Stress test: μυστικά και ψέμματα ...και κάποιες αλήθειες (4)

Στα προηγούμενα σημειώματα είδαμε το γιατί και το πώς οι "αυστηροί" ελεγκτές τής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αφήνουν τις διάφορες τράπεζες να "μαγειρεύουν" τα δεδομένα βάσει των οποίων προσδιορίζονται οι διάφοροι δείκτες. Σήμερα θα ολοκληρώσουμε το μικρό μας αφιέρωμα, ρίχνοντας μια ματιά στο πώς γίνονται οι περίφημες δοκιμασίες αντοχής (ή stress test, επί το... ελληνικώτερον!)

Είπαμε στο πρώτο σημείωμα ότι αυτές οι δοκιμασίες αντοχής θυμίζουν τις "ασκήσεις επί χάρτου" που κάνει ο στρατός. Ουσιαστικά, δηλαδή, αναζητούν απάντηση σε ερωτήματα του τύπου "τί θα γίνει, αν...". Στην περίπτωση των τραπεζών, οι δοκιμασίες αντοχής βάζουν στο τραπέζι ορισμένα δυσμενή σενάρια και μελετούν τους δημιουργούμενους κραδασμούς.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα το σενάριο ότι η οικονομία τής χώρας θα σημειώσει νέα ύφεση 2%. Σε μια τέτοια περίπτωση, ορισμένα από τα δάνεια που έχει χορηγήσει η τράπεζα είναι δεδομένο ότι θα "κοκκινήσουν". Το ερώτημα είναι πόσα. Αν η τράπεζα έχει δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 100 / 1000 (δηλαδή 10%) και εκτιμάται ότι θα "κοκκινήσουν" δάνεια 50 (τα οποία, φυσικά, θα καλυφθούν από τα ίδια κεφάλαια της τράπεζας), ο δείκτης θα γίνει 50 / 950 (δηλαδή 5,26%), γεγονός που σημαίνει ότι η τράπεζα έχει πρόβλημα.

Κάτι τέτοιο έγινε στην πράξη. Μόνο που οι τράπεζές μας πήγαν στα test με "μαγειρεμένους" τους παρονομαστές των δεικτών τους, έτσι ώστε η "αντοχή" τους να μη πέσει κάτω από το 8%, το οποίο είπαμε ότι συνιστά όριο ασφαλείας. Παρ' όλα αυτά, οι ελεγκτές φρόντισαν να βοηθήσουν κι αυτοί όσο μπορούσαν. Και για να το πούμε στην γλώσσα των μαθητών: οι ελεγκτές φρόντισαν να βάλουν εύκολα θέματα.

Πράγματι, δοκιμάστηκε η αντοχή των τραπεζών απέναντι στο ενδεχόμενο νέας ύφεσης. Μόνο που το σενάριο της δοκιμασίας δεν είχε πουθενά μια παράμετρο σχετική με ενδεχόμενο νέου "κουρέματος", παρ' ότι πρόκειται για ενδεχόμενο που βρίσκεται ακόμη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Φυσικά, η ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία (Ντάισενμπλουμ, Σώυμπλε κλπ) φρόντισε έγκαιρα να καλύψει τους ελεγκτές, με απανωτές δηλώσεις ότι "η ελληνική οικονομία δεν έχει ανάγκη από καινούργιο κούρεμα", "εκείνο που προέχει τώρα είναι η επιτάχυνση των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων κι όχι ένα νέο κούρεμα" κλπ.

Επίσης, ο έλεγχος δεν έλαβε υπ' όψη του αυτό που αντιλαμβάνεται και ο τελευταίος πολίτης αυτής της χώρας. Ότι, δηλαδή, το διαθέσιμο εισόδημα των ελλήνων βαίνει διαρκώς μειούμενο, λόγω αφ' ενός μεν της συνεχούς μείωσης της αμοιβής τής εργασίας αφ' ετέρου δε της υψηλής φορολόγησης. Όπως γνωρίζει ο οποιοσδήποτε πρωτοετής φοιτητής οικονομικών, η μείωση του διαθεσίμου εισοδήματος των πολιτών δημιουργεί έντονες αποπληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες εν συνεχεία πλήττουν την δυνατότητα τόσο των ιδιωτών όσο και -κυρίως- των επιχειρηματιών να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Άλλωστε, αυτός ο τρόμος τού αποπληθωρισμού είναι που έχει οδηγήσει την ΕΚΤ σε δραστική μείωση των επιτοκίων της, ελπίζοντας ότι έτσι θα αυξήσει την κυκλοφορία τού χρήματος και θα φρενάρει την μείωση των τιμών.

Ακόμη, ο έλεγχος δεν έδειξε την παραμικρή αυστηρότητα ως προς την αποτίμηση του κινδύνου των "ρισκαδόρικων" τοποθετήσεων των τραπεζών. Λες και ξαφνικά οι τραπεζίτες συνετίστηκαν και έπαψαν να "τζογάρουν" σε προϊόντα αμφίβολης αξίας, σε παράγωγα, σε παράγωγα παραγώγων κλπ. Πάνω σ' αυτό το τελευταίο θα προσθέσω δυο λόγια και θα ολοκληρώσω.

Κατ' αρχάς, ας πούμε με δυο λόγια τι είναι τα παράγωγα. Η αγορά μιας μετοχής συνιστά επένδυση. Ο στοιχηματισμός ότι μέσα σε μια δεδομένη χρονική περίοδο η τιμή αυτής της μετοχής θα ανέβει, συνιστά τζόγο. Η "συσκευασία" μερικών μετοχών, όπου άλλες αναμένεται να πέσουν κι άλλες να ανέβουν, αποτελεί παράγωγο. Αν σας ήρθε στο μυαλό η εικόνα ενός δελτίου "Πάμε Στοίχημα", δεν είσαστε πολύ μακρυά από την πραγματικότητα. Και τώρα, παρακαλώ την προσοχή σας:

Με δεδομένα ότι (α) το παγκόσμιο ΑΕΠ (δηλαδή, ο πλούτος που παράγουν οι εργαζόμενοι όλου του μάταιου τούτου κόσμου) εκτιμάται σε 70 τρισεκατομμύρια και (β) το συνολικό δημόσιο χρέος όλων των χωρών του πλανήτη ανέρχεται σε 190 τρισεκατομμύρια, μπορείτε να μαντέψετε πόσο είναι το ύψος των ποσών που τζογάρονται παγκοσμίως σε παράγωγα; Προσέξτε: δεν μιλάμε για ποσά που παίζονται στα χρηματιστήρια αξιών ή εμπορευμάτων, για καταθέσεις προθεσμίας, για επενδύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια κλπ. Το ερώτημα αφορά τα ποσά που παίζονται μόνο σε παράγωγα.

Για να μη ταλαιπωρείστε άδικα, θα σας δώσω την απάντηση. Φυσικά, στον "γκρίζο" κόσμο των παραγώγων (όπου κάνουν χοντρό παιχνίδι μαύρο χρήμα, υπεράκτιες εταιρείες κλπ), οι αποτιμήσεις δεν είναι εύκολες. Πάντως, εκτιμάται ότι παγκοσμίως η αξία των παραγώγων ξεπερνάει τα εξακόσια τρισεκατομμύρια ενώ δεν αποκλείεται να προσεγγίζει και το ενάμισυ τετράκις εκατομμύριο!

Ευτυχώς, όπως κατέδειξαν περηφανώς οι πρόσφατες δοκιμασίες αντοχής, οι ευρωπαίοι τραπεζίτες χαρακτηρίζονται από εξαιρετική σοβαρότητα και δεν παίρνουν μέρος σε τέτοια επικίνδυνα παιχνίδια...


Άσχετο υστερόγραφο: Πώς το είπε εκείνο το ωραίο ο Σταύρος Θεοδωράκης; "Δεν τίθεται ζήτημα αναδιανομής τού πλούτου διότι δεν υπάρχει πλούτος" δεν είπε; Μάλιστα...

Stress test: μυστικά και ψέμματα ...και κάποιες αλήθειες (3)

Λέγαμε τις προάλλες για τα διάφορα κόλπα που μηχανεύονται οι τράπεζες, προκειμένου να δείξουν προς τα έξω μια υγιή οικονομική κατάσταση, η οποία απέχει -λιγώτερο ή περισσότερο- από την πραγματικότητα. Είπαμε δε αρκετά για τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας και για το πώς οι τράπεζες τον επηρεάζουν προς το συμφέρον τους. Σήμερα, ας προσθέσουμε δυο τρία πραγματάκια ακόμη.

Πρώτα-πρώτα, ας δούμε γιατί αυτός ο δείκτης έχει τόση σπουδαιότητα. Όπως εξηγήσαμε ήδη, ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας συνίσταται σε ένα κλάσμα, το οποίο έχει ως αριθμητή το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων τής τράπεζας και ως παρονομαστή το σύνολο των δανείων που έχει χορηγήσει. Για την ακρίβεια, όμως, ο παρονομαστής δεν περιλαμβάνει μόνο δάνεια (τουλάχιστον, όπως καταλαβαίνει την έννοια "δάνειο" ο κάθε απλός άνθρωπος). Προσέξτε:

Ως γνωστόν, οι τράπεζες χορηγούν δάνεια ύψους πολλαπλάσιου των κεφαλαίων τους, επειδή δανείζουν όχι μόνο τα δικά τους κεφάλαια αλλά και τις καταθέσεις των πελατών τους. Έτσι, αν για οποιονδήποτε λόγο (π.χ. εσωτερική αναταραχή, πόλεμος κλπ) οι πελάτες σπεύσουν να σηκώσουν τις καταθέσεις τους, η τράπεζα δεν θα έχει ρευστό για να τους ικανοποιήσει.

Εκτός από δάνεια, όμως, η τράπεζα εκμεταλλεύεται τις καταθέσεις των πελατών της με πολλούς άλλους τρόπους. Για παράδειγμα: αγοράζει κρατικά ομόλογα, επενδύει στην παράλληλη αγορά, ανοίγει θέσεις σε παράγωγα προϊόντα (σκέτος τζόγος) κλπ. Αν κάποια από αυτές τις "επενδύσεις" αποδειχτεί φούσκα και σκάσει, η ζημιά θα πρέπει να καλυφθεί από ίδια κεφάλαια της τράπεζας. Κατ' επέκταση, όλα τα κεφάλαια που η τράπεζα επενδύει σε οποιοδήποτε προϊόν, πρέπει να συνυπολογίζονται στον παρονομαστή τού κλάσματος που προαναφέραμε.

Και τώρα αρχίζουν τα τερτίπια, μεγαλύτερο των οποίων είναι το εξής: η τράπεζα έχει δικαίωμα να μην υπολογίσει στον παρονομαστή τού δείκτη κεφαλαιακής επάρκειάς της τις τοποθετήσεις που θεωρεί σίγουρες και εγγυημένες! Με απλά λόγια: αν η τράπεζα εκτιμά ότι το δάνειο που έχει χορηγήσει σε κάποιον επιχειρηματία είναι σίγουρο πως θα αποπληρωθεί, δεν το μετράει ως "κίνδυνο" και δεν το λογαριάζει στον δείκτη. Αν ρωτήσετε ποιος μηχανισμός είναι υπεύθυνος για να αποφασίσει αν μια τοποθέτηση είναι εγγυημένη ή όχι, η απάντηση είναι απλή: κανένας! Μόνος αρμόδιος γι' αυτό είναι η ίδια η τράπεζα!

Έτσι, λοιπόν, αν η τράπεζα θέλει να δείξει αυξημένη κεφαλαιακή επάρκεια, δεν έχει παρά να "βαφτίσει" ως εγγυημένα μερικά από τα δάνεια που έχει χορηγήσει σε πτωχευμένες επιχειρήσεις ή μερικές από τις ρισκαδόρικες τοποθετήσεις της σε προϊόντα σαν εκείνα τα περίφημα "τοξικά ομόλογα", που γκρέμισαν την Λέμαν Μπράδερς και οδήγησαν στο ξέσπασμα της σημερινής καπιταλιστικής κρίσης.

Μήπως σας φαίνονται απίθανα όλα αυτά; Μήπως αναρωτιέστε πώς είναι δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα, εφ' όσον οι ελεγκτές τής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας πρέπει να γνωρίζουν αυτά τα "παιχνίδια"; Σας θυμίζω ότι ο έλεγχος της ΕΚΤ δεν έχει στόχο να "ξεμπροστιάσει" τις "κακές" τράπεζες αλλά να πείσει εσάς ότι οι τράπεζες είναι "καλές" και ότι το σύστημα δουλεύει ρολόι. Κι επειδή αυτό το ιστολόγιο δεν τα πάει καλά με τους αφορισμούς και τις κραυγές, ας δούμε την περίπτωση της "καλής" γερμανικής Ντώυτσε Μπανκ για να καταλάβουμε καλύτερα:

Σύμφωνα με έκθεση που ετοίμασε η ίδια η Ντώυτσε Μπανκ (σελ. 20), την 30/06/2014 η τράπεζα είχε συνολικές τοποθετήσεις ύψους 1.665.410 εκατομμύρια (διαβάστε σωστά το νούμερο: ένα τρισεκατομμύριο εξακόσια εξήντα πέντε δισεκατομμύρια τετρακόσια δέκα εκατομμύρια!) ευρώ, από τα οποία μόλις τα 387.901 εκατομμύρια αφορούσαν δάνεια. Τα υπόλοιπα αφορούσαν τοποθετήσεις σε διάφορα παράγωγα προϊόντα, ομόλογα κλπ, δηλαδή σε ρισκαδόρικα προϊόντα, άσχετα αν ο κίνδυνος ήταν μικρός ή μεγάλος. Πάντοτε σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση (σελ. 75), τα ίδια κεφάλαια της τράπεζας ανέρχονταν εκείνη την ημέρα σε 68.401 εκατομμύρια.

Με απλά λόγια: την 30/06/2014, η Ντώυτσε Μπανκ βρέθηκε να έχει τοποθετήσεις πάνω από ενάμισυ τρισεκατομμύριο ενώ τα ίδια κεφάλαιά της μόλις που ξεπερνούσαν τα 68 δισεκατομμύρια. Αν ψάχνετε τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειάς της, πάρτε κομπιουτεράκι: 68.401 / 1.665.410 = 0,041. Δηλαδή, στις 30/06/2014, η "μεγάλη" και "πανίσχυρη" Ντώυτσε Μπανκ είχε δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας μόλις 4,01% ενώ το αποδεκτό ποσοστό είναι 10% και το ποσοστό ασφαλείας 8%.

Και όμως, τέσσερις μήνες αργότερα, η Ντώυτσε Μπανκ πέρασε τα stress test με περίπατο. Πώς αλλοιώς θα μπορούσε να γίνει; Η ΕΚΤ ήταν αδύνατον να πανικοβάλει τον κόσμο, ανακοινώνοντας ότι αν "κοκκινήσουν" 70 από τα 1.270 δισεκατομμύρια, που η τράπεζα έχει τοποθετήσει σε επικίνδυνα προϊόντα, η Ντώυτσε Μπανκ θα βάλει λουκέτο. Κι αφού οι ελεγκτές άφησαν την Ντώυτσε Μπανκ να "καλιμπράρει" τον παρονομαστή τού δείκτη της, πώς θα μπορούσαν να αρνηθούν στην Άλφα Μπανκ ή στην Πειραιώς να κάνουν το ίδιο;

Το ξέρω ότι σας κούρασα αλλά θα συνεχίσω και αύριο.

"Ημερολόγιο μιας εβδομάδας"

ΑΘΗΝΑ

16.ΧΙ.73

Ωραία παιδιά με τα μεγάλα μάτια, σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια,
ωραία παιδιά, δικά μας, με τη μεγάλη θλίψη των ανδρείων,
αψήφιστοι, όρθιοι στα Προπύλαια στον πέτρινο αέρα, έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι...
πώς μεγαλώνει το μπόι, το βήμα κι η παλάμη του ανθρώπου;

17.ΧΙ.73

Βαριά σιωπή, διάτρητη απ΄τους πυροβολισμούς, πικρή πολιτεία,
αίμα, φωτιά, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός, το ξύδι...
Ποιός θα πει περιμένω μέσα απ' το μέσα μαύρο;
Μικροί σχοινοβάτες με τα μεγάλα παπούτσια, μ' έναν επίδεσμο φωτιά στο κούτελο,
κόκκινο σύρμα, κόκκινο πουλί και το μοναχικό σκυλί στ' αποκλεισμένα προάστια
ενώ χαράζει η χλωμότερη μέρα πίσω απ΄τα καπνισμένα αγάλματα
κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη στις λεωφόρους
πάνω απ' τα τανκς, μέσα στους σκόρπιους πυροβολισμούς..
Πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε; Πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;

ΚΑΛΑΜΟΣ

18.ΧΙ.73

Ηλιόλουστη μέρα. Κάλαμος.
Η θάλασσα. Σπουργίτια στον ελαιώνα.
Κάλεσμα. Πρόκληση. Κάλλος. Μακρινή προδομένη μακαριότητα.
Α, εσύ δραπέτη, λιποτάκτη κρυμμένε ανάμεσα στ' αγάλματα, πίσω απ' τ' αγάλματα,
μέσα στ' αγάλματα, αγάλματα κούφια, χωρίς χέρια, χωρίς πέος, χωρίς αμπελόφυλλα.
Αρνήσου, αρνήσου, όχι να ξεχαστείς και να ξεχάσεις το δένδρο, το πουλί, το γαλάζιο.
Αμαρτία. Αμαρτία. Πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε εσείς, ο ίδιος ο έρωτας,
κι ο έρωτας αμαρτία, Ελένη, Μάρω, Ηλέκτρα, Δήμητρα, παιδιά μας, τα παιδιά μας,
πόσες γενιές παιδιά μας σε αδιαίρετο χρόνο, χωρίς χρόνο,
στα στάχυα και στα σύρματα, στη γραφομηχανή, στον τηλεβόα,
έρωτές μας, παιδιά μας, σκοτωμένα παιδιά μας, έρωτές μας.
Για τίποτ' άλλο να μην έχουμε μάτια παρά μόνο για σας. Τιποτ' άλλο.
Ω! ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο, ανήμπορο, ατελέσφορο,
επάνω από δυο στίχους σταυρωμένους σταυρώνω τα χέρια και σωπαίνω.
Βράχος, το μέγα κόκκινο, δεύτερη πόρτα, πέμπτη πόρτα κι η δωδέκατη κλεισμένη,
χτύπημα της γροθιάς στον τοίχο, χτύπημα της πέτρας στην πέτρα
-μ' ακούς; άκουσέ με, εγώ σ' ακούω-
δύο σιωπές κάνουν μια φωνή κι ένα μεγάλο τεντωμένο χέρι.

ΑΘΗΝΑ

19.ΧΙ.73

Με τους αγκώνες στηριγμένους στην ποίηση, με τα μάτια κλεισμένα στις παλάμες,
ακούω τη φωτιά. Ανεβαίνει. Σκοτωμένοι επί τόπου μπροστά στο παράνομο μικρόφωνο
κι η φωνή τους ακόμα... - Αδέρφια, αδέρφια. Πάνω απ' το αίμα τους,
με το αίμα τους πάνω από την αγρυπνισμένη Αθήνα.
Πώς μπορείτε, λοιπόν; Πώς μπορείτε;

20.ΧΙ.73

Μάζεψαν τα οδοφράγματα, πλύναν τα αίματα, τα μισά παιδιά πήγαν σχολείο,
οι γυναίκες βγήκαν για ψώνια, στη γωνιά ένα καμένο αυτοκίνητο,
πλύναν τα ρούχα, τ' απλώσαν στις ταράτσες μυστικά-μυστικά, μη φανούνε σαν άλλες σημαίες,
κλειστά νοικοκυριά, το κρεμμύδι, η πατάτα, το λάδι,
το αλάτι χυμένο στο δρόμο, το ίδιο και τ' αλεύρι,
μες στο ψυγείο το κόκκινο πουλί, μ' όλα του τα φτερά.
Απ' το θάνατο αρχίζουμε -έτσι έλεγε- απ' το θάνατο αρχίζουμε πάλι,
επάνω από τη μεγάλη γκρεμισμένη σκάλα,
"τι να κάνουμε", είπε, "θα ξεχαστούμε; θα ξεχάσουμε πάλι;"
Σκεπασμένοι στην τρύπια κουβέρτα ως πάνω στα μάτια,
λίγο λίγο θα βγάλεις το 'να πόδι, δοκιμάζοντας τον αέρα, τη σιωπή, το σκοτάδι,
αργότερα τα χέρια, τελευταίο το κεφάλι.
Απέναντι η καρέκλα, τα τσιγάρα, τα σπίρτα και το φως κολλημένο στον τοίχο,
μια τεράστια, κίτρινη αφίσα.
Ώρα μεγάλη! Ώρα σκληρή! Ώρα αδειασμένη απ' τη δειλή μακροθυμία των στίχων.
Εδώ ό,τι πια θα πει θα 'ναι το αίμα.
Ω! κακόφημη ζωή, ληστεμένη...

22.ΧΙ.73

Αργά που μεγαλώνει το μαχαίρι.
Αυτός που σωπαίνει δεν είναι που δεν έχει τίποτα να πει,
δεν είναι τα δώδεκα καρφιά στον τοίχο, η ακρίδα στο ποτήρι,
είναι που περιμένει να ξεσφίξουν τα σαγόνια του.


[Γιάννης Ρίτσος, "Ημερολόγιο μιας εβδομάδας" - Από την συλλογή "Γιάννης Ρίτσος - Ποιήματα", τόμος Ζ', εκδόσεις Κέδρος, 1998]

Ακούστε τον Γιάννη Ρίτσο να απαγγέλλει το ποίημα, με μουσικό συνοδό τον Νότη Μαυρουδή.

Σαββατιάτικα (30)

*** Με τις Νήσους του Σολομώντα πότε θα παίξουμε; *** Βούλτεψη: "Θα επιβληθεί η νομιμότητα." *** Σοφάκι, όσους δεν συμμορφωθούν, στείλτους στου Γουδή. *** Υποθέτω ότι τα στρατοδικεία είναι έτοιμα, ε; *** Τί παναπεί δεν στήνονται στρατοδικεία στις δημοκρατίες; *** Μια πράξη νομοθετικού περιεχομένου χρειάζεται. *** Την δουλειά σας θα σας μάθω, ρε συ; *** A propos, Σοφάκι, ο νόμος εφαρμόζεται στις δημοκρατίες και επιβάλλεται στις χούντες.

Ρε, κάπου τα ξέρω αυτά τα παιδιά...

*** Αφού δεν νικάμε που δεν νικάμε, δεν πάμε για ψάρεμα; *** Ώστε παραιτήθηκε από βουλευτής ο Ψυχάρης τζούνιορ, καταγγέλλοντας το σύστημα, ε; *** Εμ, ο άνθρωπος ξέρει από πρώτο χέρι τις διαπλεκόμενες βρομιές των μεγαλοεκδοτών με την εξουσία. *** Ευτυχώς, πριν καταγγείλει αυτό το σάπιο σύστημα, πρόλαβε και του έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης. *** Πάντως, ρε συ Ανδρέα, για να πω την αμαρτία μου, αυτό το στυλ τού "είπαμε να δουλέψω σε μπορντέλλο αλλά όχι και να γαμιέμαι κιόλας", μου κάνει κάπως... *** Δηλαδή, τώρα ο Μαρινάκης μπήκε μπροστάρης στον αγώνα για την κάθαρση της διαφθοράς στο ελληνικό ποδόσφαιρο; *** Ε, σειρά τού Άδωνη να μπει μπροστάρης στην διάδοση του κομμουνισμού. *** Με τις Αλεούτιες Νήσους πότε θα παίξουμε; *** Κικίλιας: "Δεν είναι ντροπή η λειτουργία κέντρων φιλοξενίας μεταναστών." *** Πολύ σωστά! *** Όπως δεν ήταν ντροπή και η λειτουργία του ΕΑΤ/ΕΣΑ επί χούντας ή των κρατητηρίων τής Μέρλιν επί κατοχής. *** Περιμένω πώς και πώς την Δευτέρα, για να ξανακούσω από κάποιον πασόκο ότι "το μήνυμα του Πολυτεχνείου είναι εφέτος πιο επίκαιρο από ποτέ". *** Να, μα την παναγία σας λέω, κάποτε το είχα ακούσει από τον Άκη και τον Λαλιώτη! *** Δεν κατάλαβα, καλύτερος είναι ο ΣυΡιζΑ, που έβγαλε την ίδια περυσινή ανακοίνωση, αλλάζοντας μόνο την χρονολογία; *** Κι επειδή πάλι θα βγουν κάποιοι να μας πουν για νεκρούς στο Πολυτεχνείο, ας μας πουν πρώτα για την Μαρφίν. *** {Τα ρούμπωσα τα κωλόπαιδα!) ***

Αντώνη, θέλεις πολλή δουλειά ακόμη...

Σοβαρά το λέτε πως οι κύπριοι ζήτησαν από την Ζέτα Μακρή την εμπειρία της επί του αντικαπνιστικού νόμου; *** Πολύ ωραία! *** Τώρα να ζητήσουν κι από τον Γιωργάκη την εμπειρία του στην αντιμετώπιση κρίσεων, να δέσει το γλυκό. *** Ρε παιδιά, μήπως καταλάβατε τι διάολο γίνεται στην Αμφίπολη; *** Θέλετε να πιστέψω πως έφτιαξε ο αρχαίος νεοπλουτίδης έναν ουάου κιτσάτο τάφο-υπερπαραγωγή και μετά χώθηκε σε κάσα από νοβοπάν; *** Τί λέει επ' αυτού η κυρία Παναγιωταρέα, ως καθηγήτρια; *** Με τις Νήσους Καϋμάν πότε θα παίξουμε; *** Αυτό που ο πρύτανης φώναξε τα ΜΑΤ για να κλείσουν την Νομική, ώστε να μη μπουν μέσα οι φοιτητές που ήθελαν να την καταλάβουν για να την κλείσουν, πώς ερμηνεύεται από απόψεως λογικής; *** Πάντως, ο Καμίνης δήλωσε προβληματισμένος από την αδικαιολόγητη βία των ΜΑΤ στην Νομική. ***

Ο Μαρινάκης, ως χορηγός προτομής τού Υψηλάντη,
χειροκροτείται από τον Κολοκοτρώνη. Μεγαλείο!

Τότε που εκείνος κάλεσε τα ΜΑΤ στην Βίλλα Αμαλία, δεν είχε προβληματιστεί, μάλλον διότι η βία ήταν δικαιολογημένη τότε. *** Αθωώθηκαν ο χρυσαυγήτης βουλευτής Μπαρμπαρούσης και η παρέα του για τα επεισόδια που προκάλεσαν πριν δυο χρόνια σε λαϊκή τού Μεσολογγίου, προπηλακίζοντας μετανάστες μικροπωλητές. *** Όσο βλέπω την δικαιοσύνη να λειτουργεί, δεν φοβάμαι τίποτε. *** Όπως είπαν γκαβός και Μπένυ, το σύνταγμα της χώρας  πρέπει να αλλάξει. *** Πολύ σωστά! *** Άλλωστε, υπάρχει το κατάλληλο πολιτικό προσωπικό για κάτι τέτοιο. *** Μια ματιά στα έδρανα της βουλής, θα σας πείσει: Τραγάκης, Νεράντζης, Άννα-Μισέλ, Λοβέρδος, Σίμος, Συμεών, Στύλιος, Νικολόπουλος, Καρχιμάκης, Κουκουλόπουλος... *** Ονόματα - εγγύηση! *** Ήδη στην επιτροπή αναθεώρησης έχει μπει ο Φορτσάκης. *** Είμαστε στον σωστό δρόμο! *** Αθανασίου (υπουργός δικαιοσύνης) από το βήμα τής βουλής: "Έχουμε νόμους και θα τους εφαρμόσουμε." ***

Ευτυχισμένα χρόνια...
(Κωνσταντίνος και Κυριάκος Μητσοτάκης)

Και τανκς έχετε, Χαράλαμπε. *** Κατεβάστε τα, λοιπόν. *** Εμείς, που έχουμε κώλους, σας έχουμε χεσμένους και σας και τους νόμους σας. *** Με την Νήσο του Πάσχα πότε θα παίξουμε; *** Ο γκαβός προφήτεψε ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία. *** Παπάρια μάντολες. *** Αμ, αν ήσουν προφήτης, λεβέντη μου, ας προφήτευες το διπλό των Νήσων Φερόε. *** Κάπου θα βρίσκαμε να στοιχηματίσουμε 15-20 προς 1, να κλείσουμε καμμιά τρύπα. *** Βαρέθηκα όλους αυτούς τους "τράβα στο εξωτερικό να δεις τι γίνεται", που κουνάνε με λύπη το κεφάλι και μετά ψηφίζουν Άδωνη. *** Δηλαδή, αν ο Άδωνης ήταν στο εξωτερικό, θα ήταν κάτι άλλο εκτός από φελλός; *** Όχι, δεν έχουμε χούντα. *** Απλώς, κάνουνε κουμάντο κάτι τσόλια με χουντική νοοτροπία. *** Αν στην πρώτη φωτογραφία καταφέρατε να αναγνωρίσετε αριστερά τον Κώστα Σμοκοβίτη ("Θα τον σηκώσουμε τον ήλιο, σίγουρα ναι...") και δεξιά τον Νίκο Καρβέλα (ναι! ναι!), σας αξίζουν συγχαρητήρια για την οξύτητα του βλέμματος και της φαντασίας σας. *** Όσο για την τελευταία φωτογραφία, την επόμενη φορά που θα δείτε παιδάκι και θα σας έρθει να σχολιάσετε "τι γλυκούλι!" ή "τι χαριτωμένο!", ελπίζω να το σκεφτείτε πολύ πριν το κάνετε ελαφρά τη καρδία. *** Με τα Νησιά Γκαλαπάγκος πότε θα παίξουμε; *** Καλό σας σαββατόβραδο. ***

Stress test: μυστικά και ψέμματα ...και κάποιες αλήθειες (2)

Μετά από όσα είπαμε χτες, ας δούμε σήμερα τι πράγμα είναι αυτές οι δοκιμασίες αντοχής (stress test) και πως λειτουργούν. Για να δώσω μια πρώτη γενική εικόνα, ας πούμε ότι μοιάζουν με τις "ασκήσεις επί χάρτου", που κάνουν οι στρατιωτικοί. Δηλαδή: βάζουμε κάτω τα δεδομένα και αναζητούμε την απάντηση σε διαδοχικά ερωτήματα του τύπου "τί θα συμβεί αν...". Για παράδειγμα: τί θα συμβεί στην Χ τράπεζα αν το ΑΕΠ μειωθεί κατά 2%; Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά.

Η οικονομική κατάσταση σε κάθε επιχείρηση (κατ' επέκταση και στις τράπεζες) εκτιμάται με την χρήση ορισμένων αριθμοδεικτών. Στην AlphaBank, λόγου χάρη, καταγράφονται δάνεια ύψους 51,7 δισ., από τα οποία τα 18,6 θεωρούνται μη εξυπηρετούμενα ("κόκκινα"), πράγμα που σημαίνει ότι ο σχετικός αριθμοδείκτης ισούται με [18,6 / 51,7 =] 0,36. Με απλά λόγια, δηλαδή, το ποσοστό των "επικίνδυνων" δανείων τής AlphaBank ανέρχεται στο 36% επί του συνόλου των δανείων που έχει χορηγήσει η εν λόγω τράπεζα. Αν κατά τον προηγούμενο έλεγχο αυτό το ποσοστό ήταν μεγαλύτερο, αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση της τράπεζας βελτιώθηκε.

Ένας από τους πιο κρίσιμους αριθμοδείκτες που χρησιμοποιούνται στις δοκιμασίες αντοχής, είναι ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας (capital ratio). Ο δείκτης αυτός είναι ένα κλάσμα το οποίο έχει ως αριθμητή τα ίδια κεφάλαια μιας τράπεζας και ως παρονομαστή τα δάνεια που έχει χορηγήσει. Μια τράπεζα Χ, με ίδια κεφάλαια 100 και χορηγηθέντα δάνεια 1000, παρουσιάζει δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 10%, ποσοστό που θεωρείται αποδεκτό για μια τράπεζα.

Παρένθεση. Ίσως μερικοί αναγνώστες να θυμούνται ότι κάπως έτσι είχαμε ορίσει και την μόχλευση (π.χ. "Μοχλεύσεις και τραπεζικές αναμοχλεύσεις", "Ε.Κ.Τ.: γίγαντας με γυάλινα πόδια" κλπ). Επειδή η διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στην μόχλευση και στον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας είναι πολύ μικρή, μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι οι δυο δείκτες περίπου ταυτίζονται. Κλείνει η παρένθεση.

Είπαμε πρωτύτερα πως κεφαλαιακή επάρκεια 10% είναι αποδεκτή. Ας προσθέσουμε τώρα ότι το ελάχιστο όριο ασφαλείας είναι 8%. Αυτό, για την τράπεζα του προηγούμενου παραδείγματος, σημαίνει ότι δεν πρέπει να ξεπεράσει τα 1250 σε δάνεια για να περάσει τις δοκιμασίες αντοχής (1250 Χ 8% = 100 κεφάλαιο). Θεωρητικά, αν τα ξεπεράσει (δηλαδή, αν αυξηθεί ο παρονομαστής τού κλάσματος), πρέπει να αυξήσει ανάλογα και τα ίδια κεφάλαιά της (δηλαδή, τον αριθμητή). Μόνο που τώρα αρχίζουν τα προβλήματα.

Κατ' αρχάς. ως ίδια κεφάλαια μιας εταιρείας νοούνται οι εισφορές των μετόχων της, το μετοχικό της κεφάλαιο. Το πρόβλημα είναι ότι, σχεδόν πάντα, το μετοχικό κεφάλαιο "μετασχηματίζεται" σε πάγιες εγκαταστάσεις (κτήρια, μηχανήματα κλπ). Αν, λοιπόν, η εταιρεία αντιμετωπίσει πρόβλημα ρευστότητας που θα πρέπει να καλυφθεί με ίδια κεφάλαια, δεν έχει άλλη λύση παρά να αρχίσει να πουλάει τα πάγια στοιχεία της. Μόνο που κάτι τέτοιο αφ' ενός μεν είναι χρονοβόρο αφ' ετέρου δε προσπορίζει μειωμένα μετρητά αφού η πίεση υποχρεώνει την εταιρεία να πουλάει "κάτω τιμή". Αυτές οι "μικρές" λεπτομέρειες, όμως, δεν λαμβάνονται υπ' όψη στα stress test.

Πάμε πάλι στο παράδειγμά μας. Ας υποθέσουμε ότι η υγιής μας τράπεζα διαπιστώνει ότι από τα 1250 που έχει δώσει δάνεια, τα 50 είναι "κόκκινα". Θεωρητικά, πρέπει να μειώσει κατά 50 τόσο τον αριθμητή (το 100 θα γίνει 50, αφού θα χρειαστεί να καλύψει με δικά της λεφτά την ζημιά) όσο και τον παρονομαστή (το 1250 θα γίνει 1200, αφού τα 50 διαγράφονται) του δείκτη. Μόνο που τώρα πέφτει κάτω από το όριο ασφαλείας, εφ' όσον 50/1200=0,417 => κεφαλαιακή επάρκεια 4,17%. Για να ξαναπιάσει το όριο του 8%, πρέπει τα κεφάλαιά της να αυξηθούν κατά 46 ώστε να γίνουν 96 (1200 Χ 8% = 96). Οπότε προκηρύσσει εσπευσμένα έκδοση νέων μετοχών. Ή, απλούστερα, συνεργάζεται με μια τράπεζα που... αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα! Προσέξτε:

Είπαμε ότι η τράπεζα Χ του παραδείγματός μας αναγκάστηκε να διαγράψει ένα πενηντάρι κι από τους δυο όρους του κλάσματος, έτσι; Αντί, λοιπόν, να μπλέκει με πραγματικές αυξήσεις κεφαλαίων, προτιμάει να εγγράψει πάλι ένα πενηντάρι και στους δυο όρους, εικονικά. Πώς; Εκδίδει μετοχές αξίας 50 και δίνει δάνειο 50 στην τράπεζα Ψ, με τα οποία η τράπεζα Ψ αγοράζει όλες τις νέες μετοχές. Έτσι, τα κεφάλαια ξαναγίνονται 100, τα δάνεια ξαναγίνονται 1250, ο δείκτης ξαναπάει στο 8% και όλα καλά.

Υπάρχει και συνέχεια, ακόμη καλύτερη. Το ίδιο ακριβώς κάνει και η τράπεζα Ψ. Εκδίδει κι αυτή νέες μετοχές 50 και δίνει ισόποσο δάνειο στην τράπεζα Χ, η οποία αγοράζει όλες τις νέες μετοχές. Έτσι οι δυο τράπεζες έρχονται πάτσι-πόστα. Μόνο που τώρα η τράπεζα Χ προσθέτει άλλο ένα πενηντάρι στον αριθμητή (όσο αυξήθηκαν τα κεφάλαιά της με τις μετοχές που αγόρασε) κι άλλο ένα πενηντάρι στον παρονομαστή (όσο αυξήθηκαν οι υποχρεώσεις της με το δάνειο που πήρε). Έτσι, τώρα πια το κλάσμα γίνεται 150/1300 = 0,115 ή 11,5%. Ξαφνικά, δηλαδή, με μια μαγική "αλλαξοκωλιά", η προβληματική τράπεζά μας ανέβασε την κεφαλαιακή της επάρκεια από 4,17% στο στιβαρό 11,5% και φαντάζει "αστακός".

Θα μου πείτε πως όλα αυτά θά 'πρεπε να τα ξέρουν εκεί στην ΕΚΤ και να φροντίζουν να ξεκαθαρίζουν τις ενδοτραπεζικές συναλλαγές πριν από κάθε stress test. Θα σας απαντήσω απλά:

Πρώτον: Όπως είπαμε και χτες, οι δοκιμασίες αντοχής δεν έχουν σκοπό να ξεκαθαρίσουν "την ήρα από το στάρι" (δηλαδή να κλείσουν τις προβληματικές τράπεζες) αλλά να πείσουν τόσο τις αγορές όσο και το πόπολο ότι το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα "φυσάει". Συνεπώς, όπου μπορούν να κάνουν "στραβά μάτια", απλώς... τα κάνουν.

Δεύτερον: Η τράπεζα Χ του παραδείγματός μας δεν είναι ανάγκη να ψάχνει μια άλλη τράπεζα για να στήσουν την μηχανή από κοινού. Πάει -ας πούμε- ο διευθύνων σύμβουλός της -ας πούμε- Πειραιώς και φτιάχνει -ας πούμε- μια εξωχώρια εταιρεία (οφ-σορ), η οποία παίρνει δάνειο από -ας πούμε- την Πειραιώς, με το οποίο -ας πούμε- αγοράζει μετοχές τής Πειραιώς. Λύθηκε το πρόβλημα.


Επειδή ίσως σας κούρασα με όλα αυτά νούμερα και τους υπολογισμούς, ας κάνουμε ένα διάλειμμα για σαββατοκύριακο και θα επανέλθουμε την Δευτέρα με περισσότερες ομορφιές.

Stress test: μυστικά και ψέμματα ...και κάποιες αλήθειες (1)

Αναρωτιέμαι αν υπάρχει κάποιος απλός πολίτης σ' αυτόν τον τόπο που να έχει καταλάβει αν τα αποτελέσματα των πρόσφατων τραπεζικών δοκιμασιών αντοχής (stress test) ήταν καλά για τις ελληνικές τράπεζες ή όχι. Αν πιστέψουμε τις ανακοινώσεις των κυβερνητικών παραγόντων, τα δημοσιεύματα των εφημερίδων ή τις αναλύσεις των τηλεαναλυτών, τότε οι έλληνες τραπεζίτες έχουν κάθε λόγο να αισθάνονται ικανοποιημένοι. Για παράδειγμα:

- Ο Αντώνης Σαμαράς σε δήλωσή του υποστήριξε ότι η επιτυχής δοκιμασία για τα τραπεζικά ιδρύματα είναι ένα ακόμα βήμα για την ανάκαμψη της χώρας σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «Πλέον, βήμα- βήμα, πάνω σε στέρεες βάσεις, βγαίνουμε από την κρίση. Έτσι μόνον δημιουργείται μια νέα Ελλάδα και υπερήφανη και οικονομικά ισχυρή και κοινωνικά δίκαιη. Αυτή την πορεία δεν επιτρέπεται να την ανακόψει κανείς». (euro2day.gr)

- Τα θετικά αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής δοκιμασίας αντοχής των συστημικών τραπεζών για τις τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες, είναι ένα ακόμη βήμα προς την ασφαλή έξοδο από το μνημόνιο, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Βαγγέλης Βενιζέλος. (tovima.gr)


Δυστυχώς, όμως, αν αρχίσει κανείς να ψάχνει λίγο παραπάνω, κάθε άλλο παρά θα συμμεριστεί την αισιοδοξία τού συγκυβερνητικού διδύμου. Σύμφωνα με την έκθεση που έδωσε στην δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από τις130 ευρωπαϊκές τράπεζες που υποβλήθηκαν στις δοκιμασίες αντοχής, πέρασαν με επιτυχία οι 105. Έλα, όμως, που, ανάμεσα στις 25 που κόπηκαν, βρίσκονται και οι τρεις από τις τέσσερις ελληνικές τράπεζες! Από πού πηγάζει, λοιπόν, η ικανοποίηση που είδαμε παραπάνω;

Επειδή, ίσως υπάρχουν αρκετά που δεν καταλαβαίνετε, δείξτε λίγη υπομονή και θα προσπαθήσουμε να τα εξηγήσουμε όλα.

Κατ' αρχάς, να ξεκαθαρίσουμε ότι με αυτά τα stress test, η ΕΚΤ δεν ψάχνει "την γωνία στο δεκάρικο". Δεν προσπαθεί, δηλαδή, να εντοπίσει τα "μαύρα πρόβατα" και να τα πετάξει έξω από το μαντρί. Αντίθετα, κάνει ό,τι μπορεί για να δείξει στους ευρωπαίους πολίτες (και όχι μόνο) πως το τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης πατάει σε γερά πόδια. Συνεπώς, τόσο η δομή των τεστ όσο και τα συμπεράσματά τους είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να εξυπηρετούν αυτόν τον σκοπό.

Στα πλαίσια αυτής τής "λογικής", λοιπόν, οι ελληνικές τράπεζες μπορεί να κόπηκαν αλλά... πέρασαν τις δοκιμασίες με επιτυχία! Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ναι μεν οι τράπεζές μας παρουσιάζουν κεφαλαιακά κενά αλλά θεωρούνται "θωρακισμένες" λόγω αφ' ενός μεν του αναβαλλόμενου φόρου αφ' ετέρου δε του υπολοίπου των 11,4 δισ. του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Στο σημείο αυτό, αξίζει να εξηγήσουμε τι πράγμα είναι ο αναβαλλόμενος φόρος, στον οποίο μόλις αναφέρθηκα. Πρόκειται για μια ακόμη "γαλαντομία" τής κυβέρνησης προς τις τράπεζες, ώστε να τις απαλλάξει τελείως από τις ζημιές που υπέστησαν λόγω των περίφημων "κουρεμάτων". Με βάση την ρύθμιση αυτή, οι τράπεζες μπορούν να συμψηφίσουν με μελλοντικές φορολογικές τους υποχρεώσεις τις απώλειές τους από το κούρεμα. Ας δούμε ένα παράδειγμα για να καταλάβουμε πώς δουλεύει η συγκεκριμένη μηχανή:

Ας υποθέσουμε ότι μια τράπεζα έγραψε ζημιές 1000 ευρώ από το κούρεμα των ομολόγων που είχε στα χέρια της. Εγγράφει σήμερα στο ενεργητικό της ένα χιλιάρικο ως αναβαλλόμενο φόρο, και φέρνει τον ισολογισμό της "ίσα βάρκα - ίσα νερά". Αν του χρόνου από τα κέρδη της προκύψει φόρος 100 ευρώ, αντί να πληρώσει ένα κατοστάρικο στο κράτος, απλώς θα αφαιρέσει ένα κατοστάρικο από το ενεργητικό της και δεν θα βγάλει από το συρτάρι της ούτε σέντσι.

Και τώρα το κερασάκι. Ας πούμε ότι η εν λόγω τράπεζα δεν παρουσιάζει ικανοποιητική κερδοφορία κατά τα επόμενα χρόνια και την παίρνει η κάτω βόλτα, ώσπου βάζει λουκέτο πριν προλάβει να συμψηφίσει όλο το ποσό τού αναβαλλόμενου φόρου. Σ' αυτή την περίπτωση, το κράτος υποχρεούται να της καταβάλει σε μετρητά όλο το υπολειπόμενο ποσό τού αναβαλλόμενου φόρου!

Ας επιστρέψουμε, όμως, στην κουβέντα μας. Είπαμε στο παράδειγμά μας ότι η τράπεζα εγγράφει στο ενεργητικό της ένα χιλιάρικο που δεν έχει τώρα αλλά πρόκειται να το αποκτήσει με συμψηφισμούς κατά τα επόμενα χρόνια. Ε, λοιπόν, αυτό το χιλιάρικο το έλαβαν υπ' όψη τους οι δοκιμασίες αντοχής τής ΕΚΤ. Απλά πράγματα. Και όποιος κατάλαβε -ότι την "επιτυχία" των τραπεζών μας στα stress test την χρηματοδοτούμε εμείς με τους φόρους μας-, κατάλαβε.

Σας άνοιξα την όρεξη για περισσότερες λεπτομέρειες; Όπως π.χ. πώς ακριβώς γίνονται αυτά τα stress test; Υπομονή ως αύριο.

Θέλουμε κι” άλλα, τέτοια …"θρασίμια"!

"Θέλουν μόρφωση τα θρασίμια. Κόψτε τους τα φτερά! Πατήστε τα κάτω! Λιώστε τους τα όνειρα! Σκοτώστε τα εν ανάγκη!".

Δεν τα είπε, βέβαια, όλα αυτά ο πρωθυπουργός, αλλά θα μπορούσε να τα πει με το κουτσαβάκικο λεξιλόγιο, στο οποίο έχει ιδιαίτερες επιδόσεις (φαίνεται ότι το βρισίδι -και μάλιστα στην αργκό των πεζοδρομίων του προηγούμενου αιώνα- ήταν το μόνο μάθημα στο οποίο πήρε άριστα στα κολέγια και στα Χάρβαρντ, όπου σπούδασε, ο σαγματοποιός που μας το παίζει πρωθυπουργός) αλλά θα μπορούσε να τα πει.

Θα μπορούσε να τα πει, βλέποντας τα "θρασίμια" να στοιβάζονται στα αμφιθέατρα, στους διαδρόμους, στα σκαλοπάτια, όπου τέλος πάντων μπορούσαν να στριμωχτούν, για να παρακολουθήσουν το μάθημα, να μορφωθούν. Θρασύτητα κι αυτή. Οι φωτογραφίες έκαναν το γύρο του κόσμου, ρεζίλεψαν και πάλι τη χώρα μας. Τα τσογλάνια, οι τραμπούκοι (που θα έλεγε και ο Λοβέρδος) δεν μπορούσαν να κάτσουν ήσυχα-ήσυχα στα σπίτια τους, άντε να έρθουν και στο πανεπιστήμιο, τόσες καφετέριες έχει εκεί τριγύρω, έπρεπε ντε και καλά να παρακολουθήσουν το μάθημα; Επίτηδες το κάνανε για να δυσφημίσουν την εξυγιαντική προσπάθεια της κυβέρνησης…

Ενώ ο πρωθυπουργός και μόνο από το λεξιλόγιό του αποδεικνύει ότι "έχει αγωγή από την οικογένειά του", ενώ τα παιδιά μας, τα τωρινά "θρασίμια", ως απόγονοι γονέων-θρασιμιών πριν 30-40 χρόνια, από πού να πάρουν τέτοια "αγωγή";

Υπήρξα και εγώ "θρασίμι", κύριε πρωθυπουργέ, στα νιάτα μου. Ελπίζω ότι τα καταφέρνω και τώρα ως ένα βαθμό να λειτουργώ ως "θρασίμι".

Δεύτερης γενιάς "θρασίμι". Όχι τρίτης, γιατί ο παππούς μου πέθανε πολύ νέος, αφού πρόλαβε να πολεμήσει στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και στη μικρασιατική εκστρατεία, ως φαντάρος, κύριε πρωθυπουργέ. Αν ζούσε, είμαι ολότελα πεισμένος ότι θα γινόταν και αυτός "θρασίμι" στα βουνά τής Εθνικής Αντίστασης, παρ' ότι πέθανε αντιβενιζελικός και φιλοβασιλικός.

