανση μεταρρυθμίσεις δεν προχωρούν. Οι βέλγοι επιμένουν ότι το παλεύουν αλλά οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι τα αποτελέσματα του εξαμήνου θα είναι αποκαρδιωτικά.

- Στην Ολλανδία των 17 εκατομμυρίων κατοίκων, υπολογίζεται ότι κατά το 2016 προστέθηκαν 417.000 άνθρωποι σε όσους ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Σημειωτέον ότι για να μετρηθεί κάποιος ως "φτωχός", πρέπει να έχει μόνιμη και σταθερή κατοικία. Παρεμπιπτόντως, στην χώρα άνοιξε πρόσφατα κουβέντα για περαιτέρω "φορολογικά κίνητρα", προκειμένου να αυξηθούν οι επενδύσεις από το εξωτερικό. Όσο για το ιδιωτικό χρέος... ας μη το συζητάμε καλύτερα.

- Στην Γερμανία των 80 εκατομμυρίων υπολογίζεται ότι στα τέλη τού 2016 βρίσκονταν κάτω από το όριο της φτώχειας 13,4 εκατομμύρια άνθρωποι (ένας στους έξι!), εκ των οποίων 2 εκατομμύρια παιδιά. Με δεδομένο ότι οι άνεργοι υπολογίζονται επισήμως σε 2.638.000, στην χώρα υπάρχουν τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια "φτωχοί εργαζόμενοι". Κι όλα αυτά παρ' ότι το όριο της φτώχειας έπεσε στα 719 ευρώ τον μήνα από 1.033 που ήταν το 2015!

- Στην Δανία και τις σκανδιναβικές χώρες, η στατιστική καταγράφει μερικά από τα χαμηλότερα δημόσια χρέη της Ευρώπης αλλά η κατάλυση του -περίφημου πριν 30 χρόνια- κοινωνικού κράτους έχει εξακοντίσει το ιδιωτικό χρέος στα ύψη (*). Με απλά λόγια: εκεί ο πολίτης πληρώνει σχεδόν για τα πάντα και, επειδή το εισόδημά του δεν επαρκεί, αναγκάζεται να δανείζεται και να χρωστάει. Έτσι, το ιδιωτικό χρέος των δανών έχει εκτιναχθεί στο 292% του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος, των νορβηγών στο 222%, των σουηδών στο 178% και των φινλανδών στο 130%.

Απορία εν παρενθέσει: Οι "κακομαθημένοι" έλληνες, που έχουν μάθει να "καταναλώνουν περισσότερα από όσα παράγουν", χρωστάνε μόνο 118% του διαθέσιμου εισοδήματός τους αλλά κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους ενώ οι δεσμεύσεις και οι κατασχέσεις των περιουσιακών στοιχείων και των καταθέσεών τους πέφτουν βροχή. Αν χρωστούσαν 292% ή 222%, τί θα γινόταν; Θα καταδικάζονταν σε καταναγκαστικά έργα;

Είναι προφανές ότι ούτε υπάρχει ούτε μπορεί να γίνει γεωγραφικός προσδιορισμός "προκομμένων" και ανεπρόκοπων. Άλλωστε, ως γνωστόν, το κεφάλαιο δεν έχει ούτε θεό ούτε πατρίδα. Η επίθεσή του γίνεται με την ίδια ορμή και ωμότητα τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο, τόσο στην Δύση όσο και στην Ανατολή.

Πάντως, χρειαζόμαστε όντως έναν μπούσουλα. Όχι, βεβαίως, για να εντοπίσουμε αυτούς που τα τρώνε σε ποτά και σε γυναίκες. Τον χρειαζόμαστε για να βρούμε επί τέλους την χαμένη ταξική συνείδησή μας. Αυτή που θα μας ενώσει ώστε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την επίθεση και θα μας επιτρέψει να συσπειρωθούμε για την δόμηση νέων θεσμών, που θα αποτελέσουν την βάση για την ανατροπή των εκμεταλλευτικών σχέσεων και των κάθε μορφής καταστροφικών επιπτώσεων του καπιταλισμού.

----------------------------------------------------- 
(*) Βεβαίως, στο ιδιωτικό χρέος περιλαμβάνεται και το χρέος των επιχειρήσεων. Αλλά, αν δεχτούμε ότι ο καπιταλισμός δουλεύει σωστά, το επιχειρηματικό χρέος πρέπει να εξυπηρετείται από τα κέρδη, άρα νοείται ως αποδεκτό μόνο σε συνθήκες ανάπτυξης, αλλιώς βαραίνει τον επιχειρηματία. Αν το σύστημα δεν δουλεύει σωστά, το χρέος καταλήγει στον πολίτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι "ανακεφαλαιοποιήσεις" των τραπεζών και οι "αποζημιώσεις" προς τους εργολάβους των εθνικών οδών (με αιτιολογία την μειωμένη διέλευση οχημάτων από τα διόδια!).

