To Cogito ergo sum συλλογάται λέφτερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό Ατέχνως.
Πνευματικά δικαιώματα δεν υπάρχουν. Οι ιδέες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα. Άρα, η αντιγραφή επιτρέπεται.

Η γλώσσα κόκκαλα τσακίζει

(...) ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα κι ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό κι ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η δικαιοσύνη και ο νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί το σύννεφο που περνάει, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά αν γίνεται μέρα και με τα μάτια ανοιχτά. Και τελικά, για να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις, ας ιδιωτικοποιηθούν και τα κράτη, παραδίδοντας για κάποιο χρονικό διάστημα την εκμετάλλευσή τους σε ιδιωτικές εταιρείες, που θα λειτουργούν σε καθεστώς διεθνούς ανταγωνισμού. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία τού κόσμου...

Και τώρα, ας ιδιωτικοποιηθεί επίσης και η πουτάνα που τους γέννησε όλους.


[Ζοζέ Σαραμάγκου, "Τετράδια του Λαντσαρότε - Ημερολόγιο ΙΙΙ, 1993-1995" - Μετάφραση από τα πορτογαλικά: Cogito ergo sum]

25 Ιουνίου 2010

Τρεις παρατηρήσεις για την κρίση

Για την περιώνυμη "οικονομική κρίση" έχουμε πει πάρα πολλά σε προηγούμενα σημειώματα. Σήμερα, θέλω να προσθέσω τρεις παρατηρήσεις, δίχως να διατυπώσω συμπεράσματα. Ας πούμε ότι η εξαγωγή συμπερασμάτων συνιστά την σημερινή "άσκηση - τροφή για σκέψη".

(1) Η παρούσα διεθνής οικονομική κρίση, η οποία ξέσπασε το 2007 και ήδη έχει βγάλει ψεύτες όσους υποστήριζαν ότι θα άρχιζε να υποχωρεί πριν τα τέλη του 2009, έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό το οποίο την διαφοροποιεί απολύτως από όλες τις οικονομικές κρίσεις που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα (συμπεριλαμβανομένου και του κραχ του 1929). Ποιο είναι αυτό το χαρακτηριστικό; Μα το γεγονός ότι για πρώτη φορά το πρώτο και κύριο θύμα της κρίσης είναι το ίδιο το τραπεζικό-χρηματοπιστωτικό σύστημα. Για πρώτη φορά το πλήγμα φέρεται κατ' ευθείαν στην καρδιά του δυτικού οικονομικού συστήματος, κατ' ευθείαν στην κολώνα του καπιταλισμού: τις τράπεζες και τα χρηματιστιστήρια. Μέχρι τώρα, οι κρίσεις ξεσπούσαν στις επιχειρήσεις κι αυτές συμπαρέσυραν με την πτώση τους τις τράπεζες. Τούτη την φορά καταρρέουν οι τράπεζες και συμπαρασύρουν τις επιχειρήσεις. Και το πλήγμα είναι τόσο καίριο ώστε η πρωτοφανής στήριξη των 27 της Ε.Ε. (4,13 τρισεκατομμύρια ευρώ!) δείχνει πολύ λίγη και ελάχιστα αποτελεσματική.

(2) Χρόνια και χρόνια δεχόμαστε πλύση εγκεφάλου για τα καλά της "ελεύθερης αγοράς", της "ανοιχτής οικονομίας" και του απαλλαγμένου από κάθε κρατική εποπτεία "ελεύθερου ανταγωνισμού". Παράλληλα, βαρεθήκαμε να ακούμε ότι ο συγκεντρωτισμός της κρατικής εξουσίας έφταιξε που οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ αντιμετώπισαν τόσο μεγάλα οικονομικά προβλήματα και αδιέξοδα. Δείτε, όμως, τι γίνεται σήμερα στον τόπο μας (σημ.: το ίδιο συμβαίνει παντού): έμποροι, βιομήχανοι, εφοπλιστές, πολιτικοί κλπ αγωνιούν για την υφέρπουσα ύφεση και καλούν την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει ένα Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων το οποίο θα αναζωογονήσει την λιπόθυμη (έως πεθαμένη) αγορά και θα σηματοδοτήσει τα πρώτα βήματα ανάπτυξης. Με άλλα λόγια, ο πολυδιαφημισμένος ιδιωτικός τομέας εκλιπαρεί το κράτος για στήριξη. Πάνε περίπατο τα τσιτάτα για "ελεύθερο ανταγωνισμό" (όπου όποιος δεν αντέχει, δεν στηρίζεται αλλά πεθαίνει) και "ανοιχτή οικονομία" (όπου, απλούστατα, το κράτος παίζει ρόλο απλού θεατή). Η "ελεύθερη οικονομία" παραδέχεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει δίχως κρατικές συμβάσεις, δίχως κρατικές προμήθειες, δίχως επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις. Κι οι παντοδύναμες τράπεζες βλέπουν ως σανίδα σωτηρίας την κινητοποίηση τεράστιων κρατικών κεφαλαίων. Υποψιάζομαι ότι, αν ο "πατερούλης" έβλεπε όλα αυτά, θα γέλαγε κάτω από το παχύ του μουστάκι.

(3) Οι αβεβαιότητες που εκφράζονται για το μέλλον της Ευρωζώνης (και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γενικώτερα) δεν αποτελούν απόρροια της κρίσης. Απλώς, η κρίση βόηθησε την ανάδειξη των οξύτατων ενδοκαπιταλιστικών αντιθέσεων, οι οποίες κρύβονταν κάτω από το χαλί όσο τα πράγματα πήγαιναν καλά. Ο φερετζές σηκώθηκε και είδαμε όλοι ότι η Ε.Ε. δεν είναι μια "μεγάλη οικογένεια αλληλεγγύης κι αλληλοβοήθειας", αλλά ένα πεδίο οξύτατου ανταγωνισμού των μονοπωλιακών αγορών. Ενός ανταγωνισμού όπου συμμετέχουν και οι ίδιες οι κυβερνήσεις, προκειμένου να στηρίξουν τα δικά τους μονοπώλια. Ο νόμος της ανισόμετρης ανάπτυξης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Η μάχη των βουβαλιών (Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία) είναι ανηλεής, με συγκυριακά κι εναλλασσόμενα εκατέρωθεν κέρδη ή ζημιές. Φαίνεται ότι, προσωρινά, το γερμανικό βουβάλι αναδεικνύεται νικητής (έστω στα σημεία), αλλά αυτό ελάχιστη σημασία έχει για τον φτωχό νότο. Άλλωστε, όπως λέει κι ο λαός, "όταν στον βάλτο τσακώνονται τα βουβάλια, την πληρώνουν τα βατράχια"...

Δεν υπάρχουν σχόλια: