To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

24 Ιανουαρίου 2017

Το "αλάθητο" του Φρήντμαν

Επειδή το χτεσινό σημείωμα έγινε αφορμή να ανοίξει μια καθόλου εύκολη κουβέντα, θα ήθελα να προσθέσω μερικές ακόμη σκέψεις.

Έχουμε πει στο παρελθόν ότι, καθώς παρακολουθούσαν και μελετούσαν το οικονομικό περιβάλλον, ο Μαρξ και ο Κέυνς έκαναν τις ίδιες διαπιστώσεις, κάτι που δεν ακούγεται παράλογο. Η διαφορά τους είναι στο σχέδιο λύσης των προβλημάτων που διαπίστωναν, ανάλογα με τον τελικό στόχο που είχε καθένας στο μυαλό του. Λογικό είναι, λοιπόν, να δεχτούμε ότι τις ίδιες διαπιστώσεις έκανε και ο ακραιφνής νεοφιλελεύθερος και μονεταριστής Μίλτον Φρήντμαν, τον οποίο ουδείς επιτρέπεται να αποκαλεί άσχετο ή ηλίθιο.

Το πρόβλημα με τον Φρήντμαν είναι η κατευθυνόμενη επιστημοσύνη του. Για να το πω απλά, ο Φρήντμαν δεν επικεντρωνόταν στην μελέτη για να καταλήξει σε συμπεράσματα αλλά είχε δεδομένα τα συμπεράσματα και προσπαθούσε να τα τεκμηριώσει θεωρητικά. Καταλάβαινε μεν ότι οι επιλογές τού Κέυνς δεν αποτρέπουν τις κρίσεις τού καπιταλισμού αλλά, παράλληλα, δεν δεχόταν να υιοθετήσει ως λύση τις επιλογές τού Μαρξ. Έτσι, επέλεξε έναν άλλο δρόμο, ο οποίος μέχρι τότε ανιχνευόταν μόνο στις θεωρίες τού Σούμπετερ, του Χάγιεκ κλπ. Μόνο που, ιστορικά, ο δρόμος τού Φρήντμαν αποδείχτηκε αδιέξοδος. Όπου εφαρμόστηκαν οι δοξασίες του, στο τέρμα τής διαδρομής περίμενε η αποτυχία, όπως δείξαμε τεκμηριωμένα στην Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού.

Μίλτον Φρήντμαν και Ρόναλντ Ρέηγκαν. Ο καθηγητής τού Σικάγου διετέλεσε ανεπίσημος
οικονομικός σύμβουλος του Ρέηγκαν και σ' αυτόν οφείλονταν τα καταστροφικά Reaganomics.

Αν και τις αποτυχίες αυτές τις διαπίστωνε και ο ίδιος ο Φρήντμαν, ποτέ μέχρι το τέλος τής ζωής του δεν παραδέχτηκε ότι οι δοξασίες του ήσαν εσφαλμένες. Αντίθετα, επέμενε ότι όλες οι αποτυχίες οφείλονταν στην μη πλήρη εφαρμογή τής θεωρίας του. Ακριβώς, δηλαδή, όπως κάνουν οι διάφορες θρησκείες, οι οποίες έχουν όλες έναν παράδεισο αλλά φταίμε εμείς που δεν καταφέρνουμε να εξασφαλίσουμε πρόσβαση σ' αυτόν επειδή δεν εφαρμόζουμε απόλυτα τις οδηγίες τους.

Πάμε παρακάτω. Μιλήσαμε χτες για "τραπεζικό χρήμα" και σημειώσαμε ότι μόνο μέσω αυτού αυξάνεται η κυκλοφορία. Πιθανώς, κάποιοι από τους αναγνώστες να θυμήθηκαν το παλιό ανέκδοτο, όπου ο ιάπωνας τουρίστας αφήνει πενήντα ευρώ "καπάρο" στον ξενοδόχο και πάει να δει αν το δωμάτιο είναι του γούστου του. Μέχρι να γυρίσει, ο ξενοδόχος έχει ξωφλήσει μ' αυτό το πενηντάρι την καμαριέρα, εκείνη έτρεξε αμέσως να ψωνίσει με αυτά τα λεφτά από τον μπακάλη, ο οποίος τα πήρε και πλήρωσε τον καθηγητή που έκανε φροντιστήριο στην κόρη του, εκείνος έδωσε αμέσως το πενηντάρι στον μάστορα που του είχε επισκευάσει το μηχανάκι και ο μάστορας έτρεξε να το δώσει στον φίλο του τον ξενοδόχο τα 50 ευρώ που του είχε πάρει δανεικά. Κάπου εκεί, ο ιάπωνας επιστρέφει, δηλώνει ότι δεν του αρέσει το δωμάτιο, παίρνει πίσω το πενηντάρι του και φεύγει. Δηλαδή, με έναν πενηντάρι που στο τέλος γύρισε στην τσέπη από την οποία βγήκε, υλοποιήθηκαν συναλλαγές συνολικού ύψους διακοσίων πενήντα ευρώ. Βάλτε τώρα στην θέση τού ιάπωνα μια τράπεζα και θα έχετε μια χοντροκομμένη αλλά σαφή εικόνα για το πώς δουλεύει το σύστημα.

Το άλυτο πρόβλημα του παραπάνω κυκλώματος λέγεται φορολογία. Αν υποθέσουμε ότι θέλω να πάω σ' έναν οδοντίατρο να κάνω μια απονεύρωση και ταυτόχρονα εκείνος ψάχνει λογιστή να του φτιάξει την δήλωση. Επειδή και οι δυο χρεώνουμε 100 ευρώ την δουλειά μας, εξυπηρετεί ο ένας τον άλλον και είμαστε πάτσι. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είμαστε και νόμιμοι, αφού πρέπει και οι δυο να κόψουμε αποδείξεις και, μάλιστα, να τις αλληλοεξοφλήσουμε με τις πιστωτικές μας κάρτες. Φυσικά, η νομιμότητα πληρώνεται: από κάθε απόδειξη 100 ευρώ, το κράτος θα εισπράξει για ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και εισφορά αλληλεγγύης περίπου 45 ευρώ. Δηλαδή, τα 90 ευρώ τού κατοστάρικου θα εξαφανιστούν κατά την βόλτα που θα κάνει το χαρτονόμισμα από εμένα στον οδοντίατρο και πάλι πίσω.

Θεωρητικά, αυτά τα 90 ευρώ θα πρέπει να μας αποδοθούν με άλλη μορφή, π.χ. ως σχολεία για τα παιδιά μας, ως νοσοκομεία, ως πλατείες και παιδικές χαρές, ως υποδομές, ως αντιπλημμυρικά και αντισεισμικά έργα κλπ. Ιδού, λοιπόν, το λαμπρό πεδίο δόξης που έχουν βάλει στο μάτι ο Φρήντμαν και οι θαυμαστές του. Αν τα σχολεία, τα νοσοκομεία, οι υποδομές και εν γένει τα πάντα (ακόμη και ο στρατός, γιατί όχι;) αποδοθούν προς εκμετάλλευση στο ιδιωτικό κεφάλαιο, αυτά τα 90 ευρώ θα κατευθύνονται προς τους εν λόγω επενδυτές. Βεβαίως, όχι με την μορφή φόρου αλλά με την μορφή εισιτηρίου ή τιμολογίου αλλά αυτό μικρή σημασία έχει.

Το δυστύχημα δεν είναι ότι οι μονεταριστικές και νεοφιλελεύθερες δοξασίες έχουν αποτύχει διεθνώς και παταγωδώς. Είναι ότι όλο και περισσότεροι τις ενστερνίζονται, πιστεύοντας ότι θα πετύχουν αν τις εφαρμόσουν σωστά. Δείτε, για παράδειγμα, την "αριστερή" κυβερνητική φιλοδοξία να ιδιωτικοποιήσει το νερό ή τα σκουπίδια, παρ' ότι αυτό το μοντέλο απέτυχε οπουδήποτε στον πλανήτη κι αν εφαρμόστηκε και πλέον σημειώνεται ένα παγκόσμιο κύμα επιστροφής τής διαχείρισης του νερού και των απορριμμάτων στις τοπικές διοικήσεις.

Παρεμπιπτόντως, αν παρατηρήσετε ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να ιδιωτικοποιήσει το νερό αλλά υπακούει ακόντως στις μνημονιακές υποχρεώσεις της, θα σας δώσω άλλο παράδειγμα: τους παιδικούς σταθμούς. Μέχρι πέρυσι, το κράτος ενίσχυε τους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς ώστε να εξυπηρετούνται οι φτωχοί εργαζόμενοι. Από εφέτος, αντί γι' αυτή την ενίσχυση, το κράτος δίνει στους δικαιούχους επιταγές, τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν είτε σε δημοτικούς είτε σε ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς. Μοιραία, αυτή η διαδικασία λειτουργεί ως ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και παράλληλα υποβαθμίζει την έννοια του κοινωνικού κράτους, μέχρι να καταλήξουμε στην ολοκληρωτική απαξίωση των δημοτικών παιδικών σταθμών και την οριστική κατάργησή τους. Μια κατάργηση που, κατά πάσα πιθανότητα, θα σημάνει και την πλήρη κατάργηση οποιασδήποτε ενίσχυσης με μετατόπιση του συνολικού βάρους στις πλάτες των γονιών.

Από τον Ρίτσαρντ Νίξον (αριστερά), ενυπόγραφα, "στον Δρ. Μίλτον Φρήντμαν (δεξιά) με εκτίμηση και τις
καλύτερες ευχές". Στην μέση ο τότε υπουργός οικονομικών -και επί Ρέηγκαν εξωτερικών- Τζωρτζ Σουλτς.

Ας τελειώνουμε. Η μόνη δοκιμασμένη ιστορικά διέξοδος από την καπιταλιστική κρίση και ο μόνος ιστορικά διαπιστωμένος τρόπος να ξαναμπεί ο μηχανισμός σε πλήρη λειτουργία είναι αυτό που έχει παρατηρήσει ο Μαρξ αλλά αρνούνται να δουν οι σύγχρονοι μεγαλοσχήμονες: η καταστροφή ενός μεγάλου τμήματος του συσσωρευμένου κεφαλαίου. Και ο μόνος τρόπος για να γλιτώσουμε μια για πάντα από το χιλιοφθαρμένο καπιταλιστικό οικοδόμημα είναι να το γκρεμίσουμε. Με μονεταριστικά ή άλλα μερεμέτια δεν γίνεται δουλειά.

23 Ιανουαρίου 2017

Ατελέσφορα μονεταριστικά παιχνίδια

Υπάρχουν φορές που αμφιβάλλω για την νοητική μου ικανότητα, καθώς παρατηρώ να βιάζονται βάναυσα μερικές από τις βασικές αρχές τής οικονομικής επιστήμης, έτσι όπως την διδάχτηκα τόσο στα χρόνια που καθόμουν στα θρανία όσο και αργότερα (κυρίως τότε). Όμως, είμαι σίγουρος πως ούτε τόσο πολύ έχω φυράνει λόγω ηλικίας ώστε να μου διαφεύγουν κάποια θέσφατα ούτε όλοι αυτοί που διαγουμίζουν τις ζωές μας είναι τόσο ηλίθιοι. Τί συμβαίνει λοιπόν;

Πάρτε, για παράδειγμα, το πρόβλημα της ρευστότητας. Παρ' ότι οι εμπορικές τράπεζες έχουν απορροφήσει άφθονο χρήμα (μέσω ανακεφαλαιοποιήσεων κλπ) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξακολουθεί να αγοράζει κρατικά ομόλογα, η ρευστότητα στην αγορά είναι σχεδόν ανύπαρκτη και η δέσμευση των εκάστοτε κυβερνήσεων περί "διοχέτευσης ρευστότητας στην πραγματική οικονομία" έχει καταντήσει ανέκδοτο. Γιατί άραγε; Ας δούμε τι λέει η θεωρία πάνω σ' αυτό.


Κατ' αρχάς, πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτή καθ' εαυτήν η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ δεν έχει καμμιά σχέση με την ρευστότητα στην αγορά. Πρόκειται για μια πράξη η οποία απεικονίζεται μεν λογιστικά αλλά δεν δημιουργεί ροή χρήματος. Στην καπιταλιστική μας οικονομία, η νομισματική βάση συνίσταται στην νομισματική κυκλοφορία, δηλαδή στο πραγματικό χρήμα που βρίσκεται είτε στα συρτάρια των τραπεζών είτε στα πορτοφόλια των ιδιωτών είτε στα ταμεία των επιχειρήσεων. Έτσι, λοιπόν, η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ μπορεί να αυξάνει την νομισματική βάση αλλά δεν επηρεάζει την κυκλοφορία του. Πώς αυξάνεται η κυκλοφορία τού χρήματος; Μόνο με την δημιουργία τραπεζικού χρήματος, δηλαδή με την κυκλοφορία των τραπεζικών διαθεσίμων διά της χορηγήσεως δανείων.

Για να καταλάβουμε τα παραπάνω, ας υποθέσουμε ότι αύριο η ΕΚΤ εκδίδει φρέσκο χρήμα πενήντα δισ. ευρώ με τα οποία αγοράζει ομόλογα από όλες τις τράπεζες της ευρωζώνης. Τί κάναμε ως εδώ; Αυξήσαμε την νομισματική βάση αλλά η αγορά δεν έχει δει ακόμη δεκάρα τσακιστή. Και ούτε πρόκειται να δει ώσπου να αποφασίσουν οι τράπεζες να βγάλουν αυτό το χρήμα από τα σεντούκια τους χορηγώντας δάνεια. Και για να μιλήσουμε με πραγματικά νούμερα κι όχι με παραδείγματα, ας σημειώσουμε ότι, με την πολιτική αυτή, η ΕΚΤ έχει αυξήσει την νομισματική βάση κατά 550 δισ. ευρώ μέσα σε τέσσερα μόλις χρόνια.

Πάμε παρακάτω. Πού βρίσκονται άραγε αυτά τα 550 δισ.; Με τα ζόρια που αντιμετωπίζουν όλες σχεδόν οι τράπεζες (το μεγαλύτερο των οποίων λέγεται "κόκκινα δάνεια"), καμμιά δεν δείχνει διατεθειμένη να σπρώξει τα διαθέσιμά της στην αγορά. Όταν οι καταστάσεις είναι δύσκολες, αποτελεί φυσική επιλογή κάθε οργανισμού να ρίχνει το βάρος του στην άμυνα. Για τις τράπεζες, η άμυνα συνίσταται πρωτίστως στην μείωση της μόχλευσης, δηλαδή στην μείωση των δανείων που έχουν στον δρόμο. Κι αφού οι κανονισμοί δεν τους επιτρέπουν να διατηρούν ρευστό πάνω από κάποιο όριο, υποχρεώνονται να καταθέτουν την υπερβάλλουσα ρευστότητά τους στις κεντρικές τους τράπεζες. Αυτή η κατάθεση γίνεται με επιτόκιο το οποίο αποκαλείται Επιτόκιο Διευκόλυνσης Αποδοχής Καταθέσεων (ΕΔΑΚ) και ορίζεται από την ΕΚΤ κάθε έξι εβδομάδες.

Στην προσπάθειά της να πιέσει τις εμπορικές τράπεζες να χορηγήσουν δάνεια, η ΕΚΤ επιδιώκει να καταστήσει ασύμφορη την τήρηση των διαθεσίμων τους στις κεντρικές τράπεζες. Έτσι, λοιπόν, ακολουθεί μια πολιτική διαρκούς μειώσεως του ΕΔΑΚ, το οποίο το 2009 βρέθηκε στο 1% και προοδευτικά έπεσε στο 0% το καλοκαίρι του 2012, πλην όμως χωρίς αποτέλεσμα. Τον Ιούνιο του 2014, το ΕΔΑΚ πήρε για πρώτη φορά αρνητική τιμή (-0,10%) αλλά και πάλι δίχως αντίκρυσμα.  Τρεις μόλις μήνες αργότερα, ο Ντράγκι έρριξε το ΕΔΑΚ στο -0,20% και τον Δεκέμβριο του 2015 στο -0,30%, χωρίς να μπορέσει να κάμψει την αντίσταση των τραπεζών. Από τον Μάρτιο του 2016 το ΕΔΑΚ βρίσκεται στο -0,40% αλλά η ρευστότητα εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο. Οι τράπεζες δεν πολυνοιάζονται για το -0,40% (το μετακυλίουν στις χρεώσεις των πελατών τους) και η ΕΚΤ βλέπει να αποτυγχάνουν τα σχέδιά της για αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας η οποία θα αύξανε και τα επίπεδα τιμών, βγάζοντας τον βρόγχο τού αποπληθωρισμού από τον λαιμό τής Ευρώπης.

Μιλώντας για πληθωρισμό, ας ξαναρίξουμε μια ματιά στα βιβλία. Σύμφωνα με την ποσοτική θεωρία του χρήματος, το γενικό επίπεδο τιμών μεταβάλλεται αναλογικά προς την μεταβολή της προσφοράς χρήματος. Δηλαδή, αύξηση της προσφοράς χρήματος κατά 2% προκαλεί αύξηση της κατανάλωσης που καταλήγει σε πληθωρισμό 2%. Μόνο που το συγκεκριμένο θεωρητικό υπόδειγμα έχει ως βασική προϋπόθεση την πλήρη απασχόληση του εργατικού δυναμικού! Όσο μεγαλύτερη ανεργία υπάρχει, τόσο μικρότερο μέρος τής αύξησης του προσφερόμενου χρήματος διοχετεύεται στην κατανάλωση.


Ας ανακεφαλαιώσουμε. Τί έμαθα εγώ ο δόλιος από τα βιβλία; Πρώτον, ότι σε συνθήκες αστάθειας, αβεβαιότητας κλπ η ταχύτητα κυκλοφορίας του χρήματος πέφτει κατακόρυφα και, δεύτερον, ότι σε περιβάλλον υψηλής ανεργίας καθίσταται ατελέσφορη η νομισματική πολιτική. Με δυο λόγια: η έξοδος από τις καπιταλιστικές κρίσεις δεν επιτυγχάνεται με μονεταριστικά παιχνίδια. Κι επειδή υποθέτω ότι δεν είμαι ο μόνος που έχει διαβάσει αυτά τα βιβλία, αναρωτιέμαι τί παραπάνω μπορεί να ξέρουν όσοι επιμένουν σε τέτοια παιχνίδια.

Εκτός αν επιμένουν μόνο και μόνο επειδή παραμένουν αθεράπευτα τυφλοί οπαδοί τού μεγαλύτερου εκπροσώπου των μονεταριστών, του Μίλτον Φρήντμαν, άσχετα αν ο πατέρας των "παιδιών τού Σικάγου" ποτέ δεν δικαιώθηκε ιστορικά.

21 Ιανουαρίου 2017

Σαββατιάτικα (140) - του λεξιλογίου

*** Βουστροφηδόν, απείκασμα, νηπενθής... *** Μικροδράκουλας: "Μία απόλυση θα γίνει, κύριε Τσίπρα κι αυτή θα είναι η δικιά σας από τον εντολοδόχο ελληνικό λαό." *** Από ποιον δέχεται εντολές ο λαός, Κούλη μου; *** Βρε ζωντόβολο, πόσες φορές σου έχω πει να μη χρησιμοποιείς δύσκολες λέξεις; *** Μέχρι τρισύλλαβες το πολύ. *** Και προς θεού, όχι σπάνιες λέξεις που δεν ακούγονται σε μεσημεριανάδικα! *** Είναι σίγουρο ότι τα εγγλέζικα του Αλέξη είναι χειρότερα από τα ελληνικά τού Κούλη; *** Γιακουμάτος: "Η ομοφυλοφιλία είναι κολλητική αρρώστια." *** Σαν την πλατυποδία, ας πούμε; *** Και γιατί δεν βγάζει ένα εμβόλιο η Novartis, ρε συ Μεμά; *** Ούτε για την μαλακία υπάρχει εμβόλιο, ε; *** Σκατά φαρμακευτικές... *** Ελπίζω αυτοί που αναδημοσιεύουν κείμενά μου να είναι όλοι στρέιτ, μη κολλήσω τίποτε τώρα στα γεράματα. *** ...αρχολίπαρος, ορμέμφυτο, ξενηλασία... *** Ας μου
Ψηλά θα φτάσεις;... Pizza boy θα γίνεις;... Τί να σου πω;
εξηγήσει κάποιος τί σκατά φοβούνται όσοι γονείς δεν θέλουν προσφυγόπουλα στα σχολεία όπου πάνε τα παιδιά τους; *** Ο μόνος λογικός φόβος είναι ότι στην παρέλαση θα κρατάει την σημαία κάποιο ξενάκι κι όχι τα μούλικά τους. *** Όσο για την αγωνία τους αν τα προσφυγάκια έχουν κάνει όλα τα εμβόλιά τους, τι να πω; *** Τα δικά τους τα απογαμίδια είναι εντάξει από εμβόλια; *** Αν ναι, να μην ανησυχούν κι αν όχι, να παν' να... θού κύριε. *** Κι ας μάθουν κάποτε τα γίδια ότι όσο περισσότερο μορφώνεται ένα παιδί τόσο λιγώτερες πιθανότητες έχει να γίνει τζιχαντιστής. *** ...επιδαψιλεύω, ασκαρδαμυκτί, κωδίκελος... *** Αυτό που η Τατιάνα ρούμπωσε τους χρυσαυγήτες πολύ με σύγχισε. *** Στον θεό σας, δηλαδή, πώς να καταπιώ το ότι μου ξέφυγε ένα "έμπαινε Τατιάνα"; *** Εδώ που τα λέμε, αν ήμουν στην θέση τού τραμπούκου τού Λαγού, θα αυτοκτονούσα μετά από τέτοια ξεφτίλα. *** Ρόμπα από την Τατιάνα... κρίμα ο τσαμπουκάς δηλαδή. *** Και χαλάλι η μήνυση επειδή τον είπες τραμπούκο, κορίτσι μου. *** Εγώ τον λέω μουνόπανο αλλά δεν με διαφημίζει. *** Μπλουζάκι "Je suis Tatiana" κυκλοφόρησε ή ακόμα; *** Τζήμερος: "Το να μπουκάρεις σε σχολεία είναι φασισμός μόνον όταν μπουκάρουσα είναι η Χρυσή Αυγή;" *** Ζε βου ρεμερσί μπόλικο, Θάνο μου, που κέρδισα το στοίχημα! *** Ήμουν απολύτως σίγουρος ότι θα την έλεγες την παπαριά σου για το Πέραμα. *** ...σπουδαρχίδης, κατατρύχομαι, αιθαλοκομπία... *** Διαμαντοπούλου: "Η αποχή όλα αυτά τα χρόνια από αξιώματα ήταν μια δύσκολη και με κόστος συνειδητή πολιτική επιλογή." *** Ρε συ Αννούλα, θα μας τρελάνεις; *** "Συνειδητή επιλογή" ο πούλος που πήρες στις εκλογές τού 2012; *** "Άννα Πούλου" σε λέγαμε, το ξέχασες; *** Μη μου πείτε ότι δεν συγκλονιστήκατε στην σκέψη ότι μπορεί να κλείσουν Νέα και Βήμα. *** Παιδιά, δεν είναι καλό να κλείνουν εφημερίδες. *** Πώς θα χειραγωγείται η κοινή γνώμη; *** Τί να πρωτοκάνουν τα κανάλια, δηλαδή; *** Αφήστε δε που τά 'φτυσε και το Μέγκα και τώρα πού θα χέζει λέει τις μαλακίες απόψεις του ο Πρετεντέρης; *** Πόσα βούρλα να στεγάσει η
Έγκυρη μετάφραση: A Greek tragedy = Η κυβέρνηση έχει γονατίσει τους Έλληνες
Καθημερινή πια; *** ...ψιμυθίωση, ορρωδώ, σχετλιαστικός... *** Τελικά, δεν έχω καταλάβει αν έπρεπε ή όχι να βοηθήσει το κράτος τον ΔΟΛ. *** Πρέπει ή όχι να βοηθάει το κράτος τις επιχειρήσεις που πάνε για φούντο; *** Νομίζω όχι, εκτός αν είναι τράπεζες ή ΜΜΕ. *** Το πέτυχα; *** Πώς σας φάνηκε η ιδέα να προβάλλονται ειδήσεις σε οθόνες στους σταθμούς τού Μετρό; *** Θεοχάρης: "Οι σταθμοί του μετρό γίνονται βήμα κυβερνητικής προπαγάνδας." *** Σωστός ο Χάρης. *** Φτάνει πια με την κατευθυνόμενη ενημέρωση. *** Μόνον όταν οι -ίδιες- ειδήσεις μεταδίδονται από τα κανάλια είναι αδέσμευτη η ενημέρωση. *** Πώς ήσαν τα "Επίκαιρα" της χούντας; *** Άει γεια σου! *** ...ευεπίφορος, φαλκιδεύω, ερεισίνωτο... *** Αληθεύει ότι η "Δράση" προσχώρησε στην ΝουΔου; *** Αυτό δεν είναι το κόμμα που μάζευε δυσαρεστημένους τής ΝουΔου; *** Ρε κάτι μυστήρια που έχει η πολιτική... *** Πώς την είδατε την ορκωμοσία του πλανητάρχη; *** Τί παναπεί δεν την είδατε; *** Κάτι τέτοια κάνανε και οι ουασιγκτονέζοι και ήταν η συγκέντρωση σαν διαδήλωση παρθένων στην Φυλής. *** Πάντως, εγώ πιστεύω στον Τραμπ. *** Έχει όλα τα προσόντα να οδηγήσει τις ΗΠΑ στην κατάρρευση. *** Το μόνο που μου την έσπασε, ήταν που παρέδωσε κανονικά ο Ομπάμα. *** Μαλακία του. *** Έπρεπε να φύγει ζούλα και ν' αφήσει το κλειδί κάτω από το χαλάκι. *** Πώς είχε κάνει ο γκαβός στον Αλέξη; *** ...αρύομαι, αγχίνοια, διαπρύσιος... *** Πλεύρης: "Η κουλτούρα των αριστερών φαίνεται και στις ΗΠΑ, όταν χάνουν εκλογές
Να σας χέσω το ιμομπιλάιζερ, γατάκια!
δεν σέβονται το αποτέλεσμα." *** Θανούλη, δεν είναι τυχαίο που έχουν και οι ΗΠΑ Μακρόνησο, το Λονγκ Άιλαντ. *** Πες του Τραμπ να μαζεύει σιγά-σιγά τα κομμούνια για αναμόρφωση. *** Να δω πολιτειακό κομμουνιστή και την Χίλλαρυ Πασιονάρια και τί στον κόσμο! *** Θυμώσατε κι εσείς για την δίωξη κατά του Σώρρα; *** Ότι και καλά πρόσβαλε τους ανάπηρους. *** Αν είναι έτσι, γιατί δεν διώχτηκε και ο Λαζόπουλος για τον ίδιο λόγο; *** Εμ, Αρτέμη μου, αφού έκανες το σύστημα να τρέμει, έπρεπες να το περιμένεις ότι θα σε έβαζαν στο μάτι. *** Σιγά μην άφηνε η CIA να κάνουν Συνέλευση οι έλληνες απανταχού τής Γαίας. *** ...λοιδορία, ελλοχεύω, αβελτηρία... *** "Θοδωρή πάχυνες;" με ξέρανε συνάδελφος που πρέπει να φοράει 56 νούμερο τζην. *** Τί σκατά δείχνει ο καθρέφτης της; *** Να δείτε που αυτή έχει αντικαταστήσει τους καθρέφτες της με κοίλα κάτοπτρα. *** Ξέρει κανείς να μου εξηγήσει την λέξη "αιφνιδιαστικός"; *** Τί σημαίνει π.χ. "αιφνιδιαστική επίσκεψη Μητσοτάκη στην Διεύθυνση Αστυνομικών Επιχειρήσεων"; *** Πόσες ώρες νωρίτερα στήνονται απ' έξω δημοσιογράφοι και κάμερες όταν έχουμε "αιφνιδιαστική επίσκεψη"; *** Mάθαμε αν έκλεισε η υποψηφιότητα Ρέμου στην ΝουΔου; *** Ρέμος, Ρουβάς, Μπογδάνος, Σκυλακάκης... *** Αρίστων Συνέλευσις. ***...βυσσοδομώ, φληνάφημα, αλυσιτελής... *** Αληθεύει ότι ο Μουλόπουλος της Αυγής που ανέλαβε τον ΔΟΛ είναι κουμπάρος τού Ψυχάρη; *** Ρε πώς τα φέρνει η ζωή... αν δεν αφήνεις τίποτε στην
Ευτυχισμένα χρόνια
τύχη. *** Εγώ ο μαλάκας να τα βλέπω, που έκανα κουμπάρα μια σκυλομπατίρω. *** Πορτοσάλτε: "Τα ψέμματα του Τσίπρα αναβλύζουν σαν την Κασταλία πηγή." *** Δηλαδή, Άρη μου, είναι ιερά; *** Αν θυμάμαι καλά από το δημοτικό, η Κασταλία είναι η ιερή πηγή των Δελφών, όπου λουζόταν η Πυθία, έτσι δεν είναι, ρε παιδιά; *** Και μαλάκας και αστοιχείωτος; *** Να σου χέσω την εγκυρότητα, γίδι. *** Μητσοντόρα: "Η κατάσταση στα νοσοκομεία είναι τραγική." *** Πες μου, ρε συ Θοδώρα, ότι πήγες στο Ντυνάν και δεν σου έκαναν έκπτωση 93,35% όπως στον πατέρα σου, να βάλω τις φωνές. *** ...γεραρός, αμετροεπής, ψιττακίζω... *** Κούλη, σου έδωσα σήμερα μια λίστα με λέξεις που μπορείς να αρχίσεις να μαθαίνεις σιγά-σιγά, για να εντυπωσιάσεις. *** Λέξεις διαλεγμένες ειδικά για πάρτη σου. *** Αν ήταν ο Σημίτης, θα του έδινα άλλες, π.χ. σκουληκομυρμηγκότρυπα, φασκελωκουκούλωστα, αναρχοληστοκομμουνιστοσυμμορίτης κλπ. *** Στοιχηματίζω ό,τι θέλετε ότι στην πρώτη φωτογραφία δεν αναγνωρίσατε τον "άνθρωπο με το βλαντί", τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. *** Από την ΕΣΣΔ έρχεται και η τελευταία μας φωτογραφία, τραβηγμένη την 26/5/1972 στο Κρεμλίνο. *** Μετά την υπογραφή συμφωνίας αφοπλισμού, Χένρυ Κίσσιντζερ, Ρίτσαρντ Νίξον και Λεονίντ Μπρέζνιεφ τσουγκρίζουν τα ποτήρια τους, υπό το βλέμμα των Νικολάι Ποντγκόρνυ και Αλεξέι Κοσύγκιν. *** Για να μείνουμε στο πνεύμα, ξεσκονίζω και βάζω στο πικάπ το ιστορικό "White Album" των Beatles, προκειμένου να σας αποχαιρετήσω υπό τους ήχους τού θρυλικού Back in the USSR. *** Αν θέλετε, μείνετε λίγο ακόμη, να ακούσετε και το Dear Prudence και το Ob-La-Di, Ob-La-Da και το... *** Έτσι, θα ομορφήνει σίγουρα το σαββατοκύριακό σας. *** Καλά να περνάτε! ***

20 Ιανουαρίου 2017

Πλουτίσαμε χάρη στις πουτάνες

Για να φτάσουμε στο ζητούμενο του σημερινού θέματος, πρέπει να πιάσουμε το νήμα από την αρχή. Γυρίστε, λοιπόν, τα ρολόγια σας κάπου είκοσι χρόνια πίσω και... κόκκινη κλωστή δεμένη...

Στο τιμόνι τής χώρας βρίσκεται ο Κώστας Σημίτης, ο οποίος παλεύει να βάλει την Ελλάδα στην ΟΝΕ και όταν λέμε ότι παλεύει, το εννοούμε. Βλέπετε, ανάμεσα στους όρους που έχει βάλει το Μάαστριχτ σε όποιο κράτος θέλει να μπει στην ΟΝΕ είναι και η διατήρηση του ετήσιου ελλείμματός του σε επίπεδα κάτω του 3% του ΑΕΠ του. Δυστυχώς για τον Σημίτη, τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα, αφού όταν έγινε πρωθυπουργός τον Ιανουάριο 1996 βρήκε το έλλειμμα στο 10,6%. Και πάλι καλά, δηλαδή, αφού ο Μητσοτάκης, όταν έπεσε το 1993, παρέδωσε έλλειμμα 13,8%.

Ο Σημίτης προσπαθεί. Κλείνει το 1996 με -7,5% και το 1997 με -4%. Το 1998 φορτσάρει τραβώντας μια υποτίμηση στην δραχμή κατά 14% και καταφέρνει να μαζέψει το έλλειμμα στο 2,5%, βάζοντας τελικά την χώρα στον προθάλαμο της ΟΝΕ. Με προϋπολογισμένο έλλειμμα 1,2% για το 2000, η Ελλάδα γίνεται δεκτή στην Ευρωζώνη μετά πολλών επαίνων. Θα χρειαζόταν να περάσουν μερικά χρόνια για να αποκαλυφθεί ότι αυτά τα ποσοστά είχαν μαγειρευτεί από μια ομάδα αρχιμαγείρων με επί κεφαλής τον Σημίτη και τον τότε διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Λουκά Παπαδήμο. Στην πραγματικότητα, ποτέ το έλλειμμα δεν είχε πέσει κάτω από 3,5% του ΑΕΠ, άρα η χώρα δεν έπρεπε ποτέ να μπει στην ΟΝΕ.

Βρυξέλλες, 10/7/2007: Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουκάς Παπαδήμος με τους υπουργούς οικονομικών
Κύπρου Μιχάλη Σαρρή και Ελλάδος Γιώργο Αλογοσκούφη στο περιθώριο της συνεδρίασης του EcoFin.

Κουτσά-στραβά, φτάνουμε στο 2004, όπου έρχονται τα πάνω κάτω. Στις εκλογές τής 7ης Μαρτίου το ΠαΣοΚ τού Γιώργου Παπανδρέου συντρίβεται από την Νέα Δημοκρατία τού Κώστα Καραμανλή, ο οποίος τοποθετεί στο υπουργείο οικονομίας και οικονομικών τον Γιώργο Αλογοσκούφη. Πρώτη δουλειά τού νέου υπουργού είναι να κάνει την περίφημη απογραφή. Στον προϋπολογισμό που είχε ετοιμάσει στα τέλη του 2003 ο Νίκος Χριστοδουλάκης, προβλεπόταν έλλειμμα 1,2% αλλά η απογραφή προσδιορίζει το έλλειμμα στο 2,95%. Δυστυχώς, η Eurostat έχει το προηγούμενο του Σημίτη και δεν μασάει. Κάνει τους δικούς της λογαριασμούς και βγάζει το έλλειμμα 7,5%.

Τότε ο Αλογοσκούφης πιάνει την μεγάλη ιδέα: αφού δεν μπορεί να ρίξει το ποσοστό μειώνοντας τον έναν όρο (τα ελλείμματα), θα το κάνει αυξάνοντας τον άλλο (το ΑΕΠ). Έτσι, το 2006 αποφασίζει να αναθεωρήσει τα μακροοικονομικά μεγέθη της χώρας από το 2000 και μετά, υπολογίζοντας εκ νέου την ιδιωτική κατανάλωση, τις επενδύσεις, την απασχόληση, την ανεργία κλπ. Η καινοτομία συνίσταται στο ότι οι καινούργιοι υπολογισμοί λαμβάνουν υπ' όψη τους και την "μαύρη" οικονομία, όπως την πορνεία, τον παράνομο τζόγο, το λαθρεμπόριο, την αδήλωτη εργασία κλπ. Το αποτέλεσμα είναι εκκωφαντικό: οι αναπροσαρμοσμένοι πίνακες του Αλογοσκούφη παρουσιάζουν το ΑΕΠ τής χώρας αυξημένο κατά 25,7%!

Φυσικά, αρχίζουν να γελάνε και οι πέτρες ενώ η φράση "η Ελλάδα πλούτισε χάρη στις πουτάνες" γίνεται ανέκδοτο σε όλον τον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεμβαίνει με τρόπο που θυμίζει σύγχρονο τρολάρισμα: ενημερώνει την ελληνική κυβέρνηση ότι, με βάση το αναπροσαρμοσμένο ΑΕΠ, η χώρα εδικαιούτο 2 δισ. ευρώ λιγώτερες επιδοτήσεις από το Γ' ΚΠΣ και συνεπώς πρέπει να επιστρέψει αυτό το ποσό στα κοινοτικά ταμεία! Τελικά, η Eurostat απορρίπτει το μεγαλύτερο μέρος των αναπροσαρμογών Αλογοσκούφη και δέχεται αύξηση του ΑΕΠ 2000-2006 κατά 9,6%.


Φτάνουμε στο 2010. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιερώνει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών 2010 (ESA 2010), δηλαδή κάτι σαν ενιαίο λογιστικό σχέδιο που θα χρησιμοποιείται από όλες τις χώρες τής Ε.Ε. στην δημόσια λογιστική τους. Η ιδέα είναι απλή: όλες οι χώρες να χρησιμοποιούν το ίδιο σύστημα, έτσι ώστε και το περιεχόμενο κάθε λογαριασμού να είναι συγκεκριμένο και να διευκολύνονται οι συγκρίσεις κονδυλίων ανάμεσα σε δυο ή περισσότερες χώρες και η ενσωμάτωση των στοιχείων σε μια πανευρωπαϊκή οικονομική κατάσταση να είναι ευκολώτερη.

Και τώρα ας φτάσουμε και στο ζητούμενο της σημερινής μας ιστορίας. Το 2014, η Ε.Ε. αποφάσισε να τροποποιήσει το ESA 2010, εισάγοντας ορισμένες αλλαγές οι οποίες κρίθηκαν απαραίτητες μετά από εισηγήσεις διαφόρων κρατών-μελών. Για παράδειγμα, οι δαπάνες για έρευνα θεωρούνται πλέον ως επενδυτικές δαπάνες. Το ίδιο και οι δαπάνες για οπλικά συστήματα. Όμως, η κορυφαία αλλαγή, το κερασάκι τής ιστορίας μας, θα το αντιγράψω (μεταφρασμένο) από το σημείωμα της Κομμισσιόν "Ερωτήσεις και απαντήσεις: Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών 2010", το οποίο κυκλοφόρησε στις 17/10/2014. Παρακαλώ, την προσοχή σας:
- Υπάρχουν άλλες αλλαγές που γίνονται την ίδια στιγμή;
        (...) Στο πλαίσιο της διαδικασίας εναρμόνισης της μεθοδολογίας σε όλη την ΕΕ, πολλά κράτη μέλη θέσπισαν βελτιώσεις στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζουν ορισμένες παράνομες δραστηριότητες στο ΑΕΠ.

- Γιατί οι παράνομες δραστηριότητες περιλαμβάνονται στον υπολογισμό του ΑΕΠ;
        Πρέπει να τονιστεί ότι αυτό δεν είναι κάτι νέο. Οι παράνομες δραστηριότητες που μπορούν να θεωρηθούν ως συναλλαγές στην αγορά έχει ζητηθεί να προσμετρώνται στον υπολογισμό του ΑΕΠ εδώ και δεκαετίες, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Οι αλλαγές σήμερα είναι απλώς μια βελτίωση της μεθοδολογίας για τη μέτρηση αυτών των δραστηριοτήτων. 
        ΑΕΠ σημαίνει μέτρηση κάθε οικονομικής δραστηριότητας. Δηλωμένες και αδήλωτες (οι οποίες περιλαμβάνουν τις παράνομες) δραστηριότητες πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν προκειμένου να έχουμε μια πλήρη και ακριβή εικόνα της αξίας παραγωγής/κατανάλωσης σε μια δεδομένη χρονική περίοδο.
        Ωστόσο, έπρεπε να συμφωνήσουμε στα πρότυπα για το πώς να μετράμε παράνομες δραστηριότητες. Έτσι, συμφωνήθηκαν κοινές μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές ανάμεσα στην Κομμισσιόν και στα κράτη-μέλη για να διασφαλιστεί η συνοχή στον τρόπο που θα μετρούν τις δραστηριότητες αυτές για στατιστικούς σκοπούς όλα τα κράτη-μέλη. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές αφορούν την πορνεία, την παραγωγή και την διακίνηση ναρκωτικών και αλκοόλ και το λαθρεμπόριο καπνού.
[Πηγή: Tübingen's Institute for Applied Economic Research - Διάγραμμα: Cogito ergo sum]

Μη τραβάτε τα μαλλιά σας, καλέ! Τα πράγματα είναι απλά. Σου λένε οι άνθρωποι: αφού η περιβόητη ανάπτυξη δεν έρχεται με τίποτε, κάτι πρέπει να κάνουμε για να παραμυθιάσουμε τον κόσμο. Ας προσθέσουμε, λοιπόν, στο ΑΕΠ τα έσοδα (κατ' εκτίμηση πάντα!) από πορνεία, λαθρεμπόριο, όπλα, ναρκωτικά κλπ, έτσι ώστε και το ΑΕΠ να αβγατίσει (νάτη η ανάπτυξη!) και τα ποσοστά χρέους και ελλειμμάτων να μειωθούν. Η ίδια η Κομμισσιόν υπολόγισε ότι, με αυτό το τερτίπι, το δημόσιο χρέος θα εμφανιζόταν μειωμένο κατά 2,3% κατά μέσον όρο. Σημειώστε ότι η εφαρμογή του "νέου" ESA άρχισε υποχρεωτικά για όλες τις χώρες-μέλη στις 22 Σεπτεμβρίου 2014.

Α, ρε Αλογοσκούφη, πόσο μπροστά ήσουν για την εποχή σου! Έπρεπε να περάσουν 18 χρόνια για να καταλάβουν οι υπόλοιποι ευρωπαίοι ότι μπορούν κι αυτοί να πλουτίσουν από τις πουτάνες...

19 Ιανουαρίου 2017

Είκοσι ένα χρόνια!

Χτες το απόγευμα στην Ουάσιγκτον, το "Ατλαντικό Συμβούλιο" οργάνωσε μια εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου "Ευκαιρία της Ευρώπης για ανάπτυξη", το οποίο έγραψαν από κοινού ο σουηδός οικονομολόγος Άντερς Άσλουντ με τον υπουργό οικονομικών της Βουλγαρίας Σίμεον Τζάνκοβ. Στην εκδήλωση μίλησαν ο Άσλουντ και ο διευθυντής τού ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ Πωλ Τόμσεν (γνωστός μας ως μέλος τής παλιάς τρόικας). Μιας και η εκδήλωση μεταδόθηκε απ' ευθείας μέσω διαδικτύου, είχα την ευκαιρία να την παρακολουθήσω και να σημειώσω δυο-τρία ενδιαφέροντα στοιχεία που αφορούν την Ελλάδα.

Καρολίνα Βιτσίνι (συντονίστρια του Atlantic Council), Πωλ Τόμσεν, Άντερς Άσλουντ

Κατ' αρχάς, γενική διαπίστωση των δυο κύριων ομιλητών ήταν η ανισότητα που επικρατεί στην -κατά τα άλλα- ενωμένη Ευρώπη. Και οι δυο εντόπισαν ως αιτία τού προβλήματος το γεγονός ότι η Ευρώπη επιχείρησε την οικονομική και νομισματική της ένωση χωρίς να έχει προηγηθεί η πολιτική της ένωση. Σύμφωνα με τον Άσλουντ, αυτό έχει ως συνέπεια όλοι να κατηγορούν τις Βρυξέλλες όταν κάτι πάει στραβά, ακόμη κι όταν η ευθύνη (ή, έστω, το μεγαλύτερο μέρος της) βαραίνει τις εγχώριες κυβερνήσεις.

Ένα από τα χαρακτηριστικά δείγματα ανισότητας που παρουσίασε ο Άσλουντ, είναι οι χαώδεις διαφορές στην απασχόληση. Με λίγο πάνω από τον μισό ενεργό της πληθυσμό να έχει δουλειά, η Ελλάδα καταλαμβάνει τον πάτο τού σχετικού πίνακα ενώ στην κορυφή βρίσκεται η Σουηδία, όπου εργάζεται το 75% όσων μπορούν να δουλέψουν. Για να υπογραμμίσει την ανισότητα, ο Άσλουντ παρουσίασε αμέσως μετά στοιχεία για το πόσες ώρες εργάζονται ετησίως οι ευρωπαίοι. "Ποιοί εργάζονται περισσότερο;", ρώτησε ρητορικά ο ομιλητής, τονίζοντας ιδιαίτερα την απάντηση "οι έλληνες!" και προσθέτοντας ότι "αυτό είναι λογικό γιατί η αγορά στην Ελλάδα έχει απορρυθμιστεί τόσο πολύ ώστε οι έλληνες είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται σκληρά για να τα βγάλουν πέρα".

Παρένθεση. Σ' αυτόν τον πίνακα, την τελευταία θέση καταλαμβάνουν οι γερμανοί, κάτι που προκάλεσε το ελαφρά ειρωνικό σχόλιο του Άντερς ότι οι γερμανοί χρειάζονται μια δουλειά για να μπορούν να ζήσουν και να πληρώνουν και τους φόρους τους αλλά δεν έχουν διάθεση να εργαστούν. Κλείνει η παρένθεση.

Από την πλευρά του, ο Τόμσεν (με σαφές πρόβλημα στον λόγο, το οποίο τον καθιστά μάλλον ακατάλληλο για ομιλητή) αναλώθηκε σε κοινοτοπίες που τόνιζαν τις ανισότητες στην Ευρώπη και ελάχιστα από όσα είπε είχαν πράγματι ενδιαφέρον. Όμως, αυτός ήταν που ανέφερε το -κατ' εμέ- σημαντικώτερο στοιχείο που ακούστηκε κατά την διάρκεια αυτού του δίωρου:
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τού ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, για να πέσει η ανεργία στα προ κρίσης επίπεδα, θα χρειαστούν 21 χρόνια για την Ελλάδα, 12 χρόνια για την Ιταλία, 10 χρόνια για την Πορτογαλία και 6 χρόνια για την Ισπανία.
Ομολογώ ότι κάπου εκεί και για μερικά λεπτά έχασα τον ομιλητή. "Κόλλησα", προσπαθώντας να συνειδητοποιήσω αυτό που άκουσα. Και δεν μπορούσα να ισχυριστώ πως κάτι δεν κατάλαβα καλά, αφού ο πίνακας με τις σχετικές ενδείξεις ήταν εκεί, μπροστά στα μάτια μου. Είκοσι ένα χρόνια! Θα τραβήξουμε κουπί ως το 2038, ελπίζοντας να ξαναβρεθούμε στο 2008! Τριάντα χαμένα χρόνια!

Φυσικά, αυτό το 21 δεν είναι παρά ένας αριθμός, ο οποίος βγήκε από τα κομπιουτεράκια των ειδικών τού ΔΝΤ και της ΠΤ. Το ερώτημα είναι πώς βγήκε αυτός ο αριθμός. Υποθέτω ότι η βασική παράμετρος που λήφθηκε υπ' όψιν ήταν ότι η Ελλάδα θα υλοποιήσει έγκαιρα και χωρίς αποκλίσεις όλες τις υποδείξεις που θα της κάνουν "αυτοί που ξέρουν" (ΔΝΤ, ΟΟΣΑ, ΕΚΤ κλπ κλπ). Υποδείξεις, σαν αυτές, ας πούμε, που θα προέλθουν από την έκθεση της Ντέλιας Βελκουλέσκου περί της ελληνικής οικονομίας, η οποία θα συζητηθεί σε λίγες μέρες στο εκτελεστικό συμβούλιο του ΔΝΤ. Όπως έχει ήδη γίνει γνωστό, η έκθεση θεωρεί sine qua non την περαιτέρω μείωση των συντάξεων και την δραστική μείωση του αφορολόγητου, για την οποία μιλήσαμε χτες σ' αυτό το ιστολόγιο. Κι από δίπλα, ετοιμάζεται και η έκθεση του ίδιου του Τόμσεν, η οποία διαπιστώνει ότι το ύψος των μισθών στην Ελλάδα είναι αναντίστοιχο προς την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας...

Σλάιντ της παρουσίασης με τα στοιχεία τού Τόμσεν για την προσδοκώμενη μείωση της ανεργίας

Δυσκολεύομαι να το πω με άλλα λόγια. Αυτό το 21 σημαίνει ότι τουλάχιστον επί δυο δεκαετίες ακόμη (ενδεχομένως δε επί πολύ περισσότερο, σε περίπτωση που αποδειχτεί εσφαλμένος κάποιος... πολλαπλασιαστής) θα βλέπουμε τις εκάστοτε κυβερνήσεις να κόβουν κομμάτια από την ζωή μας και, παράλληλα, να μας διαβεβαιώνουν ότι το κάνουν με πόνο ψυχής και αντίθετα προς τις επιθυμίες τους αλλά "δεν γίνεται αλλιώς".

Το θέμα είναι εμείς τι θα κάνουμε. Θα αντιδράσουμε ή θα περιμένουμε υπομονετικά;

--------------------------------------
Σημείωση: Για όποιον ενδιαφέρεται, η εκδήλωση έχει ήδη ανεβεί στο YouTube.

18 Ιανουαρίου 2017

Υψηλό αφορολόγητο (κι ανεβασμένα γράδα)

Οπωσδήποτε θα έχετε ακούσει για τις απαιτήσεις τού "κακού" ΔΝΤ, προκειμένου να κλείσει αυτή η ρημάδα η δεύτερη αξιολόγηση που έχει τον άκλειστο. Τι ενίσχυση και παράταση του "κόφτη" ζητάει, τι περαιτέρω κλάδεμα των συντάξεων, τι επιτάχυνση και διεύρυνση των ιδιωτικοποιήσεων, τι το ένα, τι το άλλο... Πάλι καλά, να λέμε, που η αριστερή μας κυβέρνηση ανθίσταται με τις κόκκινες και μπλε μαραίν γραμμές της.

Πάντως, εκείνη η ΔΝΤικη απαίτηση που μου ανέβασε περισσότερο τα γράδα είναι η μείωση του αφορολόγητου. Αν σας παραξενεύει το πώς κόλλησα με τούτο, ανάμεσα σε τόσα και τόσα, πρέπει να σας εξηγήσω ότι κόλλησα στο σκεπτικό που υπάρχει πίσω απ' αυτή την απαίτηση. Κάνανε έρευνα -λένε οι ΔΝΤιανοί- και διαπίστωσαν ότι, στην Ελλάδα, 55% των μισθωτών και των συνταξιούχων δηλώνουν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ. Με δεδομένο, λοιπόν, ότι ο μέσος όρος μισθωτών και συνταξιούχων που δηλώνουν κάτω από το αφορολόγητο όριο στις χώρες τής ευρωζώνης είναι 8%, οι "φωστήρες" τού ταμείου κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το δικό μας όριο πρέπει να μειωθεί είτε επειδή είναι πολύ ψηλά είτε επειδή οι έλληνες... φοροδιαφυγούν!

Ο Αρκάς κλείνει την αξιολόγηση και "χαιρετάει τον πλάτανο" (19 Απριλίου 2016!)

Πώς να μην αρχίσεις να τραβάς τα μαλλιά σου, βλέποντας τους "φωτισμένους" συνεργάτες τής Λαγκάρντ να εντοπίζουν την φοροδιαφυγή όχι στις μεγάλες επιχειρήσεις αλλά στους μισθωτούς και στους συνταξιούχους; Και όμως, οι διαμορφωτές τής κοινής γνώμης σπεύδουν να συμμεριστούν την γνώμη τού ΔΝΤ. Όπως ο κύριος Μπάμπης (ένας είναι ο Μπάμπης), ο οποίος υποστήριξε ότι ακόμη και οι συνταξιούχοι μπορούν να φοροδιαφυγήσουν αν νοικιάζουν ένα διαμέρισμα δίχως να το δηλώνουν.

Κατά μία έννοια, οι άνθρωποι έχουν δίκιο. Για να συμπληρώσω το παραπάνω παράδειγμα, σας καλώ να σκεφτείτε πόσοι φοροφυγάδες, οι οποίοι ίσως και να αγνοούν πως είναι φοροφυγάδες, υπάρχουν γύρω μας. Φοροφυγάς είναι και η κυρά-Στέλλα, η χήρα, που κάθε Σάββατο ζυμώνει καμμιά δεκαριά δίκιλα καρβέλια ψωμί και τα πουλάει στους γείτονες με ένα δίφραγκο το ένα, μαζεύοντας ένα αφορολόγητο εικοσάρι την εβδομάδα. Φοροφυγάς είναι και η γυναίκα μου, που εδώ και χρόνια ξήλωσε τα λουλούδια από τις γλάστρες και φυτεύει πλέον εποχικά ζαρζαβατικά, δίχως όμως να δηλώνει το εισόδημα από την ιδιοκατανάλωση των παραγόμενων αγγουριών, τοματών, πιπεριών, θυμαριού, ρίγανης, σέλινου κλπ. Φοροφυγάδες είναι και οι δυο φοιτητριούλες απέναντι, που τα σαββατόβραδα κάνουν μπέιμπυ-σίττινγκ, εισπράττοντας από ένα μαύρο εικοσάρι η καθεμιά. Φυσικά, φοροφυγάδες είναι και όλες οι καθαρίστριες που δουλεύουν αδήλωτες στα αμέτρητα συνεργεία καθαρισμών, όλοι οι φοιτητές που κάνουν κατ' οίκον μαθήματα σε μαθητές δημοτικού ή γυμνασίου, όλοι οι συνταξιούχοι που δουλεύουν αδήλωτα για να επιβιώσουν χωρίς να χάσουν την σύνταξή τους κλπ.

Συμφωνείτε, ε; Και καλά, εγώ δεν πληρώνω πρόστιμο, οπότε μπορώ να λέω όποια κουταμάρα μού κατεβαίνει στο κεφάλι. Εσείς, όμως, γιατί με ακούτε; Κι όχι απλώς με ακούτε αλλά λέτε κι από πάνω ότι έχω δίκιο! Πάρτε μωρέ ένα κομπιουτεράκι και κάντε την διαίρεση 8.636 διά 14. Πόσο βγάλατε; 616,86 ε; Άντε, κάντε κι άλλη μια, 8.636 διά 12 ίσον 719,67. Αν δεν καταλάβατε, το 14 είναι για μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και το 12 για δημοσίους υπαλλήλους και συνταξιούχους, άρα το πηλίκο των διαιρέσεων δείχνει το αφορολόγητο μηνιαίο όριό τους. Παναπεί: όποιοι ιδιωτικοί υπάλληλοι παίρνουν καθαρά λιγώτερα από 616,86 ευρώ και όποιοι συνταξιούχοι έχουν καθαρή σύνταξη μικρότερη των 719,67 ευρώ δεν οφείλουν φόρο. Και τώρα πείτε μου: με τον επίσημο κατώτερο μισθό στα 586 ευρώ μικτά (489,31 καθαρά), με τον μισθό όσων δεν έχουν κλείσει τα 25 τους χρόνια στα 511 μικτά (426,69 καθαρά), με το ΕΚΑΣ υπό κατάργηση και με τις συντάξεις να έχουν κλαδευτεί 13-14 φορές μέσα σε εφτά χρόνια, γιατί είναι παράλογο το ότι 55% των ελλήνων δηλώνουν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο όριο; Έλα ντε!

Όμως, το ΔΝΤ επιμένει: 5,4 εκατομμύρια μισθωτών και συνταξιούχων δηλώνουν ετήσιο εισόδημα 5.546 ευρώ κατά μέσο όρο, δηλαδή ζουν με 462,17 ευρώ τον μήνα, πράγμα αδύνατον, άρα κλέβουν. Ψιτ, παιδιά, σας έχω και καλύτερο: όταν βγάζατε αυτά τα νούμερα, δεν είχε καταργηθεί ακόμη το ΕΚΑΣ, δεν είχε ισχύσει ο νόμος Κατρούγκαλου για τις συντάξεις, δεν είχαν εξαχνωθεί οι επικουρικές και δεν ήταν τόσο διαδεδομένη η ελαστική απασχόληση (τον περασμένο Οκτώβριο οι θέσεις πλήρους εργασίας γκρεμίστηκαν στο 38,3% του συνόλου). Για κάνετε έναν κόπο να επαναλάβετε τους υπολογισμούς σας του χρόνου, να δούμε τα ευρήματα και θα τα ξαναπούμε.

Στο μεταξύ, τα καινούργια στοιχεία του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνουν ότι οι "τεμπέληδες" έλληνες είναι από τους πιο σκληρά εργαζόμενους στον κόσμο: πρώτοι στην Ευρώπη, τέταρτοι στον πλανήτη. Με μηνιαία αμοιβή 462,17 ευρώ κατά μέσο όρο αλλά με υψηλό αφορολόγητο...

[του Τάσου Αναστασίου - Αυγή, 15/1/2012]

Επειδή όλα τούτα δεν βοηθάνε στο να πέσουν τα γράδα μου κι επειδή είμαι σε ηλικία όπου θερίζουν τα εγκεφαλικά, λέω να σταματήσω εδώ. Όμως, μιας και τόσο το ΔΝΤ όσο και οι λογής-λογής Μπάμπηδες αρέσκονται σε νούμερα, θα κλείσω με μερικά από δαύτα. Όλα προέρχονται από την ΕλΣτατ και αφορούν το 2015 σε σύγκριση προς το 2008:
- ΑΕΠ: μείωση κατά 66,3 δισ. ή 27,4%
- Σύνολο αμοιβών εξηρτημένης εργασίας: μείωση κατά 25,8 δισ. ή 31,1%
- Ιδιωτική κατανάλωση: μείωση κατά 37%
- Θέσεις εργασίας: μείωση κατά 839.000 ή 17,24%
- Άνεργοι: αύξηση κατά 750.200 άτομα ή 199,36% (τριπλασιάστηκαν!)

Και ένα κερασάκι: Το 2015, ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε πρωτογενώς (από την διαφορά θανάτων-γεννήσεων) κατά 29.365 άτομα. Ο αριθμός αποτελεί αρνητικό ρεκόρ στην ιστορία τής χώρας (σημ.: δεν υπάρχουν στοιχεία για την περίοδο 1941-1949). Χαίρετε.

17 Ιανουαρίου 2017

Προσβολή συμβόλων: ποινικό αδίκημα ή όχι;

Κάποιοι ίσως θεωρήσουν το σημερινό μου θέμα ανεπίκαιρο αλλά προσωπικά θα το χαρακτήριζα ως διαχρονικό. Το πώς μου θυμήθηκε δεν έχει σημασία. Σημασία έχει το ερώτημα που βάζω στον αναγνώστη ευθύς εξ αρχής: πρέπει ή όχι να καταργηθεί το άρθρο 181 του ποινικού κώδικα, το οποίο αφορά "προσβολή συμβόλων του ελληνικού κράτους" και προβλέπει ότι "όποιος, για να εκδηλώσει μίσος ή περιφρόνηση, αφαιρεί, καταστρέφει, παραμορφώνει ή ρυπαίνει την επίσημη σημαία του κράτους ή έμβλημα της κυριαρχίας του, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών";

Κατ' αρχάς, ας δούμε ποια είναι η έννοια των συμβόλων και γιατί τίθεται θέμα δίωξης όποιου τα καταστρέφει. Το σύμβολο καθ' εαυτό δεν λέει τίποτε: η σημαία είναι ένα πανί, το περιστέρι είναι ένα πουλί, ο κλάδος ελαίας είναι ένα λιόκλαρο και το 666 ένας αριθμός. Όμως, οι άνθρωποι αποδίδουν στα σύμβολά τους και μια άλλη αναφορά, έναν άλλο ρόλο να διηγηθούν: η σημαία αναφέρεται στο κράτος, το περιστέρι στην ειρήνη, ο κλάδος ελαίας στην νίκη ή στην ειρήνη (κατά περίπτωση) και το 666 στον σατανά.

Δυο περιπτώσεις προσβολής σημαίας. Ποια είναι η χειρότερη;

Εδώ μπαίνει, σε θεωρητικό επίπεδο, το ζήτημα του υποχρεωτικού σεβασμού των συμβόλων και της ποινής για την προσβολή τους. Είναι, δηλαδή, δυνατόν να υποχρεώσεις κάποιον να σέβεται ένα δικό σου σύμβολο, το οποίο εκείνος δεν το βλέπει καν ως σύμβολο; Ποιός αποφασίζει για κάποιο σύμβολο όχι απλώς τι περιεχόμενο έχει αλλά τι περιεχόμενο πρέπει να έχει και, μάλιστα, για όλους; Είναι δυνατόν π.χ. η ελληνική σημαία να συμβολίζει τα ίδια πράγματα για τον στρατιώτη που πολέμησε στην Πίνδο το '40, για την γυναίκα της οποίας ο σύζυγος εκτελέστηκε στην κατοχή από τους γερμανούς, για τον γυιο ενός επί 40 χρόνια οικονομικού μετανάστη στην Αυστραλία και για τον νεόπλουτο γιάπη που κίνησε γη και ουρανό προκειμένου να μην υπηρετήσει την θητεία του;

Αξίζει να λάβουμε υπ' όψη μας και τον παραλογισμό που κρύβεται στο επόμενο άρθρο του ποινικού κώδικα: "Όποιος, για να εκδηλώσει μίσος ή περιφρόνηση, αφαιρεί, καταστρέφει, παραμορφώνει ή ρυπαίνει την επίσημη σημαία ή έμβλημα της κυριαρχίας ξένου κράτους, που τελεί σε ειρήνη με την Ελλάδα και είναι αναγνωρισμένο από αυτήν ή διακόπτει ή ηχητικά παρεμποδίζει τη δημόσια ανάκρουση του εθνικού του ύμνου, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών ή με χρηματική ποινή, εφόσον η αμοιβαιότητα είναι εξασφαλισμένη τόσο κατά το χρόνο εκτέλεσης της πράξης όσο και κατά το χρόνο εκδίκασής της. Η δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από αίτηση της ξένης κυβέρνησης". Δηλαδή, αν προσβάλλουμε σημαία άλλου κράτους (παναπεί, σύμβολα άλλων), τιμωρούμαστε μόνον εάν (α) οι κυβερνήσεις μας δεν είναι τσακωμένες και (β) ζητήσει την τιμωρία μας το άλλο κράτος (για προσβολή τής ελληνικής σημαίας διωκόμαστε αυτεπάγγελτα).

Πάμε παρακάτω. Ποιός αποφασίζει ποιου συμβόλου η καταστροφή πρέπει να τιμωρείται και ποιου όχι; Αν πατήσω με το αυτοκίνητό μου ένα περιστέρι, πρέπει να τιμωρηθώ για καταστροφή συμβόλου της ειρήνης ή όχι; Όποιος καίει λιόκλαρα στο τζάκι, προσβάλλει τον κότινο της νίκης και πρέπει να πάει φυλακή ή όχι; Να τα τραβήξω λίγο περισσότερο; Το κουτί της κονσέρβας που φέρει μια ελληνική σημαία ως ένδειξη ότι φτιάχνεται στην Ελλάδα, πρέπει να πετάμε στα σκουπίδια ή όχι; Την ταμπελίτσα που φέρουν οι μαραθωνοδρόμοι με τον αριθμό και την σημαία της χώρας τους, μπορούν να την σκίσουν μετά το τέλος του αγώνα;

Θα μου πείτε ότι τώρα κοροϊδεύω και ότι ο νομοθέτης μιλάει για τιμωρία μόνο σε περίπτωση "εκδήλωσης μίσους ή περιφρόνησης". Μάλιστα. Και ποιος αποφαίνεται για το τι είχα εγώ στο μυαλό μου όταν έκαιγα την σημαία; Πώς ξέρει αν το έκανα από μίσος ή από περιφρόνηση και όχι για να ζεσταθώ ή για να προκαλέσω την οργή των χρυσαυγητών; Και στο κάτω-κάτω, σε ποια δημοκρατία νομιμοποιείται ο οποιοσδήποτε να δικάσει την σκέψη μου;


Το 1984, στο Ντάλλας του Τέξας, όπου γινόταν το συνέδριο των ρεπουμπλικανών, διοργανώθηκε μεγάλη εκδήλωση διαμαρτυρίας κατά του προέδρου Ρέηγκαν και του αντιπροέδρου Μονταίηλ. Κατά την διάρκεια των διαδηλώσεων, ο αριστερός ακτιβιστής Γκρέγκορυ Λη Τζόνσον έκαψε την σημαία των ΗΠΑ. Για την πράξη του αυτή, ο Τζόνσον καταδικάστηκε σε φυλάκιση ενός έτους και πρόστιμο 2.000 δολλαρίων. Μετά την καταδίκη του, ο Τζόνσον άσκησε έφεση, την οποία έχασε. Στην συνέχεια, άσκησε προσφυγή στο ποινικό εφετείο (ανώτατο δικαστήριο της πολιτείας), το οποίο ανέτρεψε την καταδικαστική απόφαση, με το σκεπτικό ότι η πράξη τού Τζόνσον συνιστούσε "συμβολικό λόγο", άρα προστατεύεται από την Πρώτη Τροπολογία. Με απλά λόγια, το δικαστήριο θεώρησε την καταδίκη τού Τζόνσον ως λογοκρισία, η οποία απαγορεύεται.

Παρένθεση. Επειδή έχει πράγματι σημασία, ας δούμε τι ακριβώς είπε το ποινικό εφετείο του Τέξας: "Αναγνωρίζουμε ότι το δικαίωμα στην διαφορά είναι στο επίκεντρο των ελευθεριών της Πρώτης Τροπολογίας (...) Μια κυβέρνηση δεν μπορεί να επιβάλει αίσθημα ενότητας στους πολίτες της. Ως εκ τούτου αυτή η ίδια κυβέρνηση δεν μπορεί να ορίζει ένα σύμβολο ενότητας και να συνταγογραφεί ένα σύνολο εγκεκριμένων μηνυμάτων που πρέπει να σχετίζονται με αυτό το σύμβολο (...)". Κλείνει η παρένθεση.

Τρεις περιπτώσεις προσβολής της σημαίας των ΗΠΑ. Στα δικαστήρια οδηγήθηκε μόνο ο Τζόνσον (αριστερά)

Μετά την δικαστική της ήττα, η πολιτεία τού Τέξας προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο εξέδωσε την απόφασή του το 1989. Το Ανώτατο Δικαστήριο κλήθηκε να αποφασίσει κατά πόσο, εκτός από την ελευθερία του κοινού λόγου, το Σύνταγμα προστατεύει και τον "συμβολικό λόγο", δηλαδή τον λόγο διά των πράξεων. Η μνημειώδης απόφασή του ορίζει ότι η "προστασία τής ελευθερίας της γνώμης δεν τελειώνει στον προφορικό ή γραπτό λόγο αλλά καλύπτει και τις πράξεις οι οποίες μεταδίδουν ισχυρά μηνύματα". Εν τέλει δε, εξαφάνισε την καταδίκη του Τζόνσον και απέρριψε τον ισχυρισμό τής πολιτείας ότι "το κάψιμο της σημαίας δεν συνιστά ούτε απειλή κατά της ειρήνης ούτε κάλεσμα προς τέλεση ανόμων πράξεων".

Τελειώνοντας, αξίζει να παραθέσουμε και την άποψη ενός από τους δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, του Άντονυ ΜακΛέοντ Κέννεντυ: "Μερικές φορές πρέπει να πάρουμε αποφάσεις που δεν μας αρέσουν. Το κάνουμε γιατί είναι σωστές, σωστές με την έννοια ότι ο νόμος και το σύνταγμα μας υποχρεώνουν να το κάνουμε. (…). Είναι οδυνηρό, αλλά θεμελιώδες: η σημαία προστατεύει εκείνους που την περιφρονούν".


Υστερόγραφο. Παρακαλώ τον αναγνώστη να συγκρατήσει την ενδεχόμενη οργή του από όσα διάβασε παραπάνω και να τα προσλάβει ως απλές παρατηρήσεις και τροφή για σκέψη προς εξαγωγή συμπερασμάτων (στα οποία δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε). Όποιος ενδιαφέρεται για περισσότερες λεπτομέρειες περί την υπόθεση "Τέξας εναντίον Τζόνσον", ας ρίξει μια ματιά στις πηγές του κειμένου, δηλαδή στο κεφάλαιο "Texas v. Johnson" του ιστοτόπου Street Law και στα λήμματα της αγγλόγλωσσης Wikipedia "Gregory Lee Johnson" και "Texas v. Johnson". Δεν ξέρω τι βρισίδια έχω ρίξει κατά καιρούς στους πολιτειακούς αλλά στο συγκεκριμένο θέμα τούς παραδέχομαι.

16 Ιανουαρίου 2017

Las Patronas

Επειδή δεν βλάφτει να αισθανόμαστε κάπου-κάπου λίγη πραγματική ανθρωπιά, σήμερα λέω να ταξιδέψουμε. Να πάμε μέχρι το Μεξικό. Όχι κάπου κοσμοπολίτικα αλλά στην μέση του πουθενά, σε μια γωνιά τής επαρχίας Βερακρούζ, ξεχασμένη από θεούς κι ανθρώπους. Κάπου εκεί βρίσκεται ένα φτωχοχώρι με το -πολύ κοινό αλλά περήφανο- όνομα La Patrona. Η Προστάτιδα.

Σ' αυτό το χωριό, λοιπόν, στις 14 Φεβρουαρίου 1995, η Μπερνάρντα Ρομέρο Βάσκεζ με την αδελφή της Ρόζα κατέβηκαν στην αγορά για να προμηθευτούν τρόφιμα για την οικογένειά τους. Για να μη χρησιμοποιούμε σχήματα λόγου, ας πούμε ότι πήγαν στο μαγαζί του χωριού και πήραν ψωμί και γάλα για το σπίτι τους.

Καθώς οι δυο αδελφές επέστρεφαν φορτωμένες, χρειάστηκε να σταθούν για λίγο δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές και να περιμένουν να περάσει το μακρύ τραίνο που ερχόταν από τον Νότο, κουβαλώντας σαλβαδοριανούς, νικαραγουανούς και ονδουρέζους μετανάστες, οι οποίοι κατευθύνονταν προς τα βόρεια σύνορα της χώρας, απ' όπου θα προσπαθούσαν να περάσουν στις ΗΠΑ. Δεν ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε το ίδιο πράγμα αλλά αυτή την σημαδιακιά μέρα οι δυο γυναίκες είδαν έναν από τους εξαθλιωμένους επιβάτες να τις κοιτάζει και να φωνάζει Madre, tengo hambre... Μάνα, πεινάω... Πριν καλά-καλά καταλάβουν τι έλεγε ο άγνωστος, ακούστηκαν οι ίδιες φωνές από το επόμενο βαγόνι... και από το μεθεπόμενο... Στο τέταρτο βαγόνι, η Μπερνάρντα πέταξε ένα καρβέλι ψωμί. Στο πέμπτο, η Ρόζα πέταξε ένα ψωμί κι ένα γάλα... Μέχρι να περάσει το τραίνο, οι δυο αδελφές είχαν μείνει με αδειανές σακκούλες στα χέρια.


Όταν επέστρεψαν στο σπίτι τους με αδειανά χέρια και εξήγησαν στους δικούς τους τι είχε συμβεί, κανένας δεν τις κατσάδιασε. Αντιθέτως, οι Ρομέρο Βάσκεζ σκέφτηκαν ότι αυτό ήταν κάτι που θα έπρεπε να ξανακάνουν. Έπρεπε, όμως, να οργανωθούν μιας και δεν είχαν οικονομική άνεση να μοιράζουν καθημερινά ψωμί και γάλα. Καθ' υπόδειξη της μητέρας τους, της φοβερής Νόρμας, αποφάσισαν να μαγειρέψουν φασόλια, να ψήσουν και μερικές πίτες (τάκος) και να τα κάνουν πακετάκια για να μπορούν να τα πετούν στα διερχόμενα βαγόνια. Ενθουσιασμένες, η Μπερνάρντα με την Ρόζα κοινοποίησαν το σχέδιό τους στην γειτονιά, αποσπώντας, προς μεγάλη τους ικανοποίηση, όχι μόνο συγχαρητήρια για την πρωτοβουλία τους αλλά και εκδηλώσεις ενδιαφέροντος για συμμετοχή σ' αυτή.

Από την επόμενη κιόλας μέρα, κάποιες από τις γυναίκες της γειτονιάς το έβαλαν πρόγραμμα. Μόλις οι άντρες τους θα έφευγαν για τις δουλειές τους, εκείνες θα φρόντιζαν να μαγειρέψουν μαζί με το φαΐ των οικογενειών τους και κάτι παραπάνω για τους πεινασμένους των τραίνων. Άλλη έφτιαχνε φασόλια, άλλη ρύζι, άλλη τάκος... άλλες ετοίμαζαν μπουκαλάκια με νερό... άλλες συσκεύαζαν... Κι όταν περνούσε το τραίνο, βρίσκονταν παραταγμένες δίπλα στις ράγες, έτοιμες να μοιράσουν την ανθρωπιά τους σε αγνώστους.

Εκείνη την 14η Φεβρουαρίου 1995 κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ιδρυόταν μια από τις πιο παράξενες αλλά πιο αυθεντικές (γι' αυτό και πιο ανθρώπινες) "φιλανθρωπικές οργανώσεις" του κόσμου, η Las Patronas. Οι Προστάτιδες. Επί είκοσι δύο χρόνια, καθημερινά, οι γυναίκες τής Las Patronas ψήνουν εκατοντάδες τάκος και μαγειρεύουν δεκάδες κιλών φασόλια και ρύζι, με τα οποία έχουν ταΐσει αμέτρητες χιλιάδες πεινασμένων. Τί κι αν η "οργάνωση" δεν έχει ΑΦΜ, καταστατικό, διοικητικό συμβούλιο ή τραπεζικό λογαριασμό; Η Μπερνάρντα, η Ρόζα, η Νόρμα, η Τέρε, η Λεονίλα, η Τόνια, η Κάρλα, η Καρίλα, η Νίλα, η Μπιάνκα, η Χούλια, η Λούπε, η Ντόνια Τέρε, η Λορένα, η Μαριέλα, η Σόνια και η Σοφία δεν χρειάζονται οφφίτσια για να δείξουν την ανθρωπιά τους. Η έλλειψη νομικής αναγνώρισης δεν εμπόδισε ούτε την Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ούτε την ίδια την κυβέρνηση του Μεξικού να τις βραβεύσουν το 2013.

Πάντως, η καθιέρωση των Las Patronas κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Όχι τόσο επειδή είχαν να αντιμετωπίσουν την καχυποψία των ανδρών όσο επειδή βρήκαν απέναντί τους την... επίσημη εκκλησία! Όπως καταγγέλλουν οι ιερείς Αλεχάντρο Σολαλίντε και Φραίυ Τόμας Γκονζάλες, "τα μέλη τής Καθολικής Εκκλησίας δεν ενεργούν ως ποιμένες αλλά ως υπάλληλοι του Βατικανού". Σύμφωνα με τους δυο ιερείς, η αρχιεπισκοπή δημιουργεί προβλήματα στην Las Patronas επειδή ταυτίζεται με την επιθυμία των ΗΠΑ να μη διευκολύνονται καθ' οιονδήποτε τρόπο οι μετανάστες στο ταξίδι τους προς βορρά. Ο Γκονζάλες υποστηρίζει ότι άκουσε με τ' αφτιά του πως η επίσημη εκκλησία έχει αποκηρύξει τις Las Patronas "επειδή δεν δρουν σε συνεννόηση με την επισκοπή τής Κόρδοβας, δεν λειτουργούν εξ ονόματος της επισκοπής και, παρ' όλο που είναι πιστοί καθολικοί, δεν είναι υπάκουα μέλη τής εκκλησίας" ("Iglesia acosa a Las Patronas y a curas que defienden migrantes", Animal Politico, 20/8/2013).

Στο μεταξύ, οι "προστάτιδες" συνεχίζουν το έργο τους, έστω κι αν δεν έχουν την συμπαράσταση της εκκλησίας. Εκείνο που μάλλον τις νοιάζει περισσότερο είναι ότι έχουν κερδίσει την συμπαράσταση των μηχανοδηγών, οι οποίοι κόβουν πλέον ταχύτητα όταν τις βλέπουν παραταγμένες δίπλα στις ράγες...


ΥΓ: Δείτε οπωσδήποτε το παραπάνω πεντάλεπτο βιντεάκι. Το χαμόγελο της κυρούλας που μένει με την αδειανή σακκούλα στο χέρι όταν φεύγει το τραίνο, έχει ανεκτίμητη αξία.

14 Ιανουαρίου 2017

Σαββατιάτικα (139) - του πάγου

*** Πάγωσ' η αλατιέρα... (Νταλάρας) *** "Μπουτάρης και ξερό ψωμί", ναι... "Μπουτάρης και ψωμί κι αλάτι" ούτε να το σκεφτείτε για σύνθημα. *** Στα σοβαρά, έχετε ξανακούσει για παγωμένο αλάτι; *** Παντού νοθεία, ρε γαμώτο; *** Τί τα θες, κυρ-Γιάννη μου, άμα είναι να το πάθεις το καζίκι, δεν το γλιτώνεις με τίποτε. *** Να, ρώτα και τον Καμίνη, να σου πει μια ιστορία με μια ρόδα. *** Πάντως, πολύ μ' άρεσε που στάθηκες στο ύψος των περιστάσεων. *** Μπουτάρης: "Η μόνη ριζική λύση είναι να αυξηθεί η θερμοκρασία και να λιώσουν τα χιόνια, δεν έχουμε άλλον τρόπο να καλύψουμε την κατάσταση." *** Άμα ο δήμαρχος είναι γαμάουα... *** Το μόνο που λυπάμαι είναι ότι είμαι πατρινός και δεν μπορώ να τον ψηφίσω. *** Πάγωσε το αλάτι μου... (Τσιτσάνης) *** Τζήμερος: "Ο Τσίπρας αποκάλυψε ότι υπέγραψε το 3ο μνημόνιο επειδή φοβήθηκε να μην τον ανατρέψω." *** Εσύ πάλι γιατί δεν τον ανέτρεψες, ρε Θάνο; *** Αν μάθω ότι τα πήρες χοντρά για να του χαριστείς, θα πεθάνω. *** Αν
...κι αν είπαμε και κάτι βαρύ, νερό κι αλάτι.
θεσμοθετούσαμε "πρόστιμο μαλακίας", η μεν χώρα θα είχε ξεχρεώσει προ πολλού, ο δε Τζήμερος θα είχε βγει στο διακόνι. *** Βουλγαράκης: "Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα, οι δεξιοί είναι πιο όμορφοι από τους αριστερούς." *** Καύλα η καράφλα σου, Γιώργο μου... και ποιος χέζει τα τσουλούφια του Τσε! *** Συνέχισε έτσι και σε βλέπω να ζητιανεύεις παρέα με τον Θάνο. *** Πάγο-πάγο τον καημό μου... (Μπιθικώτσης) *** Πώς είδατε την σύμπραξη του ζαβού με το ΠαΣοΚ; *** Ξέρετε τι βάσανο είναι να σου έχει αφήσει ο πατέρας σου ιδιόκτητο μαγαζί γωνία κι εσύ σε δέκα χρόνια να καταντήσεις να παρακαλάς να σε πάρουν για κλητήρα; *** Μη σου τύχει, λέμε. *** Πάντως, χαρά στο κουράγιο της της κοπέλλας. *** Για την Φωφώκα λέω, που έβαλε μέσα το ζαβό χωρίς να έχει πρώτα ξεκουμπιστεί ο Μπένυ. *** Πήρατε χαμπάρι τι έγινε με τον Πετρουλάκη και τον Καμμένο; *** Όχι, δεν εννοώ που έγραψε κάτι ο πρώτος για τον δεύτερο κι ο δεύτερος θίχτηκε και του μπουμπούνησε αγωγή. *** Εννοώ που το κείμενο δημοσιεύθηκε πριν 22 μήνες. *** Και σιγά το σπουδαίο κείμενο, δηλαδή αλλά... *** Βρε Πάνο, αγόρι μου, τώρα το πήρες χαμπάρι; *** Τόσο άμεση αντίδραση πια; *** Υπουργός είσαι συ ή ο ΡανΤανΠλαν; *** Πάγος Καμμένος. *** Ωχ... θα την φάω κι εγώ την αγωγή μου έτσι που πάω. *** Παγωμένο το αλάτι και τριγύρω ερημιά... (Καρουσάκης) *** Μικροδράκουλας: "Όπως βάλαμε σε τάξη τα οικονομικά τής Ν.Δ., θα βάλουμε σε τάξη και τα οικονομικά του κράτους." *** Κούλη, από λογιστικά είσαι σκράπας, έτσι; *** Δεν λέω, μπουρδέλα και τα δύο αλλά το ένα πάει με μπακαλοδεύτερο και το άλλο θέλει θεσμικά λογιστικά πρότυπα. *** Παναπεί, για τσατσά στην Φυλής καλός είσαι, για γραφείο συνοδών στο Κολωνάκι έχεις δρόμο ακόμη. *** A propos, πολλές φωτογραφίες βγάζεις, ρε συ. *** Ούτε η Λάσκαρη ως Σταρ Ελλάς έτσι! *** Φαντάσου, δηλαδή, τι θα γινόταν αν δεν θύμιζες κάτι σε διασταύρωση στρουθοκάμηλου με προβολείς νταλίκας. *** Σαν χοχλιός με νοητική υστέρηση είσαι, π' ανάθεμά σε, δεν το καταλαβαίνεις να μαζευτείς; *** Παγωμένα "σ' αγαπώ", λόγια αλμυρά κι οι δυο... (Δημητρίου) *** Κετσπάγια για δημοσιογράφους: "Τους ταΐζουν ένα
Αντετοκούνμπο: αριστερά ο γνήσιος, δεξιά από τα Lidl
σουβλάκι και γράφουν ό,τι θέλουν." *** Τιμούρ, δεν το πιστεύω! *** Γι' αυτό το κάνανε όλοι θέμα όταν ο ΦΠΑ στο σουβλάκι πήγε από το 13% στο 23%; *** Πάσχο, εντάξει με το σουβλάκι ή θες και μία σπληνάντερο; *** Τα κορίτσια μας πηδιούνται για μια τυρόπιττα... οι δημοσιογράφοι για ένα σουβλάκι... ο Άδωνις για την δόξα... *** Ευτυχώς, υπάρχει ο Άκης και κρατάει ψηλά κάποια στάνταρ. *** Έχω και τον φίλο μου τον Τάκη μεσ' στην τρελή χαρά γιατί η φοιτητριούλα απέναντι του είπε ότι της αρέσουν οι μεγάλοι. *** Τακούλη, πίστεψέ με, δεν εννοούσε ηλικία το κοριτσάκι. *** Κι όσα σού 'χα ειπωμένα γίναν αλάτια παγωμένα... (Αλεξίου) *** Σόμμερ: "Κοιταζόμασταν στα μάτια με τον Μπραντ Πιτ και ήρθε και μου μίλησε." *** Και τί σου είπε, Κώστα μου; *** "Συγγνώμη, σας πέρασα για άλλον" ή κάτι πιο πρόστυχο; *** Εμένα πριν 40 χρόνια μου είχε μιλήσει ο γερο-Καραμανλής, όταν συναντηθήκαμε τυχαία στην Κνωσσό. *** Παραλίγο να πέσω πάνω του επειδή περπατούσα απρόσεκτα και, πριν μ' αρπάξουν οι φρουροί, πρόλαβε και μου είπε "πρόσεχε, βρε μαλακισμένο". *** Αναμνήσεις μιας πολυτάραχης ζωής... εγώ κι ο Σόμμερ. *** Την Δευτέρα, όλοι στην Σπάρτη, όπου το πανεπιστήμιο Πελοποννήσου διοργανώνει επιστημονική ημερίδα. *** Θέμα: "η Νοερά Προσευχή ως οδηγός ανάπτυξης και ενδυνάμωσης στις σύγχρονες
Λουγκάνης από τα Lidl
επιχειρήσεις". *** Θα αναλυθεί επιστημονικώς η συμβολή τού "Παναγία βόηθα" και του "Θεέ βάλε το χέρι σου" στην έξοδο από την κρίση. *** Και τ' όνειρο έγινε εφιάλτης και πάγωσε τ' αλάτι... (Βανδή) *** Αληθεύει ότι στην ΝουΔου διώχνουν το Μουρούτι από την Ομάδα Αλήθειας; *** Και τώρα ποιος θα διακινεί τα ψέμματα; *** Κι αυτό το καθήκον στον Κωλόχαρτο θα το φορτώσουν; *** Κωλόχαρτος: "Ο Μητσοτάκης κεντρώος, εγώ δεξιός, οι δυο μαζί κάνουμε κεντροδεξιά." *** Αυτό. *** Ρε Άδωνι, έβγαλες κεντροδεξιά επειδή στάθηκες δίπλα στον Γουρλό; *** Στάσου δίπλα και σ' ένα τσουβάλι πίτουρα να βγάλεις έναν μαλακοπίτουρα. *** Έχετε προσέξει ότι το πραγματικό ύψος της γυναίκας φαίνεται όταν χιονίζει; *** Μόνο τότε φοράνε όλες φλατ παπούτσια. *** Τις προάλλες μου ξέφυγε σε συνάδελφο ένα "ρε συ, κόντηνες;" και υποψιάζομαι ότι δεν θα μου ξαναμιλήσει μέχρι το Πάσχα. *** Βγάλ' τα ρούχα σου καρδιά, τ' αλατιού η παγωνιά δεν θερίζει πια... (Δεληβοριάς) *** Αυτό που συνέλαβαν δημοσιογράφους επειδή εκβίαζαν τον Καμμένο, πώς το βλέπετε; *** Εννοώ, τί ήταν αυτό που σας εντυπωσίασε; *** Προφανώς, αυτοί οι δημοσιογράφοι δεν βολεύονταν με ένα σουβλάκι μόνο. *** Έχουμε και τον κάθε ηλίθιο να θέλει ν' ανοίξουν οι εκκλησίες για να ζεσταθούν οι πρόσφυγες και δεν τον αρχίζουμε στις ροχάλες. *** Να κάνουμε τις εκκλησίες γύφτικα τσαντήρια, δηλαδή; *** Ξέρετε μωρέ πόσο κοστίζει η θέρμανση μιας εκκλησίας; *** Μια τρακοσάρα για δυο ώρες γάμο, μίνιουμ. *** Τόσο λαρτζ με ξένα κόλλυβα
Ευτυχισμένα χρόνια
γίνομαι κι εγώ. *** Γιατί δεν λέτε και για το προεδρικό μέγαρο ή για την βουλή το ίδιο; *** Πώς με βλέπεις, Αμβρόσιε; *** Μη παραδίνεσαι στο τέλος, κάνε κάτι, δώσε μου όλο τον πάγο και τ' αλάτι... (Μητροπάνος) *** Σήμερα το ιστολόγιο συμπαρίσταται στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης για την άγρια καζούρα που δέχτηκε επειδή πάγωσαν οι αλατιέρες τού δήμου. *** Έτσι, παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη πρόταση με παραφρασμένα τραγούδια για την μουσική επένδυση της επόμενης προεκλογικής του καμπάνιας. *** Εν τάξει, δεν θα απολογηθούμε κιόλας επειδή είμαστε φαν τού κ. Γιάννη Μπουτάρη. *** Τον οποίο πιστεύω πως εύκολα αναγνωρίσατε στην πρώτη σημερινή φωτογραφία. *** Μιας και πήγαμε μέχρι Θεσσαλονίκη, σκέφτηκα να σας προσφέρω άλλη μια φωτογραφία από εκεί, την τελευταία του κειμένου. *** Είναι από την συναυλία που έδωσαν πριν είκοσι χρόνια (στις 26/9/1997) στο λιμάνι τής πόλης οι U2. *** Θα μου πείτε ότι ο Μπουτάρης πάει καλύτερα με Ρουβά και όχι με U2 αλλά δεν θα σχολιάσω την κακεντρέχειά σας. *** Αντίθετα, επειδή σας αγαπάω, πριν σας αφήσω θα βάλω στο πικάπ το τριαντάχρονο "The Joshua Tree", το κορυφαίο -ίσως- άλμπουμ τού μεγάλου δουβλινέζικου συγκροτήματος. *** Και καθώς απολαμβάνετε την φωνή και την κιθάρα τού Πωλ Χιούσον (aka Bono), σας εύχομαι ένα εξ ίσου υπέροχο σαββατόβραδο. *** Είναι αλάτι στον πάγο τα λόγια που δεν λέμε... (Λιδάκης) ***

13 Ιανουαρίου 2017

Ο Παντελής

Ο Παντελής είναι νοικοκύρης. Ένας ήσυχος, καθημερινός άνθρωπος που κοιτάζει το σπίτι του και την δουλειά του. Δεν δημιουργεί προβλήματα και δεν θέλει μπλεξίματα. Γι' αυτό αποφεύγει τις πολιτικές συζητήσεις όπως ο διάολος το λιβάνι. Κι αν ποτέ μπερδευτεί σε καμμία, προσπαθεί να ξεφύγει με κάθε τρόπο. Συνήθως καταφεύγει στα παλιά αλλά δοκιμασμένα τσιτάτα είτε τύπου τσουβαλιάσματος ("όλοι ίδιοι είναι", "βρες εσύ τον καλύτερο", "όλοι την τσέπη τους κοιτάνε, ποιος νοιάστηκε για τον τόπο;" κλπ) είτε τύπου ζαμανφουτισμού ("εγώ θα σώσω τον κόσμο;", "εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα" κλπ). Δεν του αρέσουν, άλλωστε, ούτε τα άκρα ούτε η βία (απ' όπου κι αν προέρχεται), γι' αυτό θεωρεί καμάρι του να ανήκει στον μεσαίο χώρο, χωρίς να ενοχλείται που κάποιοι άσχετοι μπερδεύουν τον μεσαίο χώρο με τον μικροαστισμό.

Ο Παντελής είναι ένας άνθρωπος πιστός στις παραδόσεις, θεματοφύλακας των ιερών και των οσίων τής φυλής. Γι' αυτό παντρεύτηκε στην ώρα του κι έκανε δυο παιδιά. Για την ακρίβεια, έκανε ένα παιδί κι ένα κορίτσι. Κι ανάθρεψε το παιδί σαν άντρα και το κορίτσι σαν κορίτσι που θα φοβόταν τον άντρα όταν θα γινόταν γυναίκα, καθ' ότι τα φεμινιστικά ποτέ δεν του άρεσαν. Άλλωστε, ξέρει ότι μόνο με τέτοια ανατροφή θα γυρίσει το κορίτσι του να τον κοιτάξει όταν γεράσει και καταπέσει. Το παιδί είναι άντρας, θα κοιτάει την δικιά του οικογένεια.


Ο Παντελής νοσταλγεί τον κόσμο όπως τον έζησε στα νιάτα του και θλίβεται που βλέπει πώς τον κατάντησαν οι νεώτεροι. Γι' αυτό κάνει ό,τι μπορεί για να μη ξεθωριάσει τελείως εκείνος ο "παλιός, καλός καιρός". Αν και δεν πολυφοβάται την κόλαση (στο κάτω-κάτω, δεν έχει κάνει φόνο), πάει κάπου-κάπου στην εκκλησία επειδή από την μια δεν βλάφτει να έχουμε και την βοήθεια του θεού κι από την άλλη καλό κάνει στο μαγαζί να βλέπουν οι πελάτες του ότι εκκλησιάζεται. Αν και δεν είναι προληπτικός, δεν κόβει τα νύχια του μεσοβδόμαδα, δεν λούζεται τις Κυριακές και ρίχνει πάντα μια ματιά στο ωροσκόπιό του, μιας και τα ίδια έκαναν και οι γονείς του και οι παππούδες του, άσε που δεν πρέπει να προκαλείς την κακοτυχία.

Ο Παντελής είναι άνθρωπος σύγχρονος, που ενδιαφέρεται για τα πάντα και θέλει να έχει γνώμη για τα πάντα. Γι' αυτό παρακολουθεί με μανία όλα τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και ξεκοκκαλίζει 3-4 μεγάλες εφημερίδες κάθε Κυριακή. Σ' αυτή την φιλομάθειά του χρωστάει ότι όλοι τον σέβονται όταν μιλάει και όλοι ζητούν την άποψή του σε οποιοδήποτε θέμα, από την λαθρομετανάστευση μέχρι την κρίση χρέους κι από την υπερθέρμανση του πλανήτη μέχρι τις τιμές τού πετρελαίου. Λογικό είναι να καμαρώνει για την μόρφωσή που απέκτησε, έστω κι αν ποτέ στην ζωή του δεν άνοιξε οποιοδήποτε βιβλίο.

Ο Παντελής ενδιαφέρεται και για την τέχνη. Όχι για την υποτιθέμενη τέχνη των κουλτουριάρηδων αλλά για την πραγματική τέχνη, του λαού. Μαζί με τους πολλούς, λοιπόν, έχει μάθει να απολαμβάνει την μουσική τής Γιουροβίζιον και του Εξ-Φάκτορ ενώ μια-δυο φορές τον χρόνο (όταν στο σχήμα συμμετέχει κάποιος αναγνωρισμένος καλλιτέχνης) επισκέπτεται και κάποιο από τα γνωστά μαγαζιά που ο μεν μακαρίτης ο Γιαννόπουλος αποκαλούσε "πολιτιστικά κέντρα" οι δε ψευτοκουλτουριάρηδες συκοφαντούν ως "σκυλάδικα". Φυσικά, του αρέσει και το θέατρο, γι' αυτό δεν παραλείπει να πηγαίνει δυο-τρεις φορές τον χρόνο, κυρίως σε επιθεωρήσεις και σίγουρα τα καλοκαίρια Δελφινάριο. Σινεμά δεν πολυπάει αλλά έχει συνδρομητική τηλεόραση κι έτσι έχει δει σχεδόν όλες τις ταινίες που έχουν φέρει τα Μούλτιπλεξ.

Ο Παντελής είναι κοινωνικό ον με άποψη. Γι' αυτό άλλωστε δίνει καθημερινή παρουσία  και στο Φέισμπουκ και στο Τουίττερ. Βέβαίως και ενδιαφέρεται για τα προβλήματα της κοινωνίας αλλά έχει μάθει να τα βλέπει στην σωστή τους διάσταση. Για παράδειγμα, δεν χαίρεται με όσους βγαίνουν στον δρόμο επειδή κάποια τράπεζα τους παίρνει το σπίτι αλλά δεν του κόβεται και η όρεξη επειδή εκείνοι δεν πρόσεχαν όταν έπαιρναν δάνεια. Πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος δικαιούται να έχει τις προσωπικές του επιλογές αλλά δεν θα κάνει και τους γκαίυ ίσια κι όμοια με τους σωστούς ανθρώπους. Στενοχωριέται όταν ακούει για μετανάστες που σκυλοπνίγονται μεσοπέλαγα αλλά δεν μπορεί και να διαφωνήσει με την άποψη ότι ο καλύτερος τρόπος για να τους προστατεύσει η πολιτεία είναι να αφήσει να πνιγούν όσο το δυνατόν περισσότεροι ώστε να συνετιστούν οι υπόλοιποι και να πάψουν να έρχονται. Συμφωνεί ότι οι πρόσφυγες εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να γλιτώσουν από τις βόμβες αλλά όχι και να μας κατσικωθούν μέσα στα σπίτια μας. Μόνο για τους άνεργους δεν δίνει δεκάρα τσακιστή, επειδή πιστεύει ακράδαντα ότι δουλειές υπάρχουν (αυτός πώς τα βολεύει;), απλώς αυτοί είναι τεμπέληδες κι έχουν καλομάθει να ζουν με τα επιδόματα.

Ο Παντελής δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του. Μπορεί να μη συμμετέχει σε απεργίες, πορείες και διαδηλώσεις (από άποψη, φυσικά, επειδή είναι σίγουρος πως έτσι δεν λύνονται τα προβλήματα) αλλά αγαναχτεί που δεν βλέπει κανέναν να ξεσηκώνεται και να παίρνει τα βουνά. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή όταν ο κόσμος αποφασίσει να κάψει την βουλή και να κρεμάσει και τους τριακόσιους αλλά ας όψεται που όλοι είναι φοβιτσιάρηδες και δεν λένε να ξεκουνηθούν από τον καναπέ τους. Αν μπορούσε, θα ξεκίναγε την επανάσταση μόνος του. Κι ας του είπε εκείνος ο κακοηθέστατος παλιός συμμαθητής του "Παντελή, όταν έρθει η ώρα να πάρουμε τα βουνά, εσύ θα ψάχνεις μέσο να σε βολέψει σε κανένα γραφείο".

Ο Μίκης με τον γυιο του Γιώργο έχουν στην μέση τον Πάνο Τζαβέλλα

Πάνω απ' όλα, ο Παντελής είναι ένας άνθρωπος βαθειά φιλοσοφημένος. Στενοχωριέται μεν που το μαγαζί του δεν πάει καλά και που ο μισθός τής γυναίκας του κοντεύει να μείνει ο μισός μέσα σε εφτά χρόνια αλλά καταλαβαίνει ότι πρέπει να κάνουμε όλοι θυσίες για το καλό τής πατρίδας. Αισθάνεται άβολα βλέποντας τον αγκυλωτό σταυρό στο μπράτσο τού Κασιδιάρη αλλά το καταπίνει επειδή αντιλαμβάνεται ότι το μόνο που φοβάται αυτό το διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο είναι ο αγνός πατριωτισμός τού χρυσαυγήτικου εθνικισμού. Καμμιά φορά περνάει από το μυαλό του η σκέψη ότι κάπου μπορεί να κάνει λάθος ο καπιταλισμός αφού επιτρέπει στο 1% των ανθρώπων να διαθέτουν περισσότερο πλούτο απ' όσο όλο το υπόλοιπο 99% αλλά σύντομα συνέρχεται σκεπτόμενος ότι τα είδαμε και των κομμουνιστών τα χαΐρια. Το μόνο που τον κάνει πραγματικά έξω φρενών είναι το ότι όλο αυτός πληρώνει την λιτότητα ενώ εκείνοι που τόσα χρόνια κλέβανε, όχι μόνο δεν πήγαν στην φυλακή αλλά γλεντάνε εις υγείαν των κορόιδων. Πού θα πάει όμως; Θά 'ρθουν και οι εκλογές...

Αυτός ο Παντελής και οι χιλιάδες όμοιοί του είναι που με εξοργίζουν κάθε φορά που αναλογίζομαι ότι μάλλον αποτελούν την πλειοψηφία γύρω μου. Αυτόν και τους χιλιάδες ομοίους του είχα προχτές στο μυαλό μου, όταν έγραφα τον επίλογο σ' εκείνο το γεμάτο θυμό σημείωμά μου. Αυτόν και τους χιλιάδες ομοίους του ξαναθυμήθηκα σήμερα, καθώς κάποιος πλανόδιος κιθαρωδός θυμήθηκε εκείνον τον γνωστό κυρ-Παντελή τού Πάνου Τζαβέλλα...

12 Ιανουαρίου 2017

Karoshi: πεθαίνοντας στην δουλειά

Τριγυρνώντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα μια καινούργια λέξη που έβαλαν στο λεξιλόγιό τους οι ιάπωνες: karoshi. Υποψιάζομαι ότι δεν πρέπει να υπάρχει άλλος λαός ο οποίος να έχει νιώσει την ανάγκη να εκφράσει μονολεκτικά κάτι που όλοι εμείς οι υπόλοιποι εκφράζουμε περιφραστικά: θάνατος από υπερεργασία.

Το θέμα μού κίνησε το ενδιαφέρον και άρχισα να ξεφυλλίζω την ηλεκτρονική The Japan Times. Σε άρθρο με τίτλο "Μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην Ιαπωνία λέει ότι εργαζόμενοι πραγματοποιούν πάνω από 80 ώρες υπερωριακή εργασία κάθε μήνα", διαβάζω μερικά ανατριχιαστικά πράγματα. Π.χ., στο 10,8% των επιχειρήσεων υπάρχουν εργαζόμενοι που δουλεύουν υπερωριακά από 80 έως 100 ώρες μηναίως ενώ στο 11,9% των επιχειρήσεων υπάρχουν εργαζόμενοι που ξεπερνούν τις 100 ώρες μηνιαίας υπερωριακής δουλειάς. Η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη στους εργαζόμενους στον τομέα της πληροφορικής (IT workers), αφού στο 44,4% των επιχειρήσεων υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν κάθε μήνα τουλάχιστον 80 ώρες παραπάνω από το κανονικό τους ωράριο. Να θυμίσω εδώ ότι η εβδομάδα έχει 40 εργάσιμες ώρες, οπότε 80 ώρες υπερωρία σημαίνει παραπανίσια δουλειά δύο εβδομάδων.


Εκτός από την πολύωρη καθημερινή δουλειά, το karoshi τρέφεται και από την συνήθεια των ιαπώνων να μη κάνουν χρήση τού δικαιώματός τους για ετήσια άδεια. Ο νόμος προβλέπει τέτοια άδεια 20 ημερών αλλά είναι ελάχιστοι οι εργαζόμενοι που παίρνουν έστω τις μισές. Ο υπουργός υγείας και επί κεφαλής τής υπηρεσίας που μάχεται κατά του karoshi Γιασουκάζου Κούριο προσπαθεί να πείσει τους συμπατριώτες του να κάνουν χρήση τής άδειάς τους, δίνοντας το καλό παράδειγμα: πέρυσι πήρε τις 17 από τις 20 ημέρες αδείας που δικαιούται. Στόχος τού Κούριο είναι να καταφέρει τους εργαζόμενους να παίρνουν τουλάχιστον το 70% της άδειας που τους αναλογεί.

Φυσικά, αυτό το φαινόμενο της ατέλειωτης και εξαντλητικής δουλειάς δεν θα μπορούσε να μην έχει επιπτώσεις. Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει συνεχώς από το πρωί ως το βράδυ δίχως να μουρλαθεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία τής ιαπωνικής αστυνομίας, το 2015 αυτοκτόνησαν 2.159 άνθρωποι λόγω προβλημάτων που αντιμετώπιζαν στην δουλειά τους. Βέβαια, karoshi δεν σημαίνει μόνο αυτοκτονία. Σημαίνει και εμφράγματα και εγκεφαλικά και... και... Ενδεικτικό τής κατάστασης είναι ότι τα μέλη των οικογενειών των θυμάτων τού karoshi έχουν φτιάξει σύλλογο (!), ο οποίος πιέζει προς κάθε κατεύθυνση προς εξεύρεση λύσης.

Παρένθεση. Επί κεφαλής αυτού του συλλόγου είναι η 67χρονη Εμίκο Τερανίσι, της οποίας ο σύζυγος αυτοκτόνησε προ εικοσαετίας, μη μπορώντας να αντέξει την πίεση της δουλειάς. "Δούλευε 4.000 ώρες τον χρόνο", λέει η Εμίκο, "και τον τελευταίο καιρό ένοιωθε πολύ εξαντλημένος αφού ούτε όρεξη για φαγητό είχε ούτε να κοιμηθεί μπορούσε". Κλείνει η παρένθεση.


Ίσως να μπορούσε κάποιος να εξηγήσει -κατά κάποιον τρόπο και μέχρι κάποιο σημείο- αυτή την "εργασιομανία" των ιαπώνων, αν ίσχυε το γνωστό παραμυθάκι "δουλεύουν παραπάνω, κονομάνε περισσότερα". Δυστυχώς, στην περίπτωση της Ιαπωνίας αυτό το παραμυθάκι είναι τελείως εκτός τόπου και χρόνου. Το ότι κάποιοι κονομάνε είναι σίγουρο. Όμως, εξ ίσου σίγουρο είναι ότι αυτοί δεν είναι οι εργαζόμενοι. Το παρακάτω διάγραμμα που δείχνει την εξέλιξη των μισθών στην χώρα του ανατέλλοντος ηλίου είναι λίαν εύγλωττο: οι ιαπωνικοί μισθοί έχουν κατρακυλίσει σε επίπεδα δεκαετίας 1980!

Το αποτέλεσμα των όσων είπαμε ως εδώ είναι απλό: η ζωή των ιαπώνων εργαζομένων τείνει να εκφραστεί από το ανεκδοτολογικό "σπίτι-δουλειά, δουλειά-σπίτι", αφού δεν υπάρχει ούτε χρόνος για διασκέδαση ή προσωπικές δραστηριότητες ούτε χρήμα για κατανάλωση. Το μόνο που υπάρχει είναι πρόσφορο έδαφος για την επέκταση του karoshi. Έδαφος το οποίο καλλιεργείται έντεχνα από το κεφάλαιο, το οποίο έχει καταφέρει να μεταλλάξει έναν ολόκληρο λαό (με παράδοση αιώνων στην τέχνη και την φιλοσοφία) και να τον πείσει ότι η αυτοπραγμάτωση επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την σκληρή δουλειά. Ο σύγχρονος ιάπωνας έχει εκπαιδευθεί να δουλεύει ατελείωτα, να μη παίρνει άδεια και να μην απεργεί αν θέλει να μη ντρέπεται για τον εαυτό του. Μόνο που, αν όλα αυτά ήσαν σωστά, δεν θα υπήρχε karoshi...


Στα πλαίσια μιας πανεθνικής "αντι-karoshi" προσπάθειας, η κυβέρνηση σχεδιάζει μια καμπάνια, η οποία θα αρχίσει στις 24 Φεβρουαρίου. Τίτλος τής καμπάνιας είναι "Premium Friday" και στόχος της να πείσει τις επιχειρήσεις να αφήνουν το προσωπικό τους να φεύγει νωρίτερα (δηλαδή, να μη κάνει υπερωρίες) την τελευταία Παρασκευή κάθε μήνα. Υποτίθεται ότι μ' αυτόν τον τρόπο θα δίνεται η ευκαιρία στους εργαζόμενους να χαλαρώνουν, να διασκεδάζουν και να κάνουν τα ψώνια τους με την άνεσή τους έστω μια μέρα τον μήνα.

Ξέρω πως όλα αυτά ακούγονται από παράξενα έως και γελοία στα δικά μας αφτιά αλλά η κατάσταση είναι κάτι παραπάνω από σοβαρή. Η καπιταλιστική εκμετάλλευση της εργασίας έχει τόσο βαθειές ρίζες στην Ιαπωνία ώστε ακόμη κι αυτή η κουταμάρα που λέγεται Premium Friday είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα υλοποιηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ η συγκεκριμένη καμπάνια στηρίζεται από πολλές επιχειρήσεις και προωθείται από το υπουργείο οικονομίας, εμπορίου και βιομηχανίας (*), ο υπουργός Χιροσίγκε Σέκο δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν η Premium Friday θα ισχύσει και για το προσωπικό τού υπουργείου του! Πάντως, ο ίδιος καμαρώνει ότι έδωσε αυστηρή εντολή στις γραμματείς του να μη του κλείσουν κανένα ραντεβού για μετά τις 3 το μεσημέρι κατά την πρώτη Premium Friday...

----------------------------------
(*) Η καμπάνια Premium Friday σχεδιάστηκε αρχικά όχι ως αντίδοτο στο karoshi αλλά ως φάρμακο για την τόνωση της κατανάλωσης ("Government, Keidanren plan ‘Premium Friday’ campaign to boost consumption", The Japan Times, 18/10/2016).

Διαβάστε ακόμη:
- "Japan's Suicidal Salarymen Are Dying for Work", Vice, 18/12/2012
- "Japanese people 'dying from overwork' by putting in more than 60 hours a week", Independent, 1/8/2016
- "Premium Friday campaign seeks to curb Japan’s long work hours", The Japan Times, 2/1/2017

11 Ιανουαρίου 2017

Θυμός

"(...) Έχεις 10.000 ανθρώπους και κατόρθωσες κάπως να βολέψεις 9.000 και σου μείνανε χίλιοι σε σκηνές (…) Προσπαθείς να κάνεις δέκα, θα καταφέρεις τα οχτώ, δυστυχώς..."

Αυτά είπε σε τηλεοπτικό παράθυρο ο υπεύθυνος συντονισμού για το προσφυγικό Γιώργος Κυρίτσης, με το ανάλογο θλιμμένο ύφος. Πώς να μη θυμώσεις, να μην εκραγείς ακούγοντάς τον; Προσπάθησαν οι καημένοι "κάπως να βολέψουν" τους ανθρώπους που κινδύνευαν να πεθάνουν από το κρύο αλλά δεν το κατάφεραν πλήρως, "δυστυχώς". Και τώρα, τί υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουμε εμείς, κύριε Κυρίτση; Να δείξουμε κατανόηση; Να κουνήσουμε το κεφάλι με συγκατάβαση; Να νιώσουμε ικανοποιημένοι που "βολέψατε" έστω τους περισσότερους; Να συγκινηθούμε μήπως;

Λέσβος, Μόρια, 2017: Άνθρωποι που περιμένουν να βολευτούν... κάπως... δυστυχώς...

Ε, όχι, κύριε Κυρίτση! Δεν νιώθουμε ούτε κατανόηση ούτε ικανοποίηση ούτε συγκίνηση. Αηδία νιώθουμε. Οι άνθρωποι, κύριε Κυρίτση, δεν είναι πραμάτεια. Δεν βολεύονται -και, μάλιστα, "κάπως"- στο πατάρι, στο κάτω ράφι ή στην αποθήκη. Εδώ, μωρέ, δεν βολεύονται τα δέντρα με λιγώτερο ουρανό και θα βολευτούν οι άνθρωποι με δυο κουβέρτες στο χιόνι;

Χώνεψέ το, κύριε Κυρίτση: δεν είναι κατόρθωμα "κάπως να βολέψεις" εννιά στους δέκα χιλιάδες. Είναι σκέτη αποτυχία. Καραμπινάτη αποτυχία. Και, μάλιστα, ολότελα ασυγχώρητη γιατί αυτή την κακοκαιρία την περιμέναμε από καιρό. Εις τι ακριβώς συνίσταται αυτό το "κατόρθωμα"; Ποιός τσομπάνος με δέκα χιλιάδες πρόβατα θα αισθανόταν ευχαριστημένος αν έχανε όχι χίλια αλλά δέκα ζωντανά επειδή δεν μπόρεσε να τα προφυλάξει από το κρύο; Κι εδώ δεν μιλάμε για πρόβατα, κύριε Κυρίτση. Μιλάμε για ανθρώπους.

Αν έχεις αντίρρηση κι επιμένεις να ρωτάς τι άλλο θα μπορούσες να κάνεις, να στο πω ευθέως: να κόψεις τον σβέρκο σου! Κι εσύ κι ο κύριος Μουζάλας. Έπρεπε να είχατε κόψει και τον σβέρκο σας και τον λαιμό σας να βρείτε λύση. Σε διαβεβαιώνω ότι λύσεις υπάρχουν αλλά το "αριστερό" σας μυαλό αδυνατεί να τις συλλάβει.

Τι πάει να πει, μωρέ, αρνούνται οι ξενοδόχοι ν' ανοίξουν τα ξενοδοχεία τους; Ας δεχτούμε ότι τους παρακαλέσατε να τα διαθέσουν για να προφυλαχτεί ο κόσμος απ' την παγωνιά και σας αρνήθηκαν. Ε, και; Να τα επιτάξετε! Κάτι λιμενεργάτες, κάτι φορτηγατζήδες, κάτι σκουπιδιάρηδες και κάτι καθηγητές ξέρετε να τους επιστρατεύετε, έτσι; Να μάθετε να επιστρατεύετε και ξενοδόχους, λοιπόν! Και εφοπλιστές! Και παπάδες!

Ναι, ρε σεις! Να τους επιστρατεύσετε όλους! Να μάθουν οι ξενοδόχοι ότι η πολιτεία δεν είναι μόνο για να μοιράζει επιδότήσεις από τα ΕΣΠΑ αλλά, άμα λάχει, είναι και για να χρησιμοποιεί το επιδοτημένο ξενοδοχείο προκειμένου να λύσει ένα ανθρωπιστικό πρόβλημα. Να μάθουν οι εφοπλιστές ότι το κράτος δεν υπάρχει μόνο για να μοιράζει δεκάδες εκατομμυρίων κάθε χρόνο για επιδοτήσεις σαπιοκάραβων που δήθεν εξυπηρετούν άγονες γραμμές αλλά, όταν χρειαστεί, κάνει αισθητή την παρουσία του επιτάσσοντας τον επιδοτημένο στόλο για να σώσει ανθρώπινες ζωές. Να μάθουν οι παπάδες ότι μια κυβέρνηση δεν θεωρεί φιλανθρωπικό έργο ούτε τους μεγάλους πολυελαίους ούτε το στήσιμο μη κυβερνητικών παραμάγαζων αλλά την διάθεση των ναών και των πάσης φύσεως κτηρίων της εκκλησίας προς ανακούφιση όσων έχουν ανάγκη. Αλλά, θα μου πεις, για να τα μάθουν αυτοί όλα τούτα, πρέπει πρώτα να τα μάθετε εσείς οι ίδιοι... Αυτό είναι όντως πρόβλημα.

Αμ, οι άλλοι, στον δήμο αθηναίων; Θα κάνουν -λένε- ΕΔΕ και ξερω 'γω τι άλλο για να τιμωρήσουν τον υπάλληλο που τόλμησε να φύγει από την δουλειά του μόλις σχόλασε και δεν κράτησε ανοιχτό το κατάστημα φιλοξενίας αστέγων όλο το βράδυ. Σοβαρά, ρε σεις; Τα πιστεύετε αυτά ή τα λέτε μόνο και μόνο για να πουλάτε μούρη στα κανάλια;

Αφήστε κατά μέρος την παρελκυστική συζήτηση για το αν έπρεπε ή δεν έπρεπε να δείξει ανθρωπιά ο υπάλληλος. Ούτε έχει σημασία το τι θα έκανα εγώ στην θέση του. Εδώ δεν είμαστε εξομολόγοι, να χορηγούμε άφεση αμαρτιών. Εγώ μπορεί να έπαιρνα τον άστεγο να τον φιλοξενήσω σπίτι μου, μπορεί και να τον έβριζα που μου καθυστερούσε την αναχώρηση. Εδώ μιλάμε για κοινωνική πολιτική. Κι όταν κάνεις κοινωνική πολιτική, κάνεις κοινωνική πολιτική! Δεν απευθύνεσαι στα αισθήματα των ανθρώπων. Αν πρέπει να κάνετε ΕΔΕ, να την κάνετε για να αναζητήσετε ευθύνες όχι από τον υπάλληλο που έφυγε στην ώρα του αλλά από εκείνους που έπρεπε να έχουν φροντίσει να υπάρχει κι άλλος υπάλληλος, διαθέσιμος για την νυχτερινή βάρδια.

Α, κάτι ακόμη! Για να έχετε απαίτηση από κάποιον που δούλεψε το οχτάωρό του να κάνει άλλο ένα οχτάωρο συνεχόμενο (και, μάλιστα, νυχτερινό), να πάρετε πίσω τις εγκυκλίους που απαγορεύουν ή πετσοκόβουν τις αμοιβές για υπερωριακή απασχόληση. Κοινωνική πολιτική με απλήρωτη εργασία δεν γίνεται! Το ξέρω ότι σας καλόμαθε η Γιάννα με τους ηλίθιους εθελοντές της το 2004 αλλά πρέπει κάποτε να αλλάξετε πλευρό.

Παλιό Φάληρο, 2017: Υπεύθυνοι για την εικόνα είναι οι υπάλληλοι που σχολάνε στην ώρα τους.

Παραδέχομαι ότι είμαι θυμωμένος. Όχι δηλαδή πως είχα ποτέ ψευδαισθήσεις για την αριστεροσύνη τού Κυρίτση και του Μουζάλα ή για την προοδευτικότητα του Καμίνη. Ο θυμός μου δεν έχει σχέση με αυτούς. Είμαι θυμωμένος με όλους όσους δεν θυμώνουν με όλα τούτα. Κι είναι πολλοί, γαμώτο...

10 Ιανουαρίου 2017

Ιστορίες χρηματιστηρίου 1999

Κάπου διάβαζα τις προάλλες ότι εντός των ημερών και λίγο πριν την οριστική παραγραφή της υπόθεσης, αρχίζει η νέα δίκη των κατηγορουμένων για το σκάνδαλο "Χρηματιστήριο-1999". Πρόκειται για τους 36 που αθωώθηκαν το 2013 αλλά θα ξανακαθήσουν στο εδώλιο, μετά την αναίρεση που άσκησε κατά της αθωωτικής απόφασης ο αντιεισαγγελέας τού Αρείου Πάγου Χαράλαμπος Βουρλιώτης.
Ο φίλος είναι γιατρός. Τον συνάντησα πρωί-πρωί, τυχαία, στον δρόμο. Μόλις με είδε, πλησίασε κάνοντας τον σταυρό του. "Γιατί σ' έπιασαν τα θρησκευτικά σου, ρε Γιώργη;" ρώτησα. Με κοίταξε σαν χαμένος. "Τώρα που έβγαινα από την πολυκατοικία, άκουσα ψιθύρους από την σκάλα που πάει στο υπόγειο. Πάω να δω τι συμβαίνει και βλέπω την κυρα-Κούλα την καθαρίστρια να μιλάει στο κινητό για κάτι μετοχές που ήθελε να αγοράσει επειδή έμαθε ότι θα ανέβαιναν". Έκανε πάλι τον σταυρό του σηκώνοντας το βλέμμα στον ουρανό. "Μέχρι και η κυρα-Κούλα έχει πληροφορίες, ρε συ. Εμείς τι διάβολο κάνουμε;", συμπλήρωσε με απόγνωση.

Η ιστορία αυτής της δίκης αρχίζει από το 2000. Τότε, ο εισαγγελέας Δημήτρης Ασπρογέρακας άσκησε τις πρώτες διώξεις μετά από έρευνα η οποία αποκάλυψε ευρεία χειραγώγηση μετοχών. Οι ανακρίσεις ανατέθηκαν κατ' αρχάς στην διαβόητη ανακρίτρια Κωνσταντίνα Μπουρμπούλια, μέχρι που αυτή κατηγορήθηκε για κατάχρηση εξουσίας, δωροληψία και ξέπλυμα βρόμικου χρήματος κατά τους χειρισμούς της σε υπόθεση που αφορούσε τις μετοχές τής "Σιγάλας". Τελικά, ύστερα από διεξοδικό έλεγχο του αντεισαγγελέα Γιώργου Κολιοκώστα, η Μπουρμπούλια καταδικάστηκε σε δωδεκαετή κάθειρξη, έμεινε στις φυλακές για εφτά χρόνια και αποφυλακίστηκε το 2012.

Μετά την απομάκρυνση της Μπουρμπούλια, η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης συνεχίστηκε με εντολή τού εισαγγελέα Χαράλαμπου Λακαφώση, ο οποίος επανεξέτασε δεκάδες φακέλλους ενώ επέκτεινε την έρευνα και σε άλλους, οι οποίοι αφορούσαν μετοχές-φούσκες που, στο μεταξύ, είχαν σκάσει. Όταν ολοκλήρωσε την δουλειά του, ο εισαγγελέας υπέβαλε πρόταση για παραπομπή 67 ατόμων σε δίκη.
Με το που μπήκα στα γραφεία μιας εταιρείας στην οποία επρόκειτο να κάνω κάποιους ελέγχους, έπεσα πάνω σε ένα παλιό γειτονόπουλο, που παίζαμε μαζί μπάλλα όταν ήμασταν πιτσιρικάδες. Πιάσαμε για λίγο την κουβέντα, η οποία γρήγορα γύρισε στο χρηματιστήριο. Μόλις κατάλαβε ότι κάτι ήξερα απ' αυτά, αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τις γνώσεις μου: "Τον Κωνσταντινίδη πώς τον βλέπεις;". Δεν χρειάστηκα παρά μερικά δευτερόλεπτα για να καταλάβω. "Τί βγάζει αυτός, ρε Άγγελε;", τον ρώτησα με -τεχνητή μεν, άψογα προσποιητή δε- απορία. "Ξέρω γω τι βγάζει μωρέ", είπε με απογοήτευση, "εγώ να πάρω το χαρτί θέλω".
Με βάση την εισαγγελική πρόταση, εκδόθηκε εφετειακό βούλευμα 836 σελίδων, το οποίο υιοθέτησε την διαπίστωση του εισαγγελέα ότι, κατά την επίμαχη περίοδο, εισηγμένες εταιρίες δημοσίευαν ψευδείς ανακοινώσεις χρηματιστηριακών συναλλαγών με τιμές διαφορετικές από τις ανακοινωθείσες στο επενδυτικό κοινό, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία παραπλανητικής εικόνας για την πορεία των μετοχών, την τιμή και την εμπορευσιμότητά τους. Επίσης, το βούλευμα διαπίστωνε την τεχνητή αύξηση της αξίας των ελεγχθεισών μετοχών και τις σοβαρώτατες αδυναμίες τόσο στην οργάνωση όσο και στον έλεγχο των χρηματιστηριακών εταιρειών ενώ τεκμηρίωνε τα συμπεράσματά του με στοιχεία προερχόμενα από το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) και από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.

Τελικά, το βούλευμα απάλλαξε 25 από τα 67 άτομα των οποίων την παραπομπή σε δίκη πρότεινε ο εισαγγελέας και άσκησε διώξεις για τους υπόλοιπους 42. Ανάμεσά τους ήσαν οι επιχειρηματίες Γιώργος Μπατατούδης (ΠΑΕ ΠΑΟΚ, Ίντερσατ), Παναγιώτης Πανούσης (Άττικατ), Κωνσταντίνος, Γεώργιος, Χρυσή, Στυλιανή και Ζωή Στέγγου (Τεχνική Ολυμπιακή), Ηλίας Μπογδάνος (Active Επενδυτική) και Σπυρίδων Τασόγλου (Τασόγλου-Delonghi), οι εφοπλιστές Βασίλειος Μανιός και Παντελής-Ελευθέριος Κολλάκης με την σύζυγό του Αναστασία, οι χρηματιστές Παναγιώτης Κονταλέξης και Θεοφάνης Ράνιος κλπ (*).
"Κοντεύω να σκάσω, με τους μαλάκες στην τράπεζα", φούσκωνε και ξεφούσκωνε κατακόκκινος ο πελάτης μου, ο οποίος είναι μεν έμπορος αλλά έμαθε τα μυστικά τού χρηματιστηρίου και αποφάσισε να πλουτίσει εύκολα. "Τι έπαθες, ρε Γιώργη;", ρώτησα με ενδιαφέρον. "Πήγα στην τράπεζα να καλύψω μια επιταγή και βλέπω κάτι χαρτιά για μια εταιρία που έμπαινε στο χρηματιστήριο. Ρωτάω τον υπάλληλο τι εταιρία είναι αυτή και μου λέει βγάζει κομπιούτερ. Ε, λέω, άμα βγάζει κομπιούτερ καλά θα πάει, γράψε με για 100 κομμάτια". Δεν θυμόμουν να είχα ακούσει κάτι για εισαγωγή εταιρίας υπολογιστών. "Πώς την λένε;", ρώτησα. "ΑΣ", μου απαντάει. "Πώς;" επέμεινα γιατί δεν κατάλαβα. "ΑΣ", μου ξαναλέει. Δεν την ήξερα, οπότε το βούλωσα. "Δέκα μέρες τώρα", συνέχισε ο Γιώργης, "αντί να ανεβαίνει, πέφτει η πουτάνα. Κι εκεί που αναρωτιόμουν τι διάολο γίνεται, μαθαίνω σήμερα ότι δεν βγάζει κομπιούτερ αλλά παιχνίδια". Τότε ξύπνησα. "Ποιά ΑΣ, βρε βλάκα, πού να σου χέσω τα εγγλέζικα; AS λέγεται η εταιρία. AS-Hasbro και πράγματι βγάζει παιχνίδια". "Μα ο μαλάκας μού είπε ότι βγάζει κομπιούτερ", επέμεινε. "Ναι", απάντησα γελώντας, "κομπιούτερ για παιδιά. Πατάς το πλήκτρο με την γάτα, βγαίνει στην οθόνη η φωτογραφία μιας γάτας κι ακούγεται από τα ηχεία ένα νιαούρισμα". Με κοίταξε σαν να είχε πάθει αποπληξία.
Μετά από καθυστερήσεις επί καθυστερήσεων, η δίκη ξεκίνησε στις 15 Απριλίου 2013. Πέρασαν οκτώ ολόκληροι μήνες ώσπου το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων να εκδώσει την υπ' αριθ. 6459/2013 απόφασή του, σύμφωνα με την οποία από τα στοιχεία της δικογραφίας και την ακροαματική διαδικασία δεν στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία της απάτης, διότι δεν προέκυψε ότι η τιμή πώλησης των επίδικων πακέτων μετοχών έπαιξε καθοριστικό ρόλο και τελικά επηρέασε την τελική τους τιμή στο ταμπλώ του Χρηματιστηρίου Αθηνών την συγκεκριμένη περίοδο. Έτσι, οι 42 αποδόθηκαν καθαροί, άσπιλοι και αμόλυντοι στην κοινωνία.

Σ' αυτή την απόφαση άσκησε αναίρεση ο αντιεσαγγελέας Χαράλαμπος Βουρλιώτης τον Μάρτιο του 2014, υποστηρίζοντας ότι η αθωωτική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων βρίθει  σφαλμάτων, κενών και αντιφάσεων. Στις 14 Ιανουαρίου 2016, το ποινικό τμήμα τού Αρείου Πάγου υιοθέτησε την αναίρεση, ανέτρεψε την εφετειακή απόφαση και ξαναστέλνει στο εδώλιο τους τότε κατηγορούμενους, οι οποίοι έχουν μείνει 36 αφού έξι απ' αυτούς έχουν ήδη πεθάνει.
18 Σεπτέμβρη. Σάββατο απογευματάκι στο γραφείο μου. Τηλέφωνο. Ο φίλος και πελάτης μου ακουγόταν περίεργα. "Το ξέρω ότι εσύ δεν παίζεις αλλά, αν έχεις κάποιον δικό σου που παίζει, πες του την Δευτέρα να βγει". Αιφνιδιάστηκα. "Τί είπες;", έκανα αμήχανα. "Αν έχεις κάποιον που παίζει, την Δευτέρα να βγει", επανέλαβε ξερά. "Και δεν χρειάζεται να το κάνεις βούκινο, έτσι; Καληνύχτα", συμπλήρωσε κι έκλεισε. Κατάλαβα. Ήξερα ότι είχε βγάλει καλά χαρτζηλίκια από το χρηματιστήριο, μιας κι ο αδελφός του στην Αθήνα είχε κάτι καλές γνωριμίες με κάποια μουσούδια (για τα οποία θα μαθεύονταν πολλά και πικάντικα μερικά χρόνια αργότερα), οπότε θα τον είχε προειδοποιήσει για κάτι σοβαρό. Δεν ξέρω αν έκανα καλά που δεν ειδοποίησα κανέναν. Πάντως, την προηγούμενη μέρα η Σοφοκλέους είχε κάνει το υψηλότερο ιστορικά κλείσιμό της στις 6.355,04 μονάδες, την Τρίτη ο δείκτης θα σημείωνε το ιστορικό του ενδοσυνεδριακό ρεκόρ στις 6.484,38 μονάδες και την Πέμπτη θα άρχιζε η κατρακύλα.
Το τι θα γίνει τώρα, θα το δούμε σε λίγες μέρες. Προσωπικά, πιστεύω ότι η ιστορία δεν θα εξελιχθεί απολύτως ομαλά. Ήδη, κατά την αρειοπαγίτικη συνεδρία, οι συνήγοροι των κατηγορουμένων δήλωσαν ότι θα προσφύγουν στα ευρωπαϊκά δικαστήρια επειδή στην υπόθεση παρενέβη ο τότε πρόεδρος της δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας, επηρεάζοντας την δικαστική κρίση. Προφανώς οι συνηγόροι αναφέρονται στο ότι ο κ. Παπούλιας, αμέσως μετά την έκδοση της αθωωτικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, είχε χαρακτηρίσει ως αποκρουστικό το γεγονός τής απαλλαγής όλων των κατηγορουμένων και διατύπωσε την άποψη ότι πρέπει να παίρνονται κεφάλια σε περιπτώσεις διαφθοράς.

Πίνακας ενδεικτικός του πάρτυ που στήθηκε στην Σοφοκλέους. Απεικονίζει την εξέλιξη της τιμής των μετοχών των
εταιρειών που μπήκαν στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 1999, από την ημέρα της εισαγωγής τους ως την 23/8/1999.

Αυτά για την ώρα. Θα επανέλθουμε όταν θα υπάρχουν νεώτερα. Και συγγνώμη αν σας κούρασα με τις ένθετες αναμνήσεις μου από εκείνο το ταραγμένο χρηματιστηριακά 1999. Επίτηδες τις έβαλα εκεί ανάμεσα, για να μας θυμίζουν ότι μπορεί κάποιοι να μας (τα) έφαγαν κανονικά αλλά έχουμε κι εμείς τις ευθύνες μας εφ' όσον πιστέψαμε ότι κάπου υπάρχουν παρατημένα λεφτά τα οποία κάποιοι καλοί άνθρωποι τα φυλάνε, περιμένοντας εμάς να πάμε να τα πάρουμε...

-----------------------------------------------
(*) Λίγο παρασκήνιο δεν βλάπτει: (α) Μέσα σε ενάμισυ μήνα, από τον Μάρτιο ως τα μέσα Απριλίου 1999, η εταιρία τού Τασόγλου είδε την μετοχή της να εξακοντίζει την τιμή της κατά... 336%!! (β) Όπως όλοι οι επιτυχημένοι, έτσι και ο Μπογδάνος αγόρασε κότερο (το Active Gazella!) αλλά, επειδή φοβόταν την θάλασσα, το έστελνε με το πλήρωμα στην Μύκονο κι εκείνος πήγαινε αεροπορικώς για να κάνει πάρτυ σ' αυτό. (γ) Ο Κονταλέξης είχε εγγράψει στα βιβλία του 170 εκατ. δραχμές ως έξοδα για αμοιβές δικηγόρων, μεταξύ των οποίων κι ο Σταύρος Κουμεντάκης, ο οποίος διατηρούσε σχέση με την Μπουρμπούλια.