Σαββατιάτικα (149) - τα πρωταπριλιάτικα

*** Λεφτά υπάρχουν! *** Δεν φαντάζομαι να σας γέλασε κανείς σήμερα που είναι πρωταπριλιά, ε; *** Πολύ μ' αρέσει που σήμερα προσέχετε αλλά όλο τον υπόλοιπο χρόνο καταπίνετε αμάσητο ότι φούμαρο σας σερβίρουν. *** Μέχρι και το ζαβό πιστέψατε, ότι κάπου υπάρχουν λεφτά και μπήκατε στην ουρά μπας και τσιμπήσετε κι εσείς κάτι. *** Ε, αυτό το κάτι τσιμπήσατε και ήταν και το μακρύτερο. *** Βγήκε κι η άλλη να κάνει πρωταπριλιάτικη φάρσα, ανακοινώνοντας ότι πέθανε ο Μητσοτάκης. *** Όλοι τον Κούλη σκεφτήκαμε, τον δράκουλα κανείς. *** Αυτό που οι φιλελέ είναι και χριστιανοί, πόση τρικυμία εν κρανίω περιέχει; *** Πώς συνταιριάζουν τον ένα από τους δυο χιτώνες που πρέπει να δίνουν με την ελεύθερη αγορά όπου τίποτε δεν είναι τζάμπα; *** Σαξές στόρυ! *** Πάγκαλος: "Ο κόσμος έχει άλλα προβλήματα, στ' αρχίδια του ο Μπελογιάννης." *** Καλώς τ' αρχίδια μας τα δυο, που 'ναι σαν καμπαναριό! *** Θοδωράκη, πιστεύεις ότι υπάρχει περίπτωση να μιλάει κάποιος για σένα 65 χρόνια μετά τον ψόφο σου; *** Ή, εν πάση περιπτώσει, να μιλάει και να ΜΗ λέει "ήταν κάποτε ένα μουνόπανο..."; *** Άει στον διάολο σαπιοκοιλιά, μας τά 'κανες μπαούλο. *** Μπάρμπι: "Όποιος

Γιάννη μου, δεν μπορείς ποτέ να ξέρεις...

έχει απορία για το ποιόν του Νίκου Μπελογιάννη, ας διαβάσει τη Νίκη του Χωμενίδη." *** Ρε συ Μίλτο, για να μάθω για τον Μπελογιάννη πρέπει να διαβάσω Χωμενίδη; *** Έτσι έμαθες εσύ ιστορία; *** Έμαθες, ας πούμε, για την Εθνική Αντίσταση από την Ελένη τού Γκατζογιάννη; *** Να υποθέσω ότι τώρα διαβάζεις Πλεύρη για να μάθεις και για τους εβραίους; *** Α, το έχεις διαβάσει ήδη. *** Η ελπίδα έρχεται! *** Θέλω να μου σχολιάσετε την συνέντευξη Σημίτη στον Σκάι. *** Εντάξει, δεν τους έχω και για πολύ μυαλωμένους εκεί στο αλαφουζαίικο αλλά ότι θα είχαν αγωνία να μάθουν τι σκέφτεται ο Τάπερμαν δεν το φανταζόμουν. *** Είχατε κι εσείς τέτοια αγωνία, είπατε; *** Α, συγγνώμη, παράκουσα. *** Το περίεργο είναι ότι έχουν περάσει τόσες μέρες από την συνέντευξη και η κυβέρνηση αντέχει ακόμη. *** Τις προάλλες, εκεί στον Σκάι, κάτι ρωτούσε ο ρεπόρτερ τους πολιτικούς αρχηγούς και κάποια στιγμή βλέπω και τον Τζήμερο. *** Πολιτικός αρχηγός ο Τζήμερος; *** Κι η μυλωνού τον άντρα της με τους πραματευτάδες; *** Μαζί θα προχωρήσουμε για ακόμη καλύτερες μέρες! *** Είπατε πως ο Τζήμερος αποκάλεσε τον Μπελογιάννη φασίστα; *** Γουστάρω! *** Αν πάψει να λέει τέτοια ο Θάνος, πού θα βρίσκω εγώ αφορμή να τον λέω μαλάκα; *** Αμόρφωτο μαλάκα, για να είμαι ακριβής. *** Παπαδημούλι: "Ο Καραμανλής που κυβέρνησε 2004-2009 δεν φταίει... ο Σημίτης που κυβέρνησε 1996-2004 δεν φταίει... ποιός διάολο φταίει τότε;" *** Κάποιος μαλάκας, υποθέτω, Μήτσο. *** Μη πετιέσαι, ρε Θάνο, δεν είσαι ο μόνος μαλάκας σ' αυτόν τον τόπο. *** Αληθεύει ότι καταδικάστηκε ο Ψυχάρης για το "πόθεν έσχες"; *** Ρε, τους αλήτες... *** Και δέκα χήνες πρόστιμο από πάνω; *** Δέκα και παγκουέ; *** Τον ξεκώλιασαν τον φουκαρά τον Σταύρο, τον κυρ-Σταύρο, τον αφέντη τον τσουτσουλομύτη. *** Μόν' Σταύρο τον άφησαν... μόν' Σταύρο. *** Σεμνά και ταπεινά! *** Μικροδράκουλας: "Αυτό που δεν πεθαίνει, ξαναγεννιέται." *** Παιδάκι μου, είσαι ντιπ ηλίθιο; *** Έκανες πραγματικότητα το ανέκδοτο με τον πόντιο κνίτη που γεννήθηκε το 1905 ανεπιτυχώς και το 1917 επιτυχώς; *** Κούλης ο αθάνατος

Όταν ο αρχισυντάκτης δεν χρειάζεται να πονοκεφαλιάζει για το κύριο θέμα...

διπλογέννητος. *** Και θέλει και την ψήφο τού "εντολοδόχου" λαού, μη χέσω. *** "Η αριστερά κατέστρεψε τα όνειρα του ελληνικού λαού", δήλωσε ο νεοδημοκράτης συνάδελφος και με κάρφωσε με το βλέμμα του. *** Μακρυά είναι νυχτωμένος ο δόλιος. *** Τα όνειρα καταστρέφονται μόνο άμα ξυπνήσεις για κατούρημα. *** Ενώνουμε τους έλληνες, αλλάζουμε την Ελλάδα! *** Λοβέρδος ο Γιάννης: "Το 2011 οι εισαγωγές καφέ ήσαν 64 εκατ., το 2016 εκτοξεύτηκαν στα 103 εκατ." *** Συμπέρασμα: "Ανάπτυξη δεν έρχεται από ξαπλωμένους στους καναπέδες των καφέ." *** Αυτή είναι μαχόμενη δημοσιογραφία! *** Γιάννη μου, έχεις στοιχεία και για καπότες; *** Να ξέρω, καφετέρια ν' ανοίξω ή περίπτερο; *** Στο μεταξύ, εγώ πίνω έναν καφέ στο σπίτι, πέντε-έξι στην δουλειά και κανέναν σε καφετέρια αλλά μη το πείτε του Λοβέρδου γιατί θα σπαστεί. *** Αγωνία Κασιμάτη στην Καθημερινή: "Το πιστόλι του Μπελογιάννη έχει υποστεί τις απαραίτητες αλλαγές, ώστε να μην είναι λειτουργικό;" *** Μη φοβάσαι τα πιστόλια, Στέφανε. *** Όταν έρθει η ώρα, από κονσερβοκούτι θα πας, έχεις τον λόγο μου. *** Νουνού 40 ετών, από τα παλιά, τα γερά. *** Ειρήνευσις και αλλαγή! *** Συγγνώμη, για να μη τρελαθώ, πείτε μου: έκανε κόμμα η Μακρή; *** Η Ραχήλ; *** "Μέτωπο Νίκης" είπατε; *** Ρε παιδιά, είναι σίγουρο πως πρόκειται για κόμμα; *** Εγώ, γιατί το μόνο που την έχω ικανή να φτιάξει είναι ζευγάρι σε

Τρύγος μακαροναριάς;;

μπιρίμπα; *** Συγγνώμη και μπαρδόν αλλά είναι είδηση ότι κάτι ναζί βάρεσαν έναν φοιτητή και η αστυνομία δεν έκανε καμμία σύλληψη; *** Είδηση το αυτονόητο; *** Να μου πεις είδηση ότι έφτιαξε η γυναίκα μου μουσακά, να σου πω μπράβο. *** Πάντως, από την φωτογραφία του θύματος που είδα, δεν μου πολυκάνει για ξυλοδαρμός. *** Πιο πολύ για σκουντούφλημα σε ζαρντινιέρα μού κάνει. *** Αξίζουμε μια καλύτερη Ελλάδα! *** Αυτό που άκουσα ότι το κράτος θα καλύπτει τα αντισυλληπτικά, στέκει; *** Πού ήταν αυτό το γαμημένο κράτος όταν ήμασταν κι εμείς νέοι; *** Δηλαδή, τότε πλήρωνα για τα δικά μου πηδήματα και τώρα θα πληρώνω για των αλλωνών; *** Σοβαρά το λέτε ότι το ευρωπαϊκό δικαστήριο δικαίωσε τους μετανάστες εργάτες τής Μανωλάδας; *** Παναπεί, αμφισβήτησε το δικαστήριο τον νόμο του Νεύτωνα; *** Άδωνι, τί λένε οι μπινέδες; *** Δεν πιστεύουν ότι οι πυροβολισμοί έγιναν στον αέρα αλλά οι σφαίρες έπεσαν στους εργάτες λόγω βαρύτητας; *** Χέστα, Κωλόχαρτε... δικαιοσύνη του κώλου. *** Ναι στην κάθαρση, όχι στον νέο διχασμό! *** Μπάμπης (ένας είναι ο Μπάμπης): "Είναι πασιφανές ότι οι έξω έχουν ψηφίσει Μητσοτάκη." *** Στ' αρχίδια μας, Μπάμπη. *** Αυτό που οι έξω θέλουν Μητσοτάκη αλλά ο Τσίπρας φταίει που δεν κλείνει η αξιολόγηση, θα μας το εξηγήσεις ποτέ; *** Αναλυτές τής πορδής, ρε πούστη μου, ούτε την μαλακία τους δεν μπορούν να στηρίξουν. *** Γιατί λένε ότι πήγε καλά η συνάντηση του Μικροδράκουλα με την Φώφη; *** Επειδή συμφώνησαν ότι πρέπει να φύγει ο Αλέξης; *** Σιγά την δύσκολη συμφωνία, καλέ! *** Εδώ τα έχουν βρει σ' άλλα κι άλλα, στον Τσίπρα θα τα χαλάγανε; *** Το θέμα είναι τι

Ευτυχισμένα χρόνια

λένε ο Σταύραξ με τον κυρ-Βασίλη. *** Ξεπεράσαμε το παρελθόν για να χτίσουμε το μέλλον! *** Με όλα αυτά τα πολιτικά φούμαρα που αράδιασα και που έχετε καταπιεί, νομίζω ότι καταλάβατε πόσο εύπιστοι είσαστε. *** Ελπίζω να θυμάστε ποιοι σας τα έχουν σερβίρει κατά καιρούς. *** Πάντως, το 1957 οι άγγλοι κατάπιαν και χώνεψαν το πρωταπριλιάτικο βιντεάκι τού BBC, για μια κληματαριά στα σύνορα Ελβετίας-Ιταλίας που, αντί για σταφύλια, βγάζει μακαρόνια. *** Απ' αυτό το βιντεάκι είναι η σκηνή που βλέπετε πιο πάνω, οπότε μην ονειρεύεστε μακαροναριές. *** Αν έχετε στοιχειώδη σχέση με το αυθεντικό ροκ, είναι απίθανο να μην αναγνωρίσατε στην πρώτη φωτογραφία τον τεράστιο Τσαρλς Έντουαρντ Άντερσον "Τσακ" Μπέρρυ, τον οποίο χάσαμε τις προάλλες και πολύ στενοχωρηθήκαμε. *** Η τελευταία φωτογραφία τραβήχτηκε τον Φεβρουάριο του 1972 και δείχνει τον Τζον Λέννον με τον Τσακ Μπέρρυ να τραγουδούν το διαχρονικό Johnny B. Goode, με την συνοδεία των Plastic Ono Elephants Memory Band. *** Καταλαβαίνετε, βεβαίως, ότι σήμερα θα σας αφήσω με Τσακ Μπέρρυ. *** Στο πλατώ βρίσκεται ήδη το Chuck Berry's Golden Hits του 1967 και οι ήχοι από το "Sweet Little Sixteen" πρέπει να φτάνουν ήδη στ' αφτιά σας. *** Πρέπει να απολογηθώ για την απουσία μου το περασμένο Σάββατο ή το καταλάβατε ότι έμπλεξα με κάτι σκορδαλιές; *** Για να είμαι ειλικρινής, είχα σκεφτεί να στήσω κάτι σαν "Αυτή την Παρασκευή εκτάκτως στα Σαββατιάτικα..." αλλά το μετάνιωσα. *** Εν πάση περιπτώσει, συνεχίστε να ακούτε Τσακ Μπέρρυ και απολαύστε το ίδιο ολόκληρο το σαββατοκύριακό σας! *** Έρχεται η ανάπτυξη! ***