Ο πατέρας μου, κύριε πρωθυπουργέ, άλλο "θρασίμι" κι αυτός, ορφανός από τριών ετών, το είχε καημό που δεν μορφώθηκε (το σχολείο γι’ αυτόν τελείωσε στην 3η Δημοτικού) και βάλθηκε να ξεπεράσει τη μοίρα του, να ανεβάσει τα παιδιά του όσα σκαλιά της μόρφωσης μπορούσε περισσότερα, όχι για να πλουτίσουν αλλά για να μην τα κοροϊδεύουν οι "μορφωμένοι", για να έχει το ψωμί που θα βγάλουν λιγότερο ιδρώτα από το δικό του.

Τσάκισε κυριολεκτικά τα παΐδια του στις γαλαρίες της ΑΕΓΚΕ, πεζοπορώντας κάπου δυο ώρες σε καθημερινή βάση. Και στη συνέχεια, δούλευε νύχτα μετά το σκόλασμα από τα μεταλλεία, με τη λάμπα θυέλλης στο ένα χέρι, ως ρητινοπαραγωγός στα πεύκα. Ξενιτεύτηκε στο Βέλγιο και στη Γερμανία, έγινε εργάτης οδοποιίας στην Πελοπόννησο, κατέληξε τον εργασιακό του βίο στα νταμάρια του Σκαλιστήρη και στις γαλαρίες του Παπαστρατή - ξεσκαρωτής η ιδιότητά του λόγω εμπειρίας. Ξέρετε τι είναι ο ξεσκαρωτής, κύριε Σαμαρά; Να σε πάει ο δικός σου ο Κεδίκογλου εκεί στα ρημαγμένα μεταλλεία της Βόρειας Εύβοιας για να το μάθετε κι οι δυο, πρωθυπουργέ!

Σαράντα χρονών στη Γερμανία, έκανα εγώ το διαμεσολαβητή, διαβάζοντας τα ανορθόγραφα γράμματα που έστελνε στην τελείως αμόρφωτη μάνα μου (35αρα αυτή, δεν πήγε καθόλου σχολείο, καθώς τα σχολικά χρόνια της συνέπεσαν με την Κατοχή και τον Εμφύλιο) και γράφοντας τα δικά της. Βίωσα από τα μέσα την αγωνία και τα προβλήματα δυο αγαπημένων νέων ανθρώπων, που η μοίρα τούς έριξε μακριά τον ένα από τον άλλο, σημαδεύτηκε από αυτό η ζωή μου, γνώρισα από τα πρώτα εφηβικά μου χρόνια την κατάρα της μετανάστευσης όχι μόνο του παιδιού αλλά από τα εσώτερα της οικογενειακής ζωής.

ΚΑΤΑΡΑ η ξενιτιά. ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ αυτοί που άδειασαν πριν μισό αιώνα τα χωριά μας, έστω και αν στη συνέχεια έγιναν "εθνάρχες". ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ και οι σημερινοί συγκυβερνήτες που διώχνουν από τη χώρα μας ό,τι καλύτερο υπάρχει και λοιδορούν τα παιδιά μας, που δεν δέχονται τη μοίρα που τους επιφυλάσσουν, που σκέφτονται και αγωνιούν, που ονειρεύονται και τραγουδούν, που αγωνίζονται και κάνουν καταλήψεις, που κατακτούν τις κορυφές της παγκόσμιας γνώσης σπουδάζοντας σε αυτά τα υποβαθμισμένα, τα υποχρηματοδοτούμενα ελληνικά πανεπιστήμια, στα λύκεια χωρίς καθηγητές, στα σχολεία της επαρχίας χωρίς μεταφορικά μέσα και δασκάλους.

600 ευρώ σύνταξη ο γέρος μου. Του φάγανε κανένα πενηντάρικο, ως συμβολή στη "σωτηρία" της χώρας, ως μερίδιο στα φέσια που πληρώνουμε όλοι εμείς που δουλέψαμε στη ζωή μας στους δανειστές μας. Ανάπηρος στο κρεβάτι του πόνου αλλά αξιοπρεπής. Για να μας διδάσκει ακόμη τι εστί γονιός-θρασίμι, τι εστί αξιοπρέπεια, να μας δείχνει το δρόμο για να μη γίνουμε "κυρ- Παντελήδες" του γνωστού τραγουδιού.

Ήταν θρασίμι ο γέρο-Βασίλης. Γιατί δούλεψε και ονειρεύτηκε μια καλύτερη ζωή, όχι με λαμογιές, όχι με κλεψιές, αλλά με την εργασία, την κοινωνική αλληλεγγύη, τη διεκδίκηση. Απέργησε σε δύσκολους καιρούς, όταν σπούδαζε τρία παιδιά σε τρεις διαφορετικές πόλεις, όχι βέβαια στα κολέγια και στα Χάρβαρντ (ναι, κύριε πρωθυπουργέ, δεν υπήρχαν τότε Αρβανιτόπουλοι και Λοβέρδοι για να μας τάξουν μια καλή μετεγγραφή).

Αμόρφωτος αυτός, μας δίδαξε την αξία της δουλειάς, την ντομπροσύνη, την αξία των ανθρώπινων σχέσεων. "Μόνο ρουφιάνοι να μη γίνετε", μας έλεγε.

Και γίναμε και εμείς θρασίμια. Παραμένουμε θρασίμια, γιατί μάθαμε να σκεφτόμαστε, να σεβόμαστε τους συνανθρώπους μας, να μην τσαλαπατάμε τους πιο αδύναμους από εμάς, αλλά όχι "να κοιτάμε μόνο τη δουλειά μας".

Προσπαθούμε να κάνουμε "θρασίμια" και τα δικά μας παιδιά. Να κάνουν καταλήψεις, να βγαίνουν στους δρόμους, να διεκδικούν μια αξιοπρεπή ζωή στην Ελλάδα και όχι στην ξενιτιά, και -κυρίως- όχι σαν εκείνον τον χαζοβιόλη της διαφήμισης που, ξενιτεμένος, το μόνο που νοστάλγησε από την πατρίδα ήταν η… σακούλα του Τζάμπο.

Η χώρα μας έχει ανάγκη από πολλά "θρασίμια" που "δεν έχουν αγωγή από την οικογένειά τους" ανάλογη της αγωγής που πήραν οι διάφοροι Σαμαράδες και Βενιζέλοι.


(*) Ξεσκαρωτής: ο μεταλλωρύχος που μπαίνει πρώτος στη γαλαρία μετά την έκρηξη των φουρνέλων, ελέγχει την ευστάθεια των τοιχωμάτων και της οροφής, απομακρύνει τους επικίνδυνους βράχους, για να μπουν με ασφάλεια και οι υπόλοιποι εργάτες. Είναι συνήθως ο πιο έμπειρος μεταλλωρύχος.

[Άρθρο τού Θανάση Ηλιοδρομίτη από τον ιστοτόπο "Ημεροδρόμος",

το οποίο προσυπογράφω με ευχαρίστηση